Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
10. Sınıf Coğrafya dersi "Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi" konusu için MEB müfredatına uygun 19 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
🗻 Farklı dış kuvvetlerin aşınım ve birikim süreçleri birbirini dinamik olarak etkiler. Aşağıdaki doğa olaylarından hangisinde, akarsu aşındırmasının buzul aşındırma süreçleriyle yer değiştirmesinde doğrudan iklim değişiminin etkisi gözlenir?
🗺️ Görseldeki haritada taralı olarak gösterilen alanda, yer yapısına bağlı olarak aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisinin yaygın olarak gelişmesi beklenir?
⛰️ Bir akarsuyun yatağını dikey doğrultuda derine doğru aşındırması sırasında, tektonik yükselmelere bağlı olarak eski vadi tabanlarının yüksekte kalmasıyla basamaklı yapılar oluşur. Hem aşınım hem birikim izleri taşıyan bu taraçalı vadi şekli aşağıdakilerden hangisidir?
🌋 Görselde verilen ve kurak-yarı kurak bölgelerde sel sularının geçirimsiz eğimli yamaçları derin yarıklarla dilimlemesi sonucu oluşan bu engebeli aşınım yüzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
🌊 Dalga aşındırmasının etkili olduğu kıyılarda, falezlerin önünde zamanla biriken malzemeler kıyı çizgisine paralel bir set oluşturarak göller meydana getirir. Bu şekilde oluşan Durusu (Terkos) ve Büyükçekmece gölleri hangi göl sınıfına girer?
📊 Coğrafya öğretmeni, sınıfta Akdeniz Bölgesi'ndeki Göller Yöresi'nin topografyasını gösteren bir harita inceletmektedir. Öğrencilerin bu haritada yaygın olarak karşılaşacağı, karstik aşınım süreçleriyle oluşan en geniş çukurluklar aşağıdakilerden hangisidir?
💦 Kireç taşlarının (kalker) yaygın olduğu bir bölgede suların eriyen mineralleri çökelterek oluşturduğu basamaklı yapılara traverten denir. Bu karstik birikim şeklinin Türkiye'deki en dünyaca ünlü örneği hangi ilimizde yer alır?
❄️ Türkiye, ılıman kuşakta yer almasına rağmen yüksek dağlık alanlarında buzul aşındırma ve biriktirme şekillerine rastlanır. Aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisi, Türkiye'deki buzul aşındırmasının doğrudan bir kanıtıdır?
📉 Akarsuların denize döküldüğü yerlerde delta ovası oluşabilmesi için bazı coğrafi koşulların sağlanması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bir kıyıda delta ovası oluşumunu zorlaştıran bir etkendir?
🏝️ Dalga ve akıntıların taşıdığı malzemeleri bir kıyı adasının arkasına biriktirerek adayı karaya bağlamasıyla tombolo oluşur. Türkiye'deki en belirgin tombolo örneği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
⛰️ Volkanik tüflerle kaplı arazilerde, sel sularının ve rüzgârların aşındırması sonucu peribacaları oluşur. Türkiye'de Nevşehir çevresinde yaygın olan bu şekillerin oluşumundaki ana etken aşağıdakilerden hangisidir?
🧪 Karstik kayaçların su tarafından kimyasal olarak çözünmesi sonucu çeşitli erime şekilleri meydana gelir. Aşağıdaki karstik aşınım şekillerinden hangisi, en küçük mikroskobik ölçekli çözünme oluğu olarak bilinir?
🌊 Kıyı çizgisinde dalgaların çarparak dik kıyılar oluşturduğu aşınım şekillerine falez (yalıyar) denir. Türkiye haritası incelendiğinde, aşağıdaki kıyı bölümlerinin hangisinde falez oluşumunun daha yaygın olduğu gözlenir?
🏔️ Buzulların aşındırma süreciyle oluşturduğu çukurların suyla dolması sonucu sirk gölleri meydana gelir. Türkiye'nin matematik konumu düşünüldüğünde, sirk göllerine rastlamak için aşağıdaki dağlardan hangisine gidilmelidir?
🏜️ Rüzgârlar, taşıdıkları ince boyutlu malzemeleri hızlarının azaldığı yerlerde üst üste biriktirerek hilal şekilli kum tepeleri oluştururlar. Bu özel rüzgâr birikim şekline coğrafya literatüründe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
💧 Akarsuların yatak eğiminin azaldığı yerlerde, taşıma gücü düşer ve biriktirme faaliyetleri başlar. Aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisi, akarsuyun hem aşındırma hem de biriktirme yapmasıyla oluşan dinamik bir yapıya sahiptir?
🔍 Rüzgârların aşındırma ve biriktirme faaliyetleri, bitki örtüsünün cılız ve nem oranının düşük olduğu kurak bölgelerde daha etkilidir. Buna göre, aşağıdaki alanlardan hangisinde rüzgârların şekillendirici etkisinin en az olması beklenir?
Coğrafya dersinde 'Türkiye'nin Yeryüzü Şekilleri' konusunu araştıran bir öğrenci grubu, Ege Bölgesi'ndeki Büyük Menderes nehrinin büklümleri ile İç Anadolu'daki Peribacaları oluşumunu karşılaştırmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda şu çıkarım ortaya atılmıştır: 'Mendereslerin oluşumunda akarsuyun yatak eğiminin azalmasıyla birlikte taşıma gücünün düşmesi ve biriktirme faaliyetlerinin (yanal aşındırma ile birlikte) ön plana çıkması temel etkendir. Peribacalarının oluşumunda ise sel sularının ve rüzgârların, yüzeydeki farklı dirençteki (tüf ve bazalt gibi) malzemeleri seçici bir şekilde aşındırması süreci temel rol oynar. Bu durum, her iki yer şeklinin de aynı dış kuvvet (akarsu/su) tarafından şekillendirilmesine rağmen, menderesin birikim ve denge profiline yaklaşma sürecini, peribacasının ise doğrudan bir aşınım sürecini temsil ettiğini kanıtlar.'
Bir coğrafya topluluğu, Türkiye’nin batısından doğusuna doğru bir saha çalışması gerçekleştirmiş ve yol boyunca şu notları almıştır: Ege kıyılarında akarsuların taşıdığı alüvyonların deniz içinde birikmesiyle geniş düzlüklerin (delta ovaları) oluştuğu ve kıyı çizgisinin değiştiği görülmüştür. İç kesimlerde volkanik arazilerde sel sularının ve rüzgarların etkisiyle tüf tabakalarının aşındığı, dirençli kayaların ise tepede kaldığı peribacaları gözlemlenmiştir. Doğu Anadolu'nun yüksek zirvelerinde ise geçmiş dönemlerden kalan buzulların aşındırdığı derin sirk çukurlarının içine suların dolmasıyla küçük göllerin oluştuğu tespit edilmiştir. Bu gözlemler dikkate alındığında; Türkiye'deki yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınım ve birikim süreçleri arasındaki dinamik ilişki ile ilgili hangi sonuca ulaşılabilir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.