Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Gelişmiş ülkeler afetlerle mücadelede yapısal önlemlerin (sağlam binalar, altyapı) yanı sıra yapısal olmayan önlemlere de (afet sigortası, afet eğitimleri, acil durum planları) büyük önem verirler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yapısal olmayan iyi uygulama örneklerinden biri olarak kabul edilemez?

   • A) Okullarda yılda en az iki kez afet tahliye tatbikatı yapılması
   • B) Konut sahiplerine zorunlu deprem sigortası sisteminin uygulanması
   • C) Heyelan riski taşıyan dik yamaçlara istinat duvarı ve beton püskürtme yapılması
   • D) Ailelerin evlerinde acil durum çantası hazırlaması ve sabitleme yapması
   • E) Mahalle düzeyinde gönüllü arama kurtarma ekiplerinin eğitilmesi

2. Bangladeş, geçmişte binlerce kişinin ölümüne yol açan tropikal siklonlara karşı, fırtına sığınakları inşa etmiş ve yerel düzeyde erken uyarı ağları kurmuştur. Bu basit ama etkili toplumsal iyi uygulama sayesinde son yıllarda benzer fırtınalarda can kaybı neredeyse sıfıra inmiştir. Bangladeş'in bu başarısı aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?

   • A) İklim olaylarının yönünün teknolojiyle değiştirilebileceğini
   • B) Çok yüksek bütçeli yatırımlar olmadan da etkili risk azaltma önlemleri alınabileceğini
   • C) Fırtınaların sadece Asya kıtasında can kaybına yol açtığını
   • D) Sığınakların yalnızca sanayi bölgelerinde kurulması gerektiğini
   • E) Siklonların rüzgar hızının sığınaklar sayesinde yavaşlatıldığını

3. Tarihi belgeler, 1999 Marmara Depremi ve sonrasında yaşanan toplumsal seferberlik ile yardımlaşma duygusunun, geçmiş yüzyıllardaki büyük İstanbul depremlerinde de benzer şekilde ortaya çıktığını göstermektedir. Bu tarihi ve sosyolojik süreklilik bize aşağıdakilerden hangisini gösterir?

   • A) Afet anlarında ortaya çıkan toplumsal dayanışma ve yardımlaşma değerinin tarihsel bir miras olduğunu
   • B) Geçmişteki depremlerin günümüzden daha az can kaybına neden olduğunu
   • C) Toplumsal yardımlaşmanın sadece Marmara Bölgesi'ne özgü olduğunu
   • D) Teknolojinin gelişmesiyle toplumsal dayanışma ihtiyacının tamamen ortadan kalktığını
   • E) Tarihi depremlerin toplumlar üzerinde hiçbir psikolojik etki bırakmadığını

4. Tsunami riskine karşı kıyılarına dev beton duvarlar ören bir ülke ile kıyı ekosistemindeki mangrov ormanlarını koruyarak doğal bir bariyer oluşturan diğer bir ülkenin uygulamaları karşılaştırılmaktadır. Bu iki iyi uygulamanın ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kıyı şeridinde turizm gelirlerini artırmak
   • B) Okyanus dalgalarının hızını ve enerjisini kırarak kıyıdaki yerleşimleri korumak
   • C) Kıyı bölgelerindeki deniz canlısı çeşitliliğini tamamen azaltmak
   • D) Ülke sınırlarını denizden gelebilecek askeri tehditlere karşı korumak
   • E) Deniz suyunun tarım alanlarına sızmasını tamamen engellemek

5. Afetlerle mücadele kapsamında hazırlanan bir okul projesinde öğrenciler, küresel ölçekteki iyi uygulama örneklerini sınıf panosunda sergilemiştir. Arkadaşlarının çalışmasını değerlendiren bir öğrenci, 'Bu proje, afetlerin sadece mühendislikle değil, toplumsal bilinçlenme ve eğitimle de çözülebileceğini anlamamı sağladı.' demiştir. Buna göre, akran değerlendirmesi yapan öğrencinin kazandığı temel beceri aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Doğal afetleri tek bir mühendislik faktörüne indirgeme
   • B) Afet yönetiminin çok boyutlu yapısını ve toplumsal hazırlığın önemini kavrama
   • C) Gelişmiş ülkelerin afet politikalarını tamamen kusursuz bulma
   • D) Afetlerin önlenmesinde bireysel sorumlulukların hiçbir rolü olmadığını düşünme
   • E) Eğitim düzeyinin afet zararları üzerinde etkisiz olduğunu savunma

6. Gelişmekte olan ülkelerde afetlerin ardından yaşanan can kayıplarının yanı sıra ekonomik kayıpların gayri safi yurtiçi hasılaya oranı, gelişmiş ülkelere göre çok daha yüksektir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Gelişmekte olan ülkelerde afetlerin daha sık meydana gelmesi
   • B) Gelişmiş ülkelerde doğal afetlerin hiç yaşanmaması
   • C) Az gelişmiş/gelişmekte olan ülkelerin dirençli altyapı, sigortacılık sistemleri ve risk azaltma bütçelerinin yetersiz olması
   • D) Doğal kaynakların sadece gelişmiş ülkelerde afetleri engellemek için kullanılması
   • E) Küresel iklim değişikliğinin sadece zengin ülkeleri olumlu etkilemesi

7. Bir ülkenin afet sonrası kriz yönetiminden, afet öncesi 'zarar azaltma ve risk yönetimi' modeline geçmesi modern afet yönetiminin temelini oluşturur. Aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin afet yönetiminde risk azaltma odaklı modern yaklaşıma geçtiğinin en güçlü göstergesidir?

   • A) Afet sonrasında dağıtılan gıda yardımı miktarının artması
   • B) Geçici çadır kentlerin kurulum hızının iyileşmesi
   • C) Şehir planlama sürecinde yerleşime uygunluk analizlerinin ve mikro bölgeleme çalışmalarının zorunlu tutulması
   • D) Afetzedeler için düzenlenen bağış kampanyalarının sayısının artması
   • E) Hasar gören yolların afet sonrasında hızla onarılması
8. 

   Aşağıdaki tabloda, iki farklı ülkenin aynı şiddetteki heyelan olayları sonrasındaki can kaybı ve ekonomik zarar oranları karşılaştırılmıştır. Bu verilere göre X ülkesi heyelan tehlikesine karşı erken tahliye ve şev stabilizasyonu sistemleri uygularken, Y ülkesi plansız yamaç yerleşimine izin vermiştir. Buna göre, X ve Y ülkeleriyle ilgili ulaşılabilecek en kesin yargı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) X ülkesinde heyelan riski oluşturan dik yamaçların bulunmadığı
   • B) Y ülkesinin coğrafi olarak X ülkesinden daha geniş topraklara sahip olduğu
   • C) Afetlerin olumsuz etkilerinin, ülkelerin önleme kapasitesi ve iyi uygulamalarıyla doğrudan ilişkili olduğu
   • D) Her iki ülkenin de heyelan olaylarını tamamen önleyecek teknolojiye sahip olduğu
   • E) Y ülkesinde heyelana neden olan yağış miktarının X ülkesinden çok daha fazla olduğu

9. İzlanda, aktif volkanların bulunduğu bir ada ülkesi olmasına rağmen, lav akıntılarını soğutmak için deniz suyu pompalama gibi yaratıcı mühendislik çözümleri geliştirmiştir. Bu sayede limanlarını ve yerleşim yerlerini lavlardan koruyabilmiştir. İzlanda'nın bu mücadelesi, afet yönetimi ve yerel adaptasyon açısından aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

   • A) Teknolojinin volkanik patlamaları tamamen durdurabildiğini
   • B) Coğrafi risklere yönelik geliştirilen özgün ve bilimsel çözümlerin hayat kurtardığını
   • C) Volkanik faaliyetlerin sadece İzlanda'da tehdit oluşturduğunu
   • D) Doğal afetlerin insan yerleşimlerini hiçbir zaman etkilemeyeceğini
   • E) Deniz suyunun tüm doğal afetlerin etkisini azaltmak için kullanılabileceğini

10. Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden farklı ülkelerin sel afetine karşı geliştirdiği yenilikçi çözümleri araştırmalarını istemiştir. Öğrenciler; nehir yataklarının genişletilmesi, sızdırmaz yeşil alanların artırılması ve akıllı baraj sistemleri gibi iyi uygulamaları listelemiştir. Öğrencilerin bu araştırmasından çıkarılabilecek ortak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Doğa olaylarının tamamen insan kontrolü altına alındığı
    • B) Akıllı teknolojilerin sadece nehir taşkınlarında işe yaradığı
    • C) Çevreyle uyumlu ve mühendislik temelli çözümlerin afet riskini yönetebildiği
    • D) Sel felaketlerinin yalnızca gelişmekte olan ülkelerin sorunu olduğu
    • E) Doğa olaylarına karşı en etkili yöntemin akarsu akışını tamamen durdurmak olduğu

11. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, benzer şiddetteki kuraklık olayları Sahra Altı Afrika ülkelerinde kitlesel açlık ve göçlere neden olurken, Avustralya gibi gelişmiş ülkelerde modern tarım teknikleriyle kontrol altında tutulabilmektedir. Bu karşılaştırma, afetlerin sonuçları üzerinde aşağıdakilerden hangisinin belirleyici rolünü en iyi açıklar?

    • A) Bölgelerin yıllık ortalama yağış miktarı farkının
    • B) Ülkelerin kuraklığa karşı uyguladığı bilimsel yöntemler ve sosyo-ekonomik kapasitesinin
    • C) Kuraklığın görüldüğü matematiksel konumun ve enlemlerin
    • D) Ülkelerin sahip olduğu toplam tarım alanı genişliğinin
    • E) Bölgelerdeki yerel rüzgarların esiş yönlerinin ve hızının

12. Tayland'da 2004 yılındaki tsunami felaketinin ardından kıyı bölgelerine erken uyarı deniz şamandıraları yerleştirilmiş ve halka tahliye eğitimleri verilmiştir. Bu sayede sonraki yıllarda oluşan dev dalgalarda can kaybı yaşanmamıştır. Bu durum, afet yönetimi döngüsünün hangi aşamasındaki başarılı bir uygulamayı doğrudan örnekler?

    • A) Afet sonrası arama kurtarma çalışmalarını hızlandırma
    • B) Afet anında geçici barınma merkezleri inşa etme
    • C) Risk azaltma, hazırlıklı olma ve erken uyarı sistemleri kurma
    • D) Hasar tespit çalışmalarını dijital sistemlerle yürütme
    • E) Afet sonrasında bölgeye hızlı insani yardım ulaştırma

13. 19. yüzyıla ait bir gravürde, sel felaketinden kaçarak çatılara sığınmış ve kurtarılmayı bekleyen çaresiz insanların yüz ifadeleri ile korkuları detaylıca resmedilmiştir. Bu sanat eserini inceleyen bir öğrencinin empati kurarak ulaşabileceği en anlamlı insani değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Afetzedelerin yaşadığı travma, çaresizlik ve korku duygularının zamansız ve evrensel olduğu
    • B) Eski dönemlerdeki insanların afetlerden günümüz insanına göre daha az etkilendiği
    • C) Sanatçıların sadece abartılı duyguları yansıtmak amacıyla bu eserleri ürettiği
    • D) Geçmişte yaşanan afetlerin toplumsal dayanışmayı tamamen ortadan kaldırdığı
    • E) Görseldeki insanların kurtarılma teknolojilerinin günümüzden daha ileri düzeyde olduğu

14. Bir grup coğrafya öğrencisi hazırladıkları posterde, Şili'nin 2010 yılındaki 8.8 büyüklüğündeki depremi çok az can kaybıyla atlatmasını, aldıkları sıkı mühendislik önlemleriyle açıklamıştır. Öğrenciler bu posteri sınıfta paylaşarak akran değerlendirmesine sunmuşlardır. Bu poster çalışmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

    • A) Şili'nin dünyadaki en zengin ülke olduğunu kanıtlamak
    • B) İyi uygulama örneklerini analiz ederek afet bilinci ve duyarlılığı oluşturmak
    • C) Depremlerin sadece Güney Amerika kıtasında görüldüğünü açıklamak
    • D) Gelişmiş ülkelerin hiçbir zaman doğal afet yaşamayacağını savunmak
    • E) Doğal afetlerin neden olduğu ekonomik kayıpları kesin olarak hesaplamak

15. Hollanda, topraklarının önemli bir kısmı deniz seviyesinin altında olmasına rağmen yüzyıllardır geliştirdiği baraj, set ve yapay kanal sistemleriyle sel felaketlerini önlemektedir. Buna karşılık, benzer yağış miktarına sahip az gelişmiş bazı ülkelerde her yıl binlerce insan sel nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu durum, ülkelerin afetlerle mücadelesinde aşağıdakilerden hangisinin doğrudan etkisini göstermektedir?

    • A) Ülkenin toplam yüz ölçümünün büyüklüğünün
    • B) Doğal kaynakların zenginliği ve çeşitliliğinin
    • C) Ekvatora olan uzaklığın ve iklim kuşağının
    • D) Gelişmişlik seviyesi ile altyapı ve teknoloji yatırımlarının
    • E) Nüfus miktarı ile aritmetik nüfus yoğunluğunun

16. Japonya, her yıl çok sayıda büyük deprem yaşamasına rağmen can kayıplarını minimumda tutmayı başaran öncü ülkelerden biridir. Bu başarının arkasında sıkı yapı denetimleri, erken uyarı sistemleri ve halkın düzenli eğitimi yatmaktadır. Japonya'nın bu iyi uygulama örneği, afet yönetimiyle ilgili öncelikle hangi çıkarımı yapmamızı sağlar?

    • A) Ülkelerin jeolojik konumlarının teknolojiyle değiştirilebileceğini
    • B) Afet risklerinin planlı ve bilimsel mücadeleyle büyük oranda azaltılabileceğini
    • C) Depremlerin yalnızca ada ülkelerinde can kaybına neden olduğunu
    • D) Ekonomik gücün deprem dalgalarının şiddetini doğrudan zayıflattığını
    • E) Erken uyarı sistemlerinin afetleri gerçekleşmeden durdurabildiğini
17. 

    Aşağıdaki görsellerde, tarih boyunca meydana gelmiş büyük doğal afetlerin ardından sanatçıların hissettiği çaresizliği ve toplumsal yıkımı tasvir eden tablolar yer almaktadır. Bu eserleri inceleyen bir araştırmacının, geçmişteki afetlerin günümüz insanına verdiği en temel mesajı bulması istenmektedir. Geçmişten günümüze taşınan bu sanatsal belgelerin bize hatırlattığı en önemli gerçek aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Doğal afetlerin sadece eski çağlarda ölümcül sonuçlar doğurduğu
    • B) Sanatın, afetlerin ekonomik zararlarını hesaplamada en güvenilir yol olduğu
    • C) Gerekli önlemler alınmadığı sürece benzer felaketlerin gelecekte de yaşanacağı
    • D) Teknolojik gelişmeler sayesinde artık doğal afetlerin tamamen engellenebildiği
    • E) Tarihi resimlerin afetlerin yalnızca coğrafi sınırlarını belirlemede kullanıldığı

18. Japonya’nın bazı kıyı kasabalarında, yüzyıllar öncesinden kalma ve üzerlerinde 'Bu noktanın altına ev inşa etmeyin, tsunami tehlikesi var!' yazılı taş tabletler (Tsunami Kayaları) bulunmaktadır. Modern dönemde bu uyarılara sadık kalan yerleşimlerde 2011 Tōhoku depremi sonrası can kaybı yaşanmazken, bu tarihî uyarıları 'ilkel' bularak kıyıya modern binalar inşa eden bölgelerde büyük felaketler yaşanmıştır. Bu durum, afetlerle mücadelede 'iyi uygulama' örneklerini sadece yüksek teknoloji ve ekonomik güçle sınırlamanın yeterli olmadığını; geçmişin kültürel mirasını, sanat eserlerini veya tarihî belgelerini (gravür, anıt vb.) mekânsal planlamaya entegre etmenin hayati bir risk yönetimi stratejisi olduğunu kanıtlamaktadır.

19. Aşağıdaki tabloda, benzer şiddetteki sel felaketlerine maruz kalan iki farklı kentin (Kenti X ve Kenti Y) afet yönetim stratejileri ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Kent X: Altyapısını 'Sünger Şehir' modeline göre tasarlamış; geçirgen yüzeyler, yeşil çatılar ve yeraltı yağmur suyu depolama alanları oluşturmuştur. Halk düzenli olarak tahliye tatbikatlarına katılmış ve erken uyarı sistemleri dijital platformlara entegre edilmiştir. Kent Y: Hızlı şehirleşme nedeniyle dere yataklarını imara açmış, sel kontrolü için sadece geleneksel beton kanalları kullanmıştır. Afet yönetimi stratejisi, olay gerçekleştikten sonra yapılacak olan 'arama-kurtarma ve insani yardım' çalışmaları üzerine kurgulanmıştır. Sonuç Verileri: Kent X: Can kaybı yok, altyapı hasarı minimal, günlük hayata dönüş süresi 24 saat. Kent Y: Ciddi can kayıpları, altyapı tamamen çökmüş, günlük hayata dönüş süresi 3 ay. Bu iki kentin afet yönetim yaklaşımları ve sonuçları değerlendirildiğinde, 'afetlerle mücadelede iyi uygulama örnekleri' ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Afetlerin yıkıcı etkisi, sadece doğa olayının büyüklüğü ve şiddeti tarafından belirlenen kaçınılmaz bir sonuçtur.
    • B) Gelişmişlik düzeyi yüksek olan ülkeler, afet sonrası müdahale ve kurtarma çalışmalarına hazırlık öncesi yatırımlardan daha fazla önem verirler.
    • C) Beton temelli geleneksel mühendislik çözümleri, sel riskini önlemede doğa tabanlı sürdürülebilir yaklaşımlardan her zaman daha maliyet etkin ve güvenlidir.
    • D) Afet riskini azaltmaya yönelik proaktif (önleyici) stratejiler ve dirençli kent tasarımları, toplumsal ve ekonomik kayıpları minimize etmede temel belirleyicidir.
    • E) Afet yönetimi eğitimi ve teknolojik erken uyarı sistemleri, sadece gelişmiş ülkelerin kendi coğrafi sınırları içinde uygulayabileceği maliyetli lüks harcamalardır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.