Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir havzanın heyelan duyarlılık haritası incelenirken tabakaların topoğrafik yamaç eğimi yönünde uzandığı ve su tutma kapasitesi yüksek killi katmanların bulunduğu sahalar yüksek risk bölgesi olarak tanımlanmıştır. Bu mekânsal analiz doğrultusunda heyelana karşı dirençli bir yerleşim alanı planlamak için aşağıdaki coğrafi koşullardan hangisine sahip alanlar tercih edilmelidir?

   • A) Suyla doygun gevşek kolüvyal malzemelerin biriktiği vadi tabanları
   • B) Yeraltı su seviyesinin yüzeye çok yakın olduğu eğimli yamaç düzlükleri
   • C) Tabakaların topoğrafik eğime zıt yönde daldığı sağlam litolojiye sahip az eğimli alanlar
   • D) Tabaka eğiminin yamaç profiliyle çakıştığı yoğun ayrışmış tabakalı yamaçlar
   • E) Fay kırıklarının parçaladığı ve yüzey sularının biriktiği dik fay basamakları
2. 2.

   Bir havzanın afet tehlike krokisinde, akarsu taşkınları ve ani yüzey akışlarına karşı dirençli bir yaşam alanı oluşturulması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda yerleşimin mekânsal planlamasında uygulanması gereken en uygun coğrafi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Akarsu taşkın ovalarını yapılaşma dışı bırakıp yeşil kuşak olarak koruyarak kentsel alanda geçirgen yüzey oranını artırmak
   • B) Akarsu yatağının çevresini tamamen beton kanallarla sınırlandırıp vadi tabanını yüksek katlı konut alanlarına açmak
   • C) Yüzey akışını hızlandırmak amacıyla havzadaki doğal bitki örtüsünü kaldırıp tüm drenaj hatlarını sert zeminle kaplamak
   • D) Taşkın setleri inşa ederek yeraltı su seviyesi yüksek alüvyal tabanlı düzlükleri sanayi tesislerine dönüştürmek
   • E) Vadi yamaçlarındaki su tutucu terasları kaldırarak yüzey sularını hızla ana nehir yatağına yönlendirmek
3. 3.

   Diri fay hatlarının yer aldığı alanlarda hazırlanan mekânsal risk krokilerinde, yüzey kırığı tehlikesine karşı fay sakınım bantları belirlenmektedir. Afete dirençli bir yaşam alanı oluşturulurken bu sakınım kuşağı ve çevresine yönelik uygulanması gereken en doğru coğrafi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sakınım bandını yüksek yoğunluklu konut alanına ayırıp zemin güçlendirmesiyle sismik dalgaların etkisini sıfırlamaya çalışmak
   • B) Fay hattı kuşağını yapılaşmaya kapatıp açık yeşil koridorlara dönüştürürken kalıcı yerleşimi sağlam zeminli alanlara kademelendirmek
   • C) Yüzey deformasyonunun etkilerini azaltmak gerekçesiyle bu kuşağı ağır sanayi ve stratejik enerji tesislerine tahsis etmek
   • D) Fay kuşağının çevresindeki gevşek zeminleri bütünüyle geçirimsiz yüzeylere dönüştürerek yüzey kırılmalarını engellemeye çalışmak
   • E) Sakınım bandını gelecekteki yoğun yerleşim için rezerv alan ilan edip afet toplanma merkezlerini dik yamaç eteklerine taşımak
4. 4.

   Afete dirençli bir yaşam alanının mekânsal planlamasında; sarsıntı sonrasında oluşabilecek ikincil afetlerin yayılmasını önlemek, acil yardım koridorlarını açık tutmak ve güvenli tahliyeyi sağlamak hedeflenmektedir. Bu hedefe ulaşmak için yerleşimin morfolojik dokusunda öncelikle uygulanması gereken coğrafi planlama adımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Nüfus ve bina yoğunluğunu kentsel donatılarla donatılmış ana cadde hatlarında toplamak
   • B) Acil toplanma ve geçici barınma alanlarını yerleşimin tek bir merkezî meydanında birleştirmek
   • C) Altyapı, su ve enerji dağıtım ağlarını tek bir doğrusal koridor boyunca yoğunlaştırmak
   • D) Tahliye ve lojistik güzergâhlarını zemin eğimi az olan vadi tabanlarına yönlendirmek
   • E) Ana ulaşım akslarını açık yeşil alanlarla bütünleştirip yapı adaları arasında kesintisiz tampon bölgeler oluşturmak
5. 5.

   Bir yerleşimin mekânsal planlamasında afete dirençli yaşam alanlarını belirlemek amacıyla zemin gerilme direnci, litolojik yapı ve drenaj ağını gösteren bir yerleşilebilirlik haritası çözümlenmektedir. Bu çözümlemede bir alanın; sismik dalgaların yıkıcı etkisini azaltan, sıvılaşma riskini ortadan kaldıran ve ani su baskınlarını önleyen güvenli bir bölge olarak nitelendirilmesi için aşağıdaki coğrafi koşullardan hangisini taşıması zorunludur?

   • A) Alüvyal dolgulu kalın tabakalara ve yüksek yeraltı su seviyesine sahip olması
   • B) Vadi tabanlarında yer alıp geçirimsiz killi çökellerle kaplı bulunması
   • C) Çözünebilen kireçtaşları üzerinde gelişmiş kapalı karstik havzalarda bulunması
   • D) Yamaç döküntülerinin yoğunlaştığı, fay çizgilerine paralel fay dikliklerinde yer alması
   • E) Masif magmatik veya metamorfik kayaçlar üzerinde yer alıp taban suyunun derinde ve yüzeysel akışın kontrollü olması
6. 6.

   Bir yerleşim alanının mekânsal gelişiminde, jeomorfolojik ve hidrolojik koşulların afet riskleri üzerindeki etkileri çözümlenmektedir. Buna göre yeraltı su seviyesinin derinde olduğu, yüzeysel drenajın düzenli işlediği ve ana kayanın yüzeye yakın bulunduğu seki (taraça) yüzeylerinin afete dirençli yaşam alanı olarak seçilmesindeki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çevresindeki yüksek dağlık kütlelerin atmosferik rüzgâr erozyonunu tamamen engellemesi
   • B) Deprem dalgalarının zemin büyütmesi ile sıvılaşma riskini düşürürken ani su baskınlarını önlemesi
   • C) Alüvyal toprak kalınlığının fazla olması sayesinde afet sonrası tarımsal gıda teminini kolaylaştırması
   • D) Sıcaklık farklarının düşük olması nedeniyle don olayları ile mekanik ufalanmayı tamamen durdurması
   • E) Doğal bitki örtüsünün gür olması sayesinde orman yangınlarının yayılma ihtimalini ortadan kaldırması
7. 7.

   Bir bölgenin mekânsal planlamasında farklı zemin ve topoğrafya özelliklerine sahip alanların doğal afet duyarlılıkları çözümlenmektedir. Buna göre alüvyal dolgu ovaları, dik yamaçlar ve çöküntü alanlarına kıyasla, ana kayanın yüzeye yakın olduğu az eğimli aşınım yüzeylerinin afete dirençli yerleşim sahası kabul edilmesindeki temel coğrafi etken aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taban suyunun yüzeye yakınlığına bağlı olarak zemin sıvılaşma potansiyelinin yüksek olması
   • B) Ayrışmış gevşek yamaç döküntülerinin yer çekimi etkisiyle kütle hareketlerini tetiklemesi
   • C) Sıkı ve sağlam litolojik yapının sarsıntı büyütmesini önleyerek zemin duraylılığını artırması
   • D) Geniş vadi tabanlarında yüzeysel akışa geçen taşkın sularının kolayca birikme eğilimi göstermesi
   • E) Toprak profilinin kalın gelişmesinin ve organik madde miktarının tarımsal verimliliği desteklemesi
8. 8.

   Bir bölgede yerleşim alanları belirlenirken deprem, kütle hareketleri ve su baskınları gibi doğa kaynaklı afet risklerini en aza indirecek coğrafi koşulların seçilmesi amaçlanmaktadır. Buna göre mekânsal planlamada afete dirençli bir yerleşim alanı oluşturmak için aşağıdaki alanlardan hangisinin öncelikli olarak tercih edilmesi gerekir?

   • A) Yeraltı su seviyesinin yüzeye çok yakın olduğu alüvyal tabanlı delta ovalarının
   • B) Eğim derecesinin yüksek olduğu ve tabaka doğrultusunun yamaç eğimiyle paralel uzandığı sahaların
   • C) Kıyı çizgisine sıfır kotta bulunan gevşek dolgu alanları ile akarsu taşkın yataklarının
   • D) Eğim değerlerinin orta-düşük düzeyde olduğu, ana kayanın sağlam ve yer altı su seviyesinin derinde bulunduğu arazilerin
   • E) V tipi dar ve derin boğaz vadilerin tabanında yer alan mevsimlik akış kuşağındaki basamakların
9. 9.

   Bir bölgenin çevre düzeni planı krokisinde yerleşime açılacak yeni alanlar belirlenirken taşkın yatağı, dik yamaçlar ve fay hatlarının etki sahası gibi afet riski yüksek sahalar sınırlandırılmıştır. Buna göre bölgede afete dirençli bir yerleşim alanı kurmak isteyen şehir plancılarının, krokide öncelikli olarak tercih etmesi gereken coğrafi alan hangisidir?

   • A) Eğim değerlerinin düşük olduğu, ana kayanın sağlam ve taban suyu seviyesinin derinde bulunduğu hafif dalgalı aşınım düzlüğü
   • B) Akarsu ağının yoğunlaştığı ve alüvyal dolgu kalınlığının yüksek olduğu vadi tabanları
   • C) Killi tabakaların eğim yönünde uzandığı ve kütle hareketlerinin sık görüldüğü dik dağ yamaçları
   • D) Kıyı çizgisinde yer alan ve yeraltı su seviyesinin yüzeye çok yakın olduğu delta ovaları
   • E) Tektonik çöküntü alanlarında yer alan ve gevşek tortullarla kaplı graben tabanları