Türkiye’de Suyun Sürdürülebilir Kullanımı Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Türkiye'de toplam tatlı su potansiyelinin yalnızca yaklaşık %4'ünü barındıran Marmara ve Meriç-Ergene havzaları ülke nüfusunun ve sanayi üretiminin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yaparken, ülke su potansiyelinin %28'ini oluşturan Fırat-Dicle Havzası'nda nüfus ve sanayi yoğunluğu düşüktür. Bu veriye dayalı olarak Türkiye'de su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamada benimsenebilecek en akılcı mekânsal yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Su potansiyeli yüksek havzalardaki yüzey akışının tamamını kanallarla nüfusun yoğun olduğu havzalara aktarmak
   • B) Sanayi kuruluşlarını akarsu kaynaklarının doğduğu yüksek dağlık alanlara taşıyarak havza içi kirliliği önlemek
   • C) Nüfus yerleşimleri ve sanayi yatırımlarını havzaların mevcut su taşıma kapasiteleriyle dengeli biçimde planlamak
   • D) Su talebinin yoğunlaştığı havzalarda baraj sayılarını artırarak akarsuların denizle olan doğal bağlantısını tümüyle kesmek
   • E) Su stresi altındaki havzalarda tarımsal faaliyetleri tamamen durdurup temel gıda ürünlerini bütünüyle ithalatla karşılamak
2. 2.

   Bireysel su tüketimi üzerine yapılan bir araştırmada; bir kişinin doğrudan evsel su kullanımının (içme, temizlik, hijyen) günde ortalama 180 litre olduğu, buna karşılık tükettiği gıda, giyim ve eşyaların üretim sürecini kapsayan dolaylı (sanal) su tüketiminin ise günde yaklaşık 4.000 litreye ulaştığı saptanmıştır. Bu kanıta dayalı olarak su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamada bireysel ve toplumsal su ayak izini azaltmaya yönelik en kapsamlı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Evsel alandaki su tüketimini dengelemek amacıyla temizlik işlerinde şebeke suyu yerine yer altı kuyularına yönelmek
   • B) Su tasarrufu uygulamalarını yalnızca ev içi musluk ve duş kullanım sürelerinin kısaltılmasıyla sınırlı tutmak
   • C) Dolaylı su tüketimini telafi etmek amacıyla kentlerdeki park ve peyzaj alanlarının sulamasını tamamen sonlandırmak
   • D) Bireysel su tasarrufunu sağlamak için evsel kullanım kotalarını daraltıp ambalajlı su tüketimini teşvik etmek
   • E) Ev içi doğrudan su tasarrufunun yanı sıra tüketim alışkanlıklarını düzenleyerek su ayak izi düşük ürünleri tercih etmek
3. 3.

   Bir akarsu havzasında gerçekleştirilen su kalitesi izleme çalışmalarında, mevcut tatlı su potansiyelinin yaklaşık %65'inin arıtılmamış atıklar nedeniyle IV. sınıf (çok kirlenmiş su) kategorisine gerilediği ve bu durumun kullanılabilir su miktarını kritik seviyede daralttığı belirlenmiştir. Bu kanıta dayalı olarak havzada su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla atılması gereken en öncelikli adım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Havza dışındaki komşu akarsulardan su transferi yaparak mevcut nehir yatağındaki su debisini artırmak
   • B) Atık suların kaynağında ileri düzeyde arıtılmasını ve döngüsel sistemlerle yeniden kullanımını zorunlu kılmak
   • C) Tarımsal alanlarda kimyasal gübre ve ilaç süzülmesini kolaylaştıran açık drenaj kanallarını yaygınlaştırmak
   • D) Nehir yatağındaki akış hızını düşürmek amacıyla akarsu boyunca yeni hidroelektrik santralleri kurmak
   • E) Havza genelinde içme suyu teminini sağlamak için kirlenmiş yüzey suyunu derin yer altı akiferlerine enjekte etmek
4. 4.

   Bir akarsu havzasında yıllık akımın %45'inin barajlarda depolanarak sektörel tüketime tahsis edilmesi; nehir yatağındaki can suyunun (çevresel akış) kritik eşiğin altına düşmesine, mansaptaki kıyı akiferlerinin tuzlanmasına ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına yol açmıştır. Bu kanıta dayalı olarak havzada su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla atılması gereken en temel adım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Havzadaki buharlaşma kayıplarını telafi etmek amacıyla barajların depolama kapasitesini artırmak
   • B) Akarsu yatağı üzerindeki tarımsal faaliyetleri tamamen sonlandırıp bölgeyi sanayi üretimine açmak
   • C) Kıyı şeridindeki tuzlanmayı önlemek adına nehir yatağının denizle olan bağlantısını setlerle kesmek
   • D) Yüzeysel tatlı su açığını kapatabilmek için taban suyundan yapılan kontrolsüz sondajları teşvik etmek
   • E) Havzadaki su tahsis planını nehir ekosisteminin ihtiyacı olan çevresel akış payını güvenceye alacak şekilde yeniden düzenlemek
5. 5.

   Bir havzadaki tarımsal üretimde mavi su ayak izinin (yüzey ve yer altı suyu tüketimi) toplam su ayak izi içindeki payının %85’e ulaşması, bölgedeki tatlı su rezervleri üzerinde aşırı kullanım baskısı oluşturmaktadır. Bu veriye dayalı olarak havzadaki su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla atılması gereken en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Havzadaki tarım faaliyetlerini tamamen sonlandırarak alanın tamamını ağır sanayi yatırımlarına tahsis etmek
   • B) Yağmur suyu hasadını yaygınlaştırıp bölgenin iklim koşullarına uygun ve su talebi düşük bitki türlerine geçmek
   • C) Taban suyu seviyesini korumak yerine derin sondaj kuyuları açarak daha derin akiferlerden su çekmek
   • D) Yüzey sularını buharlaşma riskinin yüksek olduğu açık kanal sistemleriyle geniş alanlara yaymak
   • E) Tarımsal sulama ihtiyacını dengelemek amacıyla sentetik kimyasal gübre ve tarım ilacı kullanımını artırmak
6. 6.

   Türkiye genelinde içme ve kullanma suyu şebekelerine verilen toplam suyun yaklaşık %33'ünün fiziki kayıp-kaçak yoluyla tüketime ulaşmadan kaybedildiği, buna karşılık ileri düzeyde arıtılan kentsel atık suların ancak %5'inin yeniden kullanılabildiği belirlenmiştir. Bu durum dikkate alındığında kentsel su yönetiminde kaynakların sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla geliştirilecek en etkili strateji aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Havzalar arası büyük ölçekli su aktarımı projeleriyle kentlere yeni tatlı su kaynakları bağlamak
   • B) Kentsel açık alanlarda ve rekreasyon sahalarında kullanılan geleneksel sulama sistemlerini sürdürmek
   • C) Dağıtım şebekesindeki altyapı sızıntılarını en aza indirmek ve arıtılmış gri suyu kentsel hizmetlerde döngüsel olarak değerlendirmek
   • D) Kentsel nüfusun günlük su tüketimini sınırlandırmak amacıyla su dağıtımında periyodik kesinti uygulamalarına geçmek
   • E) Kent çevresindeki barajların depolama kapasitelerini artırarak suyun buharlaşma kaybını hızlandırmak
7. 7.

   Bir tarım havzasında yer altı suyu seviyesinin belirgin biçimde düştüğü, yıllık doğal hidrolojik beslenimin 1,2 milyar m³, buna karşılık kentsel ve tarımsal faaliyetler için çekilen toplam suyun 1,8 milyar m³ olduğu saptanmıştır. Bu havzada su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla öncelikle hayata geçirilmesi gereken uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yüzey akışını hızlandırarak yerleşmeleri korumak amacıyla drenaj kanallarının sayısını artırmak
   • B) Sanayi ve tarım sektörlerinin su açığını kapatmak için daha derin yer altı sondajları açmak
   • C) Komşu havzalardan yüksek maliyetli su transferi yaparak mevcut su tüketim hacmini genişletmek
   • D) Su tüketimi yüksek ürün desenini kuraklığa dayanıklı türlerle değiştirip basınçlı sulama sistemlerine geçmek
   • E) Baraj ve göletlerdeki buharlaşma kayıplarını engellemek amacıyla açık su rezervuarlarının tabanını yalıtmak
8. 8.

   Falkenmark İndeksi'ne göre kişi başına düşen yıllık tatlı su miktarı 1000–1700 m³ arasında olan bölgeler 'su stresi', 500–1000 m³ arasında olan bölgeler 'su kıtlığı', 500 m³'ün altındaki yerler ise 'mutlak su kıtlığı' yaşayan sahalar olarak tanımlanır. Türkiye'de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı ortalama 1300 m³ seviyesindeyken bu oran Doğu Karadeniz Havzası'nda 4000 m³'ün üzerine çıkmakta, Konya Kapalı Havzası'nda ise 800 m³ civarına kadar gerilemektedir. Bu verilere dayalı olarak Türkiye'nin su potansiyeli ve yönetimiyle ilgili yapılabilecek en doğru değerlendirme hangisidir?

   • A) Ülke geneli su stresi altında bulunmakla birlikte havzalar arasındaki dengesiz dağılım bölgesel ölçekte su kıtlığı şartları doğurmaktadır.
   • B) Ülke toplam su varlığı bakımından mutlak su kıtlığı eşiğinde olduğundan yerel yönetimlerin su tasarrufu tedbirleri etkisiz kalmaktadır.
   • C) Karadeniz Havzası'nın yüksek su potansiyeli, kurak bölgelerdeki taban suyu çekilmesini ve hidrolojik açığı kendiliğinden dengelemektedir.
   • D) Türkiye geneli su zengini kabul edildiği için sürdürülebilir planlama yalnızca sanayi merkezli kirliliğin önlenmesiyle sınırlıdır.
   • E) Havzaların büyük bölümünde kişi başına düşen su miktarı eşit olduğundan bölgesel farklılıklara dayalı yönetim modelleri gereksizdir.
9. 9.

   Türkiye'de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 2000 yılında yaklaşık 1650 m³ iken 2020'de 1350 m³ seviyesine gerilediği ve 2030 yılında 1200 m³ civarına düşeceği öngörülmektedir. Ülkedeki toplam tatlı su tüketiminin yaklaşık %74'ü tarımsal sulamada, %15'i evsel ihtiyaçlarda, %11'i ise sanayi sektöründe gerçekleşmektedir. Bu verilere dayalı olarak Türkiye'de su kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla atılacak en etkili ve öncelikli adım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tarımsal üretimde su verimliliğini artıran basınçlı damlama sistemlerine geçilmesi ve havza bazında kuraklığa dayanıklı ürün deseninin teşvik edilmesi
   • B) Sanayide su kullanım oranını düşürmek amacıyla arıtılmamış tarımsal drenaj sularının doğrudan kentsel içme suyu şebekelerine aktarılması
   • C) Evsel su ihtiyacını karşılamak için büyükşehirlerdeki yeşil alan sulamalarında koruma altındaki derin yeraltı su rezervlerinin sınırsız kullanılması
   • D) Su açığını kısa vadede telafi etmek amacıyla akarsuların ekolojik debileri dikkate alınmaksızın tüm doğal göllerden kontrolsüz su çekilmesi
   • E) Tüketim payı düşük olan sanayi sektöründeki geri kazanım yatırımlarının askıya alınıp tasarruf tedbirlerinin yalnızca hanehalkı kullanımıyla sınırlandırılması