Demografik Dönüşüm ve Nüfus Piramitleri Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Demografik dönüşüm sürecindeki X ülkesinde doğuşta beklenen yaşam süresi (84 yıl) Türkiye'den (78 yıl) daha uzun olmasına rağmen, kaba ölüm hızının (binde 11,5) Türkiye'deki değerden (binde 5,3) belirgin şekilde yüksek olduğu görülmektedir. X ülkesinin nüfus piramidi dikkate alındığında bu durumun ortaya çıkmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Nüfus piramidinin tavan kısmını oluşturan yaşlı nüfus oranının toplam nüfus içinde yüksek bir paya sahip olması
   • B) Nüfus piramidinin tabanını oluşturan çocuk yaş grubunun toplam nüfus içindeki payının hızla artması
   • C) Sağlık hizmetlerinin ve yaşam standartlarının yetersizliğine bağlı olarak bebek ölüm hızının yükselmesi
   • D) Çalışma çağındaki üretken nüfusun iş gücü göçüyle ülke dışına ayrılması sonucu toplam nüfusun azalması
   • E) Kaba doğum hızının yüksek seyretmesi nedeniyle yıllık doğal nüfus artış hızının ivme kazanması
2. 2.

   Demografik dönüşüm modelinin ileri aşamalarından biri olan nüfus azalması evresine geçmiş bir ülkede, kaba doğum oranının kaba ölüm oranının altına gerilemesi nüfus piramidine doğrudan yansır. Buna göre söz konusu aşamada bulunan bir ülkenin nüfus piramidi incelendiğinde aşağıdakilerden hangisinin gözlenmesi beklenir?

   • A) Tabanın genişleyerek genç bağımlı nüfus oranının hızla artması
   • B) Orta yaş basamaklarının tabana kıyasla daralarak piramidin içbükey biçim alması
   • C) Çocuk yaş grubundaki ölüm oranlarının yetersiz beslenme nedeniyle yükselmesi
   • D) Doğuşta beklenen yaşam süresinin kısalmasıyla piramidin tavan kısmının daralması
   • E) En alt yaş gruplarının payının çalışma çağındaki orta yaş basamaklarının gerisinde kalması
3. 3.

   Demografik dönüşüm sürecinde yer alan Türkiye'de son yıllarda nüfus piramidinin tabanı belirgin şekilde daralmasına rağmen, toplam nüfus miktarının artmaya devam etmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

   • A) Ülkeye yönelik net dış göç miktarının iç göç hareketlerinden belirgin derecede fazla olmasıyla
   • B) Doğuşta beklenen yaşam süresinin kısalması nedeniyle kaba ölüm oranlarının dengelenmesiyle
   • C) Çocuk bağımlılık oranının yaşlı bağımlılık oranının altına hızla gerilemesiyle
   • D) Geçmişteki yüksek doğumlar sayesinde doğurgan çağdaki nüfus payının henüz yüksek olmasıyla
   • E) Nüfus piramidinin tepe kısmında kadın ve erkek nüfus arasındaki sayısal dengenin bozulmasıyla
4. 4.

   Demografik dönüşüm modelinin birinci aşamasında (yüksek durağan evre) ve dördüncü aşamasında (düşük durağan evre) yer alan toplumlarda, doğum ve ölüm oranları birbirine yakın seviyelerde seyrettiği için doğal nüfus artış hızı düşüktür. Buna göre dördüncü aşamada bulunan bir ülkenin nüfus piramidi, birinci aşamadaki bir toplumun piramidiyle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Yüksek bebek ölüm hızına bağlı olarak piramidin kenarlarının içe çökük (içbükey) bir eğim gösterdiği
   • B) Yüksek doğum oranları nedeniyle çocuk bağımlılık oranının ve piramit taban genişliğinin çok daha fazla olduğu
   • C) Doğuşta beklenen yaşam süresinin uzunluğuna bağlı olarak piramidin üst kısmının (tavanının) belirgin biçimde geniş olduğu
   • D) Nüfus artış hızının çok yüksek seviyelerde seyretmesi sonucunda nüfusun ikiye katlanma süresinin oldukça kısaldığı
   • E) Çocuk ve genç nüfus oranının yüksekliği nedeniyle ortanca yaş değerinin belirgin biçimde düşük kaldığı
5. 5.

   Demografik dönüşüm sürecindeki iki ülkeden X ülkesinde doğuşta beklenen yaşam süresi 53 yıl iken Türkiye'de bu değer yaklaşık 78 yıldır. Bu durum dikkate alındığında Türkiye'nin nüfus yapısı ve piramidiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Çocuk bağımlı nüfus oranının X ülkesine kıyasla daha yüksek olduğuna
   • B) Ölüm oranlarının azalmasına bağlı olarak piramidin tepe kısmının X ülkesine göre daha geniş olduğuna
   • C) Demografik dönüşüm modelinin henüz ilk aşamasında yer aldığına
   • D) Nüfusun ikiye katlanma süresinin X ülkesine göre çok daha kısa olduğuna
   • E) Piramit tabanının genişlemesine bağlı olarak yıllık nüfus artış hızının sürekli yükseldiğine
6. 6.

   Demografik dönüşüm modelinin birinci aşamasından ikinci aşamasına (erken genişleme dönemi) geçen bir toplumda, yüksek doğum oranları devam ederken beslenme ve sağlık koşullarının iyileşmesiyle bebek ve çocuk ölüm oranları hızla azalır. Bu demografik süreçte ilerleyen bir ülkenin nüfus piramidinde, içe çökük (içbükey) kenarlı geleneksel piramide kıyasla aşağıdaki morfolojik değişimlerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

   • A) Doğumların azalmasına bağlı olarak piramidin tabanının belirgin şekilde içeriye doğru daralması
   • B) Yaşlı nüfus oranının çalışma çağı nüfusunu geçmesiyle piramidin tavanının tabanından daha geniş hâle gelmesi
   • C) Aktif nüfus payının en üst düzeye ulaşması sonucu piramidin orta kısmının fıçı biçiminde şişkinleşmesi
   • D) Doğum ve ölüm oranlarının eşitlenmesiyle piramidin kenarlarının tabandan tavana dik bir sütun hâlini alması
   • E) Çocuk yaş gruplarında hayatta kalma oranının yükselmesiyle piramit kenarlarının dışa doğru genişleyerek düzleşmesi
7. 7.

   Uzun bir süre düşük doğum ve ölüm oranları yaşadıktan sonra uygulanan nüfus politikalarının etkisiyle doğum oranları yeniden artışa geçen ülkelerin nüfus piramitleri çan şeklini almaktadır. Demografik dönüşüm sürecinde bu piramit yapısına sahip olan bir ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Doğal nüfus artış hızı ilk kez ölüm oranlarının altına gerilemiştir.
   • B) Yüksek bebek ölümleri nedeniyle doğumda beklenen yaşam süresi kısalmıştır.
   • C) Demografik dönüşüm modelinin henüz birinci evresinde bulunmaktadır.
   • D) Gelişmişlik seviyesi yüksek olup nüfus piramidinin tabanında son yıllarda yeniden genişleme gerçekleşmiştir.
   • E) Çocuk bağımlı nüfus oranı, çalışma çağındaki nüfus oranının üzerine çıkmıştır.
8. 8.

   Demografik dönüşüm sürecinde doğum oranlarının azalmasıyla piramit tabanı daralan ve 15-64 yaş grubundaki çalışma çağı nüfus payı en yüksek seviyesine ulaşarak piramidin orta kısmı belirgin biçimde genişleyen bir ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Doğal nüfus artış hızının sıfırın altına gerilediği
   • B) Nüfus piramidinin kenarlarının içe çökük üçgen biçimi aldığı
   • C) Nüfus yapısında demografik fırsat penceresi olarak nitelendirilen dönemin yaşandığı
   • D) Yaşlı bağımlı nüfus oranının çocuk bağımlı nüfus oranını aştığı
   • E) Kaba ölüm hızının kaba doğum hızını geride bırakarak nüfusun azalmaya başladığı
9. 9.

   Demografik dönüşüm modelinde doğum ve ölüm oranlarının düşük seviyelerde dengelendiği veya doğumların ölüm oranlarının altına gerilediği ileri aşamalardaki ülkelerin nüfus piramitleri incelendiğinde, bu ülkelerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Doğal nüfus artış hızının durma veya gerileme sürecine girmesiyle yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının artması
   • B) Yüksek doğurganlık nedeniyle piramit tabanının genişlemesi ve çocuk bağımlılık oranının yükselmesi
   • C) Bebek ölüm oranlarındaki artışa bağlı olarak ortalama yaşam süresinin belirgin şekilde kısalması
   • D) Kırsal nüfus oranının kentsel nüfus oranını aşarak tarım sektöründeki istihdam payının büyümesi
   • E) Doğum oranlarının ölüm oranlarından belirgin derecede yüksek seyretmesi sonucu nüfusun hızla ikiye katlanması
10. 10.

    Demografik dönüşüm modelinde Türkiye gibi üçüncü aşamada yer alan ülkelerin nüfus piramitleri ile dördüncü aşamaya ulaşmış gelişmiş ülkelerin piramitleri karşılaştırıldığında, üçüncü aşamadaki ülkeler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) 65 yaş ve üzeri nüfus oranının toplam nüfus içindeki payının en yüksek seviyeye ulaşması
    • B) Çalışma çağındaki nüfus oranı artış gösterirken doğum oranlarındaki düşüşe bağlı olarak piramit tabanının daralmaya başlaması
    • C) Çocuk ölüm oranlarının yüksekliğine bağlı olarak piramit kenarlarının belirgin biçimde içbükey uzanması
    • D) Nüfus artış hızının sıfırın altına düşmesiyle toplam nüfus miktarının sürekli azalma eğilimine girmesi
    • E) Doğum ve ölüm oranlarının her ikisinin de çok yüksek seviyelerde dengelenmiş olması
11. 11.

    Demografik dönüşüm sürecinde nüfus piramidi arı kovanı şeklini almış gelişmiş bir ülke ile piramit tabanı son yıllarda belirgin biçimde daralarak asimetrik yapı kazanan bir ülke karşılaştırıldığında, asimetrik piramide sahip ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Doğum oranlarındaki belirgin düşüşün daha yakın bir geçmişte başlaması nedeniyle yaşlı nüfus oranının henüz durağan ülkedeki düzeye ulaşmadığı
    • B) Doğal nüfus artış hızının negatife dönmesi sonucu toplam nüfus miktarının uzun yıllardır düzenli olarak gerilediği
    • C) Temel sağlık koşullarının yetersiz kalması sebebiyle ortalama yaşam beklentisinin tabanı geniş üçgen piramitli ülkelerin gerisinde kaldığı
    • D) Doğumların çok uzun süredir durma noktasına gelmesi yüzünden çocuk bağımlılık oranının arı kovanı piramidine sahip ülkeden belirgin biçimde düşük olduğu
    • E) Piramit tabanının tamamen daralması neticesinde çalışma çağındaki aktif nüfus oranının ülke tarihindeki en düşük seviyeye gerilediği
12. 12.

    Demografik dönüşüm sürecindeki üç ülkeden X ülkesinde ortanca yaş 18 olup piramit tabanı çok geniş, Türkiye'de ortanca yaş 34 olup piramit tabanı daralmakta, Y ülkesinde ise ortanca yaş 48 olup piramit tabanı orta yaş gruplarından belirgin şekilde daha dardır. Bu verilere göre söz konusu ülkelerin demografik dönüşüm süreçleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) X ülkesinde demografik dönüşümün son aşamasına yaklaşılmıştır.
    • B) Türkiye'de genç bağımlı nüfus oranının artması beklenmektedir.
    • C) Y ülkesinde doğum oranları ölüm oranlarının altına inmeye başlamıştır.
    • D) X ülkesinde ortalama yaşam süresi Y ülkesinden daha uzundur.
    • E) Türkiye'de piramit tabanının daralması kaba ölüm oranının artışıyla açıklanır.
13. 13.

    Demografik dönüşüm modelinin ikinci aşamasındaki bir ülkede yüksek doğumlar nedeniyle çocuk bağımlılık oranı yüksekken, dördüncü aşamadaki bir ülkede yaşlı bağımlılığı belirginleşir. Türkiye’nin nüfus piramidinde tabanın daralmasıyla çocuk bağımlılığı azalırken tavanın sınırlı genişliği nedeniyle yaşlı bağımlılığı henüz gelişmiş ülkelerdeki yüksek seviyelere ulaşmamıştır. Bu durum, Türkiye’nin demografik dönüşüm sürecindeki konumu hakkında aşağıdaki yargılardan hangisini doğrular?

    • A) Nüfus artış hızının zirveye çıktığı ve piramit tabanının genişlediği ikinci aşamanın başında yer aldığını
    • B) Yaşlı nüfus oranının çalışma çağındaki nüfusu aştığı ve piramidin tamamen tersine döndüğü bir evrede olduğunu
    • C) Doğum ve ölüm oranlarının eşitlenerek toplam nüfusun mutlak olarak gerilediği beşinci aşamada bulunduğunu
    • D) Doğurganlığın azaldığı ve çalışma çağındaki nüfus oranının yüksek olduğu bir geçiş evresinde bulunduğunu
    • E) Kenarları içbükey üçgen piramit formunu koruyarak geleneksel yüksek ölüm oranlarını sürdürdüğünü
14. 14.

    Demografik dönüşüm sürecinde hızlı büyümenin yaşandığı ikinci aşamadan nüfus artışının dengelendiği dördüncü aşamaya geçen bir ülkenin nüfus piramidinde ve yaş yapısında belirgin değişimler gözlenir. Buna göre belirtilen süreçte ilerleyen bir ülkede aşağıdaki demografik değişimlerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

    • A) Piramidin tabanı genişleyerek çocuk bağımlı nüfus oranı belirgin biçimde artar.
    • B) Piramidin tabanı daralarak çocuk bağımlılık oranı azalırken ortanca yaş ve yaşlı bağımlılık oranı yükselir.
    • C) Doğum oranlarının hızla artması nedeniyle piramidin kenarları belirgin bir içbükeylik kazanır.
    • D) Ortalama yaşam süresinin kısalmasına bağlı olarak piramidin en üst yaş gruplarını içeren tavanı daralır.
    • E) Doğal nüfus artış hızının yükselmesi sonucunda piramitteki genç nüfus payı yaşlı nüfustan daha hızlı artar.
15. 15.

    Demografik dönüşüm sürecindeki Nijerya'da toplam doğurganlık hızı 5,1 iken Türkiye'de 1,5 ve İtalya'da 1,2 olarak belirlenmiştir. Bu ülkelerin nüfus piramitleri ve demografik dönüşüm özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Nijerya, demografik dönüşüm modelinin son aşamasına ulaştığı için piramidinin tepe kısmı oldukça geniştir.
    • B) Türkiye'de doğurganlık oranının düşmesi, genç bağımlı nüfus oranını artırarak piramit tabanını genişletmiştir.
    • C) İtalya'da ortalama yaşam süresinin uzun olması, doğal nüfus artış hızını yükselterek piramit tabanını genişletmiştir.
    • D) Nijerya yüksek doğum oranları nedeniyle arı kovanı piramide sahipken İtalya'da geniş tabanlı üçgen piramit görülür.
    • E) Doğurganlığın gerilediği Türkiye'de piramit tabanı daralırken Nijerya geniş tabanlı, İtalya ise yaşlı nüfus payı yüksek piramide sahiptir.
16. 16.

    Demografik dönüşüm sürecinde bulunan iki ülkeden K ülkesinde kaba doğum hızı binde 35 ve kaba ölüm hızı binde 12 iken L ülkesinde kaba doğum hızı binde 9 ve kaba ölüm hızı binde 10 olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre K ve L ülkelerinin nüfus yapıları ile demografik dönüşüm süreçleri hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) K ülkesi demografik dönüşüm sürecinin son aşamasında yer almakta olup nüfus artış hızı L ülkesinden daha düşüktür.
    • B) L ülkesinin nüfus piramidinde taban daralırken ortanca yaş ve yaşlı bağımlılık oranı K ülkesine göre daha yüksektir.
    • C) K ülkesinde genç bağımlı nüfus azaldığı için demografik yatırımlara duyulan ihtiyaç L ülkesinden daha azdır.
    • D) L ülkesinde genç nüfus oranı yüksek olduğundan nüfusun kendini ikiye katlama süresi K ülkesinden daha kısadır.
    • E) K ülkesinde ortalama yaşam süresi L ülkesinden daha uzun olup piramidin tepe kısmı daha geniştir.
17. 17.

    Demografik dönüşüm sürecindeki üç ülkeden I. ülkede 0-14 yaş grubu payı %42 ve 65 yaş üzeri payı %3, II. ülkede (Türkiye) bu oranlar sırasıyla %21 ve %10, III. ülkede ise %12 ve %29 olarak belirlenmiştir. Bu veriler ve ülkelerin nüfus piramidi özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) I. ülkeden III. ülkeye doğru gidildikçe demografik dönüşüm sürecinde daha ileri bir aşamaya geçildiği ve ortalama yaşam süresinin uzadığı görülür.
    • B) II. ülkede demografik dönüşümün henüz ilk aşaması yaşandığından çocuk bağımlılık oranı diğer ülkelere göre en yüksek düzeydedir.
    • C) III. ülkenin nüfus piramidinde tabanın hızla genişlemesi, doğal nüfus artış hızının I. ülkeden daha yüksek olduğunu gösterir.
    • D) I. ülkede çalışma çağındaki aktif nüfusun toplam nüfus içindeki payı, Türkiye'nin yer aldığı II. ülkeden daha fazladır.
    • E) Türkiye'nin temsil edildiği II. ülkede doğum oranları sürekli arttığı için piramit tabanı belirgin bir genişleme eğilimi sergiler.
18. 18.

    Demografik dönüşüm modelinde üçüncü aşamada yer alan ve nüfus piramidinin tabanı belirgin şekilde daralmaya başlayan Türkiye ile modelin ikinci aşamasında olup tabanı oldukça geniş üçgen piramide sahip bir ülke karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

    • A) Türkiye'deki yıllık doğal nüfus artış hızı ikinci aşamadaki ülkeden daha yüksektir.
    • B) İkinci aşamadaki ülkede ortalama yaşam süresi ve yaşlı nüfus oranı daha fazladır.
    • C) Her iki ülkede de doğum oranları ölüm oranlarından daha düşük seviyede seyretmektedir.
    • D) Türkiye'de genç bağımlı nüfus oranı azalırken çalışma çağındaki nüfusun payı daha yüksektir.
    • E) İkinci aşamadaki ülkenin demografik dönüşüm sürecini tamamlayarak durağan evreye ulaştığı görülür.
19. 19.

    Demografik dönüşüm modeli, ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişimine bağlı olarak doğum ile ölüm oranlarında yaşanan değişimi ve bu sürecin nüfus piramidine yansımasını açıklar. Bu model doğrultusunda yüksek doğum ve hızla azalan ölüm oranlarına bağlı olarak tabanı genişleyen bir ülke ile her iki oranın da düşük olduğu arı kovanı biçimli piramide sahip bir ülke karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) İlk ülkede eğitim ve sağlık gibi demografik yatırımlara duyulan ihtiyaç ikinci ülkeye göre daha azdır.
    • B) İkinci ülkenin toplam nüfusu içinde 0-14 yaş grubunu oluşturan genç bağımlı nüfus oranı daha fazladır.
    • C) İlk ülkede yaşam standardının yüksekliğine bağlı olarak beklenen ortalama yaşam süresi daha uzundur.
    • D) İkinci ülkede doğumların ölümlerden belirgin biçimde fazla olması nedeniyle doğal nüfus artış hızı daha yüksektir.
    • E) İlk ülke demografik dönüşümün erken genişleme dönemindeyken ikinci ülke dönüşüm sürecinin son aşamasına ulaşmıştır.
20. 20.

    Bir ülkenin son otuz yıllık nüfus verileri incelendiğinde; nüfus piramidinin tabanının belirgin biçimde daraldığı, yaşlı ve yetişkin nüfus oranının ise düzenli olarak arttığı belirlenmiştir. Demografik dönüşüm modeli ve piramit özellikleri dikkate alındığında, bu ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Çocuk bağımlılık oranının hızla artış gösterdiği
    • B) Nüfus artış hızının ulaşılabilecek en yüksek düzeye çıktığı
    • C) Doğurganlık oranının azalmasıyla demografik olgunlaşma evresine girdiği
    • D) Ortalama yaşam süresinin kısalarak ölüm oranlarının yükseldiği
    • E) Piramit kenarlarının yüksek ölüm oranları nedeniyle içbükey bir şekil aldığı