Komünite Ekolojisi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Küresel iklim değişikliği nedeniyle ilkbahar sıcaklıklarının erkene kayması, bir orman komünitesindeki meşe ağaçlarının erken yapraklanmasına ve bu yapraklarla beslenen tırtılların erken ergine ulaşmasına yol açmıştır. Ancak bu tırtıllarla yavrularını besleyen göçmen kuşların kuluçka zamanı değişmediği için kuş yavruları besinsiz kalmıştır. Bu ekolojik olay aşağıdakilerden hangisini örneklendirir?

   • A) Komünite içi türlerin ekolojik nişlerinin tamamen aynı kalmasını
   • B) Birincil ve ikincil süksesyon süreçlerinin durmasını
   • C) Komünitede tür içi rekabetin tamamen sona ermesini
   • D) İklim değişikliğinin türler arası fenolojik senkronizasyonu (zaman uyumunu) bozmasını
   • E) Kilit taşı türlerin av-avcı ilişkisini tamamen mütualizme dönüştürmesini

2. Ceviz ağacının (Juglans regia) yaprak ve meyvelerinden salgılanan juglon adı verilen kimyasal madde, yağmurlarla toprağa süzülerek ceviz ağacının altında başka bitki türlerinin tohumlarının çimlenmesini ve gelişmesini engeller. Bu durumla ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

   • A) Olay bir allelopati ve amensalizm örneğidir.
   • B) Ceviz ağacı bu etkileşimden doğrudan zarar veya yarar görmez (0 etkilenim).
   • C) Otçul veya otsu bitkiler bu salgıdan olumsuz etkilenir (- etkilenim).
   • D) Türler arası rekabeti azaltmaya yönelik kimyasal bir engel oluşturur.
   • E) Ceviz ağacı ile otsu bitkiler arasında zorunlu mütualist bir bağ kurulmasını sağlar.

3. Bir komünitede üst avcı (kilit taşı avcı) konumundaki bir türün ortamdan uzaklaştırılması sonucunda, alt trofik düzeylerdeki türlerin bolluk ve dağılımlarının basamaklı bir şekilde değişmesi olayına trofik çağlayan denir. Aşağıdakilerden hangisi yukarıdan aşağıya (top-down) kontrollü bir trofik çağlayana örnektir?

   • A) Gübre kullanımı sonucu azot miktarının artmasıyla bitki ve otçul sayısının artması
   • B) Kurdun ortama yeniden salınmasıyla geyiklerin azalması ve buna bağlı olarak bitki örtüsünün yenilenmesi
   • C) Yağış miktarının artmasıyla birincil üreticilerin biyokütlesinin yükselmesi
   • D) Sıcaklık artışına bağlı olarak saprofit bakterilerin ayrıştırma hızının artması
   • E) Topraktaki fosfor eksikliğinin tüm besin zincirinde biyokütleyi sınırlandırması

4. Bitki kökleri ile bazı mantar türleri arasında kurulan mikoriza birlikteliğinde; mantar lifleri (hifler) topraktan su ve mineral alımını artırırken, bitki ise mantara fotosentez ürünlerini aktarır. Bu mütualist ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) Birliktelik sona ererse mantar organik besin sentezini artırarak bağımsız yaşar.
   • B) Bitkinin kök yüzey alanını genişleterek fosfat ve su emilimini kolaylaştırır.
   • C) Türler arasındaki etkileşim biçimi (+, +) şeklinde ifade edilen karşılıklı faydaya dayanır.
   • D) Kurak ve mineral bakımından fakir topraklarda bitkinin hayatta kalma şansını artırır.
   • E) Bitki mantara glikoz ve amino asit gibi organik bileşikler sağlar.

5. Bir tatlı su gölüne sonradan insan eliyle dahil edilen yırtıcı bir balık türü (istilacı tür), göldeki yerli otçul küçük balık türlerini hızla avlayarak sayılarını tükenme noktasına getirmiştir. Bu durumun göl komünitesinde yaratacağı doğrudan ve dolaylı zincirleme etkilerle ilgili hangisi beklenmez?

   • A) Otçul balıkların azalmasıyla zooplankton popülasyonunda artış meydana gelmesi
   • B) Zooplanktonların artmasıyla fitoplankton (alg) popülasyonunun aşırı tüketilmesi
   • C) Göldeki birincil üretici miktarının ve suyun berraklığının artış göstermesi
   • D) Yerli biyolojik çeşitliliğin bozulması ve bazı türlerin yerel olarak yok olması
   • E) Besin piramidinin üst basamaklarındaki trofik dengelerin değişmesi

6. Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe ya da bir dağın eteklerinden zirvesine doğru tırmanıldıkça komünitelerin tür çeşitliliğinde belirgin azalmalar gözlenir. Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Birim alandaki avcı tür sayısının aşırı artış göstermesi
   • B) Sıcaklık, ışık ve yağış gibi abiyotik faktörlerin elverişliliğinin azalması
   • C) Topraktaki saprofit organizma çeşitliliğinin artması
   • D) Mutüalist ilişkilerin kutup bölgelerinde tamamen ortadan kalkması
   • E) Canlılar arasındaki rekabetin ekvatorda hiç yaşanmaması

7. Şekilde, konak bitki üzerinde yaşayan X ve Y bitkisel parazit türlerinin konak bitki dokularıyla olan bağlantıları gösterilmiştir. X bitkisinin sadece konak bitkinin odun borularından (ksilem) emme kökleri ile su aldığı, Y bitkisinin ise hem odun borularından hem de soymuk borularından (kloem) besin ve su aldığı tespit edilmiştir. Buna göre X ve Y bitkileri için hangisi söylenebilir?

   • A) X bitkisi fotosentez yapamayan tam parazit bir bitkidir.
   • B) Y bitkisi kendi organik besinini kendisi sentezleyen yarı parazit bitkidir.
   • C) Her iki bitki de konak bitkiye hiçbir zarar vermeyen komensal türlerdir.
   • D) X bitkisinin kloroplastları bulunmazken Y bitkisinin kloroplastları gelişmiştir.
   • E) X yarı parazit (örneğin ökse otu), Y ise tam parazit (örneğin canavar otu) bitkidir.

8. İki farklı komünitenin kesiştiği geçiş bölgeleri olan ekotonlar ile ilgili olarak aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?

   • A) Tür çeşitliliği ve varyasyon genellikle komşu komünitelerden daha fazladır.
   • B) Birey sayısı tür başına düşen miktar açısından bakıldığında genellikle azdır.
   • C) Madde döngüleri ve ekolojik toleransı düşük hassas türlerin sayısı komünite merkezlerine göre daha yüksektir.
   • D) Çevre toleransı (hoşgörüsü) geniş olan türler ekotonlarda daha kolay yaşam olanağı bulur.
   • E) Farklı ekosistemlerin özelliklerini bünyesinde barındıran kenar etkisine sahiptir.

9. Aynı adada birlikte yaşayan iki yakın akraba ispinoz kuş türünün gaga derinliklerinin zamanla farklılaştığı, ancak farklı adalarda tek başına yaşadıklarında gaga derinliklerinin birbirine çok benzer olduğu saptanmıştır. Bu durum komünite ekolojisinde hangi kavramla açıklanır?

   • A) Karakter kayması (Karakter kayması ve kaynak paylaşımı)
   • B) Rekabette elenme ilkesi
   • C) İkincil süksesyon
   • D) Amensal etkileşim
   • E) Endoparazit adaptasyonu

10. Büyük bir orman yangını sonrasında vegetasyonun tamamen yok olduğu bir alanda zamanla otsu bitkilerin, ardından çalıların ve en sonunda tekrar ağaçların baskın hale gelmesi süreci gözlemlenmiştir. Bu ekolojik süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

    • A) Olay daha önceden toprağı bulunan bir alanda gerçekleştiği için ikincil süksesyon örneğidir.
    • B) Süreç boyunca komünitedeki tür çeşitliliği ve toplam biyokütle sürekli azalır.
    • C) Sırasıyla farklı türlerin ortama hakim olması baskın türün değiştiğini gösterir.
    • D) Dengeli ve kararlı bir komünite yapısı oluştuğunda klimaks evresine ulaşılmış olur.
    • E) Likencil veya liken evresi gibi toprak oluşturma süreçlerine bu alanda ihtiyaç duyulmaz.

11. Penicillium türü küf mantarları ürettikleri penisilin adı verilen antibiyotik madde ile etraflarındaki bakterilerin çoğalmasını engellerken, kendileri bu durumdan etkilenmez veya bir zarar/yarar görmezler. Bu tür simbiotik etkileşim biçimiyle ilgili olarak aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Bir türün olumsuz etkilendiği, diğer türün ise etkilenmediği bu ilişki amensalizmdir.
    • B) Türlerden birinin yarar sağlayıp diğerinin zarar gördüğü parazitik bir ilişkidir.
    • C) Her iki türün de karşılıklı fayda sağladığı zorunlu mütualizme örnektir.
    • D) Türlerden birinin fayda sağladığı, diğerinin etkilenmediği komensalizm örneğidir.
    • E) İki tür arasında zorunlu olmayan (gevşek) protokol etkileşimidir.

12. Aynı besin kaynağı için yarışan iki farklı terliksi hayvan türü (Paramecium aurelia ve Paramecium caudatum) aynı ortama konulduğunda bir türün neslinin tükendiği, ayrı ortamlarda ise her iki türün de çoğaldığı gözlenmiştir. Gause tarafından gerçekleştirilen bu klasik deneyin sonuçları şekilde gösterilmiştir. Buna göre deney sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    • A) İki türün ekolojik nişleri birbirine oldukça benzerdir.
    • B) Birlikte kültürde rekabette üstün olan tür P. aurelia olmuştur.
    • C) Ayrı kültür ortamlarında iki tür arasında av-avcı ilişkisi gözlenmiştir.
    • D) Rekabette elenme ilkesi gereği aynı nişe sahip iki tür aynı ortamda sürekli birlikte yaşayamaz.
    • E) İki türün sınırlı besin kaynağını kullanma kapasiteleri farklılık gösterir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.