Canlılık ve Enerji Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Hücresel solunumu olumsuz etkileyen kimyasal zehirlerden Dinitrofenol (DNP), mitokondri iç zarının protonlara karşı geçirgenliğini artırır ve proton gradyanını bozar. Mitokondri iç zarına DNP uygulanan bir hücrede gerçekleşecek metabolik değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenir?

   • A) Oksijen tüketimi tamamen durur ve elektron taşıma zincirindeki elektron akışı kesilir.
   • B) ATP sentaz enzimi aşırı aktifleşerek normalden çok daha fazla ATP üretir.
   • C) Glikoliz evresi engellenir ve hücrede pirüvat birikimi gözlenir.
   • D) Besin yıkımı ve elektron akışı devam ederken ATP sentezi gerçekleşemez ve açığa çıkan enerji ısı olarak yayılır.
   • E) Krebs döngüsü durur ve matriksteki karbondioksit çıkışı engellenir.

2. Bitki hücrelerinde mitokondri ve kloroplast organelleri dinamik bir metabolik ilişki içerisindedir. Işıklı bir ortamda fotosentez hızı hücresel solunum hızından daha yüksek olan sağlıklı bir yaprak hücresinde gerçekleşen durumlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

   • A) Kloroplastta fotofosforilasyonla üretilen ATP molekülleri mitokondriye geçerek hücresel solunumu başlatır.
   • B) Bitki hücresi dış ortamdan karbondioksit ($CO_2$) gazı alır ve dış ortama oksijen ($O_2$) gazı verir.
   • C) Kloroplastın sentezlediği glikoz molekülü doğrudan mitokondri zarlarından geçerek matriks sıvısında parçalanmaya başlar.
   • D) Hücre karanlık ortama alındığında kloroplast ATP üretmeye devam ederken mitokondri faaliyeti durur.
   • E) Mitokondride açığa çıkan karbondioksit molekülleri hücre dışına atılır, fotosentezde kullanılamaz.

3. Canlılarda ATP sentezinde görev alan oksijenli solunum, oksijensiz solunum ve fermentasyon süreçleri hücresel mekanizmaları açısından farklılık gösterir. Bu üç metabolik yol karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Oksijensiz solunum yapan prokaryotlarda elektron taşıma sistemi (ETS) görev yapar ve son elektron alıcısı oksijen dışında inorganik bir maddedir.
   • B) Fermantasyon tepkimelerinde glikoz tam olarak inorganik bileşiklere kadar yıkıldığı için oksijenli solunuma göre daha fazla ATP üretilir.
   • C) Oksijensiz solunumda ETS bulunmaz ve ATP sentezi sadece substrat düzeyinde fosforilasyon ile sağlanır.
   • D) Oksijenli ve oksijensiz solunum arasındaki tek fark kullanılan glikoz molekülünün izomerik yapısıdır.
   • E) Laktik asit fermentasyonunda etil alkol fermentasyonundan farklı olarak karbondioksit gazı çıkışı gerçekleşir.

4. Hücresel solunumda glikoz dışındaki organik monomerler (yağ asitleri, gliserol ve amino asitler) de yıkılarak ATP elde edilebilir. Farklı besin monomerlerinin solunum yolaklarına katılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) Amino asitler solunum tepkimelerine girmeden önce yapılarındaki amino grubu deaminasyon ile amonyak ($NH_3$) şeklinde uzaklaştırılır.
   • B) Yağ asitleri beta-oksidasyon tepkimeleri ile 2 karbonlu Asetil-CoA moleküllerine dönüştürülerek Krebs döngüsüne dahil olur.
   • C) Eşit kütledeki nötral yağların karbonhidratlara göre daha çok enerji vermesinin sebebi yapılarındaki hidrojen oranının fazla olmasıdır.
   • D) Gliserol molekülü 3 karbonlu yapıda olduğu için glikoliz basamağındaki fosfofosfogliseraldehit (PGAL) ara ürününe dönüştürülerek katılır.
   • E) Hücredeki tüm organik besin monomerleri hücresel solunuma sadece glikozun girdiği ilk basamaktan itibaren katılmak zorundadır.

5. Fotosentez mekanizmasını açıklamak amacıyla ağır oksijen izotopu ($^{18}O$) kullanılan iki farklı deney tasarlanmıştır. 1. Deneyde bitkiye radyoaktif oksijenli su ($H_2^{18}O$), 2. Deneyde ise radyoaktif oksijenli karbondioksit ($C^{18}O_2$) verilmiştir. Deneyler sonucunda üretilen moleküller incelendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılması beklenir?

   • A) 1. Deneyde sentezlenen glikozun yapısında radyoaktif oksijene ($^{18}O$) rastlanır.
   • B) 2. Deneyde atmosfere verilen oksijen gazının yapısında radyoaktif oksijen ($^{18}O$) bulunur.
   • C) Her iki deneyde de açığa çıkan oksijen gazının kaynağının karbondioksit olduğu kanıtlanır.
   • D) 1. Deneyde atmosfere salınan oksijen gazı radyoaktifken, üretilen glikozdaki oksijenin kaynağı 2. Deneydeki karbondioksittir.
   • E) Suyun fotolizi ile açığa çıkan oksijen atomları doğrudan Calvin döngüsüne katılarak besin yapısına girer.

6. Laktik asit fermentasyonu ve etil alkol fermentasyonu, oksijensiz koşullarda hücresel enerji elde etmek için başvurulan metabolik yollardır. Bu iki fermentasyon çeşidi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak bir özelliktir?

   • A) Glikolizde indirgenen NADH moleküllerinin son ürün evresinde yükseltgenerek NAD+ haline gelmesi
   • B) Pirüvattan son ürün oluşumu aşamasında karbondioksit ($CO_2$) gazının açığa çıkması
   • C) Tepkimeler sonucunda 2 karbonlu organik son ürünlerin oluşması
   • D) Son ürün evresinde ek olarak substrat düzeyinde fosforilasyon ile ATP üretilmesi
   • E) Tüm reaksiyon basamaklarının mitokondri organeli içerisinde tamamlanması

7. Oksijenli solunumun Krebs döngüsü (sitrik asit döngüsü) evresi ökaryot canlılarda mitokondri matriksinde gerçekleşir. Bu döngüsel reaksiyonlar sırasında gerçekleşen olaylar dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) 2 karbonlu Asetil-CoA'nın 4 karbonlu okzaloasetik asit ile birleşmesiyle 6 karbonlu sitrik asit oluşur.
   • B) Yüksek miktarda ATP sentezi oksidatif fosforilasyon yöntemiyle bu evrede tamamlanır.
   • C) Karbon sayısı azalmaları sırasında atmosfere verilen karbondioksit ($CO_2$) gazı açığa çıkar.
   • D) NAD+ ve FAD koenzimleri indirgenerek elektron ve proton yüklenir.
   • E) Substrat düzeyinde fosforilasyon (SDF) ile ATP (veya GTP) sentezi gerçekleşir.

8. Tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen glikoliz evresinde, 6 karbonlu glikoz molekülü 3 karbonlu iki adet pirüvat molekülüne kadar yıkılır. Glikoliz reaksiyonları sırasında gerçekleşen metabolik değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) Tepkimenin başlaması ve glikozun kararsızlaştırılması için 2 ATP harcanır.
   • B) NAD+ koenzimi elektron ve proton alarak NADH şeklinde indirgenir.
   • C) Substrat düzeyinde fosforilasyon ile toplam 4 ATP üretilir.
   • D) Reaksiyonlar sitoplazmada özgül enzimler denetiminde gerçekleşir.
   • E) Karbondioksit ($CO_2$) çıkışı gerçekleştiği için ortamın pH değeri düşer.

9. Kemosentez ve fotosentez yapan canlılar inorganik maddelerden organik besin monomeri sentezleyebilen ototrof canlılardır. Buna göre, kemosentez sürecini fotosentezden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karbon kaynağı olarak karbondioksit ($CO_2$) gazının tüketilmesi
   • B) Hücre içerisinde organik glikoz moleküllerinin sentezlenmesi
   • C) Tepkimelerin enzim denetimli olarak gerçekleştirilmesi
   • D) Besin sentezi için gerekli enerjinin inorganik maddelerin oksidasyonundan sağlanması
   • E) Yan ürün olarak oksijen molekülünün açığa çıkarılabilmesi

10. Fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimeleri (Calvin döngüsü) kloroplastın stroma sıvısında gerçekleşir. Karbondioksitin organik besine dönüştürüldüğü bu evre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Işığa bağımlı tepkimelerde üretilen ATP ve NADPH molekülleri stroma sıvısında tüketilir.
    • B) Karbondioksit moleküllerinin tutulması için doğrudan klorofil tarafından güneş ışığı soğurulur.
    • C) Suyun fotoliz edilmesiyle açığa çıkan oksijen gazı bu evrede atmosfere salınır.
    • D) Reaksiyonlar kloroplastın tilakoit zarında fotofosforilasyon mekanizması ile yürütülür.
    • E) Calvin döngüsü reaksiyonları sırasında substrat düzeyinde fosforilasyon ile ATP üretimi yapılır.

11. Hücrede gerçekleşen ATP döngüsünde endergonik ve egzergonik tepkimeler birbiriyle ilişkilidir. Buna göre, hücresel süreçlerin hangisinde açığa çıkan enerji, ADP'ye inorganik fosfat eklenerek ATP sentezlenmesini (fosforilasyon) sağlar?

    • A) Ribozomda gerçekleşen protein sentezi tepkimeleri
    • B) Organik besin monomerlerinin hücresel solunumla yıkımı
    • C) Hücre zarı üzerinden gerçekleşen aktif taşıma olayları
    • D) Hücre bölünmesi sırasında gerçekleşen iğ ipliği hareketleri
    • E) Çizgili kasların kasılması sırasında miyozin başının kayması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.