Üriner Sistem (Boşaltım Sistemi) Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Böbrek yetmezliği hastalarında uygulanan hemodiyaliz yöntemi, kanın yarı geçirgen bir membran tüpten geçirilerek diyaliz sıvısı ile temas ettirilmesi prensibine dayanır. Diyaliz sıvısı hazırlanırken glikoz, amino asit ve gerekli iyonların derişimi sağlıklı bir kan plazması ile tam izotonik olacak şekilde ayarlanır. Diyaliz sıvısının bu şekilde özel ayarlanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hastanın kanındaki üre ve ürik asidin diyaliz sıvısına geçmesini engellemek
   • B) Kanda bulunan alyuvar ve lökositlerin diyaliz makinesinde parçalanmasını sağlamak
   • C) Diyaliz sıvısındaki besin maddelerinin aktif taşıma ile hastanın kanına pompalanmasını sağlamak
   • D) Kan basıncını yükselterek diyaliz zarından süzülme hızını artırmak
   • E) Glikoz ve amino asit gibi yararlı maddelerin derişim farkından dolayı kandan diyaliz sıvısına difüzyonla kaybolmasını önlemek

2. Nefronlarda süzülme ve emilim süreçleri tamamlandıktan sonra oluşan idrar; damla damla havuzcuğa, oradan üreterler ile idrar kesesine (mesane) taşınır. Mesane doldukça duvarındaki gerim reseptörleri uyarılır ve omuriliğe iletilen sinyallerle işeme refleksi tetiklenir. İdrarın belirli bir hacme kadar tutulabilmesi ve uygun zamanda iradeli olarak dışarı atılması hangi sinirsel kontrol mekanizması ile açıklanır?

   • A) Üretra çevresindeki büzücü kasların (sfinkter) somatik sinir sistemi denetimindeki çizgili kaslardan oluşması
   • B) Mesanesinin tamamen düz kaslardan oluşması ve sempatik sinirlerle iradeli kasılması
   • C) Böbrek atardamarının beyin kabuğu tarafından doğrudan daraltılması
   • D) İşeme refleksinin sadece hipotalamustaki hormonlar tarafından başlatılması
   • E) Otonom sinir sisteminin çizgili kasları sürekli kasılı tutması

3. Böbreğin anatomik kesiti incelendiğinde dışta kabuk (korteks), içte öz (medulla) ve en içte idrarın toplandığı havuzcuk (pelvis) bölgeleri ayırt edilir. Bir nefronun bölümleri bu katmanlara özel bir düzenle yerleşmiştir. Nefronu oluşturan Malpighi Cisimciği (Glomerulus yumakçığı ve Bowman Kapsülü) böbreğin hangi anatomik bölgesinde konumlanmıştır?

   • A) Havuzcuk (Pelvis)
   • B) Öz bölgesi (Medulla) içindeki Malpighi piramitlerinin tabanında
   • C) Kabuk bölgesi (Korteks)
   • D) Üreter kanalının başlangıç bölümünde
   • E) İdrar kesesi (Mesane) bağlantı noktasında

4. Böbrekler kalsiyum $(Ca^{2+})$ ve fosfat $(HPO_4^{2-})$ dengesinin korunmasında Parathormon (PTH) ile birlikte çalışır. Kandaki $Ca^{2+}$ seviyesi düştüğünde salgılanan PTH; böbreklerde kalsiyumun geri emilimini artırırken fosfatın geri emilimini azaltır ve D vitaminini aktifleştirir. İleri derece kronik böbrek yetmezliği olan bir hastada bu mekanizmanın bozulması sonucu aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

   • A) Kandaki kalsiyum seviyesi aşırı yükselir ve kemik sertliği artar.
   • B) İdrardaki kalsiyum miktarı sıfırlanır ve böbrek taşları erir.
   • C) D vitamini böbrekte aşırı aktifleştiği için bağırsaklardan kalsiyum emilimi tavan yapar.
   • D) Böbreklerde D vitamini aktifleşemediği ve kalsiyum emilemediği için kandaki kalsiyum düşer, kemiklerden kalsiyum çekilerek kemik erimesi (osteomalazi) gelişir.
   • E) Parathormon salgılanması tamamen durur ve kalsitonin hormonu baskın hale gelir.

5. Nefronlarda gerçekleşen salgılama (aktif salgılama) olayı; süzülme ile Bowman kapsülüne geçemeyen bazı maddelerin (ilaç kalıntıları, amonyak, H+, K+, gıda boyaları) peritübüler kılcallardan nefron kanallarına aktarılması işlemidir. Bir araştırmada nefron epitel hücrelerinde ATP sentaz enzimini bloke eden bir zehir uygulanmış ve salgılama süreci izlenmiştir. Bu deneysel uygulama sonucunda nefronlarda aşağıdaki durumlardan hangisinin ortaya çıkması beklenir?

   • A) Glomerulustaki pasif süzülme olayı tamamen durur.
   • B) Aktif taşıma aksayacağı için kılcal damarlardan nefron kanalına madde salgılanması durur veya çok büyük oranda engellenir.
   • C) Suyun ozmozla kana geri emilimi hızlanır.
   • D) İdrardaki ilaç ve zehirli madde miktarı katlanarak artar.
   • E) Proksimal tüpteki glikoz geri emilimi aktif taşımadan bağımsız hale gelir.

6. Böbreğe kan getiren Böbrek Atardamarı ile böbrekten kanı uzaklaştıran Böbrek Toplardamarındaki maddelerin derişim ve miktarları karşılaştırılmıştır. Aşagıdaki tabloda sağlıklı bir insana ait bu iki damardaki madde oranları gösterilmiştir. Madde / ParametreBöbrek AtardamarıBöbrek Toplardamarı Oksijen / Karbondioksit OranıYüksekDüşük Üre MiktarıYüksekDüşük Glikoz MiktarıYüksekHafif Düşük Kan Proteinleri (Albümin vb.)EşitEşit Bu tablo verileri doğrultusunda yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

   • A) Böbrek toplardamarında hiç üre bulunmaz, çünkü ürenin tamamı idrarla atılır.
   • B) Böbrek metabolik olarak pasif bir organ olduğu için atardamar ile toplardamar arasındaki glikoz miktarı kesinlikle değişmez.
   • C) Kan proteinleri glomerulus kılcallarından süzülerek idrar toplama kanalında parçalanır.
   • D) Böbrek atardamarındaki üre derişiminin yüksek olması böbreğin üre sentezlediğini kanıtlar.
   • E) Böbrek doku hücreleri canlılığını sürdürmek için glikoz ve O2 tükettiğinden böbrek toplardamarındaki glikoz ve O2 miktarı atardamardan azdır; üre ise temizlendiği için azalmıştır.

7. Glomerulustan Bowman kapsülüne gerçekleşen süzülme hızı; kılcal damar kan basıncı (KB), glomerulus içindeki kanın osmotik basıncı (OB) ve Bowman kapsülündeki sıvı hidrostatik basıncı (BB) arasındaki net kuvvete bağlıdır. Net Süzülme Basıncı $= KB - (OB + BB)$ formülü ile hesaplanır. Bir araştırmada Bowman kapsülü kanalında taş nedeniyle tıkanıklık oluşan bir hastanın süzülme dinamikleri incelenmiştir. Bu hasta için yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Bowman kapsülünde sıvı birikmesi BB değerini düşürür ve süzülme hızını artırır.
   • B) Kanın osmotik basıncı (OB) artacağı için süzülme hızı sıfırlanır.
   • C) Kanal tıkanıklığı nedeniyle Bowman kapsülü hidrostatik basıncı (BB) artar ve net süzülme basıncı azalarak böbrek süzülme hızı düşer.
   • D) Getirici atardamar basıncı sıfırlandığı için glomerulus tamamen büzüşür.
   • E) Tıkanıklık, glomerulus kan basıncını (KB) artırarak süzülmeyi aşırı hızlandırır.

8. Sağlıklı bir insana ait nefron kanallarından alınan örneklerde K, L ve M maddelerinin başlangıçtaki (Bowman kapsülündeki) miktarlarına göre nefron boyunca kalan bağıl oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Nefron BölgesiK Maddesi (%)L Maddesi (%)M Maddesi (%) Bowman Kapsülü100100100 Proksimal Tüp Sonu065100 Henle Kulpu Dip Noktası030100 Distal Tüp Sonu020180 İdrar Toplama Kanalı Sonu01220 Buna göre K, L ve M maddeleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) K: Glikoz , L: Su , M: Penisilin (Salgılanan İlaç)
   • B) K: Üre , L: Glikoz , M: Su
   • C) K: Protein , L: Na+ , M: Glikoz
   • D) K: Su , L: Üre , M: Penisilin
   • E) K: Glikoz , L: Penisilin , M: Su

9. Deniz seviyesinden 3000 metre yükseklikteki bir dağ köyüne yerleşen sağlıklı beş bireyin böbrek dokusundaki değişimler incelenmiştir. Yüksek rakımda dokulara ulaşan oksijen miktarının (hipoksi) azalması böbreklerde belirli bir hormonun üretimini tetiklemektedir. Aşagıdaki tabloda bu sürece ait bazı parametrelerin zaman içindeki değişimi verilmiştir. Parametre1. Gün15. Gün30. Gün Dokulara Ulaşan O2 SeviyesiDüşükKısmen NormalNormal Plazma EPO (Eritropoietin) MiktarıYüksekOrtaNormal Kandaki Alyuvar Sayısı (milyon/mm³)4,55,46,1 Tablodaki verilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Eritropoietin hormonu doğrudan kemik iliğinde üretilerek böbrek hücrelerini uyarır.
   • B) Alyuvar sayısı arttıkça doku oksijenlenmesi düştüğü için EPO salgısı katlanarak artar.
   • C) Böbreklerin alyuvar yapımını düzenleme işlevi sadece sindirim sistemi hormonlarıyla denetlenir.
   • D) Böbreklerden salgılanan EPO, kırmızı kemik iliğini uyararak alyuvar üretimini artırır ve homoeostaz sağlandıkça salgısı dengelenir.
   • E) 30. günde kandaki alyuvar sayısının en yüksek seviyeye ulaşması böbrek yetmezliğine yol açmıştır.

10. Trafik kazası geçiren bir bireyde ciddi kan kaybı nedeniyle kan basıncı tehlikeli seviyede düşmüştür. Böbreklerdeki juxtaglomerular kompleksteki hücreler kan basıncındaki bu düşüşü algılayarak kana Renin enzimi salgılar. Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sistemi (RAAS) devreye girdiğinde böbreklerde gerçekleşen temel fizyolojik yanıt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Distal tüpte Na+ geri emilimi durdurulur ve üre atılımı hızlandırılır.
    • B) Aldosteron etkisiyle distal tüpten Na+ ve su geri emilimi artırılır, K+ idrarla salgılanır.
    • C) Bowman kapsülündeki hidrostatik basınç artırılarak süzülme hızı iki katına çıkarılır.
    • D) Glomerulus kılcallarındaki kan basıncını düşürmek için böbrek atardamarları genişletilir.
    • E) ADH salgısı tamamen engellenerek idrar miktarı azami düzeye ulaştırılır.

11. Şiddetli bir egzersiz sonrasında kas hücrelerinde üretilen laktik asitin kana geçmesiyle bireyin kan pH'ı ideal değer olan 7,4 seviyesinin altına düşmüş (asidoz) ve homoeostaz tehdit edilmiştir. Böbreklerin kan pH'ını tekrar normal seviyeye getirmesi sürecinde gerçekleşen nefron faaliyetleri ile ilgili hangisi doğrudur?

    • A) Böbrek nefron epitel hücreleri kan kılcallarına aktif olarak H+ iyonu aktarır.
    • B) Glomerulustan geçen HCO3- (bikarbonat) iyonlarının geri emilimi tamamen durdurulur.
    • C) Nefron kanallarına H+ iyonlarının aktif salgılanması artırılırken, kana HCO3- geri emilimi teşvik edilir.
    • D) İdrarla atılan H+ iyonu miktarı azaltılarak kanın asitliği artırılır.
    • E) Solunum hızı yavaşlatılarak kandaki CO2 miktarının birikmesi sağlanır.

12. Gün boyunca çok az su tüketen ve yüksek miktarda tuzlu gıdalarla beslenen bir bireyde kanın osmotik basıncı belirgin şekilde yükselmiştir. Homoeostazın korunması amacıyla bu bireyin vücudunda gerçekleşen hormonal yanıtlar ve üriner sistemdeki değişimler için hangi ifade yanlıştır?

    • A) Hipotalamustaki osmoreseptörler uyarılır ve hipofizin arka lobundan kana salgılanan ADH miktarı artar.
    • B) ADH, böbrek nefronlarının distal tüp ve toplama kanallarının suya geçirgenliğini artırır.
    • C) Böbreklerden kana geri emilen su miktarı artar ve idrar hacmi azalır.
    • D) Oluşan idrarın osmotik basıncı artar, yani idrar derişik hale gelir.
    • E) Böbrek üstü bezinden salgılanan Aldosteron hormonu artarak idrarla Na+ atılımını tamamen durdurur.

13. Çöl ortamına adapte olmuş memeli hayvanların böbreklerindeki Henle kulp boyunun son derece uzun olduğu tespit edilmiştir. Henle kulpunun inen kolu suya geçirgen iken çıkan kolu suya geçirgen olmayıp tuzları (Na+ ve Cl-) aktif olarak dışa pompalar. Bu fizyolojik mekanizmanın canlıya sağladığı temel adaptasyon avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Böbrek öz bölgesinde yüksek osmotik gradyan oluşturarak suyun maksimum düzeyde emilmesini ve yoğun idrar oluşturulmasını sağlamak
    • B) Glomerulusta gerçekleşen süzülme hızını yavaşlatarak böbreğe gelen kan miktarını azaltmak
    • C) Salgılama mekanizmasını tamamen durdurarak vücut pH'ının sabit kalmasını kolaylaştırmak
    • D) Kanın osmotik basıncını düşürerek dokulara fazla su aktarılmasını teşvik etmek
    • E) İdrardaki üre derişimini sıfırlayarak ürenin tamamını kan dolaşımına geri kazandırmak

14. Sağlıklı bir insanın glomerulus kılcallarından Bowman kapsülüne süzülen sıvıda glikoz ve amino asit gibi besin monomerleri bulunmasına rağmen oluşan sağlıklı idrarda bu maddelere rastlanmaz. Nefronda bu iki organik molekülün tamamının kana geri emildiği temel nefron kanalı bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Henle kulpunun inen kolu
    • B) Distal tüp
    • C) İdrar toplama kanalı
    • D) Proksimal tüp
    • E) Henle kulpunun çıkan kolu

15. Sağlıklı bir insanda glomerulus kılcalları iki atardamar (getirici ve götürücü atardamar) arasında yer alır ve vücut kılcallarından farklı olarak yüksek ve sabit bir kan basıncına sahiptir. Bu yapısal adaptasyon, glomerulus kılcallarından Bowman kapsülüne doğru tek yönlü ve yüksek hızlı bir süzülmeyi olanaklı kılar. Buna göre, glomerulus kılcallarındaki kan basıncı ve osmotik basınç değişimi dikkate alındığında süzülme olayı ile ilgili hangi değerlendirme doğrudur?

    • A) Götürücü atardamara doğru gidildikçe kan basıncı düştüğü için damarın sonuna doğru madde emilimi başlar.
    • B) Glomerulus boyunca kan basıncı kanın osmotik basıncı ve hidrostatik basınç toplamından yüksek olduğu için sadece süzülme gerçekleşir.
    • C) Kan proteinlerinin Bowman kapsülüne difüzyonla geçmesi sonucunda Bowman kapsülünün osmotik basıncı artar.
    • D) Süzülme hızı sadece böbrek atardamarındaki kan basıncının artmasıyla düşüş gösterir.
    • E) Getirici atardamarın çapının daralması glomerulus kılcalındaki süzülme basıncını yükseltir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.