Orta Çağ'da Dünya Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Orta Çağ'da Hindistan ve Güneydoğu Asya adalarından başlayan Baharat Yolu; deniz yoluyla Basra Körfezi ve Kızıldeniz'e, oradan da kervanlarla İskenderiye ve Antakya limanlarına ulaşmıştır. Bu güzergâhın kontrolü Müslüman ve Hristiyan devletler arasında sürekli bir rekabet konusu olmuştur. Bu ticaret yolunun Orta Çağ dünyasında büyük bir stratejik önem taşımasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Baharatın etleri saklama, ilaç üretimi ve lüks tüketimde alternatifsiz bir ürün olması
   • B) Baharat Yolu'nun dünyadaki tek deniz ticaret rotası olması
   • C) Avrupa'da tarımın tamamen terk edilerek baharat üretimine geçilmesi
   • D) Baharatın sadece dini ritüellerde yakılan bir tütsü olarak kullanılması
   • E) Kralların tüm hazine gelirlerini yalnızca baharat alımına tahsis etmesi

2. İlk Çağ'da uygulanan On İki Levha Kanunları sert cezalar ve sınıfsal ayrımlar içerirken, Orta Çağ'da derlenen Justinianus Kanunları'nda hapis cezaları, kölelerin haklarının kısmen korunması ve kadınlara miras hakkı gibi daha insancıl düzenlemeler yer almıştır. Hukuk kurallarında yaşanan bu değişime bakılarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Hukuk sistemlerinin zaman içinde toplumsal ve ahlaki değerlerin etkisiyle evrilip geliştiğine
   • B) Orta Çağ yasalarının tüm dünyada köleliği derhal ve tamamen kaldırdığına
   • C) Yazılı hukukun ilk defa Orta Çağ'da ortaya çıktığına
   • D) Dini kuralların hukuk sistemlerini her zaman daha baskıcı hale getirdiğine
   • E) İlk Çağ medeniyetlerinde hiçbir hukuki metnin bulunmadığına

3. Orta Çağ Avrupası'nda Katolik Kilisesi; 'aforoz' (bireyi dinden çıkarma), 'enterdi' (bir bölgede tüm dini faaliyetleri askıya alma) ve 'endülüjans' (günah bağışlama belgesi satma) gibi yetkilerini kullanarak krallar ve toplum üzerinde büyük bir baskı kurmuştur. Kilisenin bu yetkileri kullanabilmesi aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

   • A) Din kurumunun dünyevi ve siyasi otoriteleri denetleyecek kadar güçlendiğinin
   • B) Avrupa'da tüm krallıkların teokratik cumhuriyetlere dönüştüğünün
   • C) Skolastik düşüncenin halk tabakasında tamamen reddedildiğinin
   • D) Haçlı Seferleri'nin kilisenin saygınlığını bütünüyle yok ettiğinin
   • E) Avrupa'da mezhep birliğinin tamamen parçalandığının

4. Orta Çağ'da Kürk Yolu; Don Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü noktadan başlayıp Ural Dağları ve Sibirya üzerinden Çin'e kadar uzanmıştır. Bu hat boyunca samur, kunduz, sincap ve tilki gibi kürk hayvanlarının derileri taşınmış, bozkır kabileleri ve İtil Bulgar Devleti bu ticaretten yüksek gelir sağlamıştır. Bu ticaret yolunun gelişmesinde ve popüler kalmasında aşağıdakilerden hangisi en belirleyici etkendir?

   • A) Kuzey coğrafyasının soğuk iklimi nedeniyle kürkün hem prestij hem de temel korunma aracı olması
   • B) Kürk ticaretinin sadece deniz yoluyla yapılabilmesi
   • C) Avrupa'da kürk kullanımının din adamları tarafından zorunlu tutulması
   • D) Baharat Yolu'nun kapanması üzerine tüm dünya ticaretinin Sibirya'ya kayması
   • E) Moğolların kürk dışındaki tüm ticari ürünleri yasaklaması

5. Orta Çağ'da krallıklar ve imparatorluklar ordularını güçlendirmek için farklı yöntemler kullanmışlardır. Örneğin Bizans İmparatorluğu geniş sınırlarını korumak için Varegler ve Peçenekler gibi topluluklardan paralı askerler istihdam ederken, İngiltere ve Fransa kralları ordularında vasal şövalyelerin yanı sıra ücretli okçulardan yararlanmaya başlamıştır. Paralı askerlik sisteminin devletler açısından ortaya çıkardığı en önemli risk aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Askerlerin düzenli maaş ödenmediğinde veya daha yüksek teklif aldığında sadakatlerini kaybetmesi
   • B) Tarımsal üretimin paralı askerler yüzünden tamamen durma noktasına gelmesi
   • C) Şehirlerdeki loncaların paralı askerler tarafından kapatılması
   • D) Kilisenin paralı asker kullanımını dini gerekçelerle kesin olarak yasaklaması
   • E) Paralı askerlerin yabancı dil bilmemesi nedeniyle sınır boylarında iletişim kurulamaması

6. Orta Çağ'da gerçekleşen Haçlı Seferleri sonucunda Avrupalılar; pusula, barut, kâğıt ve matbaa gibi önemli teknik buluşları İslam dünyasından öğrenerek Avrupa'ya taşımışlardır. Ayrıca Antik Yunan filozoflarına ait eserlerin Arapça çevirileriyle tanışmışlardır. Bu kültürel ve teknik etkileşimin Avrupa'da uzun vadede aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı söylenebilir?

   • A) Feodal beylerin mutlak gücünün ebedi olarak pekişmesine
   • B) Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform hareketlerinin doğmasına
   • C) Katolik Kilisesi'nin Doğu üzerinde mutlak dini hâkimiyet kurmasına
   • D) İpek Yolu'nun kontrolünün tamamen Bizans'a geçmesine
   • E) Avrupa'da tek bir etnik kökene dayalı ulus devletlerin tamamlanmasına

7. Orta Çağ boyunca Avrupa'da uygulanan 'üç tarlalı nadas sistemi' ve ağır tekerlekli sabanın yaygınlaşması, tarımsal verimlilikte belirgin bir artış sağlamıştır. Artan gıda üretimi nüfus artışına yol açmış, kırsaldan şehirlere doğru göçleri hızlandırarak yeni pazar kasabalarının doğmasına zemin hazırlamıştır. Bu parçaya göre tarım teknolojisindeki gelişmelerin ortaya çıkardığı en kapsamlı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Demografik büyüme ve kentleşme süreçlerinin hızlanması
   • B) Deniz aşırı keşiflerin derhal başlatılması
   • C) Kilisenin tüm dünyevi mülklerini köylülere dağıtması
   • D) Kralların ordularındaki zırhlı süvarileri tamamen terhis etmesi
   • E) Doğu ticaret yollarının tamamen kullanım dışı kalması

8. Orta Çağ'da İtalyan tüccar şehirleri olan Venedik ve Cenova; Doğu Akdeniz limanlarından aldıkları baharat, ipek ve porselen gibi değerli malları Avrupa içlerine pazarlayarak büyük zenginlik elde etmişlerdir. Tüccarlar, uzun mesafeli ticarette nakit para taşımanın getirdiği riskleri azaltmak için poliçe, kambiyo senedi ve bankacılık yöntemleri geliştirmişlerdir. Bu durumun Avrupa'da aşağıdakilerden hangisinin güçlenmesine doğrudan katkı sağladığı söylenebilir?

   • A) Toprağa dayalı feodal senyörlerin ve serflik bağlarının
   • B) Şehirli ticaret sınıfının (burjuvazi) ve para ekonomisinin
   • C) Kırsaldaki kapalı tarım ekonomisinin ve takas usulünün
   • D) Şövalyelerin askeri ve siyasi tekelinin
   • E) Skolastik felsefenin üniversitelerdeki mutlak hâkimiyetinin

9. Orta Çağ'da İslam dünyasında 'Ahi Teşkilatı' ve Batı Avrupa'da 'Loncalar', esnaf ve zanaatkârların mesleki dayanışmasını sağlamak, üretilen malların kalitesini denetlemek ve haksız rekabeti önlemek amacıyla kurulmuştur. Bu örgütler üyelerinin fiyat (narh) politikasına uymasını zorunlu kılmış, mesleğe çırak-kalfa-usta hiyerarşisiyle yeni eleman kazandırmıştır. Buna göre lonca ve ahilik sisteminin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Üretim, kalite ve fiyat dengesini sağlayarak üretici ve tüketiciyi korumak
   • B) Uluslararası deniz ticaretinde serbest piyasa koşullarını hâkim kılmak
   • C) Toprak mülkiyetini yalnızca din adamlarının eline devretmek
   • D) Ağır sanayi hamleleriyle fabrikalaşmayı başlatmak
   • E) Kralların yetkilerini kaldırarak esnaf cumhuriyetleri ilan etmek

10. Sasaniler, İpek Yolu'nun Orta Asya'dan Akdeniz ve Mezopotamya'ya uzanan en stratejik boğazlarını kontrol etmişlerdir. Bu tekelci konumlarını korumak amacıyla Bizans ile sürekli savaşmış ve Göktürklerle dönemsel ittifaklar kurup bozmuşlardır. Bu bilgiler ışığında Sasanilerin dış politikasının belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin öncelikli rol oynadığı söylenebilir?

    • A) Zerdüştlük inancını tüm dünyaya zorla yayma arzusunun
    • B) Hint Okyanusu'nda kalıcı sömürge kolonileri kurma hedefinin
    • C) Transit ticaret yollarının ve kârlarının denetimini elinde tutma stratejisinin
    • D) Avrupa'daki feodal krallıklarla hanedan evlilikleri yapma politikasının
    • E) Akdeniz'deki tüm ada yönetimlerini ilhak etme gayretinin

11. Moğol İmparatorluğu'nun kurucusu Cengiz Han, kabileler arası kan davalarını sonlandırmak, ordu düzenini sağlamak ve kamu güvenliğini tesis etmek amacıyla 'Büyük Yasa' (Yasaname-i Büzürg) adı verilen kuralları yürürlüğe koymuştur. Bu yasalarda hırsızlık, yalan yere yemin etme ve kamu malına zarar verme gibi suçlara en ağır cezalar getirilmiştir. Cengiz Yasası'nın uygulanmasının Avrasya coğrafyasında sağladığı en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) 'Pax Mongolica' (Moğol Barışı) sayesinde kıtalararası ticaret ve iletişimin güvenli hale gelmesi
    • B) Göçebe yaşamın tamamen sonlandırılarak herkesin yerleşik hayata geçirilmesi
    • C) Şamanizm inancının imparatorluk sınırları içindeki tek yasal din ilan edilmesi
    • D) Feodal beyliklerin Avrupa'da yeniden hâkimiyet kurması
    • E) Doğu Roma İmparatorluğu'nun askeri ve siyasi varlığına son verilmesi

12. Orta Çağ'da Kuzey ve Baltık Denizi kıyısındaki Alman ticaret kentleri bir araya gelerek 'Hanse Birliği' adı verilen güçlü bir ticari ve askeri örgütlenme kurmuşlardır. Birlik üyeleri kendi aralarında gümrük vergilerini düşürmüş, korsanlığa karşı ortak donanma oluşturmuş ve yabancı krallıklara karşı ticari ayrıcalıklar elde etmiştir. Buna göre Hanse Birliği'nin faaliyetleri aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

    • A) Papalığın ekonomik hayat üzerindeki tek hâkim güç haline geldiğinin
    • B) Şehir devletlerinin ekonomik çıkarlar doğrultusunda bölgesel ittifaklar oluşturabileceğinin
    • C) Feodal beylerin tüm deniz ticaretini kendi tekellerine aldığının
    • D) İpek Yolu'nun deniz ticaretini tamamen işlevsiz hale getirdiğinin
    • E) Avrupa'da tek bir merkezi imparatorluğun kurulduğunun

13. 14. yüzyılın ortalarında Asya'dan ticaret gemileriyle Avrupa limanlarına ulaşan 'Kara Ölüm' (Veba Salgını), Avrupa nüfusunun yaklaşık üçte birinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Kırsalda iş gücü açığı dramatik biçimde artmış, hayatta kalan köylüler toprak sahiplerine karşı daha yüksek ücret talep edebilecek konuma gelmiştir. Bu durumun Orta Çağ sonlarında aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı söylenebilir?

    • A) Doğu-Batı ticaret yollarının tamamen karayoluna kaymasına
    • B) Serflik (köle köylülük) düzeninin çözülmesine ve feodalitenin zayıflamasına
    • C) Kilisenin dünyevi meselelerdeki otoritesini mutlaklaştırmasına
    • D) Şövalyelik zırhlarının ve geleneksel kale savunmasının güçlenmesine
    • E) Tarımsal faaliyetlerin terk edilerek yalnızca madenciliğe yönelinmesine

14. Orta Çağ Batı Avrupası'nda hâkim olan Skolastik düşünce, Hristiyanlık dogmalarını merkeze alarak aklı yalnızca dini inançları açıklamak ve savunmak için bir araç olarak kabul etmiştir. Bu anlayışta kilisenin resmi öğretilerine aykırı deney, gözlem veya rasyonel eleştiriler sapkınlık (heretik) sayılarak engellenmiştir. Buna göre Skolastik düşüncenin Avrupa'daki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

    • A) Deneye dayalı pozitif bilimlerin ve özgür düşüncenin gelişiminin duraklaması
    • B) Antik Yunan ve Roma felsefesinin bütünüyle reddedilip unutturulması
    • C) Kralların papalık makamını tamamen denetim altına alması
    • D) Şehirlerde serbest piyasa ekonomisinin ve sanayileşmenin hızlanması
    • E) Matbaanın geliştirilerek bilgiye ulaşımın kolaylaşması

15. Hindistan'da Orta Çağ boyunca uygulanan Kast Sistemi'nde halk; Brahmanlar (din adamları), Kşatriyalar (askerler ve soylular), Vaisyalar (tüccar ve çiftçiler) ve Sudralar (işçiler ve zanaatkârlar) olarak kesin sınırlarla ayrılmıştır. Ayrıca hiçbir hakka sahip olmayan 'Paryalar' sistemi dışlanmış, sınıflar arası geçiş ve evlilik tamamen yasaklanmıştır. Bu katı sınıfsal yapının Hindistan'da yol açtığı en belirgin sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Ortak bir milli bilincin ve güçlü bir merkezi devletin oluşmasının zorlaşması
    • B) Dış ticaretin tamamen durarak ülkenin dış dünyaya kapanması
    • C) Din adamlarının siyasal yönetimden bütünüyle uzaklaştırılması
    • D) Tarımsal üretimin yerine madenciliğin öncelikli sektör haline gelmesi
    • E) Bilimsel çalışmaların tüm halk katmanlarına eşit şekilde yayılması

16. Orta Çağ'da Avrasya bozkırlarında yaşayan Türk ve Moğol toplulukları, yerleşik devletlerin aksine hafif zırhlı, son derece hareketli ve tamamı atlı birliklerden oluşan ordular kurmuşlardır. Savaşlarda sahte ricat (turan taktiği) ve pusu tekniklerini ustalıkla uygulayarak kendilerinden sayıca çok daha kalabalık orduları mağlup etmişlerdir. Bozkır toplumlarının bu askeri üstünlüğe ulaşmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili olmuştur?

    • A) Kalabalık paralı asker ordularına sahip olmaları
    • B) Şehir surlarını yıkacak ağır mancınık teknolojilerini ilk kez üretmeleri
    • C) Geniş tarım arazilerine ve köle iş gücüne dayanmaları
    • D) Donanma gücüyle deniz aşırı seferler düzenlemeleri
    • E) Göçebe yaşam tarzının bireyleri doğal birer süvari ve savaşçı haline getirmesi

17. 1215 yılında İngiltere'de Kral Yurtsuz John ile soylular arasında imzalanan Magna Carta (Büyük Şart), kralın keyfi vergi koymasını yasaklamış ve hiç kimsenin yasalara uygun bir yargılama olmadan cezalandırılamayacağını hükme bağlamıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin dünya tarihindeki ilk önemli adımlarından biri kabul edilir?

    • A) Sömürge imparatorluklarının kurulmasının
    • B) Feodal sınıfların tamamen ortadan kaldırılmasının
    • C) Sanayi Devrimi ile fabrikalaşmaya geçilmesinin
    • D) Kralın yetkilerini sınırlandıran anayasal ve hukuki düzenin
    • E) Skolastik düşüncenin eğitim kurumlarında hâkim kılınmasının

18. Orta Çağ'da İpek Yolu güzergâhında seyahat eden tüccarlar; kervansaraylar, ribatlar ve hanlar sayesinde hem güvenli konaklama imkânı bulmuş hem de mallarını sigorta benzeri uygulamalarla koruma altına almıştır. Ayrıca devletler, tüccarlardan alınan gümrük vergilerini düşürerek yolların kendi topraklarından geçmesini teşvik etmiştir. Hükümdarların bu uygulamalarla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal üretimi sınırlandırıp sanayi faaliyetlerine geçmek
    • B) Paralı askerlerden oluşan orduların masraflarını halka yüklemek
    • C) Kendi ülkelerini uluslararası ticaret merkezine dönüştürerek gelirlerini artırmak
    • D) Farklı dini inançların yayılmasını engelleyerek kültürel birliği korumak
    • E) Komşu devletlerle askeri ittifaklar kurarak sınırları genişletmek

19. Bizans İmparatoru I. Justinianus, Roma hukuk kurallarını sistemleştirerek Corpus Iuris Civilis adlı ünlü kanunnamesini hazırlatmıştır. Bu derlemede eski Roma'nın pagan unsurları ayıklanmış, Hristiyanlık inancının ahlaki ilkeleri ve aile hukuku yasaların merkezine yerleştirilmiştir. Buna göre Justinianus Kanunları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

    • A) Dini anlayışın hukukun dönüşümünde ve biçimlenmesinde etkili olduğu
    • B) Roma İmparatorluğu'nun cumhuriyetçi yapısının aynen korunduğu
    • C) Toplumdaki tüm sınıfsal ayrıcalıkların ve köleliğin tamamen kaldırıldığı
    • D) Laik hukuk kurallarının ilk kez Orta Çağ'da yürürlüğe konduğu
    • E) Doğu ticaret yollarının denetiminin tek elde toplanmasını amaçladığı

20. Orta Çağ Avrupası'nda feodal sistemin hâkim olduğu dönemde kralların mutlak otoriteleri yerel senyörler ve dükler tarafından sınırlandırılmıştır. Toprak mülkiyetine ve askeri sadakate dayalı bu yapıda kral, ülkedeki tüm tebaaya doğrudan değil, yalnızca kendisine bağlı vasallar üzerinden emir iletebilmiştir. Bu durumun Orta Çağ Avrupası'nda aşağıdakilerden hangisini doğrudan engellediği söylenebilir?

    • A) Katolik Kilisesi'nin halk üzerindeki dini gücünü
    • B) Güçlü ve merkeziyetçi mutlak monarşilerin kurulmasını
    • C) Kırsal kesimde tarımsal üretimin devam etmesini
    • D) Ticaret yolları üzerinde pazar alanlarının açılmasını
    • E) Şövalyelik kültürünün ve zırhlı birliklerin gelişmesini

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.