Coğrafi Faktörlerin Bitki Türlerinin Çeşitliliği ve Dağılışına Etkisi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Yakın çevrenizdeki bir delta ovasında biyoçeşitliliği korumak, sulak alanları yaşatmak ve aynı zamanda yerel halkın geçimini sağlamak istiyorsunuz. Bu bölge için geliştireceğiniz en çevre dostu ve sürdürülebilir beşerî planlama aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Deltayı kurutarak buraya uluslararası bir havalimanı ve otoyol ağı inşa etmek
   • B) Sulak alan sınırlarını belirleyerek koruma altına almak, çevre dostu organik tarım ve kuş gözlem turizmini desteklemek
   • C) Ovadaki su kaynaklarını sanayi tesislerine borularla aktarıp burayı sanayi kenti yapmak
   • D) Delta ovasını tamamen imara açıp çok katlı yazlık konut projeleri başlatmak
   • E) Ovadaki tüm sazlıkları yakarak burayı geniş otlaklara dönüştürmek

2. Geniş platolara sahip iç bölgelerde tarımsal sulama ihtiyacını karşılamak amacıyla derin yer altı sularının aşırı çekilmesi, zamanla bu düzlüklerde devasa çöküntüler olan "obruklar" oluşturmuştur. Bu çevre sorunu, insan faaliyetlerinin yeryüzü şekilleri üzerindeki hangi etkisine doğrudan bir örnektir?

   • A) Doğal süreçlerin insan kontrolünde tamamen olumlu sonuçlar verdiğine
   • B) Yanlış beşerî müdahalelerin, yeryüzünün fiziki yapısında geri dönülemez hasarlara yol açabileceğine
   • C) Platoların sadece madencilik faaliyetleri için uygun alanlar olduğuna
   • D) Yer altı sularının çekilmesinin deprem riskini tamamen ortadan kaldırdığına
   • E) Tarımda modern sulama yöntemlerinin her zaman obruk oluşumunu tetiklediğine

3. Aşağıdaki tabloda bir il sınırları içindeki farklı yeryüzü şekilleri ve buralarda gerçekleştirilen beşerî faaliyetler eşleştirilmiştir: Yeryüzü ŞekliBeşerî Faaliyet I. Verimli OvaSanayi ve Yoğun Kentleşme II. Sarp DağlarKış Turizmi ve Dağ Sporları III. Akarsu VadisiHidroelektrik Enerji Üretimi Bu eşleştirmelerden hangileri, doğal çevrenin sürdürülebilir kullanımı açısından potansiyel bir risk barındırır?

   • A) Yalnız II
   • B) Yalnız I
   • C) II ve III
   • D) I ve III
   • E) I, II ve III

4. Bir bölgedeki geniş ve düz ova üzerinde kurulan sanayi bölgesinin, ovadan geçen akarsu yatağına atık bırakması sonucu tarım toprakları ve içme suları kirlenmiştir. Bu durum, yeryüzü şekilleri ve beşerî faaliyetler arasındaki etkileşim açısından aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgular?

   • A) Tarımsal üretimin her koşulda sanayiden daha maliyetli olduğunun
   • B) Sanayi tesislerinin mutlaka sadece dağlık alanlara kurulması gerektiğinin
   • C) Doğal kaynakların sınırsız olduğunun ve kendini her zaman hızla yenilediğinin
   • D) Beşerî faaliyetler planlanırken doğayı koruma ve ekolojik sürdürülebilirlik ilkelerine uyulması gerektiğinin
   • E) Akarsuların akış hızını artırmak için yataklarının betonla kaplanmasının

5. Bir coğrafya öğretmeni öğrencilerine şu soruyu sorar: "Yaşadığımız şehrin yanındaki dik dağ yamacında aşırı yağışlar sonucu heyelan riski varken, buraya konut inşa etmek nasıl bir sorun doğurur?" Öğrencilerden hangisi doğa ile insan etkileşiminde afet bilincini ve korumacı yaklaşımı en iyi özetleyen cevabı vermiştir?

   • A) Can: "Dağ manzarası güzel olduğu için konut yapımına devam edilmeli, binalar daha yüksek yapılmalıdır."
   • B) Efe: "Heyelan riskine karşı yamacın altındaki tüm akarsuları kurutarak zemin sertleştirilmelidir."
   • C) Selin: "Doğal dengeyi bozmamak ve can güvenliğini korumak için heyelan riskli yamaçlar ağaçlandırılmalı, konutlar güvenli düzlüklere yapılmalıdır."
   • D) Mert: "Yamaçtaki toprak tamamen kazınıp deniz kıyısına doldurularak yeni düz alanlar kazanılmalıdır."
   • E) Derya: "Dağ yamaçları patlatılarak düzleştirilmeli ve büyük alışveriş merkezleri kurulmalıdır."

6. Yakın çevrenizdeki bir platonun doğal yapısını koruyarak rüzgâr enerjisi santrali (RES) kurmak isteyen bir mühendissiniz. Bu beşerî faaliyetin çevre dostu olması ve ekosisteme zarar vermemesi için aşağıdakilerden hangisine öncelikle dikkat etmelisiniz?

   • A) Santralleri göçmen kuşların göç yolları üzerine inşa etmekten kaçınmaya
   • B) Plato üzerindeki tüm meraları beton dökerek kapatmaya
   • C) Bölgedeki su kaynaklarının yönünü değiştirerek baraj yapmaya
   • D) Tribünleri yerleşim yerlerinin tam ortasına kurarak enerji kaybını önlemeye
   • E) Plato yüzeyindeki tarım arazilerini tamamen kamulaştırıp boş bırakmaya

7. Doğu Karadeniz gibi dağlık ve engebeli yeryüzü şekillerine sahip kıyı kesimlerinde tarım arazilerinin küçük ve parçalı olması, buradaki nüfusun yaşantısını nasıl etkilemiştir?

   • A) Tarımda makine kullanımının yaygınlaşmasına ve işsizliğin azalmasına yol açmıştır.
   • B) Halkın büyük ölçüde büyükbaş hayvancılık, çay tarımı ve balıkçılığa yönelmesine neden olmuştur.
   • C) Bölgede düzlüklerin çok olması nedeniyle buğday üretiminde rekorlar kırılmasına imkan tanımıştır.
   • D) Şehirlerin iç kesimlere doğru çok şeritli otoyollarla kolayca büyümesini sağlamıştır.
   • E) Sanayi tesislerinin bölge genelinde dengeli bir şekilde dağılmasını kolaylaştırmıştır.

8. Bir turizm işletmecisi, akarsuların derince yardığı dik kenarlı kanyon vadilerin bulunduğu yakın çevresinde yeni bir iş kurmak istiyor. Doğa koruma bilincini de gözeterek, bu yer şekline en uygun ve çevreye en az zarar veren beşerî faaliyet hangisi olur?

   • A) Vadi tabanına büyük bir kimya fabrikası inşa etmek
   • B) Kanyon yamaçlarını dinamitle patlatarak mermer ocağı açmak
   • C) Akarsuyun doğal yatağını değiştirip burayı lüks otel alanına dönüştürmek
   • D) Çevreyi kirletmeden doğa yürüyüşü (trekking) ve kontrollü doğa turizmi rotaları oluşturmak
   • E) Vadiyi tamamen çöplük depolama alanı olarak kullanmak

9. Bir araştırma grubu, yaşadıkları şehirde yer şekillerinin konut mimarisine etkisini incelemiş ve şu verilere ulaşmıştır: I. Engebeli yamaçlarda ahşap ve taş malzemeli, az katlı konutlar yaygındır. II. Geniş ovalarda betonarme ve çok katlı toplu konutlar inşa edilmektedir. Bu araştırmadan çıkarılabilecek en kapsamlı sonuç hangisidir?

   • A) Yer şekilleri sadece tarımsal verimliliği etkiler.
   • B) Doğal çevre özellikleri, beşerî yerleşmelerin dokusunu ve yapı malzemelerini doğrudan etkiler.
   • C) Teknoloji geliştikçe yer şekillerinin insan yaşamı üzerindeki tüm etkileri ortadan kalkmıştır.
   • D) Ovalardaki konutlarda ahşap malzeme kullanımı daha ekonomiktir.
   • E) Dağlık alanlar, nüfusun en yoğun olduğu ve hızlı büyüyen yerleşim yerleridir.

10. Dağlık alanlarda yapılan kontrolsüz yol çalışmaları ve yamaçların doğal dengesinin bozulması ciddi çevre felaketlerine yol açabilir. Yeryüzü şekilleriyle etkileşimde sürdürülebilirlik ve doğayı koruma kapsamında, bu alanlarda alınması gereken en temel önlem nedir?

    • A) Yamaçları dik açıyla keserek daha fazla toprak alanı açmak
    • B) Tüm yamaçları çimento ile kaplayıp bitki örtüsünü tamamen ortadan kaldırmak
    • C) Bitki örtüsünü korumak, taraçalama yapmak ve istinat duvarlarıyla heyelan riskini azaltmak
    • D) Dağlık alanlardaki akarsuların yataklarını değiştirerek su akışını hızlandırmak
    • E) Bölgeyi tamamen insansızlaştırıp tarımsal üretimi yasaklamak

11. Ova gibi düzlük alanlar yerleşime ve tarıma çok uygundur ancak bu alanların aşırı ve plansız kullanımı çevre sorunlarına yol açar. Doğal çevrenin korunması ilkesine göre (D5.2), ovalarda yapılacak en doğru beşerî faaliyet hangisi olmalıdır?

    • A) Birinci sınıf tarım topraklarını koruyarak sanayi tesislerini verimsiz veya eğimli yamaçlara kaydırmak
    • B) Tüm ovayı beton dökerek modern ve büyük organize sanayi bölgesine dönüştürmek
    • C) Tarım ilacı kullanımını artırarak toprağın daha hızlı ürün vermesini sağlamak
    • D) Sulak alanları kurutarak yeni konutlar ve otoyollar inşa etmek
    • E) Taban suyunu tamamen çekerek derin maden ocakları açmak

12. Bir romanda, dağların kıyıya paralel uzandığı bir bölgede denizden gelen nemli havanın içeri giremediği ve iç kesimlerde kurak bir yaşamın hâkim olduğu anlatılmaktadır. Bu edebi eser, yeryüzü şekillerinin hangi beşerî unsur üzerindeki dolaylı etkisini örneklemektedir?

    • A) Doğal liman sayısının artması
    • B) Sanayi tesislerinin ham maddeye yakınlığı
    • C) İklimi etkileyerek tarım ürünlerini ve yerleşim yerlerinin seçimini belirlemesi
    • D) Akarsuların akış hızının azalması
    • E) Bölgedeki maden çeşitliliğinin artması

13. Girintili çıkıntılı doğal bir kıyı şeridinde yaşayan bir halkın, bu yer şeklinin sunduğu avantajlardan yararlanarak hangi beşerî faaliyeti öncelikli olarak geliştirmesi beklenir?

    • A) Yer altı madenciliği ve kömür üretimi
    • B) Büyükbaş mera hayvancılığı
    • C) Baraj yapımı ve hidroelektrik enerji üretimi
    • D) Doğal limanlar aracılığıyla deniz ticareti ve balıkçılık
    • E) Karasal iklim buğday tarımı

14. Çevresine göre yüksekte kalan, derin vadilerle yarılmış geniş düzlükler olan platolar, Anadolu'da önemli yaşam alanlarıdır. Bu yer şeklinin yüksek sıcaklıklardan kaçmak isteyen insanlar için yaz aylarında sunduğu en önemli beşerî fırsat hangisidir?

    • A) Yoğun sanayi tesislerinin kurulması
    • B) Yaylacılık faaliyetleri ve serin dinlenme alanları sunması
    • C) Liman ticareti için uygun koyların bulunması
    • D) Pirinç ve şeker pancarı gibi sulak tarım alanları oluşturması
    • E) Metro ve tramvay gibi raylı taşıma sistemlerinin geliştirilmesi

15. Bir gazete haberinde: "İlçemizde derin ve sarp bir vadi içine inşa edilen yol yapım çalışmaları, zorlu doğa koşulları nedeniyle yavaş ilerliyor." denmektedir. Bu habere göre vadinin dik yamaçları, oradaki beşerî faaliyeti hangi yönden sınırlamaktadır?

    • A) Tarımsal ürün çeşitliliğinin azalması
    • B) Konutlarda ahşap malzeme kullanımının zorunlu olması
    • C) Bölgedeki rüzgâr enerjisi potansiyelinin düşmesi
    • D) Ulaşım altyapısı kurulumunun yüksek maliyetli ve zahmetli olması
    • E) Turizm faaliyetlerinin tamamen durma noktasına gelmesi

16. Engebeli ve dik yamaçlara sahip dağlık alanların yakınında yaşayan bir topluluğun sosyal ve kültürel dokusu bu coğrafyadan nasıl etkilenir? Yer şekillerinin günlük yaşama etkisini düşünerek en doğru yorumu belirleyiniz.

    • A) Ulaşım zorluğu nedeniyle komşu köylerle etkileşim azalarak özgün yerel kültür korunur.
    • B) Düz alanlar fazla olduğu için toplu ve çok katlı binalardan oluşan şehirler hızla gelişir.
    • C) Ulaşım ağları çok geliştiği için sanayi ve ticaret faaliyetleri bölgeye hızla yayılır.
    • D) Geniş otlaklarda pamuk ve mısır gibi endüstriyel tarım ürünleri yoğun olarak yetiştirilir.
    • E) Deniz kıyısı olduğu için halkın tamamı balıkçılık ve deniz turizmiyle geçinir.

17. Evinizin çevresinde yer alan geniş ve verimli bir ova, buradaki insanların yaşam tarzını ve ekonomik uğraşlarını nasıl şekillendirir? Gözlemlerinize dayanarak ovada yaşayan insanların temel beşerî faaliyetlerini en iyi yansıtan seçeneği bulunuz.

    • A) Dik yamaçlarda kış turizmi ve dağ otelciliği yapılması
    • B) Akarsu yataklarında rafting ve su sporları organize edilmesi
    • C) Geniş tarım arazilerinde tarımsal üretim ve düzlüklerde yoğun yerleşme kurulması
    • D) Sarp kayalıklarda taş ocağı işletmeciliği ve madencilik faaliyetleri
    • E) Engebeli arazilerde yaylacılık ve küçükbaş hayvancılık yapılması

18. Rize’nin dik yamaçlara ve dar vadi tabanlarına sahip bir köyünde yaşayan yerel halk, ulaşım maliyetlerini düşürmek ve tarım alanlarını genişletmek amacıyla vadi yamaçlarını iş makineleriyle düzleştirerek büyük ölçekli modern konut projeleri başlatmayı planlamaktadır. Ancak uzmanlar, bölgenin yüksek eğim ve yoğun yağış karakteristiklerinin, bu tür bir beşerî müdahale sonucunda heyelan riskini tetikleyerek hem yerleşme güvenliğini tehlikeye atacağını hem de mevcut 'çay tarımı' ve 'yaylacılık' gibi yer şekilleriyle uyumlu kültürel-ekonomik dokuyu bozacağını belirtmektedir. Bu senaryoya göre; bölgedeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşim, insanın doğayı her koşulda kendi ihtiyaçlarına göre dönüştürebileceğini değil, aksine sürdürülebilir bir yaşam için ekonomik faaliyetlerin yer şekillerinin sunduğu olanaklar ve sınırlılıklar çerçevesinde planlanması gerektiğini kanıtlar.

19. Bir bölge kalkınma ajansının saha araştırması raporunda iki farklı yerleşim merkezine dair şu notlar alınmıştır: A Bölgesi: Arazi oldukça sarp ve engebelidir. Temel geçim kaynağı arıcılık ve vadi tabanındaki akarsularda yapılan rafting turizmidir. Konutlar, arazi şartları nedeniyle birbirinden uzak ve dağınık bir yapıdadır. B Bölgesi: Geniş bir alüvyal ovanın üzerinde yer alır. Ulaşım ağları gelişmiş, demir yolu ve kara yolu hatları bu merkezde kesişmektedir. Modern tarım işletmeleri ve gıda fabrikaları yoğunluktadır. Şehir merkezi toplu ve dikey mimariye uygun gelişmiştir. Bu rapordaki bilgilerden yola çıkarak yer şekillerinin beşerî faaliyetler üzerindeki etkisine dair hangisi söylenebilir?

    • A) B bölgesinin sahip olduğu düz arazi yapısı, ulaşım maliyetlerini düşürerek sanayi ve tarımın entegre gelişimini desteklemiştir.
    • B) A bölgesindeki engebeli arazi yapısı, bölge halkını modern tarım yöntemlerini kullanmaya zorlayarak verimi artırmıştır.
    • C) Yer şekillerinin engebeli olması A bölgesinde nüfusun toplu yerleşme düzenini seçmesinde temel etken olmuştur.
    • D) Her iki bölgedeki ekonomik faaliyetlerin farklılaşmasında iklim koşulları yer şekillerinden daha belirleyici olmuştur.
    • E) B bölgesindeki düz arazi yapısı, ekosistemin korunması amacıyla sanayileşmeyi kısıtlayan bir faktör olarak görülmektedir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.