Enerji Kaynakları: Örnek Ülkeler Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Elektrik üretiminin yaklaşık yüzde seksenini paleozoik tortul çanaklarında yer alan zengin taş kömürü yataklarından karşılayan Güney Afrika Cumhuriyeti ile elektrik ihtiyacının yüzde altmışından fazlasını Alp orojenezine bağlı engebeli topoğrafyası ve düzenli akarsu rejiminden beslenen hidroelektrik santrallerden sağlayan Avusturya karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi özellikleri ile enerji üretim yapıları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Güney Afrika Cumhuriyeti'nde elektrik arzı mevsimlik yağış dalgalanmalarından doğrudan etkilenirken Avusturya'da üretim hava koşullarından bütünüyle bağımsızdır.
   • B) Avusturya'nın enerji üretim modeli yüksek sera gazı salımına yol açarken Güney Afrika Cumhuriyeti düşük karbonlu ve yenilenebilir bir yapı sergilemektedir.
   • C) Ülkelerin jeolojik ve jeomorfolojik koşulları, elektrik enerjisi üretiminde yararlandıkları kaynak türünü ve buna bağlı çevresel etkileri doğrudan belirlemiştir.
   • D) Her iki ülke de sahip oldukları iç enerji kaynakları sayesinde elektrik enerjisi üretiminde fosil yakıtlara olan bağımlılıklarını tamamen sonlandırmıştır.
   • E) Güney Afrika Cumhuriyeti'nin enerji arzı hidrolojik rejime dayalı iken Avusturya'nın enerji modeli yer altı maden rezervlerinin tükenme riskine bağımlıdır.
2. 2.

   Elektrik üretiminin büyük kısmını sığ kıta sahanlığı ve sürekli batı rüzgârlarından yararlanarak rüzgâr enerjisinden sağlayan Danimarka ile elektrik arzının yaklaşık yüzde seksenini geniş karasal sahalarındaki kömür yataklarına dayandıran Kazakistan karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi koşulları ve enerji yapıları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Kazakistan'ın elektrik üretimindeki birincil kaynak tercihi, hidrolojik rejiminin yüksek akım düzenliliğine dayanmaktadır.
   • B) Danimarka dinamik atmosferik koşullara ve kıyı jeomorfolojisine bağlı yenilenebilir kaynaklara yönelirken Kazakistan jeolojik geçmişte oluşan tortul yakıt potansiyelinden yararlanmaktadır.
   • C) Danimarka'nın enerji sepetinde rüzgârın öne çıkması, ülkenin yüksek yükseltili ve engebeli dağ kuşaklarına sahip olmasıyla açıklanır.
   • D) Kazakistan'da fosil yakıtların baskın olması, ülkenin tektonik olarak genç ve volkanik bir ada yayı üzerinde yer almasıyla ilişkilidir.
   • E) Danimarka enerji arzında dışa bağımlılığı azaltmak için derin karasal tortul havzalardaki linyit yataklarını temel üretim kaynağı yapmıştır.
3. 3.

   Elektrik enerjisi üretiminin büyük kısmını zengin tortul havzalarındaki taş kömürü ve linyit yataklarına dayandıran Polonya ile engebeli akarsu ağlarına ve zengin orman varlığına bağlı olarak hidroelektrik ve biyokütle kaynaklarından yararlanan İsveç karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi özellikleri ile enerji üretim yapıları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) İsveç'in elektrik üretiminde fosil yakıtların payı Polonya'dan daha yüksektir.
   • B) Polonya'da jeotermal enerjinin payı, genç volkanik kuşağa bağlı olarak İsveç'ten fazladır.
   • C) Her iki ülkenin enerji üretiminde hidroelektrik santraller temel belirleyicidir.
   • D) Doğal kaynak dağılışı ve jeolojik geçmiş, ülkelerin elektrik üretiminde tercih ettiği birincil enerji türlerini doğrudan etkilemiştir.
   • E) İsveç'te taş kömürüne dayalı termik santrallerin payı, ülkenin kalkan arazilerinde kömür bulunması sebebiyle baskındır.
4. 4.

   Elektrik arzının yarıdan fazlasını eski tortul havzalarındaki kömür yataklarından karşılayan Avustralya ile elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde seksenini dağlık-nemli topoğrafyası ve genç tektonik yapısına bağlı olarak hidroelektrik ve jeotermal kaynaklardan sağlayan Yeni Zelanda karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi özellikleri ile enerji üretim yapıları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Avustralya’nın enerji üretim yapısı, hidrolojik ve meteorolojik süreçlerdeki mevsimsel dalgalanmalardan Yeni Zelanda’ya göre daha fazla etkilenmektedir.
   • B) Yeni Zelanda’nın jeotermal enerji potansiyeli, ülkenin jeolojik olarak durağan eski kıta çekirdeğinde (kraton) yer almasıyla ilişkilidir.
   • C) Avustralya’nın kömür yataklarına dayalı enerji profili, ülkenin aktif levha sınırları ve yoğun volkanik kuşakta bulunmasının bir sonucudur.
   • D) Yeni Zelanda’da hidroelektrik potansiyelin yüksek olması, ülkenin geniş ve alçak düzlüklerden oluşan sade yer şekilleriyle açıklanır.
   • E) Ülkelerin jeolojik geçmişi ile topoğrafik koşulları, elektrik üretiminde ağırlık kazanan birincil enerji kaynaklarının farklılaşmasında belirleyici olmuştur.
5. 5.

   Brezilya, tropikal iklim koşulları ve zengin akarsu ağı sayesinde enerji üretiminde hidroelektrik ve biyokütle gibi yenilenebilir kaynaklara öncelik verirken Nijerya, Nijer Deltası'ndaki tortul havzaların sağladığı petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlara dayalı bir enerji yapısına sahiptir. Bu iki ülkenin enerji üretimleri ile coğrafi koşulları arasındaki ilişki dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Brezilya'nın jeolojik yapısı, Nijerya'ya kıyasla fosil yakıt oluşumunu daha fazla desteklemiştir.
   • B) Nijerya'da akarsuların hidroelektrik potansiyeli, yer şekillerinin engebesi nedeniyle Brezilya'dan belirgin biçimde yüksektir.
   • C) Brezilya'nın enerji profilinde biyokütlenin payının yüksek olması, ülkenin kurak iklim kuşağında yer almasıyla doğrudan ilişkilidir.
   • D) Ülkelerin sahip olduğu iklim ve yer şekilleri yenilenebilir enerji olanaklarını, tortul jeolojik yapı ise fosil kaynak zenginliğini belirlemiştir.
   • E) Her iki ülkede de enerji arz güvenliği, yerli kaynak yetersizliği sebebiyle dışa bağımlılıktan kaynaklanan jeopolitik risklerin etkisi altındadır.
6. 6.

   Enerji üretiminde zengin kömür havzaları ve büyük nehirler üzerine kurulu hidroelektrik santrallerden yararlanan Çin ile elektrik arzının önemli bir kısmını dağlık topoğrafyası ve bol yağış rejimi sayesinde hidroelektrik santrallerden, petrol ihtiyacını ise ithalatla karşılayan Japonya karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin enerji yapıları ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Çin, geniş havzalara yayılan yerli katı fosil yakıt potansiyeli sayesinde baz yük üretiminde dışa bağımlılığı azaltırken Japonya, yerli fosil kaynak yetersizliği sebebiyle hidrokarbon temininde yüksek oranda deniz aşırı sevkiyata bağımlıdır.
   • B) Japonya, geniş ova ve platolara sahip olması sayesinde hidroelektrik enerji potansiyelini termik kaynakların önüne geçirmiştir.
   • C) Çin, yüzey şekillerinin engebesiz ve basık olması nedeniyle hidroelektrik üretimini tamamen terk ederek nükleer enerjiye yönelmiştir.
   • D) Her iki ülke de yer altı petrol rezervleri bakımından kendi kendine yetebilen ve dünya pazarlarına ham petrol ihraç eden coğrafi yapıdadır.
   • E) Japonya'nın jeolojik yapısı kömür oluşumuna Çin'den daha elverişli olduğundan elektrik arzında kömürün payı Japonya'da daha yüksektir.
7. 7.

   Elektrik üretiminde geleneksel olarak kömür havzalarından yararlanırken enerji dönüşüm politikalarıyla rüzgâr ve güneşin payını hızla artıran Almanya ile geniş tortul sahalarındaki devasa hidrokarbon yataklarına dayalı olarak enerji üretim ve ihracatını doğal gaz ile petrolden karşılayan Rusya karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi özellikleri ve enerji yapıları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Almanya'nın toplam elektrik üretiminde fosil yakıtların payı Rusya'ya göre daha yüksektir.
   • B) Rusya'nın jeolojik yapısı fosil yakıt ihracatçısı olmasını sağlarken, Almanya'nın coğrafi konumu ve teknolojik yatırımları alternatif kaynaklara yönelimini desteklemiştir.
   • C) Her iki ülkede de yer şekillerinin yüksek ve dağlık olması, hidroelektrik enerjiyi en temel elektrik üretim kaynağı hâline getirmiştir.
   • D) Rusya enerji arz güvenliğinde tamamen dışa bağımlıyken, Almanya tükettiği enerjinin tamamını kendi doğal kaynaklarından temin etmektedir.
   • E) Almanya'nın okyanusal iklim özellikleri güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarının verimsiz kalmasına yol açmıştır.
8. 8.

   Aktif volkanizma kuşağında yer alan İzlanda, elektrik enerjisinin tamamına yakınını jeotermal ve hidroelektrik kaynaklardan elde ederken; geniş tortul havzalara sahip Suudi Arabistan, enerji arzını neredeyse tamamen petrol ve doğal gazdan karşılamaktadır. Bu iki ülkenin enerji üretim yapıları dikkate alındığında enerji kaynakları ile coğrafi koşullar arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Suudi Arabistan'ın fosil yakıtlara dayalı enerji üretimi, ülkenin iklim koşullarına ve yıllık kuraklık riskine doğrudan bağımlıdır.
   • B) İzlanda'da jeotermal enerjinin baskın olması, ülkenin jeolojik olarak durulmuş ve yaşlı kalkan arazileri üzerinde bulunmasının bir sonucudur.
   • C) Her iki ülkenin de birincil enerji kaynakları, atmosferdeki sera gazı birikimini ve karbon salımını benzer oranlarda artırmaktadır.
   • D) Suudi Arabistan'daki hidrokarbon yataklarının dağılışında, Kuvaterner'deki güncel buzul aşındırma ve biriktirme süreçleri belirleyici olmuştur.
   • E) Ülkelerin elektrik üretiminde öne çıkan enerji türleri, sahip oldukları jeolojik yapı ve jeodinamik süreçlerin sunduğu potansiyelle doğrudan ilişkilidir.
9. 9.

   Elektrik üretiminin büyük kısmını eğimli yer şekilleri ve yüksek su potansiyeline dayalı olarak hidroelektrik santrallerden karşılayan Norveç ile yerli fosil kaynak yetersizliği sebebiyle elektrik arzında nükleer santrallere öncelik veren Fransa karşılaştırılmaktadır. Buna göre iki ülkenin enerji üretim yapıları ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Her iki ülkenin de elektrik enerjisi arzında linyit ve taş kömürü gibi fosil kaynaklar ilk sırada yer almaktadır.
   • B) Norveç'in elektrik üretimi jeotermal kaynaklara, Fransa'nınki ise zengin doğal gaz rezervlerine dayanmaktadır.
   • C) Norveç'in enerji üretim yapısı yer şekilleri ve hidrografyaya bağlıyken Fransa, fosil kaynak kısıtlılığını nükleer teknolojiyle dengelemiştir.
   • D) Fransa'nın elektrik üretim miktarı, hidrolojik koşullardaki kuraklık ve mevsimsel dalgalanmalardan Norveç'e göre daha fazla etkilenmektedir.
   • E) Norveç elektrik üretiminde tamamen dış kaynaklara bağımlıyken Fransa elektrik enerjisi ihtiyacını tamamen yerli ham maddelerle sağlamaktadır.