Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Osmanlı Beyliği, kuruluş döneminde Bizans İmparatorluğu'nun iç karışıklıklar içinde bulunması, tekfurların halka baskı yapması ve Balkanlar'da siyasi birliğin olmaması gibi avantajlı bir jeopolitik ortamda kurulup gelişmiştir. Bu durum Osmanlı Devleti'nin büyümesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğunu kanıtlar?

   • A) Yalnızca ekonomik faktörlerin genişlemede belirleyici olduğunun
   • B) Coğrafi konumun ve çevre devletlerin siyasi zaaflarının sunduğu stratejik fırsatların
   • C) Diğer Anadolu beyliklerinin askerî baskısıyla batıya sürüldüklerinin
   • D) Balkanlar'daki feodal krallıkların Osmanlı ile zorunlu ittifak yaptığının
   • E) İslam dünyasındaki mezhep çatışmalarının Osmanlı'yı güçlendirdiğinin

2. Osmanlı Devleti'nde devşirme sistemi ile gayrimüslim tebaadan toplanan yetenekli çocuklar, Türk-İslam terbiyesiyle yetiştirildikten sonra 'Yeniçeri Ocağı' veya saray okulu olan 'Enderun' bünyesine alınmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu sistemle ulaşmak istediği temel idari hedef aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Anadolu Türkmen beylerinin saray bürokrasisindeki etkinliğini artırmak
   • B) Doğrudan padişaha sadakatle bağlı, yerel hanedan bağı olmayan merkezî bir bürokrasi ve ordu yaratmak
   • C) Gayrimüslim nüfusun tamamını devlet memuru kadrosuna geçirmek
   • D) Tımar sistemini tasfiye ederek özel mülkiyeti teşvik etmek
   • E) Şer'i hukuk kurallarının devlet yönetimindeki yerini sınırlandırmak

3. 1448 yılında II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu ile Macar Kralı Hünyadi Yanoş önderliğindeki Haçlı ordusu arasında yapılan II. Kosova Savaşı, Osmanlı'nın kesin zaferiyle sonuçlanmıştır. II. Kosova Savaşı'nın dünya ve Türk tarihi açısından en belirleyici sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Haçlıların İslam dünyasına yönelik seferlerinin ilk defa başlaması
   • B) Osmanlı Devleti'nin ilk deniz aşırı seferini başarıyla tamamlaması
   • C) Timur tehlikesinin Anadolu topraklarından bütünüyle uzaklaştırılması
   • D) Avrupalıların Osmanlı'yı Balkanlar'dan atma ümitlerinin tükenmesi ve Haçlıların savunmaya çekilmesi
   • E) Karesioğulları Beyliği'nin topraklarının Osmanlı'ya katılması

4. 1396 yılında gerçekleşen Niğbolu Savaşı'nda Yıldırım Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusu, Fransa, İngiltere, Almanya ve Macaristan gibi dönemin en güçlü şövalyelerinden oluşan büyük Haçlı ordusunu imha etmiştir. Bu zaferin ardından Abbasi Halifesi'nin Yıldırım Bayezid'e 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını vermesinin Osmanlı Devleti'ne sağladığı en önemli siyasi fayda aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Anadolu Türk beylikleri üzerindeki meşruiyet ve liderlik iddiasının güçlenmesi
   • B) Bizans İmparatorluğu'nun Osmanlı'ya resmen ilhak edilmesi
   • C) Memlûk Devleti'nin siyasi egemenliğine son verilmesi
   • D) Avrupa'daki tüm krallıkların Osmanlı himayesini tanıması
   • E) Venedik ile olan deniz ticaretinin sona ermesi

5. Osmanlı Beyliği'nin kuruluş döneminde Gaziyân-ı Rûm, Ahiyân-ı Rûm, Bâciyân-ı Rûm ve Abdalân-ı Rûm gibi sosyal ve askerî zümreler fetihlerde aktif görev almıştır. Bu zümrelerin Osmanlı'nın devletleşme sürecine yaptığı katkı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   • A) Yeni fethedilen yerlerde iskânı ve kültürel intibakı kolaylaştırmışlardır.
   • B) Fetih hareketlerine manevi ve ideolojik güç sağlamışlardır.
   • C) Savaş zamanında orduya gönüllü muharip destek vermişlerdir.
   • D) Sosyal dayanışma, esnaf teşkilatlanması ve kamu düzenine katkı sunmuşlardır.
   • E) Padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk meclis yapısını oluşturmuşlardır.

6. Çelebi Mehmed, Fetret Devri'nde kardeşleri İsa, Musa ve Süleyman Çelebi ile girdiği taht kavgalarını kazanarak devleti yeniden tek bir otorite altında toplamıştır. Bu başarısından ötürü tarihçiler tarafından 'Devletin İkinci Kurucusu' unvanıyla anılmıştır. Çelebi Mehmed'in bu unvanı almasında etkili olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bizans İmparatorluğu'nu tamamen ortadan kaldırması
   • B) Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasasını hazırlaması
   • C) Parçalanma ve yıkılma tehlikesi geçiren devlette merkezî birliği yeniden tesis etmesi
   • D) Hilafet makamını İstanbul'a taşıması
   • E) Venedik donanmasını tamamen yok ederek deniz ticaretini ele geçirmesi

7. Orhan Bey döneminde kurulan 'Yaya ve Müsellem' teşkilatı, Osmanlı Devleti'nin ilk düzenli askerî birliğidir. Bu birliklerin kurulmasından önce fetih hareketleri aşiret atlıları ve gönüllü gazilerle yürütülmekteydi. Düzenli ordu teşkilatına geçilmesinin devlete sağladığı temel fayda aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kuşatma ve uzun süreli askerî harekâtların daha disiplinli ve planlı yürütülmesi
   • B) Tımar sisteminin bütünüyle ortadan kaldırılması
   • C) Deniz savaşlarında mutlak üstünlüğün ele geçirilmesi
   • D) Şehzadelerin ordu komutanlığı yapmasının yasaklanması
   • E) Haçlı ittifaklarının tamamen son bulması

8. 1389 yılındaki I. Kosova Savaşı'nda Sırp, Bosna, Hırvat, Macar ve Eflak kuvvetlerinden oluşan büyük bir Haçlı ordusu mağlup edilmiş ve Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki hâkimiyeti kesinlik kazanmıştır. Bu zaferin Osmanlı Devleti açısından en kritik jeopolitik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kuzey Afrika kıyılarının Osmanlı kontrolüne girmesi
   • B) Balkanlar'da Osmanlı varlığının geri dönülemez şekilde kabul ettirilmesi ve Tuna Nehri'ne ulaşılması
   • C) Memlûk Devleti'nin halifelik makamını Osmanlı padişahına devretmesi
   • D) Kırım Hanlığı'nın Osmanlı himayesine girmesi
   • E) Safevi Devleti ile sınır çatışmalarının başlaması

9. II. Murad, 1444 yılında Haçlılarla Edirne-Segedin Antlaşması'nı imzaladıktan sonra tahtı kendi isteğiyle 12 yaşındaki oğlu II. Mehmed'e devrederek Manisa'ya çekilmiştir. Ancak Haçlıların bu antlaşmayı bozarak Varna'ya ilerlemesi üzerine yeniden ordunun başına geçmiştir. Bu tarihî olay Osmanlı devlet yönetimi ve iç siyaseti açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   • A) Dış tehditler karşısında devletin bekasının her türlü şahsi tercihin üstünde tutulduğu
   • B) Küçük yaşta bir padişahın tahta çıkmasının dış düşmanları cesaretlendirdiği
   • C) Haçlıların diplomatik antlaşmaları çıkarları doğrultusunda ihlal edebildiği
   • D) Devlet adamları ve askerler arasında yönetimsel kriz ve tereddütlerin oluştuğu
   • E) Osmanlı veraset sisteminin saltanat şûrası tarafından seçimle belirlenmeye başladığı

10. Osmanlılar Rumeli'deki ilerleyişleri sırasında fethettikleri şehirlerdeki zanaatkâr ve tüccarları korumuş, pazarlardaki ticaret yollarının güvenliğini sağlamış ve esnafların lonca teşkilatları bünyesinde örgütlenmesini desteklemiştir. Bu durumun Osmanlı Devleti'ne sağladığı ekonomik ve sosyal kazanç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal üretimin terk edilerek tamamen sanayi üretimine geçilmesi
    • B) Dış ticaretin yerli tüccarlara tamamen kapatılması
    • C) Şehir ekonomisinin canlanması ve fethedilen bölgelerin iktisadi bütünleşmesinin hızlanması
    • D) Akdeniz limanlarının kullanımının diğer devletlere yasaklanması
    • E) Medrese eğitiminin loncaların denetimine bırakılması

11. Orhan Bey zamanında ele geçirilen topraklarda devlete ait arazilerin gelirleri hizmet karşılığı asker ve yöneticilere tahsis edilmiş, böylece Tımar (Dirlik) sisteminin ilk uygulamaları başlatılmıştır. Tımar sisteminin Osmanlı idari ve askerî yapısına sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Hazineye yük olmadan savaşa hazır büyük bir eyalet ordusu beslenmesi ve üretimin denetlenmesi
    • B) Şehzadelerin sancaklarda bağımsız devlet kurmalarının kolaylaşması
    • C) Gayrimüslim tebaanın doğrudan askerî sınıfa dahil edilmesinin sağlanması
    • D) Devlet gelirlerinin tamamının nakit olarak merkez hazinesinde toplanması
    • E) Merkezdeki kapıkulu askerlerinin sayısının sınırlandırılması

12. Yıldırım Bayezid döneminde İstanbul iki kez kuşatılmış, Anadolu Hisarı (Güzelcehisar) inşa edilmiş ve Anadolu'daki Türk beyliklerinin büyük kısmı Osmanlı sınırlarına dahil edilerek ilk kez geniş çaplı Anadolu Türk siyasi birliği kurulmuştur. Bu gelişmeler dikkate alındığında Yıldırım Bayezid dönemi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Gaza politikası tamamen terk edilerek sadece doğuya yönelinmiştir.
    • B) Merkezileşme çabaları hız kazanmış ve cihan devleti olma vizyonu güçlenmiştir.
    • C) İskân politikası sonlandırılarak tüm ordu devşirmelerden kurulmuştur.
    • D) Denizcilik faaliyetleri askıya alınarak yalnızca kara ordusuyla yetinilmiştir.
    • E) Balkan fetihlerinden tamamen vazgeçilip Anadolu'ya çekilinmiştir.

13. Osmanlı Beyliği, kuruluş yıllarında diğer Anadolu Türk beylikleriyle doğrudan savaşa girmekten kaçınmış; enerjisini batıdaki Bizans tekfurlarına karşı gaza ve cihad faaliyetlerine yoğunlaştırmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu tutumunun sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A) İslam dünyasında ve Türkmen kitleleri nezdinde büyük sempati ve destek kazanması
    • B) Ahilerin, dervişlerin ve alplerin Osmanlı topraklarına göçünün hızlanması
    • C) Bizans sınırında fetihlerle hızla genişleyip zengin ganimetler elde etmesi
    • D) Diğer Anadolu beyliklerinin Osmanlı'ya karşı erken bir ittifak kurmasının önlenmesi
    • E) Haçlı Seferleri tehdidinin tamamen ve kalıcı olarak ortadan kalkması

14. 1402 Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid'in Timur'a mağlup olmasıyla Osmanlı Devleti 1413'e kadar sürecek olan Fetret Devri'ne girmiştir. Bu süreçte Anadolu'daki beylikler yeniden kurulurken, Balkanlar'daki gayrimüslim halk arasında geniş çaplı bir isyan veya Osmanlı'dan kopuş yaşanmamıştır. Balkanlar'da bu istikrarlı durumun korunmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili unsurdur?

    • A) Balkan krallıklarının aralarında büyük taht kavgaları yaşaması
    • B) Papalık makamının Osmanlı Devleti'ni doğrudan desteklemesi
    • C) Timur'un ordularının Balkanlar'a kadar ilerleyip asayişi sağlaması
    • D) Osmanlıların adil vergi ve hoşgörülü istimâlet politikasının halkta memnuniyet yaratmış olması
    • E) Balkanlar'daki tüm Hristiyan soyluların zorla Müslüman yapılmış olması

15. 1302 yılında Bizans İmparatorluğu ile Osmanlı Beyliği arasında yapılan Koyunhisar (Bafeus) Savaşı, Osmanlıların zaferiyle sonuçlanmıştır. Ünlü tarihçi Halil İnalcık, bu zaferin Osmanlı Hanedanı'nın ve beyliğin gerçek kuruluş tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. İnalcık'ın bu savaşa böylesine büyük bir önem atfetmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Haçlı birliklerinin Anadolu'daki varlığına kesin olarak son vermesi
    • B) Osmanlıların ilk kez bir Bizans düzenli ordusunu mağlup ederek karizmatik bir siyasi güç kazanması
    • C) Karadeniz ticaret yollarının bütünüyle Osmanlı denetimine girmesi
    • D) Osmanlıların Rumeli topraklarında ilk askerî üssünü elde etmesi
    • E) Anadolu Türk beyliklerinin tamamının Osmanlı'ya biat etmesi

16. I. Murad devrinde sınırların hızla genişlemesiyle birlikte Rumeli Beylerbeyliği kurulmuş ve 'Devlet, padişah ve oğullarınındır' anlayışı getirilmiştir. Ayrıca Kapıkulu Ocağı kurularak Yeniçeri ve Pençik sistemi hayata geçirilmiştir. I. Murad'ın bu düzenlemelerle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Taht kavgalarını tamamen bitirip ekber ve erşed sistemini başlatmak
    • B) Eyalet yöneticilerine geniş özerklikler vererek yönetimi kolaylaştırmak
    • C) Şer'i hukukun yerine tamamen örfi hukuku egemen kılmak
    • D) Yerel beylerin ordu içindeki askerî tekelini güçlendirmek
    • E) Merkezî otoriteyi güçlendirmek ve genişleyen sınırları tek elden yönetmek

17. Osman Gazi, fethettiği Karacahisar'da Dursun Fakih'i kadı tayin etmiş ve burada kendi adına ilk cuma hutbesini okutmuştur. Ayrıca pazar yerlerinde düzeni sağlamak için 'bac' adı verilen ilk Osmanlı vergisini ihdas etmiştir. Bu gelişmeler Osmanlı Beyliği'nin hangi aşamaya ulaştığının doğrudan bir göstergesidir?

    • A) Hukuki ve idari kurumlarıyla bağımsız bir devlet yapısına geçildiğinin
    • B) Anadolu Türk beylikleri üzerinde kesin hâkimiyet kurulduğunun
    • C) Bizans İmparatorluğu'nun siyasi varlığına son verildiğinin
    • D) Veraset sisteminde merkeziyetçi köklü değişiklikler yapıldığının
    • E) Düzenli ve maaşlı bir ordu teşkilatının kurulduğunun

18. Osmanlı Devleti, Rumeli ve Balkanlar'da fethettiği topraklara Anadolu'dan getirdiği konargöçer Türkmen aileleri yerleştirmiştir. İskân edilen bu ailelere toprak verilmiş ve belirli süre vergi muafiyeti tanınmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu uygulamayla aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulamaz?

    • A) Balkanlar'da Türk nüfusunu artırarak egemenliği kalıcı kılmayı
    • B) Göçebe Türkmenleri yerleşik hayata geçirerek tarımsal üretimi artırmayı
    • C) Gayrimüslim tebaayı tamamen Anadolu'ya sürerek etnik temizlik yapmayı
    • D) Fethedilen bölgelerin güvenliğini ve asayişini sağlamayı
    • E) Yeni fetih hareketleri için lojistik destek ve askerî üs oluşturmayı

19. Orhan Bey döneminde Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılmasıyla Osmanlılar hem ilk kez donanma sahibi olmuş hem de Rumeli'ye geçiş için önemli bir üs elde etmiştir. Bu gelişmenin ardından Çimpe Kalesi alınarak Rumeli fetihlerinin temeli atılmıştır. Bu bilgilere dayanarak Karesioğulları'nın fethinin Osmanlı Devleti'ne sağladığı en önemli stratejik kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Anadolu Türk siyasi birliğinin tamamen tamamlanması
    • B) Memlûk Devleti ile sınır komşusu olunması
    • C) Karadeniz ticaret yolunun bütünüyle kontrol altına alınması
    • D) Batı yönündeki genişleme politikasında deniz aşırı harekât imkânına kavuşulması
    • E) Haçlı ordularına karşı kesin bir savunma hattı kurulması

20. Osmanlı Beyliği'nin kuruluş sürecinde uyguladığı istimâlet (hoşgörü ve adalet) politikası, fethedilen gayrimüslim tebaanın devlete bağlılığını güçlendirmiştir. Bu sayede Balkan fetihlerinde yerel halk, Bizans ve feodal beylerin ağır vergilerine karşı Osmanlı yönetimini benimsemiştir. Buna göre Osmanlı Devleti'nin istimâlet politikasıyla aşağıdakilerden hangisini doğrudan amaçladığı söylenebilir?

    • A) Balkanlar'da feodal derebeylikleri güçlendirmeyi
    • B) Fethedilen topraklarda kalıcılığı ve iç huzuru sağlamayı
    • C) Gayrimüslim unsurları zorunlu olarak İslamlaştırmayı
    • D) Anadolu Türk siyasi birliğini hızla tamamlamayı
    • E) Bizans İmparatorluğu ile kalıcı bir askerî ittifak kurmayı

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.