Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Ekonomik sektörleri analiz eden bir öğrenci, Türkiye'nin son 20 yıldaki teknopark sayısının artışını gösteren bir tablo hazırlamıştır. Bu tablodaki verilerin artış göstermesi, hangi sektörel faaliyet grubunun Türkiye ekonomisinde güçlendiğine işaret eder?

   • A) Birincil Ekonomik Faaliyetler (Tarım ve Ormancılık)
   • B) İkincil Ekonomik Faaliyetler (Geleneksel Tekstil ve İnşaat)
   • C) Dördüncül ve Beşincil Ekonomik Faaliyetler (Bilgi Teknolojileri ve Üst Düzey Yönetim)
   • D) Geleneksel Balıkçılık ve Madencilik Faaliyetleri
   • E) Yerel Küçük Ölçekli Hayvancılık Faaliyetleri

2. Türkiye ekonomisinde yerli üretimin artırılmasının sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudan bu kalkınmanın sosyal boyutuna katkı sağlar?

   • A) Ülke genelinde yeni istihdam alanları yaratarak işsizlik oranını düşürmesi
   • B) Sadece döviz kurlarının dalgalanmasını tamamen engellemesi
   • C) Tarım arazilerinin tamamının nadasa bırakılmasını zorunlu kılması
   • D) Kimyasal gübre ithalatının iki katına çıkarılması
   • E) Büyük şehirlere olan göçün kontrolsüzce daha da hızlanması

3. Bir iktisatçı, 'Türkiye'de sanayi sektörü istihdam oranı artarken, tarım istihdam oranı azalmaktadır.' hipotezini kanıtlamak için bir çalışma tasarlıyor. Bu çalışma sürecinde izlenecek adımların mantıksal sırası nasıl olmalıdır? I. Verileri sütun veya çizgi grafiğe dönüştürmek II. TÜİK veri tabanından yıllara göre istihdam verilerini toplamak III. Grafiği yorumlayarak hipotezi doğrulamak veya reddetmek

   • A) I - II - III
   • B) II - I - III
   • C) III - II - I
   • D) II - III - I
   • E) I - III - II

4. Türkiye’de 1950'li yıllarda tarım sektörünün GSYİH içindeki payı %40 civarındayken, günümüzde bu oran %6 seviyelerine gerilemiştir. Bu veriyi doğru yorumlayan bir araştırmacı aşağıdakilerden hangisini savunabilir?

   • A) Türkiye'de tarımsal üretimin miktar olarak tamamen yok olduğunu
   • B) Sanayi ve hizmet sektörlerinin çok daha hızlı büyüyerek ekonomiyi domine ettiğini
   • C) Tarım topraklarının tamamının çölleştiğini ve verimsizleştiğini
   • D) Türkiye nüfusunun beslenme ihtiyacını artık ithalatla karşıladığını
   • E) Kentlerden kırsal alanlara doğru çok büyük bir göç dalgası başladığını

5. Yerli üretimin teşvik edilmesi amacıyla hazırlanan bir infografikte, Türkiye'de üretilen yerli ürünlerin ithal muadillerine göre dış ticaret açığı üzerindeki etkisi işlenmektedir. Bu infografikten çıkarılabilecek en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İthalatın tamamen yasaklanması gerektiği
   • B) Yerli üretimin artmasının dış ticaret açığını azaltıcı bir rol oynayacağı
   • C) Tarımsal faaliyetlerin tamamen durdurulması gerektiği
   • D) Ülkedeki tüm fabrikaların devlet eliyle işletilmesi gerektiği
   • E) Hizmet sektörünün dış ticarete hiçbir katkısının olmadığı

6. Bir grup öğrenci Türkiye'de sanayi kollarının dağılımını gösteren bir tematik harita hazırlayacaktır. Taslak aşamasında verilerin harita üzerinde doğru etiketlenmesi neden önemlidir?

   • A) Haritanın daha yavaş okunmasını sağlamak için
   • B) Türkiye'nin komşularının ekonomik durumunu açıklamak için
   • C) Coğrafi bilgi ve verilerin kullanıcı tarafından doğru yorumlanıp analiz edilebilmesi için
   • D) Sadece sanayi kollarının ham madde kaynaklarını gizlemek için
   • E) Harita üzerindeki yükselti basamaklarını daha belirgin kılmak için
7. 

   Aşağıdaki grafik, Türkiye'de çalışan nüfusun sektörel dağılımını göstermektedir. Bu grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Tarımsal üretim miktarı sanayi üretim miktarından fazladır.
   • B) Çalışanların yarıdan fazlası hizmet sektöründe istihdam edilmektedir.
   • C) Sanayide çalışanların çoğunluğu tekstil alanındadır.
   • D) Türkiye gelişmemiş bir tarım ülkesi özelliğindedir.
   • E) Hizmet sektöründe çalışanların tamamı öğretmen ve doktordur.

8. Türkiye’de bilişim, yazılım ve Ar-Ge gibi dördüncül ekonomik faaliyetlerin GSYİH içerisindeki payının artırılması hedeflenmektedir. Bu hedefin temel ekonomik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tarımsal ekim alanlarının sınırına ulaşılmış olması
   • B) Geleneksel sanayideki mavi yakalı işçi sayısını azaltmak istemek
   • C) Yüksek teknolojiye dayalı, katma değeri yüksek ürünlerle küresel rekabet gücünü artırmak
   • D) Hizmet sektörünün toplam istihdamdaki payını sıfıra indirmek
   • E) Turizm gelirlerinin ülke ekonomisindeki yerini tamamen önemsizleştirmek

9. Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinin 'Ekonomik Sektörlerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri' konulu bir dairesel grafik hazırlama sürecini değerlendirmek için bir kontrol listesi hazırlamıştır. Bu kontrol listesinde aşağıdaki maddelerden hangisinin yer alması beklenmez?

   • A) Kullanılan verilerin güvenilir kaynaklardan güncel olarak çekilmesi
   • B) Sektör paylarının toplamının %100'e eşit olmasının sağlanması
   • C) Grafik üzerindeki dilimlerin net şekilde etiketlenmesi
   • D) Türkiye'deki tüm akarsuların uzunluk ölçümlerinin grafiğe eklenmesi
   • E) Tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin renk kodlarıyla ayırt edilmesi

10. Türkiye'de yerli ve milli üretimin desteklenmesinin ülke ekonomisine katkılarını analiz eden bir sınıf, bu durumu bir akış şemasıyla göstermek istemektedir. Bu akış şemasının sonuç kısmına aşağıdakilerden hangisinin yazılması en uygun olur?

    • A) Dış ticarete olan bağımlılığın azalması ve ekonomik bağımsızlığın güçlenmesi
    • B) Ülke genelinde tarım alanlarının tamamen sanayiye dönüştürülmesi
    • C) Hizmet sektöründeki tüm çalışanların kamuya geçmesi
    • D) Doğal kaynakların kullanımının tamamen durdurulması
    • E) İthalat miktarının ihracat miktarını katlayarak artması

11. Aşağıda verilen tablodaki verilere göre, Türkiye ekonomisinde hangi çıkarım kesinlikle yapılabilir? Sektörlerin İstihdam ve GSYİH Payları (%) • Tarım: İstihdam %17, GSYİH %6 • Sanayi: İstihdam %21, GSYİH %28 • Hizmet: İstihdam %62, GSYİH %66

    • A) En fazla gelir getiren tarımsal ürün buğdaydır.
    • B) Sanayi çalışanlarının tamamı yüksek mühendistir.
    • C) Hizmet sektörü hem istihdamda hem de gelir üretiminde lider konumdadır.
    • D) Tarımdaki çalışan sayısı son beş yılda sürekli azalmıştır.
    • E) Sanayi sektöründe üretilen ürünlerin tamamı ihraç edilmektedir.

12. Türkiye'de hizmet sektörünün istihdam ve GSYİH'deki baskın rolünü analiz eden bir öğrenci, bu durumun Türkiye'nin gelişmişlik düzeyi hakkında ne tür bir ipucu verdiğini söyleyebilir?

    • A) Türkiye'nin tamamen geleneksel bir tarım toplumuna dönüştüğünü
    • B) Ekonominin modernleştiğini ve gelişmekte olan/gelişmiş ülke yapısına yaklaştığını
    • C) Sanayi yatırımlarının tamamen durduğunu ve önemsizleştiğini
    • D) Nüfus artış hızının durma noktasına gelerek gerilediğini
    • E) Dış ticaret açığının tamamen kapandığını ve fazla verildiğini

13. Türkiye ekonomisindeki sektörel dağılımı dairesel grafik ile göstermek için TÜİK'ten veri toplayan bir öğrenci grubu, verilerin geçerliliğini teyit ederken öncelikle aşağıdakilerden hangisine dikkat etmelidir?

    • A) Grafiklerin renkli tasarlanıp tasarlanmadığına
    • B) Toplanan verilerin güncel, resmi ve güvenilir kaynaktan alındığına
    • C) Sektörlerin sadece coğrafi bölgelere göre ayrılıp ayrılmadığına
    • D) Tarım sektöründeki ürün çeşitliliğinin tüm listesine
    • E) Raporda kullanılan dilin sadece yabancı dilde olmasına

14. Türkiye'de sanayi sektörünün istihdam oranı %26 iken, GSYİH içerisindeki payının %30'un üzerinde olması aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

    • A) Sanayi sektöründe iş gücü verimliliğinin ve katma değerin yüksek olduğunu
    • B) Ülkedeki aktif nüfusun tamamının sanayide istihdam edildiğini
    • C) Tarım sektörünün ülke ekonomisi için artık hiçbir öneminin kalmadığını
    • D) Türkiye'nin ham madde ihtiyacını tamamen yerli kaynaklardan karşıladığını
    • E) Hizmet sektöründe üretilen katma değerin hızla düşüşe geçtiğini

15. Bir araştırmacı, Türkiye'deki yerli savunma sanayisi ve yerli otomotiv üretiminin GSYİH içindeki payını gösteren bir diyagram hazırlamıştır. Bu çalışmanın temel amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

    • A) Tarımsal istihdamın nüfus artış hızına etkisini ölçmek
    • B) Bölgesel iklim çeşitliliğinin sanayi üzerindeki etkisini bulmak
    • C) Yerli sanayi üretiminin ülke ekonomisine kattığı değeri somutlaştırmak
    • D) Enerji kaynaklarının ithalat oranındaki yıllık değişimini hesaplamak
    • E) Hizmet sektörünün çalışma koşullarını diğer ülkelerle karşılaştırmak

16. Türkiye'nin 1923'ten günümüze ekonomik sektörlerinin (tarım, sanayi, hizmet) GSYİH içindeki paylarının değişimini bir sunumda göstermek isteyen Elif, hazırlayacağı grafikte hangi veriyi ön plana çıkarırsa Türkiye'nin yapısal olarak geliştiğini kanıtlayabilir?

    • A) Tarım sektöründe çalışan toplam insan sayısının sürekli artmasını
    • B) Hizmet ve sanayi sektörlerinin payının zamanla belirgin şekilde artmasını
    • C) Tarımsal dış satımda geleneksel ürünlerin payının korunmasını
    • D) Sanayi kollarında kullanılan ham maddelerin dışarıdan alınmasını
    • E) Kamu sektörünün yatırımlardaki toplam payının özel sektörü geçmesini

17. Bir grup öğrenci, Türkiye ekonomisinde tarım sektörünün istihdam oranının yüksek olmasına rağmen millî gelire katkısının düşük olmasını bir grafikle göstermek istiyor. Bu tezat durumu en etkili şekilde görselleştirmek ve analiz etmek için hangi grafik türünü tercih etmelidirler?

    • A) Ülke sınırlarını gösteren renklendirilmiş bir fiziki harita
    • B) Yıllara göre sadece tarımsal üretimi gösteren çizgi grafik
    • C) İstihdam ve GSYİH paylarını yan yana karşılaştıran sütun grafik
    • D) Sadece tarım çalışanlarının yaş gruplarını gösteren nüfus piramidi
    • E) Tarım ürünlerinin ithalat ve ihracat oranlarını veren dairesel grafik

18. Coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden Türkiye ekonomisindeki sektörel değişimi analiz etmelerini istemiştir. Arda, yaptığı araştırmada 1980 yılından günümüze kadar olan süreci kapsayan bir tablo hazırlamıştır. Tabloda; Tarım sektörünün GSYH (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) içindeki payının %25'ten %6 seviyelerine gerilediği, Hizmetler sektörünün ise %50'den %60'ın üzerine çıktığı görülmektedir. Arda, bu verileri yorumlarken; 'Tarımın ekonomideki oransal payının bu denli düşmesi, Türkiye'de tarımsal üretimin miktar (tonaj) olarak azaldığını ve bu sektörün ülke ekonomisindeki yerli üretim gücünü tamamen kaybettiğini kanıtlar.' şeklinde bir çıkarım yapmıştır.

19. Elif, Türkiye ekonomisindeki sektörel değişimi analiz etmek için bir araştırma ödevi hazırlamaktadır. Elif, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerini kullanarak 1980 ve 2023 yıllarına ait istihdamın sektörel dağılımını karşılaştıran bir çalışma yapmıştır. Elif'in ulaştığı verilere göre; 1980 yılında çalışan nüfusun yaklaşık %60'ı tarım, %12'si sanayi ve %28'i hizmetler sektöründeyken; 2023 yılı verilerinde tarımın payı %15'e gerilemiş, sanayi %27'ye, hizmetler sektörü ise %58'e yükselmiştir. Elif, bu verileri kullanarak hazırladığı grafiği sınıf arkadaşlarına sunarken yerli üretimin ve ekonomik dönüşümün önemine değinmiştir. Buna göre, Elif'in hazırladığı grafik ve veriler dikkate alındığında Türkiye ekonomisindeki değişimle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

    • A) Türkiye ekonomisi zaman içerisinde tarım ağırlıklı yapıdan hizmet ve sanayi ağırlıklı modern bir yapıya dönüşmüştür.
    • B) Tarım sektöründe çalışanların oranının azalması, Türkiye'de tarımsal üretim miktarının ve ülke ekonomisine katkısının kesin olarak azaldığı anlamına gelir.
    • C) Hizmetler sektörünün istihdamdaki payının iki kattan fazla artması, ekonominin çeşitlendiğini ve kurumsallaştığını göstermektedir.
    • D) Sanayi sektöründeki istihdam artışı, yerli üretimin teknolojik gelişmelere bağlı olarak geliştiğinin ve ekonomideki ağırlığının arttığının bir göstergesidir.
    • E) Verilerdeki değişim, Türkiye'nin gelişmekte olan bir ülke profilinden daha ileri bir ekonomik seviyeye doğru evrildiğine işaret eder.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.