Türkiye’nin Coğrafi Konumu Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Türkiye’nin fiziki haritası incelendiğinde; aynı gün içinde kıyı kesimlerinde denize girilebilirken iç ve doğu kesimlerdeki yüksek alanlarda kayak yapılabilmesi gibi farklı hava ve mevsim koşullarının aynı anda yaşandığı görülür. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

   • A) 36°-42° Kuzey paralelleri arasında yer almasının
   • B) Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde bulunmasının
   • C) Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda yer almasının
   • D) Orta kuşakta yer alarak batı rüzgârlarının etkisinde kalmasının
   • E) Kısa mesafelerde yükselti, eğim ve yer şekillerinin belirgin biçimde değişmesinin
2. 2.

   Türkiye’nin mekânsal temsilini gösteren bir koordinat haritası incelendiğinde; Hatay’dan Sinop’a doğru gidildikçe Güneş ışınlarının düşme açısının daraldığı ve cisimlerin öğle vaktindeki gölge boylarının uzadığı görülür. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

   • A) Üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada ülkesi olmasının
   • B) Başlangıç Meridyeni’nin (Greenwich) doğusunda bulunmasının
   • C) Ekvator’un kuzeyinde, Kuzey Yarım Küre’de yer almasının
   • D) Yeryüzü şekillerinin ve ortalama yükseltisinin batıdan doğuya artmasının
   • E) Doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkı bulunmasının
3. 3.

   Türkiye’nin rüzgâr yönleri ve sıcaklık etkileşimini gösteren bir mekânsal temsil incelendiğinde; kuzey sektörden esen rüzgârların hava sıcaklığını düşürdüğü, güney sektörden esen rüzgârların ise hava sıcaklığını yükselttiği görülür. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

   • A) Kuzey Yarım Küre'de yer almasının
   • B) Doğu-batı doğrultusunda 19 meridyen farkına sahip olmasının
   • C) Ortalama yükseltisinin batıdan doğuya doğru artmasının
   • D) Üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada olmasının
   • E) Dağ sıralarının kıyı çizgisine paralel uzanmasının
4. 4.

   Türkiye’nin jeopolitik konumunu gösteren bir mekânsal temsil incelendiğinde; ülkenin zengin petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip Orta Doğu ile Hazar Havzası ve yüksek enerji talebi bulunan sanayileşmiş Avrupa kıtası arasında yer aldığı görülür. Bu göreceli konum özelliği, Türkiye’nin küresel ölçekte öncelikle aşağıdaki rollerden hangisini üstlenmesini sağlamıştır?

   • A) Okyanus aşırı deniz ticaret yollarının doğrudan güvenliğini ve denetimini sağlama
   • B) Tropikal tarım ürünlerinin küresel ölçekteki dağıtım ve ticaret ağını tek başına yönetme
   • C) Asya ile Afrika kıtaları arasındaki fiziki kara yolu bağlantısının tamamını doğrudan kontrol etme
   • D) Muson Asyası’nın yoğun nüfuslu pazarlarına yönelik ana sanayi hammaddesi tedarikçisi olma
   • E) Doğu ile Batı arasında uluslararası stratejik bir enerji ve ulaştırma koridoru oluşturma
5. 5.

   Türkiye’nin mekânsal temsilini gösteren bir fiziki harita incelendiğinde; Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında dağların kıyı çizgisine paralel, Ege (Adalar Denizi) kıyılarında ise dik uzandığı görülür. Bu göreceli konum özelliğinin ortaya çıkardığı temel mekânsal sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karadeniz kıyılarındaki yıllık sıcaklık farklarının Ege kıyılarına göre daha belirgin olması
   • B) Akdeniz kıyılarında Güneş ışınlarının düşme açısının Ege kıyılarına göre daha büyük olması
   • C) Denizel hava kütlelerinin ve ılıman iklim etkisinin Ege’de iç kesimlere daha kolay sokulabilmesi
   • D) Ege kıyılarında yerel saat ile ulusal saat arasındaki farkın Karadeniz kıyılarından fazla olması
   • E) Karadeniz ve Akdeniz kıyılarındaki dağların güney yamaçlarının yıl boyunca bakı etkisinde kalması
6. 6.

   Türkiye’nin coğrafi koordinatlarını gösteren bir harita incelendiğinde; en güneyi ile en kuzeyi arasında 6 paralel, en batısı ile en doğusu arasında ise 19 meridyen fark bulunduğu görülür. Bu mekânsal temsil dikkate alındığında, Türkiye’nin kuzeyi ile güneyi arasındaki kuş uçumu mesafe sabit bir katsayıyla hesaplanabilirken doğusu ile batısı arasındaki mesafenin meridyen farkı üzerinden sabit bir katsayıyla hesaplanamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Türkiye’nin Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda yer alması
   • B) Kutuplara doğru gidildikçe ardışık meridyenler arasındaki mesafenin daralması
   • C) Ülke genelinde yıl boyunca tek bir ulusal ortak saat diliminin uygulanması
   • D) Türkiye’nin ortalama yükseltisinin batıdan doğuya doğru düzenli artış göstermesi
   • E) Ekinoks tarihlerinde Türkiye’nin her yerinde gece ve gündüz sürelerinin eşit olması
7. 7.

   Türkiye’nin coğrafi koordinatlarını gösteren bir harita üzerinde yaklaşık 38° Kuzey paralelinde yer alan İzmir ve Van illeri işaretlenmiştir. Buna göre bu iki il merkezinde yıl boyunca aşağıdakilerden hangisinin benzer olması beklenir?

   • A) Gün içindeki yerel saat ve öğle vakti anı
   • B) Çizgisel dönüş hızı ve alacakaranlık süresi
   • C) Yıllık ortalama sıcaklık değerleri
   • D) Kış mevsiminde karın yerde kalma süresi
   • E) Aynı tür tarım ürünlerinin olgunlaşma zamanı
8. 8.

   Türkiye’nin konum özelliklerine yönelik hazırlanan bir GZFT (Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler) analizinde, aşağıdakilerden hangisi ülkenin göreceli konumundan kaynaklanan dışsal bir tehdit unsuru olarak değerlendirilir?

   • A) Ortalama yükseltinin ve engebenin fazla olmasının kara yolu yapım maliyetlerini artırması
   • B) Üç tarafının denizlerle çevrili olmasının deniz ticareti ve liman faaliyetlerini kolaylaştırması
   • C) Hazar ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Avrupa pazarlarına ulaştırılmasında enerji koridoru işlevi görmesi
   • D) Yakın çevresinde yer alan Orta Doğu ve Balkanlar gibi komşu coğrafyalarda yaşanan siyasi istikrarsızlıklar
   • E) Akdeniz iklim kuşağında yer alması nedeniyle kıyı kesimlerinde yaz turizmi süresinin uzun olması
9. 9.

   Doğu Akdeniz havzasını gösteren bir jeopolitik harita incelendiğinde, Kıbrıs Adası’nın Türkiye ve Türk dünyası açısından stratejik bir konuma sahip olduğu görülür. Bu mekânsal temsil dikkate alındığında Kıbrıs Adası, Türk dünyası açısından öncelikle aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmektedir?

   • A) Hazar Havzası doğal gazının doğrudan depolandığı ana kara merkezi olma
   • B) Karadeniz ile Türk Boğazları arasındaki transit deniz trafiğini doğrudan denetleme
   • C) Orta Asya karasal ticaret yollarının doğu-batı eksenli başlangıç ve bitiş noktasını oluşturma
   • D) Türk devletlerinin tüm ulusal hava sahalarını (Gök Vatan) tek bir sınır altında birleştirme
   • E) Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarını koruyarak Türk dünyasının açık denizlere ve küresel ticaret yollarına yönelik jeopolitik varlığını güvence altına alma
10. 10.

    Türkiye’nin uç sınır noktalarını ve coğrafi koordinatlarını gösteren bir harita incelendiğinde; en güneyinin 36° Kuzey, en kuzeyinin 42° Kuzey paralellerinde, en batısının 26° Doğu ve en doğusunun 45° Doğu meridyenlerinde yer aldığı görülür. Yalnızca bu harita bilgileri dikkate alındığında, Türkiye’nin konumuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine doğrudan ulaşılabilir?

    • A) En kuzey ucu ile en güney ucu arasındaki kuş uçuşu mesafenin yaklaşık 666 kilometre olduğuna
    • B) En doğu ucu ile en batı ucu arasındaki kuş uçuşu mesafenin yaklaşık 2109 kilometre olduğuna
    • C) Üç tarafı denizlerle çevrili olduğu için kıyı kesimlerinde yıllık sıcaklık farklarının az olduğuna
    • D) Ortalama yükseltisi batıdan doğuya doğru arttığı için iç bölgelerinde karasal iklimin görüldüğüne
    • E) Kıtalar arasında doğal bir köprü oluşturması sebebiyle uluslararası transit ticarette merkez olduğuna
11. 11.

    Türkiye’nin 36°-42° Kuzey paralelleri arasında, yani Kuzey Yarım Küre'nin orta kuşağında yer alması mutlak konumunun temel özelliklerinden biridir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin doğrudan orta kuşakta bulunmasının bir sonucudur?

    • A) Doğu ve batı uçları arasında 76 dakikalık yerel saat farkının bulunması
    • B) Kısa mesafelerde belirgin yer şekli ve sıcaklık farklılıklarının görülmesi
    • C) Kış mevsiminde görülen yağışların ağırlıklı olarak cephesel kökenli olması
    • D) Üç tarafının denizlerle çevrili olmasına bağlı olarak kıyılarda nemliliğin artması
    • E) Kıtalar arasında uzanan önemli bir uluslararası enerji koridoru işlevi görmesi
12. 12.

    Türkiye’nin meridyen ve saat dilimlerini gösteren bir mekânsal temsil incelendiğinde, ülke sınırları içerisinde aynı anda yalnızca tek bir ortak saat diliminin kullanıldığı görülür. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

    • A) Üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada ülkesi olmasının
    • B) Kuzey Yarım Küre’nin Orta Kuşak kuşağında yer almasının
    • C) Doğu-batı doğrultusundaki meridyen farkının az olmasının
    • D) Yeryüzü şekillerinin kısa mesafelerde belirgin biçimde değişmesinin
    • E) Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda bulunmasının
13. 13.

    Türkiye’nin mekânsal konumunu gösteren bir koordinat haritası incelendiğinde, cisimlerin öğle vaktindeki gölge yönünün yıl boyunca kuzeyi gösterdiği ve dağların güney yamaçlarının bakı durumunda olduğu belirlenmiştir. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

    • A) Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde yer almasının
    • B) Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda bulunmasının
    • C) Doğusu ile batısı arasında 19 meridyen fark olmasının
    • D) Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü oluşturmasının
    • E) Dağ sıralarının genel olarak doğu-batı yönünde uzanmasının
14. 14.

    Türkiye’nin jeopolitik konumunu gösteren bir mekânsal temsil incelendiğinde; ülkenin Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu gibi stratejik açıdan hareketli bölgelerin kesişim noktasında yer aldığı görülür. Bu durum, Türkiye’nin aşağıdaki konum özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

    • A) Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda yer almasının
    • B) Kuzey Yarım Küre’nin orta kuşağında bulunmasının
    • C) En kuzeyi ile en güneyi arasında 6 paralel farkı olmasının
    • D) Güneş ışınlarını hiçbir dönemde dik açıyla alamamasının
    • E) Kıtalar arasında köprü oluşturan göreceli konumunun
15. 15.

    Mavi Vatan ve Gök Vatan sınırlarını gösteren bir mekânsal temsil üzerinde çalışan bir araştırmacı, Türkiye’nin tam egemenlik sahasının yalnızca ana kara ile sınırlı olmadığını incelemektedir. Buna göre Türkiye’nin ulusal hava sahasının (Gök Vatan) yatay sınırlarının belirlenmesinde esas alınan temel coğrafi ve hukuki alan aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Münhasır ekonomik bölgenin bittiği açık deniz hattı
    • B) Kıta sahanlığı basamaklarının bittiği derin deniz çanağı
    • C) Kıtalararası transit uçuşların gerçekleştiği uluslararası hava koridorları
    • D) Kara sınırları ile karasularının dış sınırı içinde kalan egemenlik alanı
    • E) Denizlerde komşu ülkelerle paylaşılan ortak arama-kurtarma sahası çizgisi
16. 16.

    Türkiye’nin jeopolitik konumunu gösteren bir haritada İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Doğu Akdeniz’deki stratejik su yollarının kesişimi incelenmektedir. Bu mekânsal temsil dikkate alındığında Türkiye’nin söz konusu konum özelliği, ülkeye öncelikle aşağıdaki alanların hangisinde küresel ve bölgesel bir üstünlük sağlar?

    • A) Dört mevsim özelliklerinin belirgin yaşanmasında ve cephesel yağışların görülmesinde
    • B) Uluslararası deniz ticareti ve stratejik enerji nakil hatlarının kontrolünde
    • C) Doğu ile batı arasındaki yerel saat farkının az olmasında ve ortak saat kullanımında
    • D) Tarım ürünlerinin olgunlaşma sürelerinin güneyden kuzeye doğru gecikmesinde
    • E) Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak güney kıyılarının daima daha sıcak kalmasında
17. 17.

    Türkiye’nin deniz yetki alanlarını (Mavi Vatan) ve hava sahasını (Gök Vatan) gösteren bir mekânsal temsil incelendiğinde, deniz ve hava egemenliğinin anakaranın coğrafi sınırlarıyla doğrudan ilişkili olduğu görülür. Buna göre Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve tarihsel adıyla Adalar Denizi olarak bilinen Ege Denizi’ndeki meşru haklarını savunurken öne sürdüğü temel coğrafi gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kıyılarındaki okyanus akıntılarının yönü ve derin deniz çukurluklarının varlığı
    • B) Akdeniz havzasındaki tüm kıyıdaş ülkelerle aynı yerel saat dilimini kullanması
    • C) Karadeniz kıyılarındaki şelf alanının Akdeniz kıyılarından daha geniş olması
    • D) Bölgedeki uluslararası petrol boru hatlarının yalnızca kara güzergâhlarını izlemesi
    • E) Anadolu yarımadasının sahip olduğu uzun kıyı şeridi ile deniz tabanındaki doğal anakara uzantısı
18. 18.

    Türkiye’nin konum özellikleri üzerine yapılan bir GZFT (Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler) analizinde; ülkenin kıtalar arasındaki kavşak konumu, deniz yetki alanları ve bölgesel ilişkileri mekânsal olarak incelenmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin göreceli konumuna bağlı olarak değerlendirilebilecek dışsal bir fırsat niteliği taşır?

    • A) Hazar Havzası ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Avrupa pazarlarına aktarılmasında uluslararası bir enerji ticaret merkezi hâline gelebilmesi
    • B) İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinde uluslararası sözleşmelerle tescilli tam egemenlik hakkına sahip olması
    • C) Üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada ülkesi olarak geniş bir kıyı şeridine ve deniz yetki alanına sahip bulunması
    • D) Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı kavşak noktasında stratejik bir kara köprüsü konumunda yer alması
    • E) Doğu Akdeniz ve geçmişte Adalar Denizi olarak anılan Ege Denizi'nde uzun kıyılara ve kesintisiz hava sahasına sahip olması
19. 19.

    Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarını gösteren Mavi Vatan haritası üzerinde çalışan bir araştırmacı, Türkiye’nin denizlerdeki meşru haklarını ve güvenlik dinamiklerini mekânsal açıdan değerlendirmektedir. Bu haritasal temsil ve coğrafi ilişkiler dikkate alındığında, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki jeopolitik güvenliği ve kıta sahanlığı sınırlarının korunmasında aşağıdaki unsurlardan hangisi en belirleyici konuma sahiptir?

    • A) İstanbul ve Çanakkale boğazlarının uluslararası deniz ticaret trafiğine açık olması
    • B) Karadeniz Havzası’ndaki kıyıdaş ülkelerle yürütülen çok taraflı ekonomik iş birlikleri
    • C) Hazar Bölgesi enerji kaynaklarını taşıyan boru hatlarının Anadolu üzerinden geçmesi
    • D) Kıbrıs Adası’nın Türkiye’nin güney deniz sahasını kademeli biçimde kontrol eden stratejik konumu
    • E) Türkiye ile Yunanistan arasındaki kara sınırının Meriç Nehri yatağı esas alınarak belirlenmesi
20. 20.

    Türkiye’nin kara sınırları, deniz yetki alanları (Mavi Vatan) ve hava sahasını içeren bir mekânsal temsil üzerinde çalışma yapan bir araştırmacı, ülkenin coğrafi özelliklerini mutlak ve göreceli konum boyutlarıyla incelemektedir. Buna göre araştırmacının belirlediği aşağıdaki özelliklerden hangisi, Türkiye’nin doğrudan mutlak konumunun bir sonucudur?

    • A) İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olarak kıtalar arası deniz ulaşımını kontrol etmesi
    • B) Üç tarafının denizlerle çevrili olması ve zengin kıyı ekosistemlerine ev sahipliği yapması
    • C) Akdeniz kıyılarındaki deniz suyu sıcaklığı ve tuzluluğunun Karadeniz kıyılarına göre belirgin biçimde yüksek olması
    • D) Orta Doğu ve Hazar enerji koridorları ile tüketim merkezi olan Avrupa arasında stratejik bir köprü olması
    • E) Kıbrıs adasının kontrol sahasında yer alması sayesinde Doğu Akdeniz deniz yetki alanlarında stratejik üstünlük sağlaması