CBS ve Tematik Haritalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Gözlemci raporlarını değerlendiren bir öğretmen, öğrencilerin mekânsal verileri altlık haritaya işlerken öznitelik verileri ile konumsal verileri doğru şekilde ilişkilendiremediklerini saptamıştır. Aşağıdaki durumlardan hangisi bu sorunun doğrudan bir göstergesidir?

   • A) Harita üzerindeki bir parka tıklandığında okul kütüphanesine ait bilgilerin açılması
   • B) Yolların mavi renk ile çizilmiş olması
   • C) Ölçeğin haritanın sol alt köşesinde bulunması
   • D) Binaların kenar çizgilerinin eğri büğrü görünmesi
   • E) Haritada yön okunun bulunmaması

2. Bir coğrafi bilgi sistemi çalışmasında, mahalledeki binaların kat yüksekliklerine göre tematik bir harita oluşturulmak istenmektedir. Bu analiz için haritadaki bina alanlarına (poligon) ait öznitelik tablosunda mutlaka bulunması gereken bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Binaların yapım malzemesi
   • B) Binaların koordinat başlangıç noktası
   • C) Kat sayısı verisi
   • D) Binanın çevresindeki sokak uzunluğu
   • E) Binada yaşayan insan sayısı

3. İş birlikli öğrenme grubundaki gözlemci, diğer grubun yaptığı haritada farklı tipteki yolların (otoban, ana cadde, sokak) farklı kalınlık ve renklerde çizildiğini fark etmiştir. Bu yöntemin kendi haritalarına uygulanması grubuna hangi kartografik avantajı sağlayacaktır?

   • A) Veri boyutunun küçülmesini sağlar.
   • B) Haritanın okunabilirliğini ve görsel hiyerarşisini artırır.
   • C) Koordinat doğruluğunu kesinleştirir.
   • D) Haritanın kapladığı alanı daraltır.
   • E) Projeksiyon hatalarını tamamen ortadan kaldırır.

4. Harita hazırlama sürecinde akran değerlendirme kontrol listesini kullanan Elif, arkadaşlarının haritasında binaların yolların üzerine taşacak şekilde çizildiğini gözlemlemiştir. Elif'in geri bildirimine göre bu hata veri üretiminin hangi aşamasındaki bir dikkatsizlikten kaynaklanmaktadır?

   • A) Sözel veri girişinde yapılan yazım hatalarından
   • B) Harita projeksiyonunun yanlış seçilmesinden
   • C) Çizim esnasında mekânsal sınırların hassas sayısallaştırılmamasından
   • D) Haritaya ölçek eklenmesinin unutulmasından
   • E) Yanlış renklendirme kartografyası kullanılmasından

5. Mekânsal veri üretim sürecinde dijital harita altlığı kullanan öğrenciler, yakınlaştırma (zoom-in) ve uzaklaştırma (zoom-out) işlemlerinin haritadaki detaylara etkisini analiz etmektedir. Buna göre, dijital haritada ölçek büyütüldüğünde (yakınlaştırıldığında) aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

   • A) Haritanın hata oranı artar.
   • B) Gösterilen alan genişler, ayrıntı azalır.
   • C) Mekânsal verilerin koordinatları değişir.
   • D) Ayrıntıyı gösterme gücü artar ve veri üretimi kolaylaşır.
   • E) Noktasal veriler çizgi verisine dönüşür.

6. Okul çevresinin haritasını yapan bir öğrenci grubu, altlık uydu görüntüsünü çok fazla uzaklaştırarak (küçük ölçekte) çizim yapmıştır. Bu durumun harita üzerinde yaratacağı en büyük olumsuzluk aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Harita renklerinin soluk görünmesi
   • B) Koordinat sisteminin tamamen bozulması
   • C) Mekânsal verilerde detay kaybı ve konum hatalarının oluşması
   • D) Öznitelik tablosuna yeni veri girilememesi
   • E) Harita lejantının ekrana sığmaması

7. Bir grup öğrenci, okul çevresindeki deprem toplanma alanlarını ve acil tahliye yollarını gösteren afet yönetim haritası hazırlayacaktır. Öğrencilerin bu iki unsur için sırasıyla hangi vektör veri tiplerini kullanması konumsal doğruluk açısından en uygundur?

   • A) Çizgi - Alan
   • B) Nokta - Çizgi
   • C) Alan - Çizgi
   • D) Nokta - Alan
   • E) Alan - Nokta

8. Bir öğrenci grubu, dijital altlık üzerinde mahallelerindeki yolları çizgi olarak tanımlamış ancak bu yolların tek şeritli mi yoksa çift şeritli mi olduğunu haritada gösterememiştir. Bu sorunu çözmek için öğrencilerin CBS veritabanında yapması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yeni bir çizgi katmanı oluşturmak
   • B) Yol katmanına ait öznitelik tablosuna şerit sayısı sütunu eklemek
   • C) Çizgi verilerini alan verisine çevirmek
   • D) Haritanın ölçeğini değiştirmek
   • E) Haritaya yeni bir yön oku eklemek

9. Çalış-gözle-karşılaştır etkinliğinde bir grubun gözlemcisi, diğer grupların okul binalarını tek bir nokta yerine taban alan sınırlarıyla çizdiğini görmüştür. Bu gözlemin ardından kendi grubuna dönen öğrencinin haritayı geliştirmek için önereceği ilk değişiklik ne olmalıdır?

   • A) Okul binasının rengini değiştirmek
   • B) Okul binasını nokta verisinden alan verisine dönüştürmek
   • C) Haritanın lejantındaki sembol sayısını azaltmak
   • D) Haritanın yön okunu yeniden çizmek
   • E) Binayı çizgi verisi olarak tekrar tanımlamak

10. Bir gözlemci öğrenci, kendi grubunun hazırladığı haritadaki nehir çizimlerinin diğer gruplara göre çok keskin köşeli ve yapay durduğunu fark etmiştir. Grup, bu harita verisini gerçeğe daha uygun ve estetik hale getirmek için öncelikle ne yapmalıdır?

    • A) Nehir çizgisini nokta verisine dönüştürmek
    • B) Ölçeği küçülterek detayları gizlemek
    • C) Daha yüksek çözünürlüklü dijital küre görüntüsü üzerinden daha sık nokta kullanarak eğrileri yumuşatmak
    • D) Nehrin rengini mavi yerine yeşil yapmak
    • E) Nehri çizgi yerine alan olarak tanımlamak

11. Mekânsal veri üretimi yaparken kullanılan koordinat sistemi, yön oku ve ölçek gibi ögeler harita tasarımında büyük önem taşır. Bu ögeler Coğrafi Bilgi Sistemlerinde hazırlanan bir haritanın hangi aşamasında haritaya eklenir?

    • A) Veri Toplama
    • B) Öznitelik Girişi
    • C) Harita Tasarımı ve Çıktı (Lejant) Oluşturma
    • D) Raster-Vektör Dönüşümü
    • E) Sorgulama ve Analiz

12. Okulun çevresindeki tüm eczaneleri tek tek tespit eden bir öğrenci grubu, bu verileri CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) ortamında haritalandırmak istemektedir. Bu çalışmada eczanelerin coğrafi konumunu göstermek için en uygun CBS katman türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çizgi (Line)
    • B) Alan (Polygon)
    • C) Hücre (Raster)
    • D) Ağ (Network)
    • E) Nokta (Point)

13. Bir grup öğrenci, okul çevresindeki bisiklet yollarını ve otobüs duraklarını haritalandırırken hata yapmış ve iki unsuru da alan (poligon) verisi olarak kaydetmiştir. Bu hatayı düzeltmek için unsurlar sırasıyla hangi veri modellerine dönüştürülmelidir?

    • A) Çizgi - Nokta
    • B) Nokta - Çizgi
    • C) Çizgi - Çizgi
    • D) Nokta - Nokta
    • E) Alan - Nokta

14. Altlık harita üzerinde veri üretimi yapan bir öğrenci grubu, yerleşim yerindeki tarihi çeşmeleri nokta veriyle göstermiştir. Grup, çalışmanın devamında çeşmelerin adını ve yapım yılını hangi veri türü olarak sisteme girmelidir?

    • A) Vektörel Veri
    • B) Konumsal Veri
    • C) Piksel Verisi
    • D) Sözel (Öznitelik) Veri
    • E) Koordinat Verisi

15. Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden okul çevresindeki yeşil alanları ve akarsuları haritaya aktarmalarını istemiştir. Öğrencilerin bu unsurlar için tercih etmesi gereken mekânsal veri eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Yeşil Alan: Çizgi, Akarsu: Nokta
    • B) Yeşil Alan: Nokta, Akarsu: Çizgi
    • C) Yeşil Alan: Alan, Akarsu: Çizgi
    • D) Yeşil Alan: Alan, Akarsu: Nokta
    • E) Yeşil Alan: Çizgi, Akarsu: Alan

16. Bir grup öğrenci, dijital küre üzerinde yaptıkları çalışmada mahalledeki elektrik direklerini ve su boru hattını haritalandırmak istiyor. Bu iki unsurun sırasıyla hangi geometrik veri modelleri ile temsil edilmesi en doğrudur?

    • A) Nokta - Çizgi
    • B) Çizgi - Nokta
    • C) Nokta - Alan
    • D) Alan - Çizgi
    • E) Çizgi - Alan

17. Okulunuzun yakın çevresini gösteren bir dijital harita tasarlarken okul binası, okul önündeki cadde ve okul bahçesi sırasıyla hangi mekânsal veri tipleriyle (vektörel veri) gösterilmelidir?

    • A) Nokta - Çizgi - Alan
    • B) Alan - Nokta - Çizgi
    • C) Nokta - Alan - Çizgi
    • D) Alan - Çizgi - Alan
    • E) Çizgi - Çizgi - Nokta

18. Arda ve grubu, 'çalış-gözle-karşılaştır' tekniği ile okul çevrelerini dijital bir küre üzerinden haritalandırmaktadır. Grup; okulun ana giriş kapısını 'nokta', okulun önündeki bağlantı yolunu 'çizgi' ve okulun geniş iç bahçesini ise 'alan' verisi olarak sisteme işlemiştir. Arda, karşılaştırma aşamasında diğer grupların haritalarına 'lejant' (işaret tablosu) eklediğini görmüş ancak şu iddiayı ortaya atmıştır: 'Biz verilerimizi dijital ortamda zaten geometrik olarak nokta, çizgi ve alan şeklinde tasnif ederek görselleştirdik; bu tasnif işlemi verinin mahiyetini (ne olduğunu) doğrudan sunduğu için dijital bir altlık üzerinde hazırlanan bu haritaya ayrıca sembollerin anlamını açıklayan bir lejant eklenmesi akademik olarak zorunlu değildir.'

19. Coğrafya dersinde 'Çalış-Gözle-Karşılaştır' etkinliği yapan bir grup öğrenci, dijital bir küre uygulaması üzerinden okullarının ve yakın çevresinin haritasını tasarlamaktadır. Öğrenciler topladıkları verileri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) mantığına uygun olarak nokta, çizgi ve alan olarak katmanlandırmak istemektedir. Öğrencilerin belirlediği unsurlar şunlardır: I. Okulun ana giriş kapısında bulunan güvenlik kulübesi II. Okulun yanından geçen ve ulaşımı sağlayan çift şeritli karayolu III. Okul bahçesinin sınırlarını belirleyen beton duvarlar IV. Okulun arka tarafında bulunan geniş futbol sahası ve yeşil alan V. Bahçede yer alan ve konumu sabitlenmiş olan bayrak direği Buna göre, mekânsal verilerin haritaya aktarılma süreci düşünüldüğünde, bu unsurların geometrik veri tipleriyle (nokta, çizgi, alan) eşleştirilmesi hangi seçenekte en doğru şekilde yapılmıştır?

    • A) I ve V: Alan / II ve III: Çizgi / IV: Nokta
    • B) I ve V: Nokta / II ve III: Çizgi / IV: Alan
    • C) I ve IV: Alan / II: Çizgi / III ve V: Nokta
    • D) II ve III: Alan / I ve V: Çizgi / IV: Nokta
    • E) I, III ve V: Nokta / II: Çizgi / IV: Alan

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.