Afetlerden Korunma Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Türkiye'de kentsel dönüşüm projeleri yürütülürken sadece binaların sağlamlığı değil, aynı zamanda mahalle ölçeğindeki sokak genişlikleri ve altyapı olanakları da yeniden tasarlanmaktadır. Dar sokaklara sahip eski yerleşim yerlerinde tahliye süreçleri oldukça zorlaşmaktadır. Kentsel dönüşümde sokakların genişletilmesinin ve çıkmaz sokakların iptal edilmesinin deprem sırası ve sonrasındaki en büyük faydası aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Binaların güneş ışığından daha fazla yararlanmasını sağlayarak enerji tasarrufu sunması
   • B) Arama-kurtarma ve acil müdahale araçlarının enkaza hızlı erişimini sağlaması ve güvenli tahliyeyi kolaylaştırması
   • C) Şehirdeki özel araç sahipliğini ve trafikte geçen süreyi azaltması
   • D) Binalar arasındaki akustik gürültü yayılımını engelleyerek deprem sarsıntısını azaltması
   • E) Yağmur sularının yeraltına sızma hızını artırarak sel riskini ortadan kaldırması

2. Afetlere hazırlık sürecinde bireysel ve toplumsal bilincin artırılması için hazırlanan aile afet planında ilk adım, ev içindeki ve dışındaki risklerin ve güvenli alanların haritasının çıkarılmasıdır. Aile afet planlaması kapsamında yapılacak aşağıdaki çalışmalardan hangisi doğrudan ev dışındaki riskleri azaltmaya yöneliktir?

   • A) Mutfaktaki ağır porselen tabakların alt dolap raflarına taşınması
   • B) Deprem anında binadan çıkarken asansör yerine merdiven boşluğuna yönelinmesi
   • C) Binayı terk ettikten sonra aile bireylerinin buluşacağı güvenli toplanma alanının belirlenmesi
   • D) Yatakların pencerelerden ve asılı ağır avizelerden uzağa konumlandırılması
   • E) İlk yardım çantasının kolay ulaşılabilecek bir koridor dolabına yerleştirilmesi

3. Japonya gibi sık sismik aktivitelerin yaşandığı ülkelerde, deprem dalgalarının binalara doğrudan iletilmesini önlemek amacıyla ileri mühendislik teknolojileri kullanılmaktadır. Bina temeli ile üst yapısı arasına yerleştirilen ve sarsıntının enerjisini emerek binanın sağa sola yavaşça salınmasını sağlayan bu sistemin adı nedir?

   • A) Betonarme fore kazık sistemi
   • B) Sismik izolatör (deprem yalıtımı) sistemi
   • C) Radye jeneral temel tekniği
   • D) Dış cephe ankraj sabitleme mekanizması
   • E) Yapısal tünel kalıp sistemi

4. Aktif fay hatlarına yakın bir ovada yer alan sanayi bölgesinde deprem anında ikincil afetlerin önlenmesi için fabrikalarda özel sistemler kullanılmaktadır. Özellikle kimyasal sızıntı, patlama ve yangın riskleri bu alanlarda çok yüksektir. Bu riskleri önlemek adına kurulacak en etkili sistem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sarsıntıyla birlikte devreye giren otomatik gaz, elektrik ve akaryakıt kesme vanaları
   • B) Fabrikaların çatısına yerleştirilen devasa güneş enerjisi panelleri
   • C) Kimyasal maddelerin yer altında inşa edilmiş derin su kuyularında depolanması
   • D) Fabrika bahçelerine sarsıntı sönümleyici geniş çim alanlar ekilmesi
   • E) Bina kolonlarının dış yüzeyinin ateşe dayanıklı yalıtım malzemesiyle kaplanması

5. Afet yönetiminde "yapısal olmayan risklerin azaltılması" kavramı, binaların kendisi dışındaki eşya, tesisat ve ekipmanların güvenli hale getirilmesini kapsar. Evlerde bu önlemlerin alınması can kayıplarının önemli kısmını önler. Aşağıdakilerden hangisi doğrudan yapısal olmayan risklerin azaltılmasına yönelik bir uygulamadır?

   • A) Binanın temelindeki kolonlara karbon elyaf sargı yapılarak güçlendirilmesi
   • B) Evdeki kombi, şofben ve mutfak dolaplarının L demirlerle duvara sabitlenmesi
   • C) Çürük zeminli bölgedeki binanın temel altına çelik kazıklar çakılması
   • D) İnşaatta kullanılan beton sınıfının C20'den C35 seviyesine çıkarılması
   • E) Binanın taşıyıcı sistemindeki korozyona uğramış demirlerin yenilenmesi

6. Depreme dayanıklı kent planlamasında "mikrobölgeleme çalışmaları" büyük öneme sahiptir. Bu çalışmalar, yerleşim yerlerinin zemin özelliklerini mikro düzeyde analiz ederek yapılaşma koşullarını belirler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mikrobölgeleme çalışmalarının doğrudan hedefleri arasında yer almaz?

   • A) Heyelan, sıvılaşma ve kaya düşmesi riski taşıyan alanların haritalandırılması
   • B) Bölgedeki fay hatlarının gelecekte üreteceği depremlerin kesin tarih ve saatini hesaplamak
   • C) Zemin yapısına uygun kat sınırı ve bina taşıma kapasitelerinin belirlenmesi
   • D) Deprem dalgalarının hangi zeminlerde ne ölçüde büyüyeceğinin tespit edilmesi
   • E) Güvenli ve riskli imar alanlarının sınırlarının hassas şekilde çizilmesi

7. Deprem sonrasında hayatta kalanların geçici barınma alanlarına yerleştirilmesi planlanırken, jeomorfolojik ve hidrolojik koşullar dikkate alınmalıdır. Yanlış seçilen alanlar, deprem sonrası ikincil afetlere (sel, heyelan vb.) kapı aralayabilir. Buna göre geçici çadır kent veya konteyner kent kurulumu için aşağıdaki alanlardan hangisinin seçilmesi coğrafi açıdan en risklidir?

   • A) Eğimli yamaçların tabanındaki dar vadi olukları ve aktif dere yatakları
   • B) Şehrin uzağındaki geniş ve düzlük sert kayaç zeminler
   • C) Eğim değerlerinin %2 ile %5 arasında değiştiği drenajı iyi yapılmış platolar
   • D) Şehir merkezine yakın, çevresinde yüksek katlı bina bulunmayan park alanları
   • E) Heyelan ve çığ riski taşımayan, ulaşım akslarına yakın düzlükler

8. Tarih boyunca büyük depremlerle sarsılmış kıyı şeridindeki liman kenti, olası bir deniz dibi depremi sonrası oluşabilecek tsunami dalgası tehlikesi altındadır. Kent konseyi, halkın tahliyesi ve can kaybını önlemek için acil eylem planı hazırlamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, bu kıyı kentinin coğrafi yapısına uygun en etkili tsunami korunma ve kaçış stratejisidir?

   • A) Deprem sarsıntısı biter bitmez kıyı çizgisindeki mendireklerin arkasına saklanmak.
   • B) Kıyı boyunca yüksek duvarlar inşa ederek deniz seviyesini tamamen görünmez kılmak.
   • C) Belirlenmiş yüksek kesimlerdeki kaçış noktalarına yönlendiren tabelalar yerleştirmek ve deniz seviyesinden hızla uzaklaşmak.
   • D) Deniz suyunun aniden geri çekildiğini görünce balık toplamak için kıyıya doğru koşmak.
   • E) Dalgaların gücünü kırmak için limandaki tüm büyük gemileri kıyıya paralel olarak zincirlemek.

9. Bir grup öğrenci, okul bahçesinde deprem toplanma alanını belirlerken çevredeki unsurları analiz etmektedir. Bahçenin doğusunda yüksek voltajlı elektrik telleri, batısında bitişik nizam yüksek binalar, güneyinde ise geniş bir boş saha ve kuzeyinde derin bir drenaj kanalı bulunmaktadır. Öğrencilerin mekân analizine göre en güvenli toplanma noktası olarak hangi yönü seçmeleri ve bu seçimin temel sebebi ne olmalıdır?

   • A) Doğu; çünkü elektrik telleri deprem anında enerjiyi hızla toprağa iletir.
   • B) Batı; çünkü yüksek binalar sarsıntı sırasında rüzgarı keserek güvenli bölge yaratır.
   • C) Kuzey; çünkü derin drenaj kanalı deprem dalgalarının yayılmasını fiziksel olarak durdurur.
   • D) Güney; çünkü geniş ve yapısal tehlikelerden uzak olması, üzerlerine yıkılabilecek unsurları barındırmaz.
   • E) Merkez; okul binasının hemen dibi en hızlı tahliye imkanı sunduğu için en güvenlidir.

10. Bir mimarlık firması, aktif çöküntü depremlerinin ve karstik obruk oluşumlarının sık yaşandığı jips ve kalker gibi kolay eriyebilen kayaçların yaygın olduğu bir sahada turizm tesisi tasarlayacaktır. Firma, zemin özelliklerinden kaynaklanan bu jeolojik afet riskini en aza indirmek için projede nasıl bir strateji izlemelidir?

    • A) Ağır ve geniş gövdeli binalar tasarlayarak gevşek kayaları basınçla sıkıştırmak.
    • B) Tesisleri yer altı mağaralarının tam tavan noktasına inşa edip doğal destek sağlamak.
    • C) Derin zemin sondajları ile yeraltı boşluklarını belirlemek, hafif yapılar tasarlamak ve su sızıntılarını önlemek.
    • D) Karstik sahaya yapay göller kurarak çözünme sürecini hızlandırıp zemini erken oturtmak.
    • E) Binaların temellerini sığ tutarak deprem anında yapıların yüzeyde kaymasını kolaylaştırmak.

11. Sismik hareketliliğin yoğun olduğu alüvyal tabanlı bir ovada yer alan tarım kenti, hızla büyüyerek çok katlı betonarme binalarla kaplanmaktadır. Jeologlar bu ovadaki gevşek zemin yapısının deprem dalgalarını büyüteceği uyarısını yapmıştır. Bu kentin yerel yönetimi, mekânın özelliklerini dikkate alarak aşağıdaki planlama kararlarından hangisini öncelikle almalıdır?

    • A) Alüvyal ova üzerindeki yapılaşmayı sınırlandırıp imar iznini sağlam zeminli yamaçlara kaydırmak.
    • B) Ovanın altındaki yeraltı sularını tamamen çekerek zemini yapay olarak kurutmak.
    • C) Çok katlı binaların dış cephelerini esnek ahşap malzemelerle kaplamak.
    • D) Mevcut binaların çatısına büyük su depoları kurarak sarsıntı dengesini sağlamak.
    • E) Tarım alanlarını tamamen beton dökerek sertleştirip deprem direncini artırmak.

12. Türkiye'deki fay hatlarına yakınlığıyla bilinen dik yamaçlar üzerine kurulmuş bir dağ köyünde yaşayan insanlar, hem deprem hem de heyelan tehlikesiyle karşı karşıyadır. Köy muhtarı, köyü daha güvenli bir yere taşımak veya mevcut yerde önlem almak istemektedir. Köyün fiziksel çevre özellikleri düşünüldüğünde, afet riskini azaltmak için uygulanacak en akılcı ve kalıcı yöntem hangisidir?

    • A) Yamaçlardaki ağaçları keserek deprem sarsıntısını emecek düz beton alanlar inşa etmek.
    • B) Yerleşim alanını vadi tabanındaki gevşek alüvyal düzlüklere kaydırmak.
    • C) Evleri yamaç boyunca birbirine yapışık nizamda inşa ederek mukavemeti artırmak.
    • D) Heyelan riskli yamaçları ağaçlandırıp istinat duvarları yapmak ve evleri sağlam kayalık zeminlere inşa etmek.
    • E) Dik yamaçlardaki toprak tabakasını tamamen sıyırarak fay hattını açıkta bırakmak.

13. Bir şehir plancısı, deprem riski yüksek olan bir bölgede yeni parklar ve meydanlar tasarlamaktadır. Bu açık alanların büyüklüğünü ve dağılımını belirlerken sadece estetiği değil, afet sonrası lojistik süreçleri de düşünmektedir. Bu açık alanların afet yönetimindeki en kritik fonksiyonel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Şehrin estetik görünümünü düzelterek binaların gölgesini azaltmak.
    • B) İnsanların afet psikolojisini atlatması için eğlence aktiviteleri düzenlemek.
    • C) Çevre kirliliğini önlemek amacıyla katı atık depolama alanları oluşturmak.
    • D) Geçici barınma, acil yardım dağıtımı ve tıbbi müdahale için toplanma alanı işlevi görmek.
    • E) Binaların temellerine sızan yeraltı sularını bu alanlarda depolayarak kurutmak.

14. Deprem anında okul koridorunda yakalanan bir öğrenci grubu, çıkış merdivenlerine doğru yönelmek istemiş ancak öğretmenleri onları durdurarak duvarın iç köşesinde başlarını koruyarak bekletmiştir. Öğretmenin merdivenleri kullanmayı engellemesinin temel coğrafi ve mekânsal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Merdivenlerin deprem sarsıntısına karşı binaların en dayanıksız ve ilk yıkılabilecek bölümleri arasında yer alması.
    • B) Koridorların sınıflara göre her zaman daha geniş ve oksijen miktarının daha fazla olması.
    • C) Duvar köşelerinin bina dış yüzeyine daha yakın olması sebebiyle tahliyeyi hızlandırması.
    • D) Sınıf kapılarının deprem sırasında otomatik olarak kilitlenme mekanizmasına sahip olması.
    • E) Merdivenlerin sadece yangın ve sel gibi diğer doğal afetlerde kaçış rotası olması.

15. Bir sinema salonunda film izlerken şiddetli bir deprem sarsıntısı hissetmeye başladınız. Çıkış kapılarında büyük bir izdiham yaşandığını ve herkesin oraya doğru koştuğunu gördünüz. Böyle bir durumda ezilme ve yaralanma riskini en aza indirmek için yapmanız gereken en doğru eylem hangisidir?

    • A) Kalabalığın arkasından hızla koşarak çıkış kapısına ulaşmaya çalışmak.
    • B) Koltukların arasına çöküp başı ve boynu koruyarak sarsıntının geçmesini beklemek.
    • C) Sinema perdesinin arkasındaki boş alana doğru koşup orada saklanmak.
    • D) Salondaki en yüksek aydınlatma direklerinin altına giderek ayakta beklemek.
    • E) Elektrik çarpmasını engellemek için hemen projeksiyon odasına girmeye çalışmak.

16. Evinin deprem güvenliğini artırmak isteyen bir aile, odalardaki eşyaların konumlarını analiz etmektedir. Yaptıkları incelemede yüksek gardırobun yatağın hemen yanına, ağır metal kitaplığın ise çalışma masasının arkasına duvara sabitlenmeden yerleştirildiğini fark etmişlerdir. Bu odanın yerleşim planında yapılacak en doğru ve güvenli değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Gardırop ve kitaplığı birbirine bağlayarak odanın tam ortasına taşımak.
    • B) Ağır kitaplığı pencere önüne koyarak gardırobun yerini hiç değiştirmemek.
    • C) Ağır ve yüksek eşyaları yatak ve çalışma alanından uzaklaştırarak duvara sağlamca sabitlemek.
    • D) Kitaplıktaki ağır kitapları en üst raflara dizerek ağırlık merkezini yukarı taşımak.
    • E) Eşyaların yerini değiştirmeden sadece altına kaymaz plastik aparatlar koymak.

17. Ailesiyle birlikte deprem hazırlığı yapan Pelin, acil durum çantasını hazırlarken malzemelerin hayatta kalma ve tahliye sürecindeki önceliklerini tartışmaktadır. Pelin'in babası, çantaya sadece gıda ve su koymanın yeterli olduğunu savunmuştur. Buna göre Pelin, babasını ikna etmek ve çantanın çok yönlü işlevini açıklamak için aşağıdaki argümanlardan hangisini kullanmalıdır?

    • A) Çantadaki fener ve düdük, enkaz altında veya karanlıkta arama-kurtarma ekipleriyle iletişimi kolaylaştırarak hayatta kalma şansını artırır.
    • B) Konserve yiyeceklerin ağırlığı, tahliye sırasında çantanın taşınmasını kolaylaştırarak hızımızı artırır.
    • C) Kimlik belgelerinin fotokopileri, deprem anında binayı daha hızlı terk etmemize yardımcı olur.
    • D) Yedek piller ve radyo, depremin büyüklüğünü anında azaltacak fiziksel bir koruma sağlar.
    • E) İlk yardım malzemeleri, sadece profesyonel sağlık ekipleri tarafından kullanılabileceği için çantadadır.

18. Coğrafya dersinde 'Mekânın Özelliklerine Göre Afetlerden Korunma' konusunu işleyen bir grup öğrenci, farklı mekânlarda deprem anında izlenecek stratejiler üzerine bir analiz yapmaktadır. Senaryoya göre; tiyatro salonu gibi yüksek tavanlı, büyük avizelerin bulunduğu ve sabit koltuk sırası olan kalabalık bir mekânda depreme yakalanan Elif, sarsıntı hissedildiği anda çıkış kapısına doğru koşmanın izdihama ve yukarıdan düşebilecek nesnelerden kaynaklı yaralanmalara yol açabileceğini değerlendirir. Bu nedenle Elif, sarsıntı süresince koltukların yanına çöküp başını ve boynunu koruyarak sarsıntının geçmesini beklemenin, bulunduğu mekânın özelliklerine göre en uygun korunma yöntemi olduğu çıkarımını yapar.

19. Mert sinemada film izlerken, ablası Elif okulda derste, babaları ise 10. kattaki evlerinde çalıştıkları sırada şiddetli bir yer sarsıntısı meydana gelmiştir. Bu aile, daha önce hazırladıkları 'Afet Müdahale Planı' çerçevesinde bulundukları mekânın özelliklerine göre farklı davranışlar sergilemişlerdir. Senaryoya göre aile bireylerinin deprem anındaki davranışları aşağıda verilmiştir. Buna göre, hangi bireyin sergilediği davranış 'mekânın özelliklerine göre afetlerden korunma' ilkeleri bakımından hatalıdır ve hayati risk taşır?

    • A) Mert'in sinema salonunda üzerindeki ağır avize ve hoparlörlerden uzaklaşarak koltukların arasına çöküp başını koruması.
    • B) Elif'in sınıfta camlardan ve devrilebilecek dolaplardan uzaklaşarak sağlam bir sıranın yanında 'çök-kapan-tutun' hareketini yapması.
    • C) Sarsıntı durduktan sonra Elif'in okulun tahliye planına uygun olarak asansörleri kullanmadan merdivenlerden toplanma alanına inmesi.
    • D) Aile bireylerinin sarsıntı tamamen bittikten sonra önceden belirledikleri güvenli toplanma alanında buluşmak üzere harekete geçmesi.
    • E) 10. kattaki evde bulunan babanın, sarsıntı başladığı anda bina dışına daha hızlı çıkabilmek için balkona yönelip yardım beklemesi.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.