Solunum Sistemi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Solunum pigmentleri olan miyoglobin ve hemoglobin, oksijen bağlama özelliklerine göre belirgin farklılıklar gösterir. Aşağıdaki tabloda miyoglobin ve hemoglobin moleküllerine ait bazı biyokimyasal özellikler karşılaştırılmıştır. ÖzellikMiyoglobinHemoglobin Bulunduğu YerÇizgili Kas HücreleriAlyuvar Hücreleri Polipeptit Zincir Sayısı1 (Monomer)4 (Tetramer) Oksijene İlgisi (Afinite)Çok YüksekOrta / Değişken Miyoglobin pigmentinin hemoglobinden farklı olarak düşük oksijen basınçlarında dahi oksijeni sıkıca bağlı tutması, kas dokusuna hangi evrimsel ve fizyolojik avantajı sağlar?

   • A) Kaslarda laktik asit sentezini tamamen engellemek
   • B) Akciğer kılcallarında karbondioksit tutulmasını hızlandırmak
   • C) Kanın pH değerini sürekli yüksek seviyede sabitlemek
   • D) Şiddetli kas faaliyeti sırasında oksijen seviyesi aşırı düştüğünde oksijen depo kaynağı olarak işlev görmek
   • E) Çizgili kasların kasılması için gereken kalsiyum iyonlarını depolamak

2. Akciğerlerin dış yüzeyi ile göğüs kafesinin iç yüzeyi çift katlı pleura zarı ile kaplıdır. Bu iki zar arasındaki pleura boşluğunda sıvı bulunur ve boşluktaki basınç (intrapleural basınç) daima atmosfer basıncından daha düşüktür (negatif basınç). Göğüs duvarının delinmesi veya travma sonucu pleura boşluğuna dışarıdan hava girmesi 'pnömotoraks' olarak adlandırılır. Pnömotoraks gelişen bir bireyde gerçekleşen ilk durum aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Akciğerin aşırı esneyerek patlaması
   • B) Soluk borusundaki kıkırdakların tamamen erimesi
   • C) Pleura boşluğundaki negatif basıncın kaybolmasıyla akciğerin büzüşerek sönmesi
   • D) Kandaki alyuvarların tamamının parçalanması
   • E) Diyafram kasının kalıcı olarak kasılı kalması

3. Sağlıklı bir yetişkinin sakince aldığı bir solukta akciğerlere giren toplam hava hacmi (soluk hacmi) yaklaşık 500 mL'dir. Ancak bu havanın tamamı alveollere ulaşarak gaz değişimine katılamaz; yaklaşık 150 mL'lik kısmı solunum yollarında (burun, yutak, soluk borusu ve bronşlarda) kalır. Gaz değişiminin gerçekleşmediği bu kanallara 'anatomik ölü boşluk' adı verilir. Buna göre bir dakikada 12 kez soluk alıp veren bir bireyin alveollerine ulaşan etkili havalandırma (alveolar ventilasyon) miktarı kaç mL'dir?

   • A) 1800 mL
   • B) 4200 mL
   • C) 6000 mL
   • D) 3500 mL
   • E) 2400 mL

4. Bir sporcu kazaksız ve soğuk bir ortamda ağır egzersiz yapmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu sporcunun dinlenme anı ile ağır egzersiz anındaki doku sıvısına ait bazı parametreler verilmiştir. ParametreDinlenme AnıAğır Egzersiz Anı Doku $PO_2$ Basıncı40 mmHg15 mmHg Doku Sıcaklığı37 °C41 °C Doku pH Değeri7.47.2 Egzersiz anında gerçekleşen bu değişimler sonucunda doku kılcallarından geçen kanda aşağıdakilerden hangisi gözlemlenir?

   • A) Hemoglobinin oksijene olan ilgisinin artması
   • B) Alyuvar içindeki karbonik anhidraz enziminin tamamen inaktif olması
   • C) Oksialyuvarların karbondioksiti bağlayarak oksijeni tutması
   • D) Akciğerlere giden kandaki laktik asit miktarının sıfırlanması
   • E) Oksihemoglobinin ($HbO_2$) ayrışma oranının artarak dokuya verilen oksijen miktarının yükselmesi

5. Amfizem, genellikle uzun süreli sigara kullanımı veya hava kirliliğine maruz kalma sonucunda alveol duvarlarının esnekliğini kaybetmesi ve alveoller arasındaki bölmelerin harabiyete uğrayarak birleşmesiyle ortaya çıkan kronik bir akciğer rahatsızlığıdır. Amfizem hastalarında akciğerlerin toplam yüzey alanı ciddi oranda küçülür. Amfizem hastalığının bireydeki doğrudan fizyolojik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Solunum yüzeyi azaldığı için difüzyonla gerçekleşen gaz değişim kapasitesinin düşmesi
   • B) Soluk borusundaki kıkırdak halkaların kemikleşerek kapanması
   • C) Hemoglobin proteininin genetik yapısının bozularak alyuvarın orak şeklini alması
   • D) Kandaki akyuvar sayısının sıfıra inerek bağışıklığın çökmesi
   • E) Diyafram kasının felç olarak soluk almanın tamamen imkansızlaşması

6. Karbondioksitin doku kılcallarında alyuvara girmesiyle başlayan süreçte bikarbonat iyonları oluşur. Alyuvarda biriken bikarbonat iyonları ($HCO_3^-$) plazmaya çıkarken, elektriksel nötrlüğü (anyon dengesini) korumak amacıyla plazmadan alyuvaya klor iyonları ($Cl^-$) girer. Bu fizyolojik mekanizma literatürde 'Klor Kayması' (Hamburger Fenomeni) olarak bilinir. Klor kayması olayı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru bir açıklamadır?

   • A) Klor kayması sadece akciğer kılcallarında gerçekleşir ve bikarbonat alyuvardan plazmaya çıkar.
   • B) Klor iyonları doğrudan karbondioksit molekülüne bağlanarak transportu gerçekleştirir.
   • C) Klor kayması sırasında alyuvarda ATP harcanarak aktif taşıma yapılır.
   • D) Doku kılcallarında bikarbonat dışarı çıkarken klor içeri girer; akciğer kılcallarında ise klor dışarı çıkarken bikarbonat içeri girer.
   • E) Klor kayması karaciğerde sentezlenen albümin proteinleri vasıtasıyla kontrol edilir.

7. İnsan solunum kanalını oluşturan soluk borusu (trakea), alınan havanın akciğerlere iletilmesinde ve temizlenmesinde görev alır. Soluk borusunun yapısında C harfi şeklinde hiyalin kıkırdak halkalar, silli titrek epitel hücreleri ve mukus salgılayan goblet hücreleri yer alır. Soluk borusunun arka duvarında ise kıkırdak yerine düz kas dokusu bulunur. Soluk borusundaki bu yapısal özelliklerin işlevleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) Kıkırdak halkalar soluk borusunun sürekli açık kalmasını sağlar.
   • B) Goblet hücrelerinin salgıladığı mukus havadaki toz parçacıklarını tutar.
   • C) Kıkırdak halkaların tam daire olmayıp arka tarafının açık olması gaz değişimini kolaylaştırır.
   • D) Silli epitel hücreleri tutulan yabancı maddeleri yutağa doğru süpürür.
   • E) Arka duvardaki düz kaslar yemek borusundan besin geçerken esneklik sağlar.

8. Aşağıdaki şekilde alveol boşluğu ile alveol kılcal damarı arasındaki gaz alışverişi gösterilmektedir. Alveole dolan havadaki oksijen kısmi basıncı $P_{O2} = 104\text{ mmHg}$, karbondioksit kısmi basıncı $P_{CO2} = 40\text{ mmHg}$'dir. Akciğer kılcal damarının atardamar ucunda ise kanda $P_{O2} = 40\text{ mmHg}$ ve $P_{CO2} = 45\text{ mmHg}$ değerindedir. Şekildeki basınç farklarına dayanarak gazların difüzyon yönleri değerlendirilmektedir. Bu verilere göre gaz alışverişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   • A) Oksijen alveol boşluğundan kılcal damara, karbondioksit ise kılcal damardan alveole difüzyonla geçer.
   • B) Oksijen ve karbondioksit kılcal damara aktif taşıma ile alınır.
   • C) Karbondioksit alveolden kılcal damara geçerken ATP harcanır.
   • D) Kılcal damar boyunca karbondioksit basıncı yükselirken oksijen basıncı düşer.
   • E) Gaz değişimi sonrasında kılcal damar çıkışında karbondioksit basıncı 104 mmHg olur.

9. Karbonmonoksit (CO) gazı zehirlenmesi, renksiz ve kokusuz olması nedeniyle son derece tehlikeli bir durumdur. Solunan havadaki karbonmonoksit molekülleri alveollerden kana geçerek hemoglobinin demir iyonlarına bağlanır. Karbonmonoksitin hemoglobina bağlanma ilgisi, oksijenin bağlanma ilgisinden yaklaşık 200 kat daha yüksektir. Buna göre karbonmonoksit zehirlenmesinde doku hipoksisine (oksijensizliğe) yol açan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karbonmonoksitin alyuvar hücre zarını tamamen parçalaması
   • B) Akciğerlerdeki surfaktan maddesinin kimyasal yapısını bozması
   • C) Karbonik anhidraz enzimini inhibe ederek karbondioksit taşınımını durdurması
   • D) Solunum merkezini felç ederek diyafram kasılmasını engellemesi
   • E) Karbonmonoksitin hemoglobinin oksijen bağlama bölgelerini kararlı şekilde işgal etmesi

10. Deniz seviyesinde yaşayan sağlıklı bir birey, yüksek irtifadaki bir dağa (örneğin 3500 m) hızlı bir şekilde tırmandığında atmosferdeki oksijen kısmi basıncının düşmesine bağlı olarak uyum (aklimatizasyon) süreçleri başlar. Aşağıdaki tabloda bu bireyin yüksek irtifaya çıktıktan sonraki ilk gün ile 3 haftalık konaklama sonrasındaki fizyolojik parametreleri karşılaştırılmıştır. Fizyolojik Parametre1. Gün (Akut Evre)21. Gün (Uyum Evresi) Solunum HızıYüksekNormale yakın Kan Eritropoietin (EPO) DüzeyiArtmaktaDengelenmiş Kandaki Alyuvar SayısıNormal (4,5 milyon/mm³)Artmış (6,2 milyon/mm³) Bu tablodaki verilere göre, yüksek irtifaya uzun süreli adaptasyon sürecinde gerçekleşen temel fizyolojik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Doku bazal metabolizma hızını yarı yarıya düşürmek
    • B) Düşük oksijen basıncına rağmen dokulara yeterli oksijen taşıma kapasitesini sağlamak
    • C) Kan pH değerini kalıcı olarak asidik seviyede tutmak
    • D) Akciğer toplam kapiller damar sayısını azaltmak
    • E) Kalp atım sayısını ve kan basıncını tamamen sıfırlamak

11. Alveoller, akciğerlerde gaz değişiminin gerçekleştiği tek katlı yassı epitelden oluşmuş mikroskobik keseciklerdir. Alveollerin iç yüzeyi surfaktan adı verilen ve tip II alveol hücreleri tarafından salgılanan fosfolipid-protein karışımı bir madde ile kaplıdır. Surfaktan salgısının yetersiz olduğu prematüre bebeklerde ciddi solunum güçlüğü sendromu (RDS) görülür. Buna göre surfaktan maddesinin temel biyolojik işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Alveol kılcallarında kanın akış hızını artırmak
    • B) Oksijenin hemoglobinden ayrılmasını kolaylaştırmak
    • C) Alveollerde yüzey gerilimini düşürerek alveollerin büzülmesini engellemek
    • D) Karbondioksitin alyuvardan dışarı difüzyonunu engellemek
    • E) Soluk alma sırasında akciğerlerin göğüs duvarına yapışmasını sağlamak

12. İnsan vücudunda solunum hızı ve derinliği, kanda biriken metabolik atıkların miktarındaki değişime bağlı olarak sinir sistemi tarafından hassas bir şekilde denetlenir. Beyin sapında yer alan solunum merkezi, kandaki kimyasal değişimleri sürekli izleyen reseptörlerden gelen uyarılara yanıt verir. Solunum merkezini en hızlı ve güçlü şekilde uyararak soluk alıp vermeyi hızlandıran temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kan plazmasındaki glukoz miktarının düşmesi
    • B) Doku sıvısındaki sodyum derişiminin artması
    • C) Kanın oksijen kısmi basıncının kritik seviyeye kadar düşmesi
    • D) Kanda alyuvar sayısının artması
    • E) Kanın karbondioksit derişiminin artması ve pH'ın düşmesi

13. Hücresel solunum sonucu doku kılcallarına geçen karbondioksitin yaklaşık %70'i alyuvar içinde bikarbonat iyonlarına ($HCO_3^-$) dönüştürülerek plazmada taşınır. Bu süreçte görev alan spesifik bir enzim, tepkimenin her iki yönde de çift yönlü olarak gerçekleşmesini sağlar. Akciğer kılcallarına ulaşıldığında ise bu süreç tersine işler. Bikarbonat iyonlarının alyuvarda tekrar karbondioksite dönüşmesinde doğrudan işlev gören enzim aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Karbonik anhidraz
    • B) Katalaz
    • C) Peptidaz
    • D) Amilaz
    • E) RNA polimeraz

14. Soluk alma sürecinde göğüs boşluğunda gerçekleşen değişimler akciğer hacmini ve basıncını doğrudan etkiler. Diyafram kası kasılarak düzleştiğinde ve kaburgalar arası kaslar kasıldığında göğüs boşluğunun hacmi artar. Buna bağlı olarak akciğer içi basınç atmosfer basıncının altına düşer ve hava akciğerlere dolar. Bu mekanizmaya göre, soluk alma sırasında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

    • A) Göğüs boşluğu hacminin artması
    • B) Karın içi basıncının azalması
    • C) Diyafram kasının aşağıya doğru hareket etmesi
    • D) Akciğer iç basıncının düşmesi
    • E) Göğüs kafesinin genişlemesi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.