İlk Çağ uygarlıklarında hükümdarlar meşruiyetlerini güçlendirmek için kendilerini ya tanrının yeryüzündeki temsilcisi (rahip-kral) saymışlar ya da doğrudan tanrı olarak (tanrı-kral) ilan etmişlerdir. Hükümdarların bu tutumunun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Halkın yönetime katılmasını ve demokrasiyi kurumsallaştırmayı sağlamak
- B) Siyasi güçlerini ilahi bir kaynağa dayandırarak otoritelerine itaati mutlaklaştırmak
- C) Toplumdaki farklı inanç gruplarını tamamen ortadan kaldırmak
- D) Dış devletlerle olan ticari anlaşmaları dini teminat altına almak
- E) Bilimsel ve felsefi çalışmaların tapınaklarda yapılmasını teşvik etmek
İlk Çağ Çin medeniyetinde geliştirilen kâğıt, matbaa, barut ve pusula gibi teknik buluşlar; İpek Yolu ticareti, savaşlar ve göçler aracılığıyla önce İslam dünyasına, ardından Haçlı Seferleri ile Avrupa'ya taşınmıştır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Bilimsel ve teknolojik birikimin gelişiminde kültürler arası aktarımın belirleyici olduğuna
- B) Çin medeniyetinin dış dünyayla hiçbir zaman çatışma yaşamadığına
- C) Avrupa'nın teknolojik açıdan dünyanın en eski ve öncü merkezi olduğuna
- D) İpek Yolu'nun yalnızca lüks tüketim mallarının taşınmasında kullanıldığına
- E) Doğu toplumlarının bilimsel çalışmaları tamamen dini gerekçelerle ürettiğine
Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de günümüzden yaklaşık 12 bin yıl öncesine ait 'T' biçimli devasa dikilitaşlar ve bu taşlar üzerine işlenmiş hayvan kabartmaları içeren anıtsal tapınaklar bulunmuştur. Bu arkeolojik keşif, yerleşik hayat ve medeniyetin doğuşuyla ilgili aşağıdaki genel kabullerden hangisini değiştirmiştir?
- A) İlk insanların sadece madenleri işleyerek anıt yapabildikleri fikrini
- B) İnsanların önce tarıma geçip yerleştiği, ardından dinî mimari ve mabetler inşa ettiği kabulünü
- C) Tarih öncesi dönemlerde hiçbir sanatsal faaliyetin bulunmadığı düşüncesini
- D) Avcı-toplayıcı toplulukların alet yapmayı bilmediği teorisini
- E) Yazının Anadolu'da Mezopotamya'dan daha önce keşfedildiği tezini
Eski Hindistan'da toplum; Brahmanlar (din adamları), Kşatriyalar (askerler/soylular), Vaysiyalar (tüccar/çiftçiler) ve Südralar (işçiler/hizmetkârlar) olmak üzere katı sınırlarla birbirinden ayrılmış, sınıflar arası geçiş kesinlikle yasaklanmıştır. Kast sistemi olarak adlandırılan bu katı yapının Hindistan'da aşağıdakilerden hangisini engellediği savunulabilir?
- A) Tarımsal üretimin sürdürülmesini
- B) Din adamlarının toplum üzerindeki nüfuzunu
- C) Ortak bir milli bilincin ve güçlü bir toplumsal birliğin oluşmasını
- D) Dini ayin ve ritüellerin düzenlenmesini
- E) Ticari faaliyetlerin belirli zümrelerce yürütülmesini
İlk Çağ İyonya medeniyetinde Efes, Milet ve Foça gibi şehir devletlerinde merkezi bir kraliyet baskısı kurulmamış; deniz ticareti sayesinde zenginleşen halk, özgür bir düşünce ortamı oluşturmuştur. Bu ortamın İyonya'da aşağıdakilerden hangisinin gelişmesine doğrudan zemin hazırladığı söylenebilir?
- A) Katı bir kast sisteminin ve feodal yapılanmanın kurulmasına
- B) Felsefe, tıp ve matematik gibi pozitif bilimlerin özerk bir biçimde ilerlemesine
- C) Doğu Anadolu'daki Urartu egemenliğinin sona erdirilmesine
- D) Anadolu'da ilk merkezi imparatorluğun teşkilatlanmasına
- E) Tek tanrılı semavi dinlerin resmî inanç olarak kabul edilmesine
Kayseri yakınlarındaki Kültepe (Kaniş) höyüğünde yapılan arkeolojik kazılarda, Asurlu tüccarlara ait çivi yazısıyla yazılmış binlerce ticari ve hukuki kil tablet bulunmuştur. Bu durum Anadolu tarihi açısından aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?
- A) Anadolu'nun Asur orduları tarafından tamamen işgal edildiğinin
- B) Anadolu'da maden devirlerinin sona erip taş devrine geri dönüldüğünün
- C) Anadolu'nun Asurlu tüccarlar vasıtasıyla yazıyla tanışarak Tarihî Çağlara girdiğinin
- D) Anadolu'da ilk kez tek tanrılı semavi bir inancın benimsendiğinin
- E) Mezopotamya uygarlığının Anadolu'dan daha geri bir düzeyde olduğunun
Eski Roma'da soylu sınıfı temsil eden Patriciler ile halkı oluşturan Plebler arasındaki şiddetli çatışmalar sonucunda '12 Levha Kanunları' hazırlanarak şehrin merkezine asılmıştır. Bu gelişmenin Roma toplumundaki en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kölelik sisteminin tamamen yürürlükten kaldırılması
- B) Roma İmparatorluğu'nun eyalet sistemine son vermesi
- C) Hukukun yazılı hâle getirilerek keyfi uygulamaların sınırlandırılması ve pleblere haklar verilmesi
- D) Çok tanrılı pagan inancının yerini Hristiyanlığın alması
- E) Krallık rejiminden doğrudan feodal beylikler düzenine geçilmesi
Büyük İskender'in Asya Seferi sonucunda Yunan kültürü ile Mezopotamya, Mısır ve Pers uygarlıklarının kültürleri kaynaşmış; bu sentez neticesinde bilim, felsefe ve sanatta çığır açan Helenizm dönemi ortaya çıkmıştır. Buna göre Helenizm dönemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?
- A) Doğu medeniyetlerinin Batı medeniyetini tamamen yok ettiği
- B) Farklı uygarlıkların etkileşimiyle evrensel ve çok kültürlü bir sentezin doğduğu
- C) Yunan kültürünün hiçbir değişime uğramadan Doğu'ya hâkim olduğu
- D) Asya Seferi'nin yalnızca ekonomik çıkarlar doğrultusunda yapıldığı
- E) Bilimsel çalışmaların yalnızca Atina kentiyle sınırlı kaldığı
Pers İmparatorluğu geniş sınırlara ulaştığında ülkeyi 'satraplık' adı verilen idari eyaletlere bölmüş, satrapların denetimi için 'Kralın Gözü' ve 'Kralın Kulağı' adı verilen müfettişler görevlendirmiş ve hızlı haberleşme için gelişmiş bir posta örgütü kurmuştur. Perslerin bu uygulamalarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ülke genelinde tek tanrılı dini inancı zorla yaymak
- B) Farklı etnik grupları zorla Pers kültürüne asimile etmek
- C) Geniş sınırlarda merkezi otoriteyi güçlü tutmak ve isyanları önlemek
- D) Eyalet yöneticilerine tam bağımsız hareket etme hakkı tanımak
- E) Deniz aşırı kolonizasyon hareketlerini başlatmak
Doğu Anadolu'nun engebeli coğrafyasında kurulan Urartular; dağlık arazileri teraslamış, günümüzde dahi varlığını koruyan su kanalları ve barajlar inşa etmiş, taş işçiliği ve madencilikte büyük ustalık göstermişlerdir. Buna göre Urartular ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Deniz ticaretinde dönemin lider devleti oldukları
- B) Yaşadıkları coğrafyanın kısıtlayıcı koşullarını mühendislik becerileriyle aştıkları
- C) Komşu devletlerle hiçbir kültürel ve ticari bağ kurmadıkları
- D) Tarımsal üretimi tamamen bırakıp sadece maden ticaretine yöneldikleri
- E) Merkezi otoriteden yoksun, dağınık şehir beylikleri hâlinde yaşadıkları
Lidyalılar, Efes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Sus kentine kadar uzanan Kral Yolu'nu canlandırmış ve ticarette değiş tokuş (takas) usulüne son vererek madeni parayı icat etmişlerdir. Lidyalıların bu faaliyetlerinin doğrudan sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
- A) Sosyal sınıflaşmanın tamamen son bulması
- B) Ticari hayatın hızlanması ve ekonomik ilişkilerin kolaylaşması
- C) Anadolu'da siyasi birliğin kalıcı olarak sağlanması
- D) Tarımsal üretimin tamamen terk edilerek sanayiye geçilmesi
- E) Doğu Akdeniz'de deniz ticaretinin önemini bütünüyle yitirmesi
İlk Çağ'da tek tanrılı semavi din anlayışını benimseyen ilk topluluk İbraniler olmuştur. Ancak İbraniler, inandıkları tanrının yalnızca kendi kavimlerine ait olduğunu savunarak dinlerini diğer milletlere yaymaya çalışmamışlardır. İbranilerin bu tutumunun aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?
- A) Museviliğin evrensel bir din hâline gelmesinin engellenmesine
- B) İbranilerin diğer kavimlerle siyasi ittifaklar kurmasını kolaylaştırmasına
- C) Mezopotamya'da çok tanrılı inançların tamamen yok olmasına
- D) İbrani devletinin geniş topraklara yayılan bir imparatorluk kurmasına
- E) Akdeniz havzasındaki deniz ticaretinin tamamen sona ermesine
Akdeniz havzasında deniz ticaret kolonileri kuran Fenikeliler, ticari kayıtları kolaylaştırmak amacıyla harf temelli ilk alfabeyi geliştirmişlerdir. Bu alfabe daha sonra İyon, Yunan ve Roma uygarlıkları tarafından geliştirilerek günümüz Latin alfabesine dönüştürülmüştür. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?
- A) Deniz ticaretinin kültürler arası etkileşim ve evrensel mirasın oluşumundaki rolünü
- B) Akdeniz uygarlıklarının askeri alanda birbiriyle sürekli savaştığını
- C) Yazının sadece ticari sözleşmelerde geçerli kabul edildiğini
- D) Fenikelilerin Akdeniz'de kurdukları kolonileri kalıcı bir vatan olarak gördüklerini
- E) Çok tanrılı inanç sistemlerinin ortak bir yazı dilini zorunlu kıldığını
Frig kanunlarında saban kıran veya öküz öldüren kişilere ölüm cezası verilmiş, ekili tarlayı ateşe vermek de en ağır suçlar arasında sayılmıştır. Friglerin bu yasal düzenlemeleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Savaşçı toplum yapısının korunmasına öncelik verildiğine
- B) Ticaret yollarının güvenliğinin temel amaç edinildiğine
- C) Toplumsal tabakalaşmanın ve köleliğin ortadan kaldırıldığına
- D) Çok tanrılı dini inanışın hukuk kurallarını şekillendirdiğine
- E) Hukukun temel geçim kaynağı olan tarımsal üretimi korumak üzere kurgulandığına
Eski Mısır'da Nil Nehri'nin taşma zamanlarının hesaplanması takvimin gelişmesini, taşkınlar sonucu bozulan tarla sınırlarının yeniden belirlenmesi ise geometrinin ilerlemesini sağlamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin açık bir göstergesidir?
- A) Bilimsel çalışmaların doğrudan coğrafi şartlar ve pratik ihtiyaçlarla şekillendiğinin
- B) Mısır medeniyetinin diğer uygarlıklarla sürekli etkileşim içinde olduğunun
- C) Tarımsal faaliyetlerin sadece Nil Deltası ile sınırlı kaldığının
- D) Din adamlarının bilimsel gelişmeler üzerinde tek belirleyici güç olduğunun
- E) Mısır'da merkezi otoritenin zayıflayarak feodal beyliklerin kurulduğunun
Hitit kralları, zaferlerinin yanı sıra yenilgilerini de tanrılara hesap vermek amacıyla 'Anal' adı verilen yıllık tabletlere yazdırmışlardır. Hititlerdeki bu uygulamanın tarih bilimine sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Olayların neden-sonuç ilişkisinden bağımsız kaydedilmesi
- B) Tarih yazıcılığında tarafsız ve objektif bir anlayışın gelişmesi
- C) Demokratik yönetim sistemlerinin ilk örneklerinin ortaya konması
- D) Mezopotamya kültürünün Anadolu'ya aktarılmasının engellenmesi
- E) Siyasi tarihin yerini sadece askeri zaferlerin alması
Babil Hükümdarı Hammurabi, hazırladığı yasalarda 'Bir adam başka bir adamın gözünü çıkarırsa onun da gözü çıkarılır.' maddesine yer vermiş; ancak bu cezanın uygulanmasında soylu ve köle ayrımını gözetmiştir. Bu durum Hammurabi Kanunları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A) Hukuk kurallarının tamamen dini esaslara dayandırıldığının
- B) Toplumsal eşitlik ilkesinin kanun önünde korunduğunun
- C) Kanunların cezalandırma yönteminde hoşgörüyü benimsediğinin
- D) Sosyal sınıf farklılıklarının hukuki uygulamalara doğrudan yansıdığının
- E) Demokratik devlet anlayışının Mezopotamya'da hâkim olduğunun
Sümerlerde tapınaklara (Ziggurat) getirilen tarım ürünleri rahipler tarafından kayıt altına alınmış, teslim edilen malların karışmaması için çamur tabletler üzerine özel işaretler konulmuştur. Bu uygulama zamanla çivi yazısının doğmasını sağlamıştır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Yazının icadı tamamen ekonomik ve idari zorunluluklardan kaynaklanmıştır.
- B) Sümerlerde din adamları siyasi yönetimi tamamen tekeline almıştır.
- C) Mezopotamya'da özel mülkiyet anlayışı gelişmemiştir.
- D) Zigguratlar sadece ibadet ve gözlemevi amacıyla inşa edilmiştir.
- E) Çivi yazısı yalnızca tarımsal ürünlerin ticaretinde kullanılmıştır.
Neolitik Dönem'de yabani buğday ve arpanın evcilleştirilerek tarımsal üretime geçilmesi, insan topluluklarının mağara yaşamından kalıcı konutlara geçmesini zorunlu kılmıştır. Tarımsal üretimle birlikte ortaya çıkan bu durumun aşağıdakilerden hangisi üzerinde doğrudan etkili olduğu savunulamaz?
- A) Özel mülkiyet kavramının ve sınır çatışmalarının belirmesi
- B) Tüketici yaşam tarzının yerini üretici ekonomik yapıya bırakması
- C) İmparatorluk düzeyinde geniş sınırlara sahip ilk siyasi birliklerin kurulması
- D) Artı ürünün depolanması ihtiyacıyla kiler ve seramik kapların yapılması
- E) Toplumsal iş bölümünün ve ilk hukuk kurallarının temellerinin atılması
Tarih öncesi dönemlere ait bir yerleşim yerinde yapılan kazılarda en alt katmandan en üst katmana doğru sırasıyla yontma taş, cilalı taş, bakır ve demirden yapılmış aletlere rastlanmıştır. Buna göre bu yerleşim yerinde yaşamış olan toplulukla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- A) Yazıyı çevre uygarlıklardan daha önce kullanmaya başladıkları
- B) Tarihsel gelişim süreçlerini dış müdahale olmadan, doğal akışında tamamladıkları
- C) Diğer medeniyetlerle yoğun ticari ve kültürel ilişkiler kurdukları
- D) Maden çağlarına diğer topluluklardan daha geç girdikleri
- E) Güçlü bir merkezi otoriteye ve ordu teşkilatına sahip oldukları
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.
