Yerleşmelerin Etki Alanları Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Dünya inanç ve kültür merkezlerinin etki alanlarını gösteren bir mekânsal temsil haritasında, Mekke ve Kudüs gibi şehirlerin sanayi veya finans merkezi olmamalarına rağmen etki sahalarının kıtalararası bir genişliğe ulaştığı görülmektedir. Bu mekânsal durum, şehirlerin etki alanının ölçeğini değerlendirmede aşağıdakilerden hangisine doğrudan kanıt oluşturur?

   • A) Nüfus miktarı fazla olan merkezlerin doğrudan küresel etki kazandığına
   • B) Dinî ve manevi fonksiyonların coğrafi sınırları aşan evrensel bir çekim oluşturduğuna
   • C) Şehirlerin etki sahasının yalnızca sanayi üretimi ve sermaye akışıyla şekillendiğine
   • D) Hinterlandı dar olan yerleşmelerin dış dünyayla mekânsal etkileşim kuramayacağına
   • E) Bir yerleşmenin etki alanını belirleyen yegâne unsurun idari başkent statüsü olduğuna
2. 2.

   Türkiye’deki yerleşmelerin kademelenmesini ve etki alanlarını gösteren bir mekânsal etki haritasında, bir merkezin etki sahasının yerel ölçekte kalmasında aşağıdakilerden hangisi belirleyici bir kanıt olarak değerlendirilir?

   • A) Ulaşım ağlarının kavşak noktasında yer alarak geniş bir art bölgeye hizmet vermesi
   • B) Sahip olduğu üniversite ve araştırma merkezleriyle ülke genelinden göç çekmesi
   • C) Ekonomik faaliyetlerinin yalnızca yakın çevresindeki tarımsal ve günlük temel ihtiyaçları karşılamaya yönelik olması
   • D) Kültürel ve inanç turizmi potansiyeli sayesinde farklı bölgelerden ziyaretçi kabul etmesi
   • E) Ulusal ölçekte dağıtım yapan organize sanayi bölgelerine ve lojistik üslere ev sahipliği yapması
3. 3.

   Bir bölgenin mekânsal fonksiyon ve ulaşım bağlantılarını gösteren etki alanı haritası incelendiğinde; bir liman kenti olan Mersin’in etki sahasının yalnızca Akdeniz kıyısıyla sınırlı kalmayıp İç Anadolu ve Doğu Anadolu’daki sanayi merkezlerini de içine alacak şekilde geniş bir hinterlanda yayıldığı görülmektedir. Bu mekânsal temsil dikkate alındığında, Mersin’in etki alanının geniş bir coğrafyaya ulaşmasında aşağıdakilerden hangisinin belirleyici bir kanıt olduğu söylenebilir?

   • A) Çevresindeki verimli tarım topraklarının sanayi tesisleri ve kentsel yerleşmelerle kaplanması
   • B) Şehirde yürütülen turizm ve rekreasyon etkinliklerinin dar bir kıyı şeridiyle sınırlı kalması
   • C) İl genelindeki nüfus artışının ağırlıklı olarak yakın kırsal alanlardan gelen göçlerle sürdürülmesi
   • D) İç kesimlerle olan bağlantısını sağlayan güçlü demir yolu ve kara yolu ulaşım koridorlarına sahip olması
   • E) Kent içinde yerel tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik küçük ölçekli perakende ticaretin yaygın olması
4. 4.

   Türkiye’de mekânsal etki sahaları haritası incelendiğinde Karabük’ün sanayi üretimine rağmen etki alanının ulusal düzeyde kalması, Antalya’nın ise turizm fonksiyonu sayesinde dünya ölçeğinde bir çekim alanı oluşturması; yerleşmelerin etki alanının ölçeğini belirlemede öncelikle aşağıdakilerden hangisinin kanıt olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösterir?

   • A) Fonksiyonel faaliyetin hitap ettiği pazarın ve tüketici kitlesinin coğrafi sınırlarının
   • B) Yerleşmede ikamet eden toplam nüfus miktarının ve kentsel yoğunluğun
   • C) Kent merkezinin deniz seviyesinden ortalama yükseltisinin ve iklim özelliklerinin
   • D) Yerleşmenin bulunduğu ilin idari sınırlarının ve yüz ölçümünün genişliğinin
   • E) Şehrin çevresinde yer alan tarımsal üretim arazilerinin toplam büyüklüğünün
5. 5.

   Küresel ölçekte hazırlanan mekânsal ticaret ve karar alma akışları haritasında yer alan bir kentin etki alanının bölgesel sınırları aşarak küresel nitelik kazandığına aşağıdakilerden hangisi doğrudan kanıt gösterilebilir?

   • A) Çevresindeki kırsal yerleşmelerden dönemsel tarım işçisi göçü alması
   • B) Kent merkezindeki sanayi tesislerinin enerji ihtiyacını yakın çevredeki linyit santrallerinden temin etmesi
   • C) Kent içi ulaşımda hafif raylı sistemler ile entegre toplu taşıma ağlarının gelişmiş olması
   • D) Hinterlandındaki tarımsal ürünlerin toplanarak yalnızca ülke içi pazar sahasında tüketilmesine aracılık etmesi
   • E) Uluslararası finansal borsa işlemlerine ev sahipliği yaparak dünya ham madde ve emtia fiyatlarının belirlenmesinde rol oynaması
6. 6.

   Şehirlerin mekânsal etki alanları; sahip oldukları baskın fonksiyonların türüne, ulaştıkları hinterlandın genişliğine ve etkiledikleri coğrafi sahanın ölçeğine bağlı olarak yerel, bölgesel veya küresel düzeyde şekillenir. Buna göre, şehirlerin fonksiyonel özellikleri ile etki alanlarının ölçeği arasındaki ilişki dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Mekke ve Vatikan gibi dini merkezler, hitap ettikleri inanan kitlesinin kıtalar arası dağılımı sayesinde dünya genelinde geniş bir küresel etki alanına sahiptir.
   • B) Essen ve Kerkük gibi madencilik ve sanayi odaklı yerleşmeler, uluslararası siyasi kararları alma güçleri sayesinde küresel diplomasi ağının merkezinde yer alır.
   • C) Bayburt ve Gümüşhane gibi yerleşimler, sahip oldukları geniş liman hinterlandı sayesinde kıtalar arası deniz ticareti akışlarını doğrudan yönlendirir.
   • D) Şanghay ve Rotterdam gibi uluslararası ticaret merkezleri, yalnızca kendi çevrelerindeki yerel tarımsal gereksinimleri karşılayan dar bir etki sahasına sahiptir.
   • E) New York ve Londra gibi küresel finans kentlerinin etki sahası, yalnızca bulundukları ülkelerin iç pazarlarıyla sınırlı kalan bölgesel bir nitelik taşır.
7. 7.

   Bir yerleşmenin etki alanının sınırlarını belirlemede nüfus miktarı tek başına belirleyici bir ölçüt değildir; kentin sahip olduğu fonksiyonel güç ve uluslararası karar alma süreçlerindeki rolü daha etkilidir. Buna göre, nüfusunun az olmasına karşın barındırdığı uluslararası kuruluşlar ve yürüttüğü diplomasi fonksiyonu sayesinde etki alanı küresel ölçeğe ulaşan yerleşme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Essen
   • B) Cenevre
   • C) Marsilya
   • D) Tahran
   • E) Şanghay
8. 8.

   Bir yerleşmenin etki alanının yerel, bölgesel ya da küresel ölçekte olmasını belirleyen temel unsur; sahip olduğu fonksiyonların niteliği ve bu fonksiyonların ulaştığı mekânsal hinterlandın genişliğidir. Buna göre, baskın fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şehirlerden hangisinin etki alanı diğerleri gibi küresel ölçekte değildir?

   • A) Londra
   • B) New York
   • C) Essen
   • D) Tokyo
   • E) Vatikan
9. 9.

   Şehirlerin sahip olduğu fonksiyonel özellikler, bu yerleşmelerin dünya genelindeki mekânsal etki alanının sınırlarını ve ölçeğini doğrudan belirler. Buna göre, baskın fonksiyonu ve etki sahası dikkate alındığında aşağıdaki şehirlerden hangisinin etki alanı diğerlerinden farklı olarak küresel ölçekte değil, yerel ölçektedir?

   • A) Londra
   • B) Tokyo
   • C) New York
   • D) Bayburt
   • E) Paris