CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
10. Sınıf Coğrafya dersi "CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları" konusu için MEB müfredatına uygun 19 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Gelişmiş Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) projelerinde, yeryüzündeki nesnelerin sadece konumları değil, bu konumlara ait 'Öznitelik Verileri' de veri tabanında saklanır. Buna göre, bir ildeki tüm liselerin konumlarının haritalandırıldığı bir CBS projesinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir öznitelik (öznitelik tablosu) verisidir?
Bir ülkenin milli savunma sanayisinde kullanılmak üzere yerli ve milli imkanlarla geliştirilen uyduların, askeri istihbarat ve sınır güvenliği amacıyla yüksek çözünürlüklü görüntü alabilmesi hedeflenmektedir. Bu uyduların yeryüzündeki çok küçük nesneleri bile ayırt edebilmesi, uzaktan algılamadaki hangi çözünürlük türünün doğrudan yüksek olmasıyla ilgilidir?
Uzaktan algılama uyduları tarafından kaydedilen elektromanyetik spektrumun farklı bantları (mavi, yeşil, kırmızı ve yakın kızılötesi) birleştirilerek farklı analizler yapılır. Sağlıklı klorofil içeren gür bitki örtüsü, yakın kızılötesi bandı çok yüksek oranda yansıtırken kırmızı bandı soğurur. Bu bilgiye dayanarak, bitki örtüsünün yoğunluğunu ve sağlığını ölçmek amacıyla kullanılan en yaygın uzaktan algılama indeksi (NDVI) hangi iki spektral bandın matematiksel kombinasyonu ile hesaplanır?
CBS projelerinde veriler 'Vektör' (nokta, çizgi, poligon) ve 'Raster' (hücre/piksel bazlı) olmak üzere iki ana veri modelinde saklanır. Buna göre, bir şehir haritasında yer alan elektrik direkleri (I), akarsular (II) ve ormanlık alan sınırları (III) vektör veri modelinde sırasıyla hangi geometrik şekillerle temsil edilir?
Bir ülkede yapılması planlanan hidroelektrik santralinin (HES) çevresel etkilerini değerlendirmek amacıyla, baraj gölü suları altında kalacak tarım alanları, bitki örtüsü dağılımı ve yerleşim yerleri tespit edilmek istenmektedir. Barajın su toplama sınırları simüle edilerek su altında kalacak alanların tespiti için uydulardan alınan Sayısal Yükseklik Modeli (DEM) verileri kullanılmıştır. Bu simülasyon ve analiz sürecinde hangi iki mekânsal teknolojinin entegrasyonu sağlanmıştır?
Bir akıllı şehir projesinde, şehir içi hava kalitesini izlemek amacıyla çeşitli noktalara yerleştirilen karbonmonoksit sensörlerinden gelen anlık veriler, rüzgar yönü haritası ve nüfus yoğunluğu verileriyle birleştirilerek riskli bölgeler haritalandırılmaktadır. Bu projede kullanılan mekânsal veri katmanları ve bunların entegrasyonu doğrudan hangi disiplinin çalışma alanına girmektedir?
Bir araştırmacı, Karadeniz Bölgesi'nde son 30 yılda meydana gelen heyelan olaylarının dağılışını, bu alanların jeolojik yapısını, eğim değerlerini ve yağış miktarlarını analiz ederek gelecekte oluşabilecek heyelan risk haritasını üretmek istemektedir. Bu amaçla bölgeye ait farklı tematik haritaları dijital ortamda bir araya getirerek mekânsal analizler gerçekleştirecektir. Araştırmacının amacına ulaşmak için kullanacağı en uygun CBS analiz yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Büyük bir deprem felaketinin hemen ardından, arama-kurtarma ve insani yardım ekiplerinin bölgeye en hızlı şekilde ulaşabilmesi için ulaşıma kapanan yolların, yıkılan köprülerin ve hasar gören binaların hızla tespit edilmesi hayati önem taşır. Bu acil durum yönetiminde, afet bölgesine dair en güncel durum tespitini en hızlı şekilde sağlayan teknoloji ve bunun analiz edildiği sistem hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Gelişen mekânsal teknolojiler sayesinde mobil uygulamalar üzerinden konum tabanlı birçok hizmet almaktayız. Ancak bu teknolojileri kullanırken kişisel güvenliğimizi ve veri gizliliğimizi de korumamız gerekmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi dijital harita ve konum servislerini kullanırken bilinçli ve güvenli bir dijital vatandaş davranışına örnek gösterilemez?
Bir tarım işletmesi, geniş arazilerindeki ürünlerin sağlık durumunu, sulama ihtiyacını ve olası hastalık belirtilerini erkenden tespit etmek için dronlar ve uydular yardımıyla kızılötesi dalga boyunda görüntüler toplamaktadır. Toplanan bu veriler daha sonra bir yazılıma aktarılarak gübreleme haritalarına dönüştürülmektedir. Bu süreçte kullanılan veri toplama yöntemi (I) ve verilerin işlenip haritaya dönüştürüldüğü sistem (II) aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Bir doğa koruma derneği, göçmen kuşların ilkbahar ve sonbahar dönemlerindeki göç rotalarını, mola verdikleri sulak alanların zamansal değişimlerini ve bu alanlardaki kirlilik boyutlarını izlemektedir. Bu izleme sürecinde kuşlara takılan hafif vericiler ve uydulardan alınan multispektral görüntüler birlikte kullanılmaktadır. Bu çalışmada birlikte kullanılan mekânsal teknolojiler hangi seçenekte doğru gruplandırılmıştır?
Bir şehre yeni yapılacak olan bölge hastanesinin yeri seçilirken; fay hatlarına uzaklık, nüfus yoğunluğunun merkezinde olma, ana yollara kolay erişim ve eğimin %5'ten az olması gibi kriterler belirlenmiştir. Bu kriterlere uygun en ideal parsellerin belirlenmesi amacıyla farklı harita katmanlarının üst üste bindirilerek (çakıştırılarak) analiz edilmesi gerekmektedir. Bahsedilen bu analiz süreci aşağıdaki mekânsal bilgi teknolojilerinden hangisinin temel işlevidir?
Küresel ısınmaya bağlı olarak kutuplardaki buzul erimelerini ve deniz seviyesindeki değişimleri yıllık periyotlarla ve küresel ölçekte en güvenilir ve kesintisiz şekilde takip etmek isteyen bir bilim kurulunun öncelikli olarak başvurması gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Akıllı telefonumuzdaki bir navigasyon uygulaması bize en hızlı rotayı çizerken konumumuzu uydulardan alır, anlık trafik yoğunluğunu işler ve yol üzerindeki tehlikeleri harita katmanında gösterir. Bu sürecin arka planında çalışan mekânsal bilgi teknolojileri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir eşleştirmedir?
Bir lojistik firması, büyükşehirlerdeki kuryelerinin paket teslimat rotalarını optimize etmek amacıyla gün içi trafik yoğunluğu, yol yapım çalışmaları ve teslimat adreslerinin koordinatlarını birleştiren dinamik bir yazılım kullanmaktadır. Şirketin kullandığı bu sistemde verilerin depolanması, analiz edilmesi ve en kısa rotanın görselleştirilmesi hangi teknoloji sayesinde gerçekleşmektedir?
Tarım Bakanlığı yetkilileri, Akdeniz Bölgesi'ndeki orman yangınlarının ardından zarar gören ağaç türlerini ve tahrip olan alanın sınırlarını, bölgeye fiziki olarak gitmeden kısa sürede tespit etmek istemektedir. Bu amaçla yeryüzünden yansıyan elektromanyetik enerjiyi kaydeden uydulardan elde edilen kızılötesi görüntüler analiz edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan temel teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
Bir büyükşehir belediyesi, kış aylarında yolların buzlanmasını önlemek ve tuzlama araçlarını en verimli güzergahlara yönlendirmek amacıyla anlık hava durumu ve yol sıcaklığı verilerini bir merkezde toplamak istemektedir. Bu amaçla sıcaklık sensörlerinden gelen konum bazlı anlık veriler dijital bir harita üzerinde analiz edilerek ekipler yönlendirilecektir. Bu akıllı belediyecilik uygulamasında öncelikli olarak hangi mekânsal bilgi teknolojisinden yararlanılmıştır?
Bir afet yönetim merkezi, büyük bir orman yangını sonrası bölgedeki ekolojik hasarı tespit etmek ve yeniden ağaçlandırma planı hazırlamak için şu adımları izlemiştir: Yangından hemen sonra bölgenin yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri alınarak yanan alanların sınırları dijital ortama aktarılmıştır. Elde edilen bu veriler; bölgenin eğim, bakı, toprak yapısı ve yeraltı su kaynaklarını gösteren mevcut sayısal haritalarla üst üste çakıştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, erozyon riski en yüksek olan ve doğal yenilenme potansiyeli düşük olan bölgeler öncelikli ağaçlandırma alanı olarak belirlenmiştir. Bu senaryoda; uydu görüntüleri aracılığıyla hasarlı alanların tespit edilmesi 'Uzaktan Algılama' teknolojisine, farklı veri katmanlarının (eğim, toprak, su) bir araya getirilerek analiz edilmesi ve sonuç raporu üretilmesi süreci ise 'Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)' uygulamasına örnektir.
Akıllı Şehir Projesi kapsamında bir büyükşehir belediyesi, olası sel felaketlerine karşı 'Dijital Risk Yönetim Merkezi' kurmuştur. Merkezde kullanılan sistemin işleyiş basamakları şu şekildedir: Uydu ve insansız hava araçlarından alınan yüksek çözünürlüklü görüntülerle yer yüzeyindeki su birikintileri ve akarsu yataklarındaki değişimler anlık olarak izlenir. Elde edilen bu veriler; şehrin topoğrafya (eğim), bina yoğunluğu, altyapı (kanalizasyon) şebekesi ve nüfus dağılımı haritalarıyla dijital ortamda üst üste çakıştırılır. Yapılan analizler sonucunda, yağışın devam etmesi durumunda 2 saat içerisinde hangi mahallelerin öncelikli tahliye edilmesi gerektiğine dair bir 'Acil Müdahale Planı' otomatik olarak oluşturulur. Buna göre, bu belediyenin yürüttüğü çalışma dikkate alındığında; Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojilerinin kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.