Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Osmanlı askeri teşkilatında Kapıkulu Ocağı'na ait silahların temini, bakımı, tamiri ve sefer sırasında cepheye taşınmasından sorumlu olan yaya teknik sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Humbaracılar
   • B) Cebeciler
   • C) Deliler
   • D) Lağımcılar
   • E) Akıncılar

2. Osmanlı Devleti'nde Tımarlı Sipahilerin vergi topladığı köylünün toprağını nedensiz terk edip şehre gitmesini engellemek için Çiftbozan resmi adı verilen bir tazminat vergisi uygulanırdı. Bu uygulamanın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Şehirlerdeki sanayi yatırımlarını hızlandırmak
   • B) Kapıkulu Ocağı'na nakit akışı sağlamak
   • C) Tarımsal üretimin sürekliliğini koruyarak askeri ve iktisadi dengenin bozulmasını önlemek
   • D) Köylülerin mülk edinmesini tamamen yasaklamak
   • E) Sipahilerin ticaretle uğraşmasını zorunlu kılmak

3. I. Kosova Savaşı'nda (1389) ve Niğbolu Savaşı'nda (1396) Osmanlı ordusunun Haçlı ordularına karşı kazandığı kesin zaferlerde ordunun sevk ve idaresi kadar askeri teşkilat modeli de belirleyici olmuştur. Osmanlı ordusunun çağdaşı olan Avrupa feodal ordularına karşı üstünlük kurmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili kurumsal faktördür?

   • A) Merkezi komuta zincirine bağlı, düzenli, disiplinli ve sürekli hazır birliklere sahip olunması
   • B) Ordunun yalnızca yabancı paralı askerlerden teşkil edilmesi
   • C) Savaşlarda hiçbir savunma ve pusu taktiğine başvurulmaması
   • D) Şövalyelerin Osmanlı ordusunda başkomutan olarak görev yapması
   • E) Bütün askerlerin doğrudan sarayda ikamet etmesi

4. Osmanlı Devleti'nde Dirlik sistemi arazilerin yıllık gelir miktarına göre Has, Zeamet ve Tımar olarak üçe ayrılmasına dayanırdı. Geliri 100.000 akçeden fazla olan ve padişah, şehzadeler, vezirler ile beylerbeylerine tahsis edilen dirlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Has
   • B) Zeamet
   • C) Yurtluk
   • D) Paşmaklık
   • E) Malikane

5. Osmanlı ordusunda savaşa gönüllü katılan bekar Türk gençlerinden oluşan, ordunun en ön saflarında yer alarak düşmanın ilk saldırı gücünü kıran hafif piyade kuvvetlerine ne ad verilirdi?

   • A) Cebeciler
   • B) Kapıkulu Süvarileri
   • C) Bostancılar
   • D) Azaplar
   • E) Müsellemler

6. Osmanlı Devleti'nin denizcilik faaliyetleri Karesioğulları Beyliği'nin fethiyle başlamış, Karamürsel'de kurulan ilk tersane ile donanma teşkilatlanmasının temelleri atılmıştır. Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılmasının Osmanlı askeri yapısına en önemli doğrudan katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması
   • B) İlk deniz gücüne ve tecrübeli Türk denizci komutanlara sahip olunması
   • C) Tımar sisteminin ilk kez bu beylikte uygulanması
   • D) Balkan fetihlerinin tamamen durması
   • E) Devşirme sisteminin sona ermesi

7. Osmanlı Devleti'nde askeri sınıfı oluşturan Seyfiye zümresi kılıç ehli olup yönetim ve askerlik işlerini yürütürdü. Aşağıdaki devlet görevlilerinden hangisi doğrudan Seyfiye sınıfı içerisinde yer almaz?

   • A) Sadrazam
   • B) Beylerbeyi
   • C) Şeyhülislam
   • D) Yeniçeri Ağası
   • E) Kaptan-ı Derya

8. Osmanlı askeri teşkilatında Kapıkulu Süvarileri Altı Bölük Halkı olarak adlandırılırdı. Bu süvariler sefer sırasında padişahın çadırını (Otağ-ı Hümayun), saltanat sancaklarını ve devlet hazinesini korumakla görevliydi. Aşağıdakilerden hangisi bu süvari birliklerinden biri değildir?

   • A) Sipahlar
   • B) Silahtarlar
   • C) Sağ ve Sol Ulufeciler
   • D) Sağ ve Sol Garipler
   • E) Tımarlı Sipahiler

9. Tarih öğretmeni derste: "Osmanlı ordusunda Eyalet Askerleri taşrada üretimin ve asayişin garantisiyken, Kapıkulu Askerleri merkezde padişahın mutlak otoritesinin dayanağıdır." demiştir. Öğretmenin bu anlatımıyla vurgulamak istediği ana fikir aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Osmanlı askeri sisteminin devletin merkeziyetçi yapısı ve idari dengeleriyle uyumlu tasarlandığı
   • B) Eyalet askerlerinin Kapıkulu askerlerinden her zaman daha üst rütbede olduğu
   • C) Kapıkulu Ocağı'nın masraflarının Tımar sistemiyle ödendiği
   • D) Osmanlı ordusunun yalnızca savunma savaşlarında başarılı olabildiği
   • E) Taşra ordusunun devşirme kökenlilerden oluşturulduğu

10. Kuruluş Dönemi'nde Anadolu ve Rumeli fetihlerinde önemli roller üstlenen Gaziyân-ı Rûm (Anadolu Gazileri), Ahiyân-ı Rûm (Ahiler), Bâciyân-ı Rûm (Anadolu Kadınları) ve Abdalân-ı Rûm (Dervişler) gibi zümreler yer almaktaydı. Bu zümrelerin faaliyetleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Fetihlerin yalnızca askeri güçle değil, sosyo-kültürel ve dini dinamiklerle de desteklendiği
    • B) Osmanlı Devleti'nin düzenli ordu kurmaktan tamamen vazgeçtiği
    • C) Askeri teşkilatın tamamen kadın savaşçılardan teşekkül ettiği
    • D) Ahilerin sadece askeri zümre olarak faaliyet yürüttüğü
    • E) Gaza anlayışının yalnızca gayrimüslim devletlere karşı savunma amacıyla yapıldığı

11. Devşirme Kanunu'na göre tek çocuğu olan ailelerin çocukları alınmaz, şehirli veya ticaretle uğraşan ailelerin yerine köyde yaşayan sağlıklı Hristiyan çocukları tercih edilirdi. Ayrıca toplanan çocuklar doğrudan orduya sokulmaz, önce bir Türk ailenin yanına verilirdi. Devşirilen çocukların öncelikle Türk ailelerin yanına verilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal üretimde iş gücü açığını kapatmak
    • B) Türk-İslam kültürünü, dilini ve adetlerini yaşayarak öğrenmelerini sağlamak
    • C) Balkanlar'daki isyanları önceden haber almak
    • D) Medrese mezunlarının sayısını artırmak
    • E) Taşra ayanlarının siyasi desteğini kazanmak

12. Osmanlı Devleti'nde Kapıkulu Ocağı bünyesinde bulunan teknik sınıflardan; kale kuşatmalarında tüneller kazarak surları havaya uçurmakla görevli olan birlik aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bostancılar
    • B) Sipahlar
    • C) Lağımcılar
    • D) Silahtarlar
    • E) Azaplar

13. Osmanlı Devleti'nde Tımarlı Sipahilerin beslemekle yükümlü olduğu cebelü sayısı, tasarruf ettikleri arazinin gelir büyüklüğüne göre belirlenirdi. Toprağı mazeretsiz olarak üç yıl üst üste boş bırakan sipahinin dirliği elinden alınırdı. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal üretimin kesintiye uğramasını önlemek ve ordu gücünün sürekliliğini sağlamak
    • B) Taşrada özel mülkiyet rejimini yaygınlaştırmak
    • C) Köylülerin şehirlere göç etmesini teşvik etmek
    • D) Yeniçeri Ocağı'nın asker ihtiyacını karşılamak
    • E) Eyaletlerdeki gayrimüslim nüfus oranını azaltmak

14. Osmanlı ordu yapısında sınır boylarında görev yapan, hızlı hareket kabiliyetleriyle düşman topraklarına keşif akınları düzenleyen ve ordunun geçeceği güzergahların güvenliğini sağlayan hafif süvari birliklerine ne ad verilirdi?

    • A) Akıncılar
    • B) Cebeciler
    • C) Lağımcılar
    • D) Topçular
    • E) Humbaracılar

15. Osmanlı askeri teşkilatında Yeniçeriler sefere çıkmadıkları barış dönemlerinde başkentin güvenliğini sağlar, belirli dönemlerde ulufe adı verilen maaş alır ve emekli olana kadar kışlalarda ikamet ederlerdi. Bu durum Yeniçeri Ocağı'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisine sahip olduğunu doğrudan gösterir?

    • A) Süvari ağırlıklı hafif birlikler olduğuna
    • B) Dönemsel olarak toplanan gönüllü milis gücü niteliği taşıdığına
    • C) Yalnızca deniz seferlerinde görev aldıklarına
    • D) Daimî ve profesyonel bir kara piyade ordusu olduğuna
    • E) Masraflarının tamamen köylülerce karşılandığına

16. Osmanlı Devleti'nde padişahlar, güçlü Türk soylu ailelerin devlet yönetiminde ve orduda alternatif bir güç odağı haline gelmesini engellemek için askeri ve idari alanda denge siyaseti izlemişlerdir. Aşağıdaki askeri unsurlardan hangisi, merkezi otoriteyi yerel aristokrasiye karşı koruyan en temel mekanizma olarak işlev görmüştür?

    • A) Akıncılar
    • B) Azaplar
    • C) Kapıkulu Askerleri
    • D) Gönüllüler
    • E) Beşliler

17. Osmanlı Devleti'nde Kapıkulu Ocağı'na alınan devşirmelerden zeka ve yetenekleri öne çıkanlar Topkapı Sarayı bünyesindeki Enderun Mektebi'ne gönderilirken diğerleri Acemi Ocağı üzerinden Yeniçeri Ocağı'na aktarılırdı. Bu uygulamanın Osmanlı devlet yönetimi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Eyaletlerde feodal yapılanmaların güçlenmesi
    • B) Hem idari bürokrasinin hem de merkezi ordunun lidere sadık liyakatli unsurlarla tahkim edilmesi
    • C) Tımarlı Sipahilerin yönetimdeki siyasi ağırlığının artması
    • D) Medreselerin askeri okullara dönüştürülmesi
    • E) Aşiret reislerinin saray yönetiminde mutlak egemenlik kurması

18. I. Murad Dönemi'nde uygulanmaya başlanan Pençik sistemiyle savaş esirlerinin beşte biri askeri amaçla devlet hizmetine alınmış, daha sonra ise Balkanlar'daki Hristiyan tebaanın çocuklarının belirli kurallarla eğitilmesine dayanan Devşirme sistemine geçilmiştir. Bu dönüşümün temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Ankara Savaşı sonrasında fetihlerin durmasıyla esir temininin zorlaşması
    • B) Türkmen beylerinin orduya daha fazla katılım göstermesi
    • C) Tımar arazilerinin tamamen kamulaştırılmak istenmesi
    • D) Yaya ve Müsellemlerin Kapıkulu Ocağı'na dönüştürülmesi
    • E) Donanma kuvvetlerinin kara ordusunun yerini alması

19. Osmanlı askeri teşkilatında Tımarlı Sipahiler doğrudan hazineden maaş almaz, kendilerine tahsis edilen dirlik arazilerinden topladıkları vergiler oranında devlete cebelü adı verilen zırhlı atlı asker yetiştirirlerdi. Buna göre Tımar sisteminin Osmanlı idari ve askeri yapısına sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A) Devlet hazinesine yük olmadan büyük bir ordunun beslenmesi
    • B) Tarımsal üretimde sürekliliğin ve denetimin güvenceye alınması
    • C) Taşrada asayiş ve güvenliğin doğrudan sağlanması
    • D) Vergilerin yerinde toplanarak bürokratik masrafların azaltılması
    • E) Başkentte padişaha doğrudan bağlı merkezi bir saray muhafız gücü kurulması

20. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında fetihler gönüllü alp, gazi ve derviş birlikleriyle gerçekleştirilirken Orhan Bey Dönemi'nde ilk düzenli ordu niteliğindeki Yaya ve Müsellem teşkilatı kurulmuştur. Bu kurumsallaşma adımının atılmasında aşağıdakilerden hangisinin doğrudan etkili olduğu savunulabilir?

    • A) Devşirme sisteminin yetersiz kalması
    • B) Kuşatma ve fetihlerin uzun süreli ve disiplinli bir askeri güç gerektirmesi
    • C) Tımar sisteminin tamamen terk edilmek istenmesi
    • D) Donanma gücünün kara ordusuna entegre edilmesi gerekliliği
    • E) Ateşli silahların kullanımının yaygınlaşması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.