Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Suya doygun kumlu zemine sahip iki özdeş model havuzdan birine aşırı su basıncını hızla tahliye eden taş kolonlar yerleştirilmiş, diğeri ise müdahalesiz bırakılarak her iki zemine sarsma tablasında eşit sürede titreşim uygulanmıştır. Müdahale edilmeyen havuzda aşırı boşluk suyu basıncı nedeniyle sıvılaşma gelişerek yapı maketleri batarken taş kolonlu havuzda suyun hızla tahliye edilmesiyle zeminin taşıma gücünü koruduğu gözlemlendiğine göre bu deney verileri, afetlerle mücadeledeki iyi uygulamalar kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Deprem dalgalarının genliğinin yalnızca zemin kalınlığına bağlı olarak değiştiğini
   • B) Yer altı su seviyesinin yüksek olduğu her alanda yapılaşmanın tamamen durdurulması gerektiğini
   • C) Sismik titreşimlerin şiddetinin zemin yapısından bağımsız olarak yapılara doğrudan iletildiğini
   • D) Zemin türü ne olursa olsun sadece üstyapıda hafif malzemeler kullanılmasının yıkımı bütünüyle engellediğini
   • E) Uygun zemin güçlendirme ve drenaj uygulamalarının sarsıntı anında sıvılaşma riskini önleyerek stabilite sağladığını
2. 2.

   Bir rüzgâr tünelinde gevşek ve kuru kum örtüsüyle kaplı iki model araziden birine hâkim rüzgâr yönüne dik rüzgâr kıran şerit yerleştirilmiş, diğeri ise açık bırakılarak her iki alana eşit hızda hava akımı verilmiştir. Rüzgâr kıran bulunan düzenekte zemin seviyesindeki akış hızının kesildiği ve havalanarak taşınan parçacık miktarının belirgin şekilde azaldığı ölçüldüğüne göre bu deney verileri, afetlerle mücadeledeki iyi uygulamalar kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Hâkim rüzgâr doğrultusuna dik kurulan rüzgâr perdelerinin yüzey akış hızını düşürerek parçacık taşınımını ve erozyonu engellediğini
   • B) Rüzgâr hızındaki artışın toprağın nem tutma kapasitesini doğrudan yükselttiğini
   • C) Kurak alanlardaki toz taşınımının yalnızca yer altı su seviyesinin yükseltilmesiyle engellenebileceğini
   • D) Rüzgâr kıranların yalnızca yüksek eğimli arazilerde kütle hareketlerini durdurmada etkili olduğunu
   • E) Zemin pürüzlülüğünün azaltılmasının rüzgârın aşındırma gücünü bütünüyle ortadan kaldırdığını
3. 3.

   Eğimli bir olukta gerçekleştirilen çığ simülasyonunda, tabanındaki yerleşim modeli açıkta bırakılan kontrol yamacında hızla kayan kütle alt kısımdaki yapıları tamamen yıkmıştır. Yamaç eğimi boyunca belirli aralıklarla kademeli esnek çelik kar bariyerleri yerleştirilen diğer modelde ise hareket halindeki malzemenin akış hızının kesildiği ve kütlenin yerleşime ulaşmadan yamaçta tutulduğu gözlemlenmiştir. Bu deney ve gözlem verileri, afetlerle mücadeledeki iyi uygulama örnekleri bağlamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Dağlık alanlarda afet etkilerini sınırlandırmanın yalnızca yamaçların tamamen yerleşime kapatılmasıyla mümkün olduğunu
   • B) Yapısal mühendislik önlemlerinin çığ oluşumuna zemin hazırlayan meteorolojik faktörleri tamamen ortadan kaldırdığını
   • C) Afet yönetiminde can ve mal kaybını önlemenin temel yolunun olay anında gerçekleştirilen acil tahliyeler olduğunu
   • D) Yamaç dengesini gözeten uygun bariyer sistemlerinin hareket halindeki kütlenin kinetik enerjisini sönümleyerek riskleri azalttığını
   • E) Çığ riskine karşı en ekonomik ve kalıcı korumanın yamaç tabanındaki dere yataklarının genişletilmesiyle sağlanacağını
4. 4.

   Eğimli ve killi zemin tabakalarından oluşan iki özdeş yamaç modelinden birine yeraltı suyunu tahliye eden yatay drenaj boruları yerleştirilmiş, diğeri ise müdahalesiz bırakılarak her iki modele de yapay taban suyu verilmiştir. Drenaj sistemi bulunmayan modelde gözenek suyu basıncının artmasıyla kütle kayması gerçekleşirken drenajlı modelin dengesini koruduğunu gösteren bu deney, afetlerle mücadeledeki iyi uygulamalar kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) İnsan müdahalelerinin doğa olaylarının gerçekleşme sıklığını tamamen ortadan kaldırabildiğini
   • B) Yamaç içi su basıncını düşürmeye yönelik drenaj önlemlerinin kütle hareketlerini engellemede etkili olduğunu
   • C) Eğimli alanlarda kütle hareketlerini önlemenin tek yolunun yüzey ağaçlandırması olduğunu
   • D) Jeolojik yapısı ve litolojisi ne olursa olsun bütün yamaçların suya karşı aynı direnci gösterdiğini
   • E) Afet zararlarını azaltmada en başarılı yaklaşımın olay sonrasındaki arama-kurtarma çalışmaları olduğunu
5. 5.

   Laboratuvarda kurulan kontrollü yangın düzeneğinde, yanıcı organik örtüyle kaplı iki model alandan birinin ortasına mineral topraktan oluşan arındırılmış emniyet şeridi açılmış; eşit hava akımı altında başlatılan alevlerin bu şeride ulaştığında ilerleyemeyerek söndüğü gözlemlenmiştir. Bu deney verisi, afetlerle mücadeledeki iyi uygulamalar kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Doğal afetlerin ortaya çıkış zamanının ve şiddetinin tamamen ortadan kaldırılabileceğini
   • B) Orman yangınlarıyla mücadelede yalnızca kimyasal söndürücü kullanımının sonuç verdiğini
   • C) Yanıcı madde sürekliliğini kesintiye uğratan mekânsal müdahalelerin afet yayılımını sınırlandırdığını
   • D) Tüm ekosistemlerdeki bitki türlerinin yüksek sıcaklıklara karşı eşit tutuşma direnci taşıdığını
   • E) Yangın riskini bertaraf etmenin tek yolunun ormanlık sahaları tümüyle tasfiye etmek olduğunu
6. 6.

   Bir dalga kanalında kıyı yerleşimini temsil eden iki modelden birinin önüne dalga enerjisini sönümleyen koruyucu kıyı kuşağı yerleştirilmiş, diğer model ise korumasız bırakılarak her iki sisteme eşit şiddette yapay dalga uygulanmıştır. Koruyucu kuşak bulunan modelde dalga yüksekliğinin ve yapılara binen hidrodinamik basıncın belirgin şekilde azaldığını gösteren bu deney, afet yönetiminde iyi uygulamalar kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Afet zararlarının engellenmesinde yalnızca sert mühendislik yapılarının kesin çözüm sunduğunu
   • B) Kıyı koruma kuşakları gibi risk azaltıcı önlemlerin kıyı taşkını ve dalga etkisini hafiflettiğini
   • C) Afetlerin sıklığı ile yerleşimlerin gelişmişlik düzeyi arasında doğrudan bir paralellik olduğunu
   • D) Doğal afetlerin ortaya çıkışının insan müdahaleleriyle yeryüzünde tamamen engellenebildiğini
   • E) Yapılaşma yoğunluğunun arttığı kıyı alanlarında dalgaların enerjisinin kendiliğinden sönümlendiğini
7. 7.

   Eşit eğim ve yüzey alanına sahip iki kentsel yerleşim havzası modeline aynı miktar ve sürede yapay yağış uygulanmıştır. Tamamen beton ve asfaltla kaplanan birinci modelde yüzey akışına geçen su miktarı hızla artarak alt kotlarda taşkına yol açarken; geçirimli zemin döşemeleri, yağmur bahçeleri ve yeşil çatılarla donatılan ikinci modelde yüzey akış hacminin belirgin biçimde azaldığı ve suyun güvenli şekilde süzüldüğü gözlemlenmiştir. Bu deney ve gözlem verileri, kentsel alanlarda taşkın zararlarını azaltmaya yönelik iyi uygulama örnekleri bağlamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Doğal afetlerin sıklığı ve şiddeti kentsel alanlardaki topoğrafik eğim koşulları değiştirilerek tamamen önlenebilir.
   • B) Yüksek yoğunluklu yerleşim alanlarında yalnızca mekanik tahliye kanallarının kapasitesinin artırılması taşkın riskini bitirmek için yeterlidir.
   • C) Kentsel yüzeylerin su tutma potansiyelini düşüren sert zemin uygulamaları drenaj sisteminin yükünü kalıcı olarak hafifletir.
   • D) Doğal hidrolojik döngüyü destekleyen yeşil altyapı ve geçirimli yüzey sistemleri, kentsel taşkın riskini azaltmada etkilidir.
   • E) Şehirleşmenin getirdiği geçirimsiz zemin örtüsü, suyun yüzey akışına geçiş hızını ve birikme eğilimini yavaşlatır.
8. 8.

   Laboratuvar ortamında sarsma tablasına yerleştirilen iki özdeş bina modelinden birinin temeline sismik taban izolatörü yerleştirilmiş, diğeri ise doğrudan rijit zemine sabitlenmiştir. Eşit frekans ve büyüklükte uygulanan yapay sarsıntı sonucunda izolatörlü modelin üst katlarındaki salınım ivmesinin ve yapısal deformasyonun diğer modele kıyasla belirgin ölçüde düşük kaldığı ölçülmüştür. Bu kontrollü deneyden elde edilen bulgular, afet zararlarını azaltmaya yönelik iyi uygulama örnekleri kapsamında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Yapı tabanında sismik dalga enerjisini sönümleyen mühendislik uygulamalarının, sarsıntının üstyapıya iletimini sınırlandırdığını
   • B) Deprem dalgalarının oluşturduğu riskin yalnızca zemin türünün jeolojik yapısına müdahale edilerek kontrol altına alınabileceğini
   • C) Binaların kat sayısı sınırlandırılmadıkça yapısal yalıtım sistemlerinin afet riskini azaltmada bütünüyle etkisiz kaldığını
   • D) Temelde kullanılan yalıtıcı malzemelerin depremin odak noktasında açığa çıkan toplam sismik enerjiyi düşürdüğünü
   • E) Zemine rijit biçimde bağlanan geleneksel binaların esnek tabanlı yapılara göre yatay sarsıntılara karşı daha dayanıklı olduğunu
9. 9.

   Özdeş eğim, toprak türü ve yapay yağış koşullarına sahip iki model yamaçtan birine taraçalama yapılarak bitki örtüsü eklenmiş, diğeri ise çıplak bırakılarak yüzey akışı ve toprak kaybı gözlemlenmiştir. Bitkilendirilen düzenekte suyun akış hızının ve taşınan tortunun belirgin biçimde azaldığını gösteren bu kontrollü deney, afetlerle mücadeledeki iyi uygulamalara ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

   • A) Doğa olaylarının afete dönüşme sıklığının tamamen ortadan kaldırılabileceğini
   • B) Afet yönetiminin yalnızca olay anındaki acil müdahale aşamasından ibaret olduğunu
   • C) Mühendislik uygulamalarında doğal çevre dinamiklerinin göz ardı edilmesi gerektiğini
   • D) Risk azaltma çalışmalarında ekonomik maliyetin teknik önlemlerden önce geldiğini
   • E) Doğru arazi kullanımı ve önleyici tedbirlerin afetin yıkıcı etkilerini sınırlandırabildiğini