Popülasyon Ekolojisi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Aynı adada birlikte yaşayan iki ispinoz türünün gaga büyüklüklerinin rekabeti önleyecek şekilde farklılaştığı, ancak bu türlerin tek başlarına yaşadıkları adalarda gaga boyutlarının birbirine çok benzer olduğu tespit edilmiştir. Karakter kayması olarak adlandırılan bu durumun popülasyon ekolojisindeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Türlerden birinin neslinin tükenmesini hızlandırmak
   • B) İki türün ekolojik nişlerini tamamen aynı hale getirmek
   • C) Popülasyon taşıma kapasitesini sıfıra indirmek
   • D) Türler arası rekabet baskısını azaltarak kaynak paylaşımı yoluyla bir arada yaşamayı mümkün kılmak
   • E) Türlerin r-seçilimli stratejiye geçmesini sağlamak

2. Bir çita popülasyonu geçmişte yaşanan salgın bir hastalık nedeniyle birey sayısının %95'ini kaybetmiş ve aşırı küçülmüştür. Zamanla popülasyon sayıca tekrar eski düzeyine ulaşmış olmasına rağmen, genetik çeşitliliğin son derece düşük olduğu ve hastalıklara hassasiyetin devam ettiği belirlenmiştir. Popülasyonda gözlenen bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

   • A) Kurucu etkisi (Founder effect)
   • B) Popülasyon darboğazı (Bottleneck effect)
   • C) Dengeli seçim (Balanced selection)
   • D) Taşıma kapasitesinin aşılması
   • E) Rekabette elenme

3. Bir milli parktaki otobur memeli popülasyonunun taşıma kapasitesi şiddetli bir kuraklık dönemi sonrasında kalıcı olarak düşmüştür. Bitki örtüsünün tahrip olması ortamın taşıma kapasitesinin ($K$) azalmasına yol açmıştır. Bu durumun popülasyon üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Popülasyondaki doğum oranı artarak ölüm oranını geçer.
   • B) Popülasyonun birim alandaki yoğunluğu sınırsız artış gösterir.
   • C) Ekosistemin destekleyebileceği maksimum birey sayısı azalır.
   • D) Popülasyon r-seçilimli stratejiden J tipi büyümeye geçer.
   • E) Çevre direnci tamamen ortadan kalkar.

4. Kaynakların bol olduğu deneysel bir besi ortamına aktarılan bakteri popülasyonunun geometrik bir hızla çoğalarak J tipi büyüme eğrisi çizdiği gözlenmiştir. Ancak bir süre sonra ortamdaki zehirli atık birikimi ve besin tükenmesi nedeniyle popülasyonda ani kitle ölümleri gerçekleşmiştir. J tipi büyüme gösteren bu popülasyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) Popülasyonda belirgin bir dengelenme (doygunluk) evresi görülmez.
   • B) Büyüme başlangıçta çevre direnci olmadan veya çok düşük çevre direnci altında gerçekleşir.
   • C) Üstel (geometrik) artış evresinde popülasyon büyüme hızı çok yüksektir.
   • D) Aniden ortaya çıkan olumsuz koşullar popülasyonda hızlı bir çöküşe yol açar.
   • E) Popülasyon başlangıçtan itibaren taşıma kapasitesi sınırında kararlı bir denge kurmuştur.

5. Aynı besin kaynağını kullanan iki terliksi hayvan türü (Paramecium aurelia ve Paramecium caudatum) tek başlarına yetiştirildiklerinde gelişirken, aynı kültür ortamına koyulduklarında bir türün popülasyonu artmış, diğerinin nesli ortamda tükenmiştir. Gause tarafından gerçekleştirilen bu deney sonucuna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) İki tür arasında mutualist bir ilişki kurulmuştur.
   • B) Farklı nişlere sahip türler aynı ortamda rekabet edemez.
   • C) Avcı tür avını tamamen tüketerek ortamdan yok etmiştir.
   • D) Aynı ekolojik nişe sahip iki tür aynı sınırlı kaynak için rekabet ettiğinde biri diğerini eler.
   • E) Ortamın taşıma kapasitesi her iki tür için de sınırsızdır.

6. Bazı sosyal canlı popülasyonlarında yoğunluk kritik bir eşik değerin altına düştüğünde eş bulma zorlaşır ve avcılara karşı ortak savunma zayıflar. Bu durumda popülasyon büyüme hızı pozitif olmak yerine negatifleşerek yok olma tehlikesi yaratır. Düşük yoğunluklarda gözlenen bu olumsuz popülasyon dinamiği aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

   • A) Allee etkisi
   • B) Taşıma kapasitesi aşımı
   • C) Rekabette elenme prensibi
   • D) Karakter kayması
   • E) Biyolojik birikim

7. Bir araştırmacı ormandaki sincap popülasyonunun büyüklüğünü kestirmek için işaretleme-tekrar yakalama yöntemini kullanmıştır. İlk gün 40 sincap yakalayıp etiketleyerek doğaya salmıştır. Bir hafta sonra yakaladığı 50 sincaptan 10 tanesinin etiketli olduğunu gördüğüne göre, ormandaki toplam sincap popülasyonu tahmini kaçtır?

   • A) 150
   • B) 200
   • C) 250
   • D) 400
   • E) 500

8. Şekilde iki farklı insan popülasyonuna ait yaş piramitleri (K ve L) gösterilmiştir. K popülasyonunda üreme öncesi (genç) birey oranı üreme çağındaki bireylerden çok daha yüksekken, L popülasyonunda taban daralmış ve yaşlı birey oranı artmıştır. Bu iki popülasyonun gelecekteki büyüme eğilimleri hakkında yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?

   • A) K popülasyonunda doğum oranı ölüm oranından düşüktür.
   • B) L popülasyonunda hızlı bir nüfus patlaması beklenmektedir.
   • C) K popülasyonunun ortalama ömrü L popülasyonundan kesinlikle daha uzundur.
   • D) L popülasyonunda üreme çağındaki birey sayısı üreme öncesi birey sayısından azdır.
   • E) K popülasyonu hızlı büyüme potansiyeline sahipken, L popülasyonu dengeli veya küçülme eğilimindedir.

9. Popülasyon yoğunluğundaki artış, sınırlı besin kaynakları için rekabeti ve bulaşıcı hastalıkların yayılma hızını artırır. Buna karşın kasırga, sel ve aşırı soğuk gibi iklimsel olaylar popülasyon yoğunluğundan bağımsız olarak birey sayısını düşürür. Buna göre aşağıda verilen faktörlerden hangisi popülasyon yoğunluğuna bağlı bir çevre direnci unsurudur?

   • A) Yoğunluğun artmasıyla yayılma hızı artan bulaşıcı parazit salgınları
   • B) Bölgede aniden meydana gelen volkanik patlama
   • C) Kış mevsiminde sıcaklığın sıfırın altına düşmesi
   • D) Orman yangını sonucu yaşam alanının tahrip olması
   • E) Asit yağmurlarının toprak pH değerini değiştirmesi

10. Grafikte bir ekosistemdeki av (tavşan) ve avcı (vaşak) popülasyonlarının birey sayılarında zamanla meydana gelen periyodik dalgalanmalar verilmiştir. Avcı popülasyonunun tepe noktasına ulaşmasının, av popülasyonunun tepe noktasına ulaşmasından hemen sonra gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu av-avcı dinamiğiyle ilgili yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?

    • A) Av popülasyonundaki artış, avcı popülasyonunun besin bulmasını kolaylaştırarak artışına zemin hazırlar.
    • B) Avcı popülasyonu aşırı arttığında av üzerindeki avlanma baskısı artar ve av sayısı azalır.
    • C) Avcı sayısı maksimum değere ulaştığı anda av popülasyonu da tarihsel olarak en yüksek seviyesindedir.
    • D) Av sayısının düşmesi besin kıtlığına yol açarak ilerleyen süreçte avcı sayısının azalmasına neden olur.
    • E) Av ve avcı popülasyonları birbirlerinin büyüklüğünü karşılıklı olarak denetler.

11. Bir göldeki alabalık popülasyonunun bir yıl boyunca gerçekleşen dinamikleri takip edilmiştir. Bir yıl sonunda popülasyona doğum ve iç göçle katılan birey sayısının ($B + I$), ölüm ve dış göçle ayrılan birey sayısına ($D + E$) eşit olduğu belirlenmiştir. Bu popülasyonun durumu ve geleceği hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

    • A) Popülasyondaki genetik çeşitlilik maksimum seviyeye ulaşmıştır.
    • B) Popülasyon geometrik artış evresindedir.
    • C) Çevre direnci tamamen ortadan kalkmıştır.
    • D) Dış göç oranı doğum oranından her zaman büyüktür.
    • E) Popülasyonun büyüklüğü sabittir ve net büyüme hızı sıfırdır.

12. Bir adaya yeni yerleştirilen geyik popülasyonunun zamana bağlı birey sayısı değişimi incelenmiştir. Popülasyonun taşıma kapasitesine ($K$) yaklaştığı evrede büyüme hızının yavaşladığı tespit edilmiştir. Buna göre taşıma kapasitesine yaklaşan popülasyonda gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Popülasyondaki doğum oranı ölüm oranının çok üstüne çıkar.
    • B) Çevre direnci tamamen ortadan kalkar.
    • C) Birey başına düşen besin ve alan miktarı sürekli artış gösterir.
    • D) Artan çevre direnci nedeniyle net popülasyon büyüme hızı sıfıra yaklaşır.
    • E) Popülasyondaki yaş yapısı tamamen genç bireylerden oluşur.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.