Yerleşmelerin Mekânsal Organizasyonları Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir metropoliten yerleşmenin mekânsal organizasyon analizinde; merkezden çevreye doğru gidildikçe yoğun ticaret ve hizmet alanlarının yerini sırasıyla çok katlı konutlara, banliyölere ve tarımsal faaliyetlerin kentsel fonksiyonlarla iç içe geçtiği sahalara bıraktığı tespit edilmiştir. Mekânsal kademelenmeyi ve arazi kullanımındaki değişimi yansıtan bu durum, yerleşmelerin organizasyonunda aşağıdakilerden hangisinin varlığına doğrudan kanıt oluşturur?

   • A) Doğal engellerin yerleşme dokusunu tamamen sınırlandırdığına
   • B) Yerleşim birimleri arasında hiyerarşik bir iş bölümü bulunmadığına
   • C) Sanayi fonksiyonunun kentin tüm mekânsal dokusuna homojen dağıldığına
   • D) Kırsal alanların kentsel çekirdeği mekânsal olarak baskıladığına
   • E) Kentsel çekirdek ile kırsal çevre arasında kademeli bir mekânsal geçiş kuşağının bulunduğuna
2. 2.

   Bir bölgeye ait arazi kullanım krokisinde; yerleşim birimlerinin belirli bir odak etrafında toplanmadığı, aralarında düzenli mesafelerin bulunmadığı ve parçalı tarım alanları ile dağınık su kaynaklarına bağlı olarak mekânda serbestçe yayıldığı belirlenmiştir. Bu bölgede gözlenen mekânsal desen ve bu desenin ortaya çıkmasındaki temel coğrafi koşul aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

   • A) Rassal desen – Yer şekillerinin engebeli ve doğal kaynakların parçalı dağılmış olması
   • B) Kümelenme deseni – Kurak iklim koşullarında tek bir su kuyusu çevresinde toplanılması
   • C) Düzenli desen – Düz ovalarda yerleşim birimlerinin eşit aralıklarla planlanması
   • D) Çizgisel desen – Konutların derin bir vadi veya ana ulaşım hattı boyunca sıralanması
   • E) Dairesel desen – Yerleşmenin merkezî bir meydan veya ibadethane çevresinde genişlemesi
3. 3.

   Bir bölgeye ait mekânsal analiz krokisinde, yerleşim birimlerinin derin bir vadiyi takip eden ulaşım koridoru boyunca kesintisiz bir hat şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir. Bu yerleşmede görülen mekânsal desen ve bu desenin ortaya çıkmasındaki temel etken aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) Kümelenmiş desen – Su kaynaklarının vadi boyunca tek bir noktada toplanması
   • B) Çizgisel desen – Eğimli topoğrafyanın yerleşimi tek bir ulaşım aksına zorlaması
   • C) Rassal desen – Tarımsal alanların vadi tabanında plansız biçimde dağılması
   • D) Dairesel desen – Merkezi yönetim birimlerinin her yöne eşit yayılım göstermesi
   • E) Düzenli desen – Yerleşmelerin planlı aralıklarla geometrik ağ oluşturması
4. 4.

   Bir bölgenin mekânsal temsil krokisinde, morfolojik engellerin bulunmadığı bir ovada üst kademe merkezi kentin etrafındaki alt kademe yerleşim birimlerinin ana merkeze ve birbirine benzer mesafelerde, belirli bir geometrik aralıkla sıralandığı tespit edilmiştir. Kaynak ve zaman verimliliğini artıran bu mekânsal organizasyon yapısı aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

   • A) Su kaynakları etrafında toplanan çekirdek tipi kümelenme deseni
   • B) Ulaşım koridorları boyunca uzanan süreksiz ve çizgisel yerleşme deseni
   • C) Sanayi faaliyetlerinin merkezileştiği tek odaklı ve rassal dağılış deseni
   • D) Sarp dağlık alanlarda ortaya çıkan kopuk ve hiyerarşik olmayan dağınık desen
   • E) Ulaşılabilirlik ve kademeli etki alanına dayalı düzenli yerleşme deseni
5. 5.

   Bir bölgenin mekânsal organizasyon şemasında, üretim odaklı alt kademe yerleşim birimlerinin ana merkezle ve birbiriyle bütünleşemeyen kopuk kümelenmeler oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bölgede kaynak ve zaman israfını önleyerek dengeli bir mekânsal organizasyon kurmak için öncelikle aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

   • A) Alt kademe birimlerdeki nüfusun tamamını ana merkeze tahliye ederek tek merkezli yoğunlaşmayı artırmak
   • B) Üretim fonksiyonlarını tarım alanlarına yayarak kümelenme desenini plansız ve rassal bir dağılışa dönüştürmek
   • C) Kademeli ulaşım ve altyapı ağları kurarak ana merkez ile çevre birimler arasındaki fonksiyonel hiyerarşiyi güçlendirmek
   • D) Kopuk kümelenmelerin çevresine yeni alt kademe yerleşimler ekleyerek mekânsal ayrışmayı derinleştirmek
   • E) Yerleşim çekirdeklerinin merkezle olan mekânsal bağını keserek her birini dışa kapalı izole alanlar hâline getirmek
6. 6.

   Bir bölgeye ait mekânsal analiz krokisinde; idari ve ticari fonksiyonların toplandığı ana merkez çevresinde alt kademe yerleşmelerin düzenli aralıklarla dağıldığı, tarımsal yerleşim birimlerinin ise su kaynakları çevresinde kümelenme deseni oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bölgede kaynakların ve zamanın verimli kullanılmasını sağlayacak dengeli bir mekânsal organizasyon kurmak için öncelikle aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

   • A) Alt kademe merkezler ile ana merkez arasındaki ulaşım ve hizmet hiyerarşisini güçlendirip kümelenmiş kırsal alanların çevre koruma kuşaklarını belirlemek
   • B) Tüm fonksiyonları ana merkezde toplayarak alt kademe yerleşmelerdeki ticari ve yönetsel faaliyetleri sonlandırmak
   • C) Su kaynakları etrafında kümelenen tarımsal yerleşim birimlerini vadi boyunca çizgisel desende yeniden inşa etmek
   • D) Alt kademe merkezleri sanayi odağı hâline getirerek ana merkezin bölgesel hizmet sunumundaki rolünü bütünüyle devretmek
   • E) Yerleşmeler arasındaki mesafeleri eşitlemek amacıyla kümelenmiş kırsal birimleri bölge geneline rassal olarak dağıtmak
7. 7.

   Bir akarsu vadisine ait mekânsal kullanım krokisinde; yerleşim birimlerinin taşkın riski altındaki taban arazide yoğun şekilde kümelendiği, buna karşın eğimi uygun taraça ve yamaçların boş bırakıldığı tespit edilmiştir. Bu yerleşmenin mekânsal organizasyonunu afetlere dirençli ve sürdürülebilir kılmak amacıyla atılması gereken en uygun planlama adımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taban arazideki yapılaşma yoğunluğunu artırarak yerleşmenin vadi boyunca çizgisel hat üzerinde genişlemesini sağlamak
   • B) Konut ve hizmet fonksiyonlarını taşkın tehlikesi taşımayan jeolojik açıdan sağlam yamaç sekilerine kademeli olarak taşımak
   • C) Vadi tabanındaki tarım topraklarını sanayi parsellerine dönüştürerek yerleşmenin ekonomik getirisini yükseltmek
   • D) Akarsu yatağının doğal akışını değiştirmeden vadi tabanındaki yerleşim çekirdeğinin etrafına çevre yolu inşa etmek
   • E) Vadi yamaçlarındaki orman örtüsünü temizleyip bu alanları açık pazar ve depolama alanı olarak kullanıma açmak