Sanayileşme Süreci: Örnek Ülkeler Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Hindistan ve Japonya'nın sanayileşme süreçlerine ait bazı mekânsal ve yapısal özellikler aşağıda verilmiştir: Hindistan: Zengin yerli kömür ve demir yataklarına sahiptir; sanayi tesisleri ağırlıklı olarak ham madde havzalarının bulunduğu iç kesimlerde konumlanmış ve ilk evrelerde devasa iç pazarın talebini karşılamaya dönük kalkınma modelleri uygulanmıştır.Japonya: Sanayi için gerekli maden ve enerji kaynakları bakımından dışa bağımlıdır; sanayi tesisleri ham madde ithalatını ve mamul madde ihracatını kolaylaştıran kıyı kuşaklarındaki liman merkezlerinde toplanmış ve dış pazara yönelik üretim hedeflenmiştir.Bu bilgiler doğrultusunda iki ülkenin sanayileşme dinamikleri coğrafi açıdan karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Japonya'da sanayinin kıyılarda yoğunlaşması, iç kesimlerdeki zengin madenlerin deniz yoluyla daha kolay taşınabilmesinden kaynaklanmıştır.
   • B) Hindistan'da sanayi tesislerinin iç kesimlerde kurulması, ülkenin küresel dış ticaret hacminin Japonya'dan daha yüksek olmasını sağlamıştır.
   • C) Her iki ülke de sanayileşme hamlesinde ham maddeye yakınlık ilkesini temel alarak üretim alanlarını deniz ulaşımından uzak tutmuştur.
   • D) Japonya sanayileşmesini geniş iç pazarının tüketim gücüne dayandırırken, Hindistan tamamen dış pazara yönelik ihracat modeliyle büyümüştür.
   • E) Hindistan zengin doğal kaynakları ve geniş iç pazarına dayalı bir mekânsal gelişim izlerken, Japonya kaynak yetersizliğini kıyı kuşağında dış ticaret odaklı örgütlenmeyle aşmıştır.
2. 2.

   Doğal kaynak potansiyeli ve sanayileşme düzeyi bakımından Nijerya ile İsveç karşılaştırıldığında, İsveç’in sanayileşme sürecini Nijerya’dan ayıran temel coğrafi ve yapısal etken hangisidir?

   • A) Fosil yakıt ve petrol rezervlerinin sanayi üretiminde birincil enerji kaynağı olarak kullanılması
   • B) Sanayi üretiminin büyük ölçüde iç pazardaki kalabalık nüfusun tüketim talebine dayandırılması
   • C) Mevcut doğal kaynakları ileri teknoloji ve nitelikli iş gücüyle işleyerek katma değeri yüksek ürünlere dönüştürebilmesi
   • D) Ağır sanayi tesislerinin tamamının ham madde havzaları yerine yalnızca kıyı limanlarında toplanması
   • E) Sanayileşme hamlesini iş gücü maliyetlerinin düşüklüğüne dayalı emek-yoğun sektörlerle başlatması
3. 3.

   Sanayileşme sürecinde doğal kaynakların varlığı ile insan sermayesinin kullanımı ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Ham madde kaynakları açısından son derece zengin olan Brezilya ile yer altı kaynakları bakımından dışa bağımlı olan Güney Kore’nin sanayileşme dinamikleri karşılaştırıldığında, Güney Kore’nin sanayileşme modelini Brezilya’dan ayıran temel coğrafi ve yapısal faktör hangisidir?

   • A) Ağır sanayi tesislerinin tamamını iç kesimlerdeki tarım havzalarında konumlandırması
   • B) Doğal kaynak açığını nitelikli iş gücü, ileri teknoloji ve kıyı limanlarına dayalı ihracat odaklı üretimle telafi etmesi
   • C) Sanayileşme sürecini zengin demir ve kömür havzalarının hemen çevresinde başlatması
   • D) Geniş iç pazar talebini karşılamak amacıyla yalnızca yerli ham maddeye dayalı korumacı sanayi kollarına yönelmesi
   • E) Enerji ihtiyacının tamamını geniş hidroelektrik potansiyeline sahip yerli akarsulardan sağlaması
4. 4.

   Doğu Asya'nın iki önemli sanayi gücü olan Japonya ve Çin'in sanayileşme dinamikleri coğrafi açıdan karşılaştırılmaktadır. Buna göre sanayileşme sürecinde Çin'i Japonya'dan ayıran temel coğrafi ve mekânsal faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sanayi faaliyetlerini tamamen ithal enerji ve hammaddeye bağlayarak üretim tesislerini yalnızca doğal liman çevrelerinde toplaması
   • B) Sanayileşme hamlesini ülke içi zengin taş kömürü yataklarından yoksun şekilde yalnızca su gücünden yararlanarak başlatması
   • C) İç pazar potansiyelinin yetersizliği nedeniyle ilk dönemlerden itibaren yalnızca ileri teknoloji ürünlerinin ihracatına odaklanması
   • D) Zengin yerli maden ve enerji havzalarına dayanan üretimini, kıyı kesimlerinde kurulan Özel Ekonomik Bölgeler ve geniş iş gücü potansiyeliyle küresel pazara entegre etmesi
   • E) Sanayi yatırımlarını nüfus yoğunluğunun düşük olduğu çöl ve yüksek dağlık iç kesimlerde merkezî planlamayla sınırlandırması
5. 5.

   Sanayi Devrimi’ni erken dönemde yaşayan İngiltere ve Fransa’nın coğrafi özellikleri karşılaştırıldığında, Fransa’nın sanayileşme sürecini İngiltere’den ayıran temel mekânsal dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ağır sanayi tesislerinin tamamını ada konumunun sağladığı avantajla yalnızca kıyı şeridinde toplaması
   • B) Zengin ve bir arada bulunan taş kömürü ile demir yatakları sayesinde sanayileşmesini hızla tamamlaması
   • C) Ulaşım ağını yalnızca iç bölgelerdeki madenleri sömürgelere sevk etmek amacıyla kısıtlı hatlar hâlinde inşa etmesi
   • D) Zengin kömür havzalarının yetersizliği nedeniyle su gücünden yararlanması ve sanayinin mekânda daha dağınık gelişmesi
   • E) Sanayileşme sürecinde ihtiyaç duyduğu ham maddenin tamamını dış ticaret yapmadan yalnızca kendi sınırlarından sağlaması
6. 6.

   Sanayileşme süreçlerinde hammadde kaynakları, ulaşım sistemleri ve pazar dinamikleri açısından Almanya ile ABD karşılaştırıldığında, ABD’nin sanayileşme sürecini Almanya’dan ayıran temel coğrafi özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kıtalararası demir yolu ağlarıyla bütünleşen devasa bir iç pazara ve geniş ölçekli tarımsal-madensel hammadde çeşitliliğine sahip olması
   • B) Ağır sanayi tesislerini hammadde yetersizliği nedeniyle yalnızca okyanus kıyısındaki liman kentlerinde toplaması
   • C) Sanayileşme sürecini nehir taşımacılığına bağımlı kılarak üretimi yalnızca dar bir akarsu vadisi boyunca sınırlandırması
   • D) Sanayi üretiminde ihtiyaç duyduğu enerjiyi yerli kaynaklar yerine bütünüyle dış ülkelerden ithal etmesi
   • E) Fabrikaların mekânsal dağılımını serbest pazar yerine katı merkezi devlet planlarıyla tek elden belirlemesi
7. 7.

   Sanayileşme süreçlerinde geniş yüz ölçümleri ve zengin yer altı kaynaklarıyla öne çıkan ABD ve Rusya karşılaştırıldığında, sanayi tesislerinin mekânsal dağılımında Rusya’yı ABD’den ayıran temel coğrafi ve yönetimsel dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Enerji üretiminde büyük ölçüde ithal fosil kaynaklara bağımlı bir sanayi yapısı geliştirmesi
   • B) Sanayi yatırımlarının bütünüyle serbest piyasa mekanizması ve okyanus limanları çevresinde kümelenmesi
   • C) Sanayi tesislerinin merkezi planlama ve stratejik güvenlik doğrultusunda iç kesimlerdeki hammadde havzalarına kurulması
   • D) Tüketim malları üreten hafif sanayi kollarını ağır sanayi ve metalürji yatırımlarının önünde tutması
   • E) Ham madde nakliyatında deniz yolu ağını kıtalar arası demir yolu hatlarından daha baskın biçimde kullanması
8. 8.

   Sanayileşme sürecine 18. yüzyılın sonlarında başlayan İngiltere ile siyasi birliğini 19. yüzyılın ikinci yarısında tamamlayan Almanya’nın coğrafi ve mekânsal özellikleri karşılaştırılmaktadır. Buna göre sanayileşme sürecinde Almanya’nın İngiltere’den farklı olarak sergilediği temel mekânsal ve stratejik dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ham madde ihtiyacını tamamen dış alımla karşılayarak enerji üretiminde hidroelektriğe yönelmesi
   • B) Sanayileşmeyi öncelikli olarak pamuklu dokuma üretimiyle başlatıp tekstil ihracatına odaklanması
   • C) Geniş denizaşırı sömürgeler kurarak küresel deniz ticaret filoları üzerinden ham madde temin etmesi
   • D) Sanayi faaliyetlerini kıyı liman kentlerinde toplayarak iç kesimleri sanayisiz bırakması
   • E) Gümrük birliği ve devlet destekli demir yolu ağlarıyla iç pazarı bütünleştirip doğrudan ağır sanayi ve kimyaya odaklanması
9. 9.

   Sanayileşme sürecini zengin yerli taş kömürü ve demir yataklarına dayalı olarak başlatan İngiltere ile yer altı enerji ve maden kaynakları bakımından kısıtlı olmasına rağmen 19. yüzyılın sonlarından itibaren küresel bir sanayi gücü hâline gelen Japonya’nın mekânsal dinamikleri karşılaştırılmaktadır. Buna göre sanayileşme süreçleri dikkate alındığında Japonya’nın İngiltere’den farklı olarak öne çıkan temel coğrafi ve stratejik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ağır sanayi tesislerini iç kesimlerdeki zengin maden havzalarının etrafında toplaması
   • B) Kıyı bölgelerindeki elverişli limanlar sayesinde ham madde ithalatı ve mamul madde ihracatına dayalı bir model izlemesi
   • C) Sanayi devrimini 18. yüzyılın ortalarında geniş denizaşırı sömürgelerinden aktardığı sermaye birikimiyle başlatması
   • D) Enerji ihtiyacını tamamen kendi sınırları içindeki zengin petrol ve doğal gaz yataklarından temin etmesi
   • E) Ham madde yetersizliğini aşmak amacıyla dış ticarete kapalı ve tarıma dayalı bir iktisadi yapı kurması