Yaşam Bilimi: Biyoloji Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir öğrenci, gölet kıyısından izole ettiği tek hücreli yeşil alg ile su piresini farklı çevresel koşullarda iki hafta boyunca düzenli aralıklarla gözlemlemiş; her iki varlığın hücresel solunumla enerji ürettiğini, atık uzaklaştırdığını ve iç dengelerini koruduğunu kaydetmiştir. Öğrencinin aynı deney ortamında izlediği kuduz virüsünün ise konak bir canlı olmadan hiçbir metabolik etkinlik göstermediği, ancak uygun bir konak hücre içine girdiğinde genetik materyalini çoğaltabildiği belirlenmiştir. Bu bilimsel gözlem ve inceleme verilerine dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Virüslerin konak hücre içinde çoğalabilmesi, hücre dışında da bağımsız bir hücresel solunum mekanizması yürüttüklerini gösterir.
   • B) Yeşil alg ve su piresi hücresel metabolizma ve homeostazi ile canlılık özelliklerini karşılarken, virüsler bağımsız metabolizmaya sahip olmadıkları için klasik canlı sınıflandırmasına dahil edilemez.
   • C) Canlıların metabolik enerji üretimi ve homeostazi gibi ortak özellikleri, yalnızca kısa süreli tek bir gözlem protokolüyle bütünüyle anlaşılabilir.
   • D) Virüsler nükleik asit taşıdıkları için konak hücreye ihtiyaç duymadan da tüm hücresel işlevlerini kesintisiz devam ettirebilir.
   • E) Yeşil alg ve su piresinin çevresel değişimlere karşı tepki vermesi, bu canlıların hücresel yapı ve beslenme şekillerinin birbiriyle tamamen aynı olduğunu kanıtlar.
2. 2.

   Kapalı bir deney ortamındaki fasulye fidesi ile toprak solucanını ilk gün yalnızca beş dakika gözlemleyen bir öğrenci, solucanın yer değiştirdiğini ve tepki verdiğini, fidenin ise bütünüyle durağan olduğunu kaydetmiştir. Gözlem süresini ve sıklığını artırarak izlemeyi bir hafta boyunca her gün üç farklı saatte tekrarlayan öğrenci; fidenin ışığa yöneldiğini, ortamın nem ve gaz oranlarının her iki canlı tarafından düzenli olarak değiştirildiğini gösteren yeni veriler toplamıştır. Öğrencinin bu bilimsel gözlem sürecinden elde ettiği veriler analiz edildiğinde canlıların özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Aktif yer değiştirme davranışı sergilemeyen canlı türleri, çevresel uyarılara karşı fizyolojik ya da durumsal tepkiler oluşturamaz.
   • B) Canlıların ortak özellikleri anlık bakışlarla her zaman saptanamaz; gözlem sıklığı ve süresinin artırılması temel yaşamsal süreçlerin belirlenmesini sağlar.
   • C) Canlılarda iç dengeyi korumaya yönelik gaz değişimi ve nem dengesi süreçleri yalnızca yer değiştirebilen canlılara özgüdür.
   • D) Farklı canlı gruplarının benzer çevresel etkilere uyum sağlayabilmesi için hücresel ve dokusal yapılarının bütünüyle aynı olması gerekir.
   • E) Canlılar arasındaki dış görünüş farklılıkları belirginleştikçe hücresel solunum ve uyarılara tepki gibi temel ortak nitelikler ortadan kalkar.
3. 3.

   Bir biyoloji öğrencisi, doğal bir su birikintisinden izole ettiği K, L ve M biyolojik varlıklarının özelliklerini laboratuvarda inceleyerek gözlem verilerini kaydetmiştir. İnceleme sonucunda K varlığının fotosentez yaparak besin ürettiği ve hücresel solunum gerçekleştirdiği; L varlığının fagositozla beslenip çevresel uyarılara aktif hareketle tepki verdiği; M varlığının ise nükleik asit taşımasına karşın bağımsız bir metabolizmaya sahip olmayıp yalnızca canlı bir konak içinde çoğalabildiği belirlenmiştir. Bu bilimsel gözlem verileri karşılaştırıldığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) K ve L varlıklarının enerji dönüşüm süreçlerinin farklı olması, onların hücresel organizasyona dayalı ortak canlılık temeline sahip olmadığını gösterir.
   • B) M varlığının bağımsız bir metabolizmaya ve hücresel yapıya sahip olmaması, canlıların temel ortak özelliklerinin tamamını taşımadığını ve hücresel canlılar grubuna dahil edilemeyeceğini gösterir.
   • C) M varlığının nükleik asit taşıması ve çoğalabilmesi, hücresel yapıya sahip olmadan da bağımsız bir canlı olarak sınıflandırılması için yeterlidir.
   • D) L varlığının aktif yer değiştirme ve fagositoz yapabilmesi, fotosentez yapan K varlığına göre canlılık ölçütlerini daha yüksek oranda karşıladığını kanıtlar.
   • E) K, L ve M varlıklarının tümü, konak bir hücreye ihtiyaç duymadan cansız ortamlarda yaşam döngülerini sürdürebilme yeteneğine sahiptir.
4. 4.

   Bir biyoloji araştırmasında öğrenciler, tatlı su ortamındaki elodea bitkisi ile zebra balığını günün farklı saatlerinde gözlemlemiş ve elde ettikleri verileri bir bakteriyofajın yapısal analizleriyle karşılaştırmıştır. Yapılan incelemelerde elodea ve zebra balığının çevresel değişimlere karşı iç dengelerini koruyucu tepkiler verdiği ve hücresel metabolik enerji ürettiği, bakteriyofajın ise nükleik asit taşımasına karşın sitoplazma, ribozom ve bağımsız enzim sistemlerinden yoksun olduğu belirlenmiştir. Bu gözlem ve analiz verilerine dayanarak canlıların ortak özellikleri ve virüslerin biyolojik durumu ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Çevresel uyarılara tepki verme ve iç denge sağlama yeteneği, yalnızca aktif yer değiştirme hareketi yapabilen canlı türlerine özgüdür.
   • B) Bir varlığın canlılar alemi içinde sınıflandırılabilmesi için genetik materyal taşıması yeterli bir ölçüttür.
   • C) Canlılar metabolizma ve hücresel yapıları sayesinde yaşamsal faaliyetlerini sürdürürken, bağımsız sistemleri bulunmayan virüsler bu ortak özelliklerin tümünü taşımadığı için kesin olarak canlı ya da cansız sayılamaz.
   • D) Canlılar arasındaki temel benzerlikler yalnızca dış morfolojik gözlemlerle anlaşılabilir, hücresel ortaklıklar bilimsel gözlemlerle doğrulanamaz.
   • E) Bakteriyofajlar konak hücre dışında da solunum tepkimeleriyle enerji üretebildiklerinden çok hücreli canlılarla benzer metabolik özellik gösterir.
5. 5.

   Bir öğrenci, nemli bir bahçe toprağında bulunan şapkalı mantar ve toprak solucanını önce kısa süreli bir bakışla, ardından iki hafta boyunca belirli aralıklarla izleyerek veriler toplamıştır. İlk gözleminde mantarın hareketsizliği nedeniyle solucandan bütünüyle farklı davrandığını düşünen öğrenci; gözlem süresini ve sıklığını artırdığında her iki canlının da büyüdüğünü, hücresel düzeyde metabolik etkinlik sürdürdüğünü ve dış uyarılara tepki verdiğini belirlemiştir. Öğrenci daha sonra bu canlılara ait özellikleri, bağımsız bir metabolizması ve hücresel yapısı olmayıp yalnızca nükleik asit ile protein kılıf taşıyan tütün mozaik virüsünün özellikleriyle karşılaştırmıştır. Bu gözlem ve karşılaştırma sürecine göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Bir varlığın canlı kabul edilebilmesi için çevresel etkilere karşı mutlaka yer değiştirme şeklinde aktif bir hareket sergilemesi gerekir.
   • B) Kısa süreli ve tek seferlik anlık gözlemler, canlıların metabolizma ve büyüme gibi zamana bağlı ortak özelliklerini eksiksiz belirlemek için yeterlidir.
   • C) Virüsler, yapılarında nükleik asit taşımadıkları ve konak hücre dışında tamamen yok oldukları için hücresel canlılardan ayrılır.
   • D) Şapkalı mantar ve toprak solucanı, hücresel solunumla enerji üretimini yalnızca konak bir hücrenin sitoplazmasında gerçekleştirebilir.
   • E) Canlılar hücresel yapı ve bağımsız metabolizmaya sahipken, virüslerin bu temel süreçleri gösterememesi onları hücresel canlılar sınıflandırmasının dışında bırakır.
6. 6.

   Bir öğrenci, okul bahçesindeki karınca kolonisi ile bir sardunya bitkisinin çevresel etkilere karşı sergilediği durumları iki hafta boyunca günün farklı saatlerinde düzenli olarak kaydetmiştir. Kısa süreli ilk gözlemlerinde yalnızca karıncaların hareket ettiğini ve besin taşıdığını belirleyen öğrenci; izleme sıklığını artırdığında sardunyanın da yaprak konumunu gün ışığına göre değiştirdiğini, aşırı sıcak saatlerde her iki canlının su kaybını azaltıcı fizyolojik ve davranışsal tepkiler verdiğini saptamıştır. Bu bilimsel gözlem sürecinden elde edilen veriler değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Canlıların çevreye tepki verme ve metabolik dengelerini koruma özellikleri yalnızca aktif hareket edebilen türlerde gerçekleşir.
   • B) Canlıların paylaştığı ortak özellikler, gözlem süresi ve sıklığı artırıldığında türe özgü farklı mekanizmalar hâlinde belirlenebilir.
   • C) Bitkilerde yer değiştirme davranışı görülmediğinden iç dengenin korunmasına yönelik herhangi bir düzenleme mekanizması işletilmez.
   • D) Canlıların sergilediği davranışsal farklılıklar, yaşamsal faaliyetlerin her canlı grubunda tümüyle farklı temel amaçlara hizmet ettiğini gösterir.
   • E) Çevresel uyarılara verilen tepkilerin bilimsel olarak doğrulanabilmesi için gözlemlerin mutlaka mikroskobik düzeyde yapılması gerekir.
7. 7.

   Bir araştırmacı, doğal ortamlarında gözlemlediği kara yosunu ile uğur böceğinin metabolik atık uzaklaştırma, uyarılara tepki verme ve besin kullanım süreçlerini üç hafta boyunca düzenli aralıklarla kaydederek bir veri tablosu oluşturmuştur. Elde edilen veriler laboratuvar ortamında incelenen bir bakteriyofajın (bakteri virüsü) özellikleri ile karşılaştırıldığında; kara yosunu ve uğur böceğinin hücresel düzeyde enerji ürettiği ve homeostazi sağladığı, fajın ise sadece nükleik asit ile protein kılıf taşıyıp konak dışındayken hiçbir metabolik aktivite göstermediği saptanmıştır. Bu bilimsel gözlem ve karşılaştırma verilerine göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Kara yosunu ve uğur böceğinde görülen ortak homeostatik düzenlemeler, virüslerin de kristalize hâldeyken düşük düzeyde enerji harcadığını gösterir.
   • B) Bakteriyofajın kalıtsal materyal taşıması, onun tek hücreli canlılar gibi bağımsız hücresel solunum yapabildiğini kanıtlar.
   • C) Virüslerin hücresel organizasyondan ve kendi metabolik enerji sistemlerinden yoksun olması, onları hücresel yapı ve aktif homeostaziye sahip canlılardan ayıran temel unsurdur.
   • D) Uğur böceğinin hareket yeteneği ve kara yosununun büyüme biçimi, virüslerin çevresel uyarılara benzer mekanizmalarla aktif tepki vermesini açıklar.
   • E) Canlıların ortak özelliklerinin tamamı, konak hücreden bağımsız ortamlarda bulunan virüs parçacıklarında da eksiksiz biçimde gözlemlenir.
8. 8.

   Bir öğrenci, tatlı su akvaryumundaki su mercimeği ile maya mantarını farklı zaman dilimlerinde düzenli olarak izlemiş; her iki varlığın da hücresel solunumla enerji ürettiğini ve özgül homeostatik tepkiler verdiğini kaydetmiştir. Bu gözlem verilerini, konak hücre dışında kristalleşen ve metabolik etkinlik göstermeyen ancak konak içinde genetik materyalini çoğaltabilen bir virüsün özellikleriyle karşılaştıran öğrenci bilimsel çıkarımlarda bulunmuştur. Buna göre öğrencinin ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) Virüslerin konak dışında kristal yapıda bulunması, cansız varlıklar gibi hiçbir organik molekül ve kalıtsal bilgi içermediklerini gösterir.
   • B) Su mercimeği ve maya mantarının homeostaziyi koruması, canlıların metabolik faaliyetlerini sürdürebilmek için mutlaka bir konak hücreye bağımlı olduğunu kanıtlar.
   • C) Virüsler nükleik asit bulundurma ve konak içinde üreyebilme gibi canlılık özellikleri ile hücresel yapı ve bağımsız metabolizmaya sahip olmama gibi cansızlık özelliklerini birlikte taşıdığından kesin bir grupta sınıflandırılamaz.
   • D) Gözlem süresinin artırılması, maya mantarı ve su mercimeğinin hücresel enerjiyi dış ortamdan hazır aldığını, virüslerin ise serbest ortamda ATP sentezlediğini kanıtlar.
   • E) Bir yapının bağımsız bir canlı olarak kabul edilebilmesi için uyarılara tepki ve metabolizma yerine sadece genetik materyale sahip olması tek başına yeterli bir ölçüttür.
9. 9.

   Bir biyoloji öğrencisi, tatlı su birikintisinden aldığı örnekte bulunan tek hücreli öglena ile okul bahçesindeki çam fidesinin özelliklerini iki hafta boyunca düzenli aralıklarla gözlemlemiştir. Bu gözlem verileriyle bir grip virüsüne (influenza) ait laboratuvar inceleme sonuçları karşılaştırıldığında; öglena ve çam fidesinin hücresel yapıya sahip olduğu, kendi metabolik enerjilerini (ATP) ürettikleri ve çevresel uyarılara tepki verdikleri, virüsün ise nükleik asit taşımasına rağmen hücresel bir organizasyona ve bağımsız bir enzim-metabolizma sistemine sahip olmadığı kaydedilmiştir. Bu bilimsel veriler analiz edildiğinde canlıların ortak özellikleri ve virüslerin biyolojik durumu ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Bir varlığın genetik bilgi taşıması ve konak içinde çoğalabilmesi, canlılar âlemlerinden birine dahil edilmesi için tek başına yeterlidir.
   • B) Virüsler, nükleik asit bulundurmalarına karşın hücresel yapı ve bağımsız bir metabolizmaya sahip olmadıkları için hücresel canlılar gibi sınıflandırılamaz.
   • C) Farklı canlı gruplarında yer alan öglena ve çam fidesi, tüm canlılık özelliklerini aynı biyokimyasal mekanizmalarla gerçekleştirmek zorundadır.
   • D) Bağımsız enerji üretemeyen yapılar, konak hücreden yoksun kalsalar bile hücresel solunum tepkimelerini eksiksiz tamamlayabilir.
   • E) Hücresel düzenlenme göstermeyen tüm varlıklar, uyarılara aktif yer değiştirme yoluyla tepki vererek canlılıklarını bağımsız sürdürür.
10. 10.

    Bir öğrenci, bahçe salyangozu ve sardunya bitkisini bir hafta boyunca her gün aynı saatte gözlemleyerek büyüme, uyarılara tepki ve beslenme özelliklerini kaydetmiş; ayrıca bir virüsün çoğalma deneyine ait bilimsel verileri incelemiştir. Öğrenci salyangozun aktif hareketle besin tükettiğini ve dokunulduğunda kabuğuna çekildiğini, sardunyanın ışığa yönelip besin ürettiğini, virüsün ise hücresel yapı içermeyip yalnızca canlı bir konak içinde çoğalabildiğini belirlemiştir. Bu gözlem ve inceleme verileri birlikte analiz edildiğinde ulaşılabilecek en doğru çıkarım hangisidir?

    • A) Dış uyarılara karşı gösterilen tepkiler, incelenen tüm canlı gruplarında aktif yer değiştirme şeklinde gerçekleşen zorunlu bir ortak özelliktir.
    • B) Virüslerin konak hücre içinde sayıca artış göstermesi, onların hücresel bir yapıya ve kendi bağımsız enzim sistemlerine sahip olduğunu kanıtlar.
    • C) Yaşamın sürdürülmesi için gerekli büyüme ve beslenme süreçleri, incelenen tüm canlılarda aynı hücresel mekanizmalarla doğrudan yürütülür.
    • D) Canlılar metabolizma ve uyarılara tepkiyi hücresel temelde yürütürken virüslerin hücresel yapı ve metabolizmadan yoksun olması onları bu sınırlardan ayırır.
    • E) Canlılık özelliklerinin bilimsel olarak belirlenmesi, yalnızca laboratuvar ortamında ve mikroskobik düzeyde yapılan doğrudan gözlemlerle mümkündür.
11. 11.

    Bir grup öğrenci, mikroalg özütünün farelerde doku yenilenmesine etkisini inceleyen bir araştırmanın bilim etiğine uygunluğunu denetlemek için resmi etik kurul izin belgesi ile yayımlanan makale verilerini karşılaştırmıştır. İnceleme sürecinde ulaşılan ve kaydedilen veriler şu şekildedir: Kullanılan denek sayısı: Etik kurul onayında en fazla 20 fare belirlenmişken makalede 50 fare kullanıldığı bildirilmiştir.Uygulama yöntemi: İzin belgesinde deriye haricen uygulama onaylanmışken deneyde cerrahi kesi ve enjeksiyon yapılmıştır.Ağrı kesici kullanımı: İzin belgesinde zorunlu tutulmasına rağmen araştırma sürecinde ağrı kesiciye yer verilmemiştir.Buna göre araştırmanın etik durumu ve öğrencilerin yürüttüğü bilgi doğrulama süreciyle ilgili hangisi söylenebilir?

    • A) Deneyde hedeflenen güvenilir veri sayısına ulaşmak, etik kurul onayındaki yöntemlerin ve denek sınırlarının aşılması için geçerli bir gerekçedir.
    • B) Yalnızca etik kurul izin belgesine ulaşılması, araştırmanın bilim etiğine uygun olarak tamamlandığını kanıtlamak için tek başına yeterlidir.
    • C) Deney sürecinde ağrı kesici kullanılmaması, elde edilecek biyolojik sonuçların doğallığını korumak adına bilimsel açıdan zorunlu bir uygulamadır.
    • D) Araştırmacılar etik kurulun belirlediği canlı refahı sınırlarını aşarak etik ihlal yapmış; öğrenciler ise resmi onay belgesi ile yayımlanan veriyi karşılaştırarak bilgiyi doğrulamıştır.
    • E) Deney yönteminde ve denek sayısında görülen farklılıklar, araştırmanın yürütülmesinde etik kurul izni gerektirmeyen teknik esnekliklerdir.
12. 12.

    Öğrenciler, bir tarım ilacının bal arılarına zararsız olduğunu öne süren bir çalışmanın bilim etiğine uygunluğunu araştırmak için inceleme başlatmıştır. Çalışmada sunulan arı yaşam oranlarını doğrulamak amacıyla ham gözlem kayıtları, bağımsız tarım enstitüsünün aynı döneme ait saha denetim raporları ve araştırmacıların fon bildirim formları karşılaştırılmıştır. İnceleme sonucunda, bağımsız denetim raporlarında kayıtlı yüksek arı ölümlerinin makaledeki veri setine eklenmediği ve araştırmayı finanse eden kimya şirketiyle olan bağın gizlendiği tespit edilmiştir. Bu çalışma sürecine göre öğrencilerin ulaştığı bilgileri doğrulama adımı ve tespit edilen etik durumla ilgili hangisi doğrudur?

    • A) Araştırmacıların sunduğu veriler resmi kurum raporlarıyla örtüştüğünden, çalışmadaki tek etik eksiklik finansman bilgisinin raporda belirtilmemiş olmasıdır.
    • B) Çalışmanın bilim etiğine uygunluğunu doğrulamak için yalnızca araştırmayı yürüten ekibin kendi ham kayıtlarını referans almak yeterlidir.
    • C) Bağımsız denetim raporlarındaki arı kayıpları deneme sapması kabul edildiğinden, bu bulguların sonuç grafiğine katılmaması etik bir kusur oluşturmaz.
    • D) Finansman kaynağının saklanması idari bir eksiklik sayılsa da araştırmada kullanılan verilerin seçilerek sunulması bilimsel araştırma etiğine uygundur.
    • E) Bağımsız ve güvenilir kaynakların karşılaştırılmasıyla yapılan doğrulama, çalışmada hem verilerin tahrif edildiğini hem de çıkar çatışmasının gizlendiğini ortaya koymuştur.
13. 13.

    Bir bitki özütünün kuraklığa dayanıklılık üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmayı bilim etiği açısından araştıran öğrenciler, yayımlanan makalede 10 denemenin tamamında pozitif büyüme kaydedildiğini görmüştür. Ancak araştırma laboratuvarının ham kayıt defterlerini incelediklerinde, bitkilerin kuruduğu 3 denemeye ait bulguların makaleye dahil edilmeyip gizlendiğini tespit etmiş ve bu tutarsızlığı bağımsız gözlem raporlarıyla doğrulamışlardır. Buna göre öğrencilerin ulaştığı bilgiler doğrultusunda, araştırmada gerçekleşen etik ihlalin niteliği ve bu ihlali ortaya koyan temel kanıt aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Aşırma (intihal) — Başka bir araştırma grubuna ait yöntemin izinsiz kullanılması
    • B) Veri tahrifatı — Ham laboratuvar kayıtları ile yayımlanan sonuçlar arasındaki uyumsuzluk
    • C) Uydurmacılık — Gerçekte hiçbir laboratuvar deneyi yapılmadan hayalî veriler sunulması
    • D) Mükerrer yayın — Aynı veri setinin eş zamanlı olarak iki farklı bilimsel dergide basılması
    • E) Çıkar çatışması — Deneyde kullanılan bitki özütünün ticari bir firma tarafından sağlanması