Hücrenin Organizasyonu Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Biyoloji dersinde canlıların çevresel etkenlere karşı geliştirdiği koruyucu mekanizmaları açıklayan iki organizasyon şeması incelenmektedir. Birinci şemada mukus salgılayan özelleşmiş hücrelerin koruyucu epitel dokuyu, bu dokunun kas ve bağ dokusuyla mide organını, midenin de diğer sindirim organlarıyla birleşerek asit tahribatını engelleyen sindirim sistemini kurduğu belirtilmektedir. İkinci şemada ise çeperi mantarlaşmış hücrelerin periderm dokusunu, bu dokunun diğer dokularla ağaç kabuğu organını, kabuğun da gövdeyle birleşerek su kaybını ve mikroorganizma girişini önleyen sürgün sistemini oluşturduğu gösterilmektedir. Bu iki şemadaki hiyerarşik örüntüyü inceleyen bir öğrencinin tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda çevresel etkenlere karşı direnç sağlayabilmek için benzer hücrelerin sayıca çoğalması yeterli olup doku ve organ kademelerine ihtiyaç duyulmaz.
   • B) Farklı canlı gruplarında çevresel direncin sağlanması, hücrelerin genetik dizilimini doku ve organ düzeyinde değiştirerek yeni şifreler oluşturmasına bağlıdır.
   • C) Canlılarda koruma işlevini yürüten sistemler yalnızca dış çevreyle doğrudan temas eden organların bir araya gelmesiyle inşa edilir.
   • D) Farklı canlı alemlerindeki tüm koruyucu organ ve sistemler, aynı embriyonik tabakadan köken alarak birebir aynı hücresel yapıları içerir.
   • E) Çok hücreli canlılarda koruyucu direnç ve iç dengenin sağlanması; tekil hücrelerin bağımsız etkinliğinden ziyade hücre, doku, organ ve sistem basamaklarının basitten karmaşığa hiyerarşik uyumuyla gerçekleştirilir.
2. 2.

   Biyoloji dersinde canlılarda boyut artışı ile madde iletimi arasındaki ilişkiyi gösteren bir organizasyon şeması incelenmektedir. Şemada; hücreler tekil olarak büyüdüğünde yüzey alanı/hacim oranının azalmasına bağlı olarak madde alışverişinin yetersiz kaldığı, ancak hücrelerin dokuları, dokuların organları ve organların sistemleri oluşturmasıyla iç yüzeylerin genişleyerek taşıma ve iletim sorununu çözdüğü gösterilmektedir. Farklı çok hücreli canlı örneklerinde de aynı yapısal düzenin korunduğunu saptayan bir öğrencinin, bu örüntüden yola çıkarak yapacağı tümevarımsal genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hücrelerin büyüklüğü ve hacmi arttıkça organizasyon düzeyinden bağımsız olarak her hücre kendi besin ve oksijen ihtiyacını tek başına karşılayabilir.
   • B) Canlılarda doku ve organ düzeyindeki farklılaşmalar, yalnızca dış ortamla doğrudan temas eden hücrelerin madde iletim hızını artırmaya yöneliktir.
   • C) Çok hücreli canlılarda hücreden sistemlere uzanan hiyerarşik yapılanma, tekil hücrelerin karşılaştığı fiziksel ve metabolik sınırların üst basamaklarda geliştirilen özelleşmiş yapılarla aşılmasını sağlar.
   • D) Sistem düzeyine ulaşmış canlılarda dokuların ve organların işlevi, tek tek hücrelerin hacimlerini genişleterek metabolizmalarını hızlandırmaktan ibarettir.
   • E) Farklı canlı gruplarında görülen hiyerarşik basamaklar, alt birimlerin genetik yapısının değişmesi sonucu yeni doku ve organların ortaya çıkmasıyla şekillenir.
3. 3.

   Çok hücreli canlıların çevreye uyumunu gösteren bir organizasyon modelini inceleyen bir öğrenci; dış ortamla doğrudan temas etmeyen iç doku hücrelerinin, sistemlerin oluşturduğu kararlı bir sıvı ortamı içinde canlılıklarını sürdürebildiğini belirlemiştir. Modeldeki basamakları basitten karmaşığa doğru takip eden öğrenci; tekil hücrelerin dış çevredeki ani değişimleri dengeleyemediğini, ancak dokuların organları, organların da sistemleri kurmasıyla kararlı bir iç dengenin (homeostazi) oluşturulduğu örüntüsünü saptamıştır. Buna göre öğrencinin incelediği modeldeki ilişkilerden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda organizasyon düzeyi ilerledikçe hücreler özerklik kazanır ve dış ortamla doğrudan madde alışverişi yapabilecek kapasiteye ulaşır.
   • B) Sistemlerin etkin bir işleyiş sergileyebilmesi için onu oluşturan tüm doku ve organların aynı embriyonik tabakadan ve tek tip hücreden meydana gelmesi zorunludur.
   • C) Hücrelerin özelleşerek dokuları kurması, organ düzeyindeki iş bölümü ihtiyacını tamamen ortadan kaldırarak canlının enerji tüketimini en aza indirir.
   • D) Hücreden sistemlere doğru ilerleyen hiyerarşik organizasyon, canlının dış çevre dalgalanmalarına karşı kararlı bir iç ortam dengesi oluşturmasını sağlayan yapısal bir düzenektir.
   • E) Canlılardaki hiyerarşik yapılanma, sadece toplam hücre sayısının artmasıyla ortaya çıkan ve sistemler arasında özel bir koordinasyon gerektirmeyen rastlantısal bir kümelenmedir.
4. 4.

   Çok hücreli bir canlının gelişim sürecini gösteren bir modelde; bölünmeyle çoğalan hücrelerin özelleşerek dokuları, dokuların birleşerek organları, organların da sistemleri oluşturmasıyla eksiksiz bir canlının meydana geldiği temsil edilmektedir. Farklı canlı gruplarının gelişim basamaklarını inceleyen bir öğrenci; her hiyerarşik kademede alt birimlerin tek başına gerçekleştiremediği yeni ve bütüncül işlevlerin ortaya çıktığını, canlının kararlı iç dengesinin ancak bu kademeli yapılanmayla sağlanabildiğini belirlemiştir. Bu modeldeki ortak örüntüden yola çıkıldığında ulaşılabilecek tümevarımsal genelleme hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda her hücre tipi, tüm doku ve organların işlevlerini tek başına üstlenebilecek genetik çeşitliliğe sahiptir.
   • B) Dokuların bir araya gelmesiyle oluşan organlar, yalnızca kendilerini oluşturan hücrelerin bireysel hızlarının toplamı kadar işlev görebilir.
   • C) Sistemler düzeyinde sağlanan iç denge, alt basamaklardaki dokuların yapısal bütünlüğünden tamamen bağımsız olarak sürdürülür.
   • D) Çok hücreli organizmalarda dokulaşma gerçekleştikten sonra organ ve sistem düzeyinde bir iş birliğine ihtiyaç duyulmaz.
   • E) Çok hücreli canlılarda basitten karmaşığa doğru ilerleyen hiyerarşik organizasyon, alt basamakların tek başlarına yürütemediği bütüncül işlevleri ortaya çıkararak canlının kararlı iç dengesini sağlar.
5. 5.

   Bir biyoloji öğrencisi, çok hücreli canlılarda yaşamın sürdürülmesini simüle eden dijital bir organizasyon modelini incelemektedir. Modelde; tekil hücrelerin yalnızca kendi metabolizmalarını yürütebildiği, benzer hücrelerin birleşerek belirli görevleri üstlenen dokuları kurduğu, farklı dokuların bütünleşmesiyle oluşan organların ve organların kurduğu sistemlerin ise canlıda kararlı bir iç ortam sağladığı gösterilmektedir. Öğrenci, bu basamaklarda yapısal karmaşıklık arttıkça alt birimlerin tek başlarına sergileyemediği bütüncül ve yaşamsal bir uyumun ortaya çıktığını saptamıştır. Buna göre öğrencinin modeldeki aşamalardan yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda organizasyonun temel amacı, hücrelerin metabolik çeşitliliğini doku düzeyinde sınırlayarak enerji tasarrufu sağlamaktır.
   • B) Doku ve organ düzeyindeki özelleşmeler, hücrelerin tek başlarına tüm yaşamsal işlevleri bağımsızca yürütme kapasitesini doğrudan artırır.
   • C) Sistem basamağındaki düzenlemeler yalnızca dış ortamla madde alışverişini sağlarken iç dengenin korunması tekil hücrelerin sorumluluğundadır.
   • D) Canlılarda hiyerarşik basamaklar ilerledikçe her bir doku diğer dokulardan bağımsız çalışarak canlının hayatta kalma şansını yükseltir.
   • E) Çok hücreli canlılarda kararlı iç dengenin kurulması ve sürdürülmesi; özelleşmiş birimlerin basitten karmaşığa doğru doku, organ ve sistem hiyerarşisi içinde iş birliği ve iş bölümüyle bütünleşmesiyle sağlanır.
6. 6.

   Bir biyoloji dersinde çok hücreli canlıların iç dengesini koruma kapasitesini açıklayan bir organizasyon modeli incelenmektedir. Modelde; tekil hücrelerin yalnızca kendi metabolizmasını sürdürebildiği, benzer hücrelerin dokuları, farklı dokuların organları ve organların da sistemleri kurarak basitten karmaşığa doğru hiyerarşik bir örüntü oluşturduğu gösterilmektedir. Ayrıca canlının kararlı iç dengesinin (homeostazi), ancak bu farklı yapıların sistemler düzeyinde uyumlu bir iş birliği yürütmesiyle sağlanabildiği vurgulanmaktadır. Öğrencinin bu modeldeki ilişkilerden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli bir canlıda her bir hücre, diğer yapılardan bağımsız olarak tüm organizmanın kararlı iç dengesini tek başına koruma yeteneğine sahiptir.
   • B) Dokuların birleşmesiyle meydana gelen organlar, sistemler arası eş güdüme gereksinim duymadan canlının yaşamsal devamlılığını tekil olarak sağlar.
   • C) Çok hücreli canlılarda kararlı bir iç dengenin korunması, basitten karmaşığa doğru özelleşen yapıların sistemler düzeyinde bütünleşmesine dayanır.
   • D) Organizasyondaki basamak sayısı arttıkça alt birimler arasındaki iş bölümü ortadan kalkarak tüm yapılar homojen bir işlev üstlenir.
   • E) Canlılardaki sistemik yapılanmalar, iç dengeyi kararlı kılmaktan ziyade yalnızca dış ortamdan gelebilecek mekanik etkilere karşı fiziksel direnç oluşturur.
7. 7.

   Çok hücreli canlılarda yaşamsal faaliyetlerin yürütülmesini araştıran bir öğrenci, hayvan ve bitkilerdeki mekanik destek mekanizmalarını açıklayan iki organizasyon modelini analiz etmektedir. Birinci modelde; kasılma yeteneğindeki çizgili kas hücrelerinin kas dokusunu, bu dokunun bağ dokusu ve tendonlarla pazu kası organını, kasların da kemik ve eklemlerle hareket sistemini oluşturarak canlının yer değiştirmesini sağladığı gösterilmektedir. İkinci modelde; çeperi kalınlaşmış sklerenkima hücrelerinin mekanik destek dokusunu, bu dokunun iletim ve temel dokularla gövde organını, gövdenin de dallarla birlikte sürgün sistemini oluşturarak bitkinin yer çekimine karşı dik durmasını sağladığı belirtilmektedir. Öğrencinin bu iki modeldeki hiyerarşik yapılanma örüntüsünden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda dokuların ve organların üstlendiği işlevler, kendilerini oluşturan hücrelerin tek başlarına gösterdikleri faaliyetlerin basit bir toplamından ibarettir.
   • B) Organ ve sistem düzeyindeki hiyerarşik yapılanmalar yalnızca hayvanlara özgü olup bitkisel organizmalarda dokudan daha üst bir düzenleme basamağı bulunmaz.
   • C) Çok hücreli canlılarda benzer yapı ve görevdeki hücreler dokuları, farklı dokular organları, organlar ise sistemleri oluşturarak canlının bütünlüğünü ve kararlı dengesini sağlar.
   • D) Canlıların hayatta kalabilmesi için bir organı oluşturan tüm dokuların ve bir sistemi oluşturan tüm organların aynı yapısal özelliklere sahip olması gerekir.
   • E) Sistem düzeyine ulaşmış gelişmiş canlılarda hücre ve dokular bağımsızlaşır, organizmanın iç dengesi yalnızca sistemlerin doğrudan müdahalesiyle korunur.
8. 8.

   Yapay organ nakli çalışmalarında tek başına nakledilen özelleşmiş hücrelerin canlının iç dengesini sağlamada yetersiz kalması üzerine bir araştırmacı, çok hücreli canlılardaki organizasyon modellerini analiz etmiştir. İncelemede; tekil hücrelerin doku çatısı kurmadan hayatsal bütünlüğü koruyamadığı, dokuların farklı dokularla birleşip organları oluşturarak özgül görevleri yürüttüğü ve organların sistemler çatısı altında eş güdümle çalışarak homeostaziyi kararlı kıldığı belirlenmiştir. Araştırmacının bu örüntüden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle benimseyeceği temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hücrelerin genetik yapısında yapılacak düzenlemeler, doku ve organ basamaklarına duyulan ihtiyacı tamamen ortadan kaldırır.
   • B) Bir organın görevini yapabilmesi için yalnızca aynı tip hücrelerin sayıca çoğaltılarak tek bir doku tabakasının oluşturulması yeterlidir.
   • C) Canlıdaki kararlı iç dengenin sağlanması, basitten karmaşığa her basamakta alt bileşenlerin organize bir iş birliğiyle bir üst düzeydeki işlevsel yapıyı kurmasına bağlıdır.
   • D) Organizasyondaki sistem basamağı, organ ve doku düzeylerinden bağımsız biçimde doğrudan tekil hücrelerle etkileşerek işlev yürütür.
   • E) Dokuların yapısal bütünlüğü korunduğu sürece, organ ve sistemlerin varlığına ihtiyaç duyulmaksızın canlının homeostatik dengesi tek başına sürdürülür.
9. 9.

   Biyomühendislik laboratuvarında yürütülen iki bağımsız çalışmanın ilkinde; tekil kas hücrelerinin tek başlarına sıvı yönlendiremediği, ancak bu hücrelerin birleşerek doku, dokuların kapakçık ve bağ dokuyla birleşerek kalp organı, kalbin de damarlarla dolaşım sistemi hâline gelmesiyle düzenli kan basıncını sağladığı gösterilmiştir. İkinci çalışmada ise tekil epitel hücrelerinin bağımsızken süzme yapamadığı, ancak önce dokuyu, ardından böbrek organını ve nihayetinde boşaltım sistemini kurarak kararlı bir kimyasal denge oluşturduğu kaydedilmiştir. Yapay doku ve organ üretimi modellerindeki bu ortak aşamaları inceleyen bir araştırmacının tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşacağı en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok hücreli canlılarda kararlı iç dengenin sürdürülmesi; bağımsız hücrelerin tekil yeteneklerine değil, basitten karmaşığa doğru özelleşerek bütünleşen hiyerarşik yapı basamaklarının koordineli işleyişine bağlıdır.
   • B) Bir organizmada doku düzeyine ulaşmış yapay veya doğal yapılar, organ ve sistem basamaklarına ihtiyaç duymadan iç dengeyi tek başlarına eksiksiz biçimde koruyabilir.
   • C) Canlılardaki hiyerarşik organizasyonun temel işlevi, hücrelerin genetik dizilimini değiştirerek her bir organ düzeyinde farklı kalıtsal özelliklerin ortaya çıkmasını sağlamaktır.
   • D) Organizasyon kademeleri ilerledikçe hücrelerin sayısı arttığı için alt basamaktaki hücreler zamanla üst basamaktaki organın yapısından ve denetiminden tamamen bağımsızlaşır.
   • E) Sistemleri oluşturan organlar kendi aralarında iş bölümü yapmadıklarından her organ bağlı olduğu sistemin tüm görevlerini tek başına üstlenebilecek kapasitededir.
10. 10.

    Çok hücreli canlıların yapısal düzenini temsil eden bir organizasyon şemasını inceleyen bir öğrenci; bağımsız kaldığında canlılığını sürdüremeyen özelleşmiş hücrelerin dokularda birleştiğini, farklı dokuların bütünleşerek özgün işlevlere sahip organları kurduğunu ve organların koordineli çalışmasıyla sistemlerin canlının iç dengesini sağladığını belirlemiştir. Farklı canlı gruplarındaki yapılanmaları da bu şema üzerinden karşılaştıran öğrenci, her basamakta ortaya çıkan yeni işlevsel bütünlüğün rastgele bir kümelenmeyle açıklanamayacağını saptamıştır. Buna göre öğrencinin incelediği şemadaki örüntüden yola çıkarak yapacağı tümevarımsal genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çok hücreli canlılarda hiyerarşik basamak sayısı arttıkça hücrelerin genetik yapısı değişerek her dokuda farklı bir kalıtsal bilgi ortaya çıkar.
    • B) Organizasyon basamaklarında yukarı doğru çıkıldıkça yapısal karmaşıklık artarken birimler arasındaki iş bölümü ve bağımlılık ihtiyacı azalır.
    • C) Sistem basamağındaki herhangi bir organın aksaması, diğer doku ve hücrelerin canlılığını etkilemeksizin organizma tarafından doğrudan telafi edilir.
    • D) Çok hücreli canlılarda basitten karmaşığa ilerleyen hiyerarşik basamaklar, hücrelerin tek başlarına yürütemeyeceği yaşamsal işlevlerin özelleşme ve iş bölümüyle bütüncül olarak sürdürülmesini sağlar.
    • E) Canlılardaki her organ, çevreyle madde alışverişini kendi başına karşılayabilen aynı köken ve yapıdaki tek bir doku kümesinden oluşur.
11. 11.

    Çok hücreli bir canlıda meydana gelen fizyolojik aksaklıkları inceleyen bir öğrenci; belirli bir dokudaki hasarın o dokunun ait olduğu organın işlevini durdurduğunu, organın aksamasının bağlı olduğu sistemin çalışmasını engellediğini ve nihayetinde organizmanın kararlı iç dengesini bozduğunu gösteren bir modeli analiz etmektedir. Öğrenci aynı nedensel örüntünün hem bitkilerdeki su iletiminde hem de hayvanlardaki dolaşım ve solunum faaliyetlerinde birebir gerçekleştiğini belirlemiştir. Buna göre öğrencinin incelediği modeldeki örüntüden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği genel kural aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Canlıların iç dengesini koruma becerisi, sistemleri oluşturan organların birbirinden tamamen bağımsız çalışabilmesine bağlıdır.
    • B) Bir organizmadaki her doku çeşidi, canlının gereksinim duyduğu tüm yaşamsal faaliyetleri tek başına yürütebilecek işlevsel donanıma sahiptir.
    • C) Çok hücreli canlılarda kararlı iç dengenin korunması, basitten karmaşığa her organizasyon basamağının hiyerarşik bağımlılığına ve işlevsel bütünlüğüne dayanır.
    • D) Biyolojik organizasyonda basitten karmaşığa doğru ilerlendikçe alt birimlerdeki hasarların üst basamaklara yansıyan etkisi kademeli olarak azalır.
    • E) Hücreler kendi metabolik süreçlerini bağımsız yürüttüğü için organ ve sistem düzeyindeki aksaklıklar hücrelerin canlılığını hiçbir koşulda tehdit etmez.
12. 12.

    Bir biyoloji öğrencisi, çok hücreli canlılarda yaşamsal faaliyetlerin yürütülmesini açıklayan bir organizasyon modelini analiz etmektedir. Modelde; tek bir hücrenin tüm organizmanın gereksinimlerini karşılamada yetersiz kaldığı, buna karşılık benzer yapı ve görevdeki hücrelerin dokuları, farklı dokuların organları ve organların da sistemleri oluşturarak canlının iç dengesini kararlı kıldığı gösterilmektedir. Öğrenci, bu hiyerarşik yapılanmanın farklı çok hücreli canlı gruplarında benzer bir iş bölümü kuralıyla işlediğini gözlemlemiştir. Buna göre öğrencinin modeldeki örüntüden yola çıkarak yapacağı tümevarımsal genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çok hücrelilerde sistem düzeyindeki organizasyon, alt basamaklardaki hücrelerin yapısal ve genetik özelliklerini tamamen yitirerek tekdüze bir kütleye dönüşmesiyle gerçekleşir.
    • B) Çok hücreli canlılarda karmaşık yaşamsal işlevler ve iç dengenin korunması, basitten karmaşığa doğru hiyerarşik olarak özelleşen birimlerin iş bölümü ve eş güdümüyle sağlanır.
    • C) Organizasyon basamaklarında basitten karmaşığa doğru ilerlendikçe bireysel hücrelerin dış ortamdan bağımsız olarak tek başlarına yaşayabilme kapasitesi sürekli artar.
    • D) Hücreden sisteme doğru gerçekleşen basamaklı yapılanma, canlıların yalnızca dış etkenlere karşı fiziksel bir yalıtım ve mekanik direnç kazanmasını hedefler.
    • E) Gelişmiş canlılarda organ düzeyine ulaşan yapılar, yalnızca aynı tip dokunun niceliksel olarak çoğalıp hacim kazanması sonucunda işlev görür.
13. 13.

    Biyolojik organizasyon modellerini inceleyen bir öğrenci; özelleşmiş hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan dokuların, dokuların organize ettiği organların ve organların birleşmesiyle meydana gelen sistemlerin her bir kademesinde, alt basamaklarda tek başına bulunmayan yeni ve bütünleştirici işlevlerin ortaya çıktığını belirlemiştir. Farklı canlı gruplarına ait temsilî modelleri de karşılaştıran öğrenci, her basamağın bir üst düzeydeki kararlı iç dengeye katkı sağladığını ve hiçbir alt birimin tek başına organizmanın devamlılığını üstlenemediğini saptamıştır. Bu gözlem ve temsillerden yola çıkan öğrencinin tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşacağı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Farklı dokuları oluşturan hücrelerin genetik dizilimleri birbirinden farklı olduğu için her doku bağımsız bir organ gibi çalışır.
    • B) Çok hücreli canlılarda sistemlerin varlığı, hücre düzeyindeki özelleşme ihtiyacını tamamen ortadan kaldırarak canlının metabolik hızını düşürür.
    • C) Bir organizmada yer alan her organ, yalnızca tek bir doku çeşidinin hacimsel olarak büyümesi ve farklılaşması sonucu meydana gelir.
    • D) Canlılarda karmaşık sistemlerin etkin çalışabilmesi, alt basamaklardaki hücre ve dokuların kendi metabolik aktivitelerini durdurmasına bağlıdır.
    • E) Çok hücreli canlılar; basitten karmaşığa doğru hiyerarşik bir örüntüyle bir araya gelen, her aşamada yeni işlevler sergileyen ve homeostaziyi bütüncül olarak koruyan birimlerden oluşur.
14. 14.

    Çok hücreli canlıların iç dengesini koruma mekanizmalarını açıklamak için iki farklı organizasyon modeli sunulmuştur. Birinci modelde ışığı algılayan fotoreseptör hücrelerinin retina dokusunu, retinanın kornea ve mercekle göz organını, gözün ise sinirlerle birlikte duyu sistemini oluşturarak canlının çevreye uyumunu sağladığı belirtilmektedir. İkinci modelde ise emici tüy hücrelerinin epidermis dokusunu, bu dokunun parankima ve iletim demetleriyle kök organını, kökün de gövde ve yapraklarla sürgün-kök sistemini oluşturarak bitkinin su dengesini koruduğu gösterilmektedir. Bu iki modeldeki hiyerarşik örüntüyü inceleyen bir öğrencinin tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşabileceği en kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Alt basamaklardaki hücre çeşitliliği azaldıkça üst basamaktaki organların sistemden bağımsız çalışma kapasitesi artar.
    • B) Farklı dokuların bir araya gelerek organ oluşturması yalnızca aynı metabolik görevi yürüten hücre kümeleriyle mümkündür.
    • C) Canlılardaki her bir doku türü, organizmanın yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan tüm hayatsal fonksiyonları tek başına gerçekleştirir.
    • D) Çok hücreli canlılarda benzer yapı ve işlevdeki birimlerin hiyerarşik olarak birleşmesi, alt basamakların tek başına yürütemeyeceği bütüncül süreçlerin ve iç dengenin sürdürülmesini sağlar.
    • E) Canlılarda doku düzeyindeki farklılaşma düzeyi yükseldikçe sistemlerin homeostaziyi koruma üzerindeki düzenleyici etkisi azalır.
15. 15.

    Bir biyoloji projesinde çok hücreli canlıların yapısal ve işlevsel düzenini açıklamak amacıyla basitten karmaşığa doğru bir organizasyon modeli geliştirilmiştir. Modelde; benzer yapı ve kökene sahip hücrelerin dokuları, farklı dokuların bir araya gelerek belirli bir görevi üstlenen organları, organların ise canlının yaşamsal faaliyetlerini yürüten sistemleri oluşturduğu ve bu yapılanmanın rastgele bir kümelenme olmadığı gösterilmektedir. Hiyerarşide her üst basamağa geçildiğinde, alt bileşenlerin tek başlarına sergileyemediği yeni ve bütüncül işlevlerin ortaya çıktığı belirtilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkan bir öğrencinin yapacağı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi tümevarımsal bir genellemedir?

    • A) Bir organizmayı oluşturan tüm hücreler, canlının gereksinim duyduğu bütün yaşamsal işlevleri tek başlarına eksiksiz olarak yürütebilecek hücresel donanıma sahiptir.
    • B) Üst organizasyon basamaklarında ortaya çıkan biyolojik işlevler, kendisini oluşturan alt birimlerin hücresel özelliklerinin basit bir aritmetik toplamından ibarettir.
    • C) Çok hücreli canlılarda basitten karmaşığa ilerleyen hiyerarşik yapılanma, her düzeyde beliren yeni işlevler ve basamaklar arası eş güdüm sayesinde organizmanın iç dengesini sağlar.
    • D) Canlılarda doku ve organların özelleşme derecesi arttıkça, organizmanın çevresel değişimlere karşı kararlı bir iç denge kurma ihtiyacı tamamen ortadan kalkar.
    • E) Organizasyonu oluşturan basamaklar birbirinden bağımsız çalıştığından herhangi bir dokudaki işlev kaybı sistem veya organizma düzeyini olumsuz etkilemez.
16. 16.

    Biyoloji dersinde canlılardaki organizasyon basamaklarını inceleyen bir öğrenci grubu; kemik hücrelerinin kemik dokuyu, kemik dokunun kıkırdak ve kan dokuyla birleşip uyluk kemiği organını, kemiklerin ise eklemlerle iskelet sistemini oluşturarak vücudun dik durmasını sağladığı temsilini inceler. Ardından akyuvar hücrelerinin lenf dokusunu, bu dokunun bağ dokusuyla birleşip dalak organını, dalağın da diğer organlarla lenfatik savunma sistemini oluşturarak vücudu enfeksiyonlara karşı koruduğu modelini analiz eder. Öğrencilerin incelenen bu iki farklı hiyerarşik yapı temsili üzerinden tümevarımsal akıl yürütme yaparak ulaşabileceği en kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Çok hücreli canlılarda sistemlerin işleyişi, her organda yalnızca tek bir özelleşmiş doku türünün görev yapmasıyla sürdürülür.
    • B) Hiyerarşik yapılanmada hücreden sisteme doğru ilerlendikçe yapısal özelleşme azalır ve hücreler bağımsız birimler hâlinde iş görür.
    • C) Dokuların bir araya gelmesiyle oluşan organlar, diğer organlarla iş birliği kurmaksızın canlının tüm metabolik gereksinimlerini tek başına karşılar.
    • D) Benzer hücrelerin dokuları, farklı dokuların organları ve organların da sistemleri oluşturduğu hiyerarşik düzen, canlının iç dengesinin korunmasını sağlar.
    • E) Organizasyon basamağındaki her bir hücre, ait olduğu sistemin üstlendiği karmaşık hayatsal fonksiyonun tamamını tek başına yürütebilir.
17. 17.

    Biyoloji dersinde vücut dengesinin sağlanmasını inceleyen bir öğrenci, hazırlanan iki farklı organizasyon modelini analiz etmektedir. Birinci modelde hormon salgılayan bez hücrelerinin endokrin dokuyu, bu dokunun bağ dokusu ve kan damarlarıyla pankreas organını, pankreasın da diğer bezlerle birlikte hormonal sistemi oluşturarak kan şekerini düzenlediği belirtilmektedir. İkinci modelde ise ter üreten salgı hücrelerinin epitel dokuyu, bu dokunun bağ dokusuyla birleşip deri organını, derinin de ilişkili yapılarla birlikte örtü sistemini oluşturarak vücut ısısını dengede tuttuğu gösterilmektedir. Modellerdeki hiyerarşik ilişkileri inceleyen öğrencinin tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşacağı kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Canlılardaki tüm organlar yalnızca aynı embriyonik kökene ve tek bir doku tipine ait hücrelerin çoğalmasıyla işlevsel hale gelir.
    • B) Benzer işleve sahip farklılaşmış hücrelerin basitten karmaşığa doğru oluşturduğu hiyerarşik yapılar, organizmanın iç dengesini koruyan sistemleri meydana getirir.
    • C) Sistemlerin hayatsal dengedeki etkinliği dokuların iş birliğine değil, yalnızca organları oluşturan bağımsız hücrelerin toplam sayısına bağlıdır.
    • D) Organizasyondaki basamaklar arasında hiyerarşik bir bağ bulunmayıp her bir hücre tipi tek başına canlının sistemik homeostazisini sürdürür.
    • E) Canlılardaki özelleşmiş hücreler doku ve organ basamaklarını atlayarak doğrudan sistemlerin düzenlenmesinde bağımsız rol üstlenir.
18. 18.

    Çok hücreli canlılarda hayatsal dengenin korunmasını açıklayan bir modelde; nefron hücrelerinin bir araya gelerek süzme dokusunu, farklı dokuların birleşerek böbrek organını, böbreğin ise idrar yollarıyla birleşip boşaltım sistemini oluşturduğu gösterilmektedir. Aynı modelde, impuls iletme yeteneğindeki nöronların sinir dokuyu, bu dokunun diğer destek dokularıyla beyni, beynin ise omurilikle birlikte sinir sistemini meydana getirerek iç dengeyi denetlediği belirtilmektedir. Bu temsil üzerinden basitten karmaşığa doğru hiyerarşik örüntüyü inceleyen bir öğrencinin yapacağı tümevarımsal genelleme hangisidir?

    • A) Bir canlıdaki her doku çeşidi, diğer dokulardan bağımsız çalışarak tek başına ait olduğu sistemin tüm işlevini eksiksiz sürdürebilir.
    • B) Üst organizasyon basamaklarına geçildikçe hücrelerin özelleşmiş yapıları kaybolur ve tüm sistemler tek tip hücreden oluşur.
    • C) Belirli bir görevi üstlenen özelleşmiş hücrelerin hiyerarşik olarak oluşturduğu doku, organ ve sistemler, canlının kararlı iç dengesini birlikte sağlar.
    • D) Canlılarda doku ve organ düzeyindeki hiyerarşik yapılanma, yalnızca dış çevreyle doğrudan madde alışverişi yapan sistemlerde görülür.
    • E) Organizmayı oluşturan hücrelerin her biri, doku ve organlara ihtiyaç duymadan canlının tüm metabolik gereksinimlerini tek başına karşılar.
19. 19.

    Bir araştırmacı, çok hücreli canlılarda yaşamsal işlevlerin yürütülmesini açıklamak amacıyla hazırlanan iki farklı biyolojik modeli incelemektedir. Birinci modelde gaz değişimini tek başına gerçekleştiremeyen epitel hücrelerinin birleşerek solunum dokusunu, bu dokunun diğer dokularla akciğeri, akciğerin ise solunum yollarıyla birleşip solunum sistemini oluşturduğu gösterilmektedir. İkinci modelde ise emilim yapan bağırsak hücrelerinin epitel dokuyu, bu dokunun bağ ve kas dokusuyla ince bağırsağı, ince bağırsağın da diğer sindirim organlarıyla birlikte besin temin sistemini oluşturduğu ifade edilmektedir. Bu iki modeldeki hiyerarşik yapılanmayı inceleyen bir öğrencinin tümevarımsal akıl yürütmeyle ulaşacağı en kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Farklı sistemlerde görev alan organlar, tamamen aynı hücre tiplerinin farklı geometrik dizilimleriyle işlevsellik kazanır.
    • B) Çok hücreli canlılarda benzer yapı ve işleve sahip birimler basitten karmaşığa organize olarak tek bir hücrenin gerçekleştiremeyeceği üst düzey işlevleri yürütür.
    • C) Dokuların sistemleri oluşturabilmesi için organ evresine ihtiyaç duyulmadan doğrudan sistem düzeyine geçiş yapılır.
    • D) Bir sistemin bütünlüğü, onu oluşturan tüm hücrelerin aynı anda ve eşit oranda bölünerek çoğalmasıyla korunur.
    • E) Organ ve sistem düzeyindeki yaşamsal faaliyetler, kendisini meydana getiren hücresel süreçlerden tamamen bağımsız yürütülür.
20. 20.

    Çok hücreli bir canlıda gerçekleşen madde taşınımı incelendiğinde; kasılabilen kalp kası hücrelerinin bir araya gelerek kalp kası dokusunu, bu dokunun bağ ve örtü dokuyla birleşip kalbi, kalbin de damarlarla birlikte dolaşım sistemini oluşturduğu gözlenmektedir. Benzer biçimde çiçekli bir bitkide de özelleşmiş hücrelerin iletim dokuyu, iletim dokunun diğer dokularla birleşerek yaprak organını ve yaprakların diğer organlarla birlikte sürgün sistemini oluşturduğu belirlenmiştir. Bu inceleme ve temsillerden yola çıkarak tümevarımsal akıl yürütme yapan bir öğrencinin, çok hücreli canlılardaki biyolojik organizasyon basamaklarına ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşması beklenir?

    • A) Farklı dokuları oluşturan hücrelerin tamamı aynı morfolojik yapıya ve metabolizma hızına sahiptir.
    • B) Canlılardaki sistemlerin tümü yalnızca tek bir doku çeşidinin niceliksel olarak artmasıyla meydana gelir.
    • C) Bir organı meydana getiren tüm hücreler aynı anda tamamen aynı biyokimyasal tepkimeleri gerçekleştirir.
    • D) Organizasyon basamakları karmaşıklaştıkça birimler arasındaki işlevsel bağımlılık ortadan kalkar.
    • E) Benzer yapı ve işleve sahip birimlerin basitten karmaşığa hiyerarşik olarak birleşmesi canlı genelinde uyumlu bir iş bölümü ve bütünlük sağlar.
21. 21.

    Laboratuvarda ozmoz hızına derişim farkının etkisini inceleyen bir öğrenci, tabanı sadece suya geçirgen yarı geçirgen bir zarla kapatılmış özdeş cam boruların içine eşit hacimlerde %5, %10 ve %20'lik sükroz çözeltileri koymuştur. Bu boruları aynı sıcaklıkta saf su içeren özdeş beherlere daldıran öğrenci, deneyin ilk 10 dakikasında cam borulardaki sıvı seviyelerinin yükselme hızlarını kaydetmiştir. Ölçümler sonucunda sıvı yükselme hızının %20'lik çözeltide en fazla, %5'lik çözeltide ise en az olduğunu belirleyen öğrenciye göre bu deney ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneydeki bağımlı değişken sükroz çözeltilerinin derişimi olup sükroz molekülleri zardan beher sıvısına difüzyonla geçmiştir.
    • B) Cam borularda sıvı yükselmesinin temel nedeni, beherdeki saf suyun ozmotik basıncının boru içindeki çözeltilerden daha yüksek olmasıdır.
    • C) Sıvı yükselme hızlarının farklı olması, deneyde kullanılan yarı geçirgen zarların gözenek büyüklüklerinin birbirinden farklı olmasından kaynaklanır.
    • D) Deneyde bağımsız değişken sükroz çözeltilerinin başlangıç derişimi olup iki ortam arasındaki derişim farkı arttıkça zardan birim zamanda geçen net su miktarı artmıştır.
    • E) Deney süresince saf su moleküllerinin beherden boru içine geçiş hızı, sükroz moleküllerinin borudan behere difüzyon hızından daha yavaş gerçekleşmiştir.
22. 22.

    Bir grup öğrenci, hücre zarından pasif geçiş hızını etkileyen faktörleri araştırmak için sadece glikoza ve suya geçirgen zarlarla tabanı kapatılmış özdeş iki cam huninin içine eşit hacimde %15'lik glikoz çözeltisi koymuştur. Bu huniler, içlerinde eşit hacimde saf su bulunan ve sıcaklıkları sırasıyla 10 °C ile 30 °C değerlerinde sabit tutulan iki ayrı kaba daldırılmıştır. Deney süresince 30 °C'deki kabın sıvısında glikoz moleküllerinin çok daha hızlı yayıldığı, ancak yeterince beklendiğinde her iki düzenekte de huni içi ile kap sıvısı arasındaki glikoz derişimlerinin eşitlendiği kaydedilmiştir. Bu deney bulguları ve pasif taşıma ilkeleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Sıcaklık artışıyla moleküllerin kinetik enerjisinin yükselmesi difüzyonu hızlandırır ve geçiş her iki ortamın derişimi eşitlenene kadar sürer.
    • B) Sıcaklığın yüksek olması cansız zardaki gözenekleri genişleterek glikozun enerji harcanan aktif taşımayla behere aktarılmasını sağlar.
    • C) Dinamik denge anına ulaşıldığında huni içindeki glikoz moleküllerinin behere doğru net geçiş hızı tek yönlü olarak en üst düzeye çıkar.
    • D) Düşük sıcaklıktaki düzenekte glikoz molekülleri derişim farkına karşı hareket ettiği için kaptaki çözeltiye yayılma hızı düşmüştür.
    • E) Her iki düzenekte de derişim eşitliği sağlandıktan sonra glikoz moleküllerinin zardan karşılıklı geçişi tamamen sonlanır.
23. 23.

    Kabuğu sirke yardımıyla eritilerek yalnızca yarı geçirgen doğal zarı korunan eşit kütledeki iki özdeş yumurtadan biri saf suya, diğeri ise %30'luk derişik sükroz çözeltisine bırakılmıştır. Belirli bir süre sonra saf sudaki yumurtanın şişerek kütlesinin arttığı, sükroz çözeltisindeki yumurtanın ise büzülerek kütlesinin azaldığı ve çözeltiye sükroz molekülü geçmediği tespit edilmiştir. Bu deney bulguları ve pasif taşıma ilkeleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Saf sudaki yumurtanın kütle kazanması, su moleküllerinin hücre zarı boyunca enerji harcanarak içeri pompalanmasıyla gerçekleşmiştir.
    • B) Sükroz çözeltisindeki yumurtanın kütle kaybetmesinin temel nedeni, yumurta içindeki şekerlerin difüzyonla ortama salınmasıdır.
    • C) Deney ortamının sıcaklığı aşırı derecede artırılsaydı hücre zarının yapısı bozulmayacağı için su geçiş hızı sürekli yükselirdi.
    • D) Yumurta zarının sükroza geçirgen olmaması ve suyun serbest derişiminin yüksek olduğu ortamdan düşük olduğu ortama net geçişi kütle değişimlerini belirlemiştir.
    • E) Her iki kaptaki kütle değişim hızını sıfırlamak için sükroz çözeltisine saf su yerine daha derişik bir çözelti eklenmelidir.
24. 24.

    Biyoloji laboratuvarında hücre zarından pasif geçişleri incelemek isteyen bir grup öğrenci, yarı geçirgen bir diyaliz torbasının içine glikoz ve nişasta çözeltisi koyup ağzını bağlayarak bu torbayı saf su ve iyot çözeltisi içeren bir kaba bırakmıştır. Belirli bir süre sonra diyaliz torbasının içinin mavi-mor renge dönüştüğü, kap sıvısında mavi-mor renk oluşmadığı ancak kaba eklenen glikoz belirteciyle pozitif sonuç alındığı ve torba hacminin arttığı gözlenmiştir. Bu deney düzeneği, elde edilen gözlem verileri ve pasif taşıma ilkeleri dikkate alındığında aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

    • A) Nişasta molekülleri, derişim farkına bağlı olarak zardaki gözeneklerden kap sıvısına doğru difüzyonla geçmiştir.
    • B) Torba hacmindeki artış, glikozun kap sıvısına geçişi sonucunda suyun da dış ortama çekilmesiyle açıklanır.
    • C) İyot moleküllerinin torba içine girişi, yalnızca canlı hücrelerde gerçekleşen aktif taşıma mekanizmasıyla sağlanmıştır.
    • D) Kap sıvısındaki su molekülleri yarı geçirgen zardan geçemediği için deney boyunca ozmoz gerçekleşmemiştir.
    • E) Molekül büyüklüğü zar gözeneklerinden küçük olan maddeler zardan difüzyonla geçerken, torba içindeki yüksek çözünen madde yoğunluğu içeriye ozmozla net su girişine neden olmuştur.
25. 25.

    Bir grup öğrenci, patates yumrusundan eşit boyut ve kütlede kestikleri üç doku parçasını aynı sıcaklıkta bulunan farklı yoğunluklardaki K, L ve M tuz çözeltilerine bırakmıştır. Yeterli bir süre beklendikten sonra K çözeltisindeki patates parçasının kütlesinin arttığı, L çözeltisindekinin değişmediği ve M çözeltisindekinin ise belirgin biçimde azaldığı belirlenmiştir. Buna göre deney bulguları ve hücre zarından madde geçişi kuralları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K çözeltisinin başlangıçtaki yoğunluğu, patates hücrelerinin hücre içi çözelti yoğunluğundan daha fazladır.
    • B) L çözeltisinde bekletilen patates parçasında, hücre zarı ile dış ortam arasındaki su geçişi tamamen durmuştur.
    • C) M çözeltisindeki patates dokusunun kütle kaybetmesi, hücrelerin tuz moleküllerini pasif difüzyonla ortama salmasından kaynaklanır.
    • D) Deneyde kullanılan çözeltilerin başlangıçtaki yoğunlukları M > L > K şeklinde olup L çözeltisi patates dokusuyla izotoniktir.
    • E) K çözeltisinde bekletilen patates hücrelerinin turgor basıncı süreç boyunca azalırken emme kuvveti sürekli yükselmiştir.
26. 26.

    Bir biyoloji öğretmeni, hücre zarından madde geçişlerini sınıflandırmak için öğrencilerine molekül büyüklüğü, enerji gereksinimi ve ortamlar arası yoğunluk farkı ölçütlerini sunmuştur. Öğrencilerden bu ölçütleri kullanarak küçük moleküller ile büyük moleküllerin hücre zarından geçiş biçimlerini ayrıştırıp gruplandırmaları istenmiştir. Buna göre, hücre zarından madde geçişlerinin sınıflandırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

    • A) Hücre zarından geçebilecek büyüklükteki moleküllerin tamamı yalnızca derişim farkı doğrultusunda ve enerji harcanmadan taşınır.
    • B) Bir maddenin taşınması sırasında hücresel enerji harcanıyorsa bu madde mutlaka zardan doğrudan geçemeyecek kadar büyük bir moleküldür.
    • C) Hücre içine veya dışına madde geçişi sırasında koful oluşumu gözleniyorsa bu geçiş ortamlar arasındaki yoğunluk farkına bağlı olarak gerçekleşir.
    • D) Maddenin çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğru net hareketi sırasında her zaman ATP enerjisi harcanır.
    • E) Taşınan maddenin hücre zarından doğrudan geçemeyecek büyüklükte olması durumunda, ortamlar arasındaki yoğunluk farkına bakılmaksızın geçiş daima enerji harcanarak gerçekleştirilir.
27. 27.

    Bir araştırmacı, tatlı suda yaşayan tek hücreli bir canlının bulunduğu ortama farklı maddeler ilave etmiş ve canlının hücresel ATP üretimini kimyasal bir maddeyle geçici olarak durdurmuştur. Bu durumda araştırmacı; oksijen ve suyun hücre zarından geçişinin kesintisiz sürdüğünü, buna karşılık potasyum iyonlarının hücre içine alımının ve hücrede üretilen sindirim enzimlerinin dış ortama salgılanmasının tamamen durduğunu tespit etmiştir. Bu gözlem ve hücre zarından madde geçişlerinin sınıflandırılma ilkeleri dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Potasyum iyonlarının hücreye alınması ile enzimlerin dış ortama salgılanması hücresel enerji gereksinimi bakımından benzerlik gösterirken, taşınan maddelerin molekül büyüklükleri bakımından farklı sınıflarda yer alır.
    • B) Oksijen ve su moleküllerinin hücre zarından geçişi, taşınan maddelerin büyüklüğü nedeniyle yalnızca canlı hücrelerde hücresel enerji harcanarak yürütülen bir taşımadır.
    • C) Sindirim enzimlerinin hücre dışına salgılanması, ortamlar arasındaki yoğunluk farkına bağlı olarak moleküllerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama kendiliğinden yayılmasıdır.
    • D) Potasyum iyonlarının taşınması koful oluşumu gerektiren büyük moleküllü taşımaya, enzimlerin salgılanması ise doğrudan fosfolipit tabakasından gerçekleşen pasif taşımaya örnektir.
    • E) Canlının ATP üretiminin durdurulması hücre zarındaki tüm geçişleri sonlandırdığı için pasif taşıma yöntemleri de doğrudan hücresel metabolik enerjiye bağımlıdır.
28. 28.

    Bir araştırmacı, tek hücreli bir canlının hücre zarından gerçekleşen üç farklı madde geçiş olayını (K, L ve M) incelemiş ve şu bulguları kaydetmiştir: K olayında zardan geçebilen küçük bir molekül çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama ATP harcanmadan geçmektedir. L olayında zardan geçebilen küçük bir molekül az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama ATP harcanarak taşınmaktadır. M olayında ise zardan doğrudan geçemeyen büyük bir polimer molekül, zarın içeri doğru cep oluşturması ve koful meydana gelmesiyle ATP harcanarak hücre içine alınmaktadır. Bu bulgular doğrultusunda K, L ve M olaylarının sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) K ve L olayları molekül büyüklüğü bakımından farklı gruplarda yer alır.
    • B) L ve M olayları maddelerin geçiş yönünün derişim farkına bağımlı olması yönüyle aynı gruptadır.
    • C) K olayı pasif taşıma, L olayı aktif taşıma, M olayı ise endositoz olarak adlandırılır.
    • D) K ve M olayları enerji gereksinimine göre gruplandırıldığında birlikte değerlendirilir.
    • E) M olayı hücre zarından geçebilen küçük moleküllerin taşınma yöntemleri arasında sınıflandırılır.
29. 29.

    Bir hayvan hücresi kültüründe endoplazmik retikulumdan Golgi cisimciğine gerçekleşen vezikül aktarımı incelenmiştir. Kontrol grubunda sentezlenen proteinleri taşıyan veziküllerin mikrotübüller boyunca ilerleyerek Golgi cisimciğine ulaştığı ve salgılama sürecinin eksiksiz tamamlandığı gözlenmiştir. Hücre iskeletinin mikrotübül birimlerini özgül olarak işlevsiz kılan bir kimyasal uygulandığında ise hücredeki ATP üretiminin ve protein sentezinin normal hızda sürmesine karşın, veziküllerin sitoplazmada dağılarak Golgi cisimciğine ulaşamadığı ve hücre dışına protein salgılanmasının tamamen durduğu saptanmıştır. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre iskeleti elemanları, zarlı organellerin içinde gerçekleşen biyosentez tepkimelerinin enerji ihtiyacını doğrudan karşılar.
    • B) Endoplazmik retikulumda üretilen proteinler, hücre iskeleti bulunmasa dahi sitoplazmik difüzyonla Golgi cisimciğinde düzenli biçimde paketlenir.
    • C) Mikrotübüllerin işlevini yitirmesi durumunda salgı kofullarındaki büyük proteinler hücre zarından kolaylaştırılmış difüzyonla dışarı atılır.
    • D) Hücre içindeki zarlı alt birimler arasında gerçekleşen düzenli madde iletimi ve koordinasyon, hücre iskeleti elemanlarının rehberliğine bağımlıdır.
    • E) Salgılama sürecinde rol oynayan organeller, sitoplazmada birbirlerinden bağımsız çalışır ve hücresel bir altyapıya gereksinim duymaz.
30. 30.

    Patates yumrusundan izole edilen canlı hücrelerin plastit dönüşümünü araştıran bir ekip, sürekli karanlıkta tutulan grupta lökoplastların iç zar sistemi geliştirmeyip yalnızca nişasta depoladığını saptamıştır. Aynı hücreler sürekli ışık alan ortama aktarıldığında ise on gün içinde lökoplastların tilakoit zarlar ve klorofil sentezleyerek kloroplastlara dönüştüğü, nişasta depolama yerine fotosentezle organik besin ve oksijen üretmeye başladığı belirlenmiştir. Bu deney verilerine dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre alt birimleri, çevresel uyaranlara bağlı olarak yapısal ve işlevsel dönüşüm geçirip hücrenin metabolik rolünü değiştirebilir.
    • B) Bitki hücrelerinde organel çeşitleri ve görevleri, hücre oluştuktan sonra çevresel etkenlerle değişmeyen sabit bir yapı sergiler.
    • C) Lökoplastların kloroplasta dönüşebilmesi için hücrenin dış ortamdan hazır organik besin ve klorofil pigmenti alması zorunludur.
    • D) Işık uyarısı, bitki hücresindeki plastitlerin iç zar sistemlerini parçalayarak hücre içi madde depolama kapasitesini kalıcı olarak yok eder.
    • E) Plastitlerin farklı bir organel formuna dönüşmesi, hücrenin canlılığını yitirmesine ve enerji üretiminin tamamen durmasına yol açar.
31. 31.

    Ökaryot bir hayvan hücresi kültüründe, Golgi cisimciğinden lizozom keseciklerinin tomurcuklanmasını özgül olarak engelleyen bir kimyasal uygulanmıştır. Uygulama süresince granüllü endoplazmik retikulumda sindirim enzimlerinin sentezlenmeye devam ettiği, ancak hücre içinde yeni lizozomlar oluşturulamadığı için fagositozla alınan besin kofullarının sindirilemediği saptanmıştır. Kimyasal madde ortamdan uzaklaştırıldığında ise enzimlerin Golgi cisimciğinden lizozomlara aktarılmasıyla hücre içi polimer yıkımının yeniden başladığı belirlenmiştir. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Granüllü endoplazmik retikulum, enzim sentezinin yanı sıra polimer besinlerin hücre içi sindiriminden de doğrudan sorumludur.
    • B) Golgi cisimciğinin çalışması engellendiğinde hücredeki diğer organeller enzim üretimini ve metabolik faaliyetlerini tamamen durdurur.
    • C) Hücre içi sindirim enzimlerinin işlevsel bir organele dönüşmesi, granüllü endoplazmik retikulum ile Golgi cisimciğinin ardışık ve koordineli çalışmasına bağlıdır.
    • D) Besin kofullarının lizozomla kaynaşması, hücrede yeni hidrolitik enzimlerin ribozomlar tarafından üretilmesini zorunlu kılar.
    • E) Lizozom organeli, fagositozla alınan besinlerin parçalanmasında kullandığı enzimleri diğer alt birimlerden bağımsız olarak kendi içinde üretir.
32. 32.

    Ökaryot bir hücre kültüründe çekirdek zarı üzerindeki por komplekslerini özgül olarak tıkayan bir kimyasal uygulanarak hücresel süreçler incelenmiştir. Uygulama sonucunda çekirdekte RNA sentezi devam ettiği hâlde sitoplazmadaki yeni protein sentezinin bir süre sonra durduğu; sitoplazmada üretilmiş olan histon proteinlerinin çekirdeğe geçememesi nedeniyle de DNA eşlenmesinin gerçekleşmediği saptanmıştır. Bu deney verilerine dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Çekirdek zarı, çekirdek plazması ile sitoplazma arasında her türlü kimyasal madde geçişini tamamen engelleyen geçirimsiz bir sınırdır.
    • B) Hücredeki protein sentezi süreçlerinin tamamı genetik materyalden bağımsız olarak yalnız sitoplazmik birimlerin kontrolünde yürütülür.
    • C) DNA eşlenmesinde işlev gören temel enzimler ve yapısal proteinler doğrudan çekirdek sıvısı içindeki ribozomlar tarafından sentezlenir.
    • D) Çekirdek ile sitoplazma arasındaki çift yönlü molekül trafiği, hem protein sentezinin hem de çekirdek faaliyetlerinin sürdürülmesi için zorunludur.
    • E) Çekirdek porlarının kapanması, hücrenin enerji ihtiyacını ortadan kaldırarak mitokondriyal ATP sentezini doğrudan durdurur.
33. 33.

    Bir bitkinin depo doku hücrelerinde lökoplast ve mitokondri arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmacılar; birinci aşamada lökoplasttaki nişasta miktarının yüksek, mitokondrinin oksijen tüketiminin ise bazal düzeyde olduğunu saptamıştır. İkinci aşamada büyüme uyarısıyla birlikte lökoplasttaki nişasta miktarı hızla azalırken mitokondrinin oksijen tüketimi ile hücresel ATP üretiminin en üst düzeye ulaştığı kaydedilmiştir. Üçüncü aşamada lökoplasttaki nişastayı hidroliz eden enzimler özgül bir kimyasalla engellendiğinde ise glukoz açığa çıkışının durduğu ve mitokondriyal ATP sentezinin hızla bazal seviyeye gerilediği belirlenmiştir. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Mitokondrinin enerji üretebilmesi için gerekli organik monomerler yalnızca fotosentez yapan plastitler tarafından doğrudan karşılanır.
    • B) Lökoplastlar, depoladıkları yedek besinleri hidroliz edebilmek için gereksinim duydukları tüm sindirim enzimlerini mitokondriden temin eder.
    • C) Hücrede mitokondriyal oksijen tüketiminin artması, lökoplastlardaki nişasta sentez mekanizmasının da eş zamanlı uyarılmasını zorunlu kılar.
    • D) Lökoplastın iç zarlarında gerçekleşen hidroliz tepkimeleri sırasında sentezlenen serbest ATP'ler doğrudan mitokondri matriksine aktarılır.
    • E) Lökoplastta depolanan polimer maddelerin hidrolizi, mitokondrinin hücresel solunumda kullanacağı monomer miktarını ve ATP üretim düzeyini belirler.
34. 34.

    Bir biyokimya laboratuvarında karaciğer dokusundan izole edilen hücreler, artan derişimlerde toksik kimyasal içeren ortamlarda incelenmiştir. Toksik madde yoğunluğu arttıkça hücredeki granülsüz endoplazmik retikulum zar yüzey alanının ve peroksizom sayısının belirgin biçimde arttığı, hücrenin zararlı maddeleri etkisizleştirme kapasitesinin en üst düzeye ulaştığı kaydedilmiştir. Ortamdaki toksik kimyasal tamamen uzaklaştırıldıktan sonra ise hücredeki lizozom aktivitesinin geçici olarak arttığı ve çoğalmış olan bu alt birimlerin kontrollü yıkımıyla organel miktarının başlangıç düzeyine döndüğü saptanmıştır. Bu deney verilerine dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre alt birimlerinin sayı ve büyüklükleri, dış çevreden gelen kimyasal uyarılardan etkilenmeyen değişmez bir yapıya sahiptir.
    • B) Lizozomlar yalnızca hücre dışından fagositozla alınan büyük besinlerin sindiriminde görev alarak hücre içi yapıların yıkımına katılmaz.
    • C) Hücre alt birimleri, değişen hücresel gereksinimlere uyum sağlamak amacıyla miktar ve etkinliklerini dinamik olarak ayarlayıp hücre içi dengenin korunmasında birlikte rol oynar.
    • D) Hücredeki zehirsizleştirme faaliyetleri, protein sentezine ve enerji üretimine ihtiyaç duymayan organellerce yürütülür.
    • E) Toksik maddelerin parçalanması sürecinde peroksizomlar doğrudan granülsüz endoplazmik retikulum zarlarına dönüşerek işlev görür.
35. 35.

    Bir araştırmacı, bir kara bitkisinden izole ettiği canlı yaprak hücrelerini farklı derişimlerdeki tuz çözeltilerine bırakarak hücre alt birimlerindeki değişimleri incelemiştir. Hücre dışı çözelti derişimi arttıkça merkezi koful hacminin 100 birimden sırasıyla 60 ve 25 birime gerilediği, hücre zarı ile hücre çeperi arasındaki mesafenin ise 0 birimden sırasıyla 4 ve 12 birime çıktığı kaydedilmiştir. İncelemeler sırasında selüloz yapılı hücre çeperinin hücreye kazandırdığı dış sınırların ve genel şeklin deney boyunca korunduğu tespit edilmiştir. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre çeperi, ortam derişimi arttıkça merkezi koful ile aynı oranda büzülerek hücrenin iç hacmini küçültür.
    • B) Merkezi kofulun su kaybetmesi, hücre zarının esneklik ve seçici geçirgenlik özelliğini tamamen yitirmesine yol açar.
    • C) Merkezi kofulun osmotik dengedeki hacimsel değişimi hücre zarının konumunu etkilerken hücre çeperi hücrenin dış sınırını korur.
    • D) Hücre zarı ile hücre çeperi arasındaki mesafenin açılması, kofulun dış ortamdan aktif olarak tuz almasından kaynaklanır.
    • E) Hücre çeperinin sert yapısı, hipertonik ortamda bulunan bitki hücresinin dış ortama su vermesini bütünüyle engeller.
36. 36.

    Bir hücre biyolojisi laboratuvarında, granülsüz endoplazmik retikulumda lipit sentezinden sorumlu enzimleri özgül olarak durduran bir kimyasalın ökaryot hücreler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Uygulama yapılan hücrelerde protein sentezinin ve ATP üretiminin normal hızda devam ettiği, ancak çekirdek kılıfı ile hücre zarındaki fosfolipit miktarının giderek azalarak bu zarların yapısal bütünlüğünün bozulduğu saptanmıştır. Yapılan ileri analizler, kontrol grubundaki hücrelerde granülsüz endoplazmik retikulumdan köken alan veziküllerin diğer organel ve yüzey zarlarına sürekli lipit aktararak bu yapıların onarımını sağladığını ortaya koymuştur. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Çekirdek kılıfı ve hücre zarı, gereksinim duydukları tüm yapısal molekülleri mitokondri faaliyeti sonucunda doğrudan kendileri sentezler.
    • B) Granülsüz endoplazmik retikulumun lipit üretiminin durdurulması, hücredeki serbest ribozomların polipeptit sentezini anında engeller.
    • C) Hücre içi ve dışı zar sistemlerinin sürekliliği ve yenilenmesi, granülsüz endoplazmik retikulumun sentezlediği lipitlerin hedef zarlara aktarılmasına bağlıdır.
    • D) Hücre zarı ve çekirdek kılıfı, yapılarındaki fosfolipit tabakasını korumak için yalnızca hücre dışından endositozla alınan hazır yağları kullanır.
    • E) Protein sentezi ve hücresel solunum süreçleri, hücre zarlarının yapısal bütünlüğü tamamen dağılsa dahi hücrede sınırsız süre kesintisiz devam eder.
37. 37.

    Özdeş bitki hücrelerinde farklı ışık şiddetlerinde yapılan ölçümlerde; karanlık ortamda mitokondrinin saatte 10 birim karbondioksit ürettiği ve bu gazın hücre dışına verildiği, düşük ışıkta kloroplastın mitokondri kaynaklı 10 birim karbondioksitin tamamını tüketmesiyle dış ortamla net gaz alışverişinin sıfırlandığı, yüksek ışıkta ise kloroplastın tüketim hızı saatte 35 birime ulaştığı için aradaki 25 birimlik farkın hücre dışından alındığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Kloroplast ve mitokondri, metabolik ürünlerin hücresel düzeyde birbirine aktarılması yoluyla karşılıklı madde döngüsünü sağlayan işlevsel bir bütünlük içinde çalışır.
    • B) Mitokondrinin hücresel solunum hızı ve ürettiği karbondioksit miktarı doğrudan ortamdaki ışık şiddetine bağlı olarak değişir.
    • C) Kloroplastın karbon özümlemesini sürdürebilmesi için her ışık düzeyinde hücre dışından karbondioksit girişi gerçekleşmek zorundadır.
    • D) Mitokondride gerçekleşen enerji üretimi ve solunum tepkimeleri yalnızca kloroplast faaliyetinin durduğu ışıksız evrede sürdürülür.
    • E) Kloroplast fotosentez tepkimelerinde kullanacağı inorganik karbon kaynağını yalnızca hücre dış ortamından temin edebilir.
38. 38.

    Bir araştırmacı, bölünmekte olan hayvan hücresi kültürüne sentrozomların mikrotübül organize etme yeteneğini durduran özgül bir madde uygulamıştır. Yapılan incelemelerde hücrede DNA replikasyonunun, kromatinlerin kromozomlara dönüşmesinin ve çekirdek zarının erimesinin eksiksiz gerçekleştiği; ancak iğ iplikleri oluşamadığı için kromozomların kutuplara çekilemediği ve bölünmenin tamamlanamadığı saptanmıştır. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre bölünmesinin başarıyla tamamlanabilmesi, çekirdekteki süreçler ile sentrozomun iğ ipliği oluşturma işlevinin koordineli gerçekleşmesine bağlıdır.
    • B) Çekirdek zarı ve çekirdekçiğin eriyebilmesi, sentrozomun iğ ipliklerini kinetokorlara bağlaması koşuluna bağlıdır.
    • C) Sentrozom faaliyeti durdurulduğunda hücre, kromozomları kutuplara çekmeden sitoplazma bölünmesini doğrudan tamamlar.
    • D) Sitoplazmada iğ ipliklerinin oluşmaması, çekirdekteki DNA replikasyonu ve kromatin yoğunlaşması süreçlerini engeller.
    • E) Çekirdek içi genetik materyalin düzenlenmesi ve eşlenmesi doğrudan sentrozom organelinin kontrolünde yürütülür.
39. 39.

    Ökaryot bir hayvan hücresinde hücre zarı yüzey alanı değişimleri incelenmiş; Golgi cisimciğinden kopan salgı kofullarının hücre zarıyla yoğun şekilde kaynaştığı birinci evrede zar yüzey alanının belirgin biçimde arttığı kaydedilmiştir. İkinci evrede ise hücreye büyük besin polimerleri verildiğinde hücre zarının içe çökerek çok sayıda besin kofulu oluşturduğu ve zar yüzey alanının başlangıç seviyesinin altına indiği saptanmıştır. Bu gözlem verilerine dayanılarak hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Besin kofulunun meydana gelmesi yalnızca hücre zarındaki taşıyıcı proteinlerin molekülü içeri aktarmasıyla gerçekleşir.
    • B) Hücre zarı ile koful ve Golgi cisimciği arasında çift yönlü kesecik transferine dayalı dinamik bir zar döngüsü bulunur.
    • C) Salgı kofulunun hücre zarına eklenmesi durduğunda hücrenin fagositoz ve pinositoz yapma kapasitesi kalıcı olarak sonlanır.
    • D) Hücre zarı yüzeyindeki dalgalanmalar, koful sıvısının sitoplazmaya boşalmasıyla oluşan turgor basıncının zarı esnetmesinden kaynaklanır.
    • E) Hücre içine alınan büyük besinler doğrudan Golgi cisimciğine iletilerek zarsız yapılara dönüştürülüp depolanır.
40. 40.

    Bir biyoloji araştırmasında amip hücreleri iki gruba ayrılarak incelenmiş; birinci gruptaki hücreler normal ortamda tutulurken ikinci gruptaki hücrelere hücre iskeletini oluşturan mikrofilamentlerin uzayıp kısalmasını engelleyen özgül bir kimyasal uygulanmıştır. İkinci gruptaki amip hücrelerinde hücre zarından küçük moleküllerin pasif geçişinin ve hücre içi ATP üretiminin kesintisiz sürdüğü, ancak hücre zarında yalancı ayakların oluşamadığı ve besin kofulu meydana getirilerek yapılan fagositozun tamamen durduğu belirlenmiştir. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre zarının yer değiştirme ve büyük molekülleri koful oluşturarak içeri alma gibi biçimsel işlevleri, hücre iskeleti alt birimlerinin dinamik desteğine doğrudan bağımlıdır.
    • B) Hücre iskeleti elemanlarının baskılanması, hücre zarındaki tüm taşıma mekanizmalarının ve pasif madde geçişlerinin eş zamanlı olarak durmasına neden olur.
    • C) Hücre zarı aracılığıyla besin kofulu oluşturulabilmesi için öncelikle hücre içi ATP üretiminin tamamen durdurulması gerekir.
    • D) Mikrofilamentlerin işlevini yitirmesi, hücre zarının seçici geçirgenliğini tamamen yok ederek hücreyi dış ortama karşı bütünüyle savunmasız bırakır.
    • E) Hücre iskeleti, hücre zarındaki biçim değişikliklerini doğrudan yönlendirmek yerine sadece mitokondrideki enerji üretim hızını denetler.
41. 41.

    Bitki hücresinde bölünme sırasında Golgi cisimciğinde paketlenen çeper öncülü salgı keseciklerinin hücre iskeleti boyunca bölünme düzlemine taşınıp kaynaşarak ara lameli oluşturduğu bilinmektedir. Yapılan bir deneyde, Golgi cisimciğinde salgı üretimini özgül olarak durduran bir kimyasal uygulandığında çekirdek bölünmesi eksiksiz tamamlandığı hâlde ara lamelin oluşmadığı ve sitokinezin gerçekleşmediği saptanmıştır. Bu deney verilerine göre hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Çekirdek bölünmesinin başlaması ve tamamlanması, Golgi cisimciğinden salgılanan çeper bileşenlerinin varlığına doğrudan bağımlıdır.
    • B) Hücre iskeleti elemanları, Golgi aktivitesi durduğunda çeper öncülü maddeleri kendisi sentezleyerek bölünmeyi tamamlar.
    • C) Sitokinezin gerçekleşmemesi durumunda çekirdekteki genetik materyalin eşlenmesi ve kromozomların ayrılması engellenir.
    • D) Hücre çeperinin inşası, çekirdeğin yönetiminden tamamen bağımsız olarak yalnız hücre iskeletinin yapısal desteğiyle yürütülür.
    • E) Hücrenin yeni çeper sınırlarını oluşturarak bölünmesi, salgı ve paketleme yapan organelin işlevsel katkısına bağımlıdır.
42. 42.

    Bir su bitkisi hücresinde sitoplazma akıntısına bağlı kloroplast hareketleri incelenirken hücreye hücre iskeletinin mikrofilament yapısını engelleyen özgül bir madde uygulanmıştır. Uygulama sonrasında hücrenin ATP miktarının ve fotosentez hızının değişmediği, ancak kloroplastların hücre zarı boyunca sergilediği yer değiştirme hareketinin tamamen durduğu ve organellerin sabit kaldığı saptanmıştır. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Kloroplastların metabolik olarak aktif kalabilmesi hücre iskeletinin kesintisiz hareketine bağlıdır.
    • B) Organellerin sitoplazma içindeki dinamik yer değişimi hücre iskeleti elemanlarının desteğiyle gerçekleşir.
    • C) Hücre iskeleti elemanlarının temel görevi organeller arası enerji ve besin aktarımını denetlemektir.
    • D) Mikrofilamentlerin yapısının bozulması kloroplast zarının seçici geçirgenliğini doğrudan ortadan kaldırır.
    • E) Sitoplazmada organel hareketlerinin durması hücredeki tüm biyosentez tepkimelerinin sonlandığını gösterir.
43. 43.

    Araştırmacılar, aydınlık ortamda tutulan bir bitki hücresinde kloroplastın kesintisiz organik besin ve ATP ürettiğini, ancak sitoplazmadaki aktif taşıma olaylarının mitokondri kaynaklı ATP'ye bağımlı olduğunu belirlemiştir. Hücreye mitokondriyal ATP sentezini özgül olarak engelleyen bir kimyasal uygulandığında; kloroplast glukoz üretmeye devam ettiği hâlde sitoplazmadaki biyosentez tepkimelerinin ve zar taşınımının durduğu saptanmıştır. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Kloroplastlar, mitokondri etkinliği azaldığında sitoplazmanın ATP gereksinimini karşılamak için enerji üretim hızını artırır.
    • B) Bitki hücrelerinde aydınlık ortamda tüm metabolik enerji ihtiyacı kloroplast tarafından doğrudan karşılandığından mitokondri pasif kalır.
    • C) Kloroplastın glukoz üretebilmesi için mitokondride gerçekleşen solunum tepkimelerinden doğrudan ATP aktarılması zorunludur.
    • D) Sitoplazmadaki aktif taşıma olayları sadece karanlık ortamda mitokondriyal ATP tüketimine ihtiyaç duyar.
    • E) Kloroplastta üretilen ATP yalnızca organelin kendi besin sentezinde kullanıldığından hücrenin genel metabolik işlevleri aydınlıkta dahi mitokondri faaliyetine bağımlıdır.
44. 44.

    Ökaryot bir hücre kültüründe çekirdekçiğin etkinliği özgül bir yöntemle durdurulmuş ve hücredeki moleküler süreçler incelenmiştir. Yapılan ölçümlerde çekirdekte haberci RNA (mRNA) üretiminin kesintisiz sürdüğü, buna karşın sitoplazmadaki işlevsel ribozom sayısının giderek azaldığı ve bir süre sonra protein sentezinin tamamen durduğu kaydedilmiştir. Bu deney bulgularına dayanılarak hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Ribozomların yapısal alt birimlerinin üretimi ve bir araya getirilmesi çekirdekçik aktivitesine doğrudan bağımlıdır.
    • B) Hücredeki tüm RNA çeşitlerinin sentezi ve olgunlaşması yalnızca çekirdekçik bölgesinde gerçekleşir.
    • C) Protein sentezinin durması, hücrede genetik bilginin aktarımını sağlayan mRNA moleküllerinin sentezlenememesinden kaynaklanır.
    • D) Çekirdekçik, amino asitlerin peptit bağlarıyla birleştirilerek polipeptit zincirlerinin doğrudan kurulduğu hücresel alt birimdir.
    • E) Sitoplazmada ribozom miktarının azalması, çekirdeğin kalıtım materyalini kopyalama yeteneğini anında kaybetmesine yol açar.
45. 45.

    Bir memeli hücresinde yağ asitlerinin enerji üretiminde kullanılması sürecinde hücresel alt birimlerin faaliyeti incelenmiş ve şu bulgular elde edilmiştir: 1. Durum (Kontrol): Çok uzun zincirli yağ asitleri peroksizomlarda daha kısa zincirli yağ asitlerine dönüştürülmüş ve ardından bu moleküller mitokondriye aktarılarak yüksek miktarda ATP sentezlenmiştir. 2. Durum (Deney): Hücrede peroksizom aktivitesi özgül bir inhibitörle engellendiğinde, ortamda çok uzun zincirli yağ asitleri bulunmasına rağmen mitokondriyal ATP üretiminin bazal seviyeye düştüğü ve hücrede işlenmemiş yağ asitlerinin biriktiği gözlenmiştir. Bu deney verilerine göre hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre alt birimleri, metabolik faaliyetleri için gereken tüm substratları dış ortamdan hazır alarak birbirinden bağımsız işlev görür.
    • B) Bir organelin işlevini kaybetmesi, hücredeki diğer metabolik süreçleri ve enerji dönüşüm basamaklarını hiçbir şekilde etkilemez.
    • C) Peroksizom, hücrenin tüm hücresel enerji ihtiyacını mitokondriden bağımsız olarak tek başına karşılayan temel organeldir.
    • D) Belirli metabolik yolların tamamlanabilmesi ve mitokondrinin substratları kullanabilmesi, başka bir organelin hazırlayıcı kimyasal dönüşümüne bağlıdır.
    • E) Mitokondri organeli, boyutu ve zincir uzunluğu fark etmeksizin hücreye giren tüm organik molekülleri ön işlem olmaksızın doğrudan solunuma katar.
46. 46.

    Tatlı suda yaşayan tek hücreli ökaryot bir canlı türü, tuz derişimleri farklı üç ortama bırakılarak kontraktil kofulunun dakikadaki atım sayısı ile hücrenin birim zamandaki ATP tüketimi incelenmiştir. Hücrenin saf su ortamında dakikada 18 kez koful atımı gerçekleştirdiği ve en yüksek ATP tüketimine ulaştığı, %0,5 tuzlu ortamda atım sayısının 6'ya indiği, hücreyle eş yoğunluktaki (izotonik) ortamda ise koful hareketinin durduğu ve ATP tüketiminin bazal seviyeye gerilediği belirlenmiştir. Bu deney verilerine dayanılarak hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Ortamın tuz yoğunluğunun değişmesi, hücre zarının seçici geçirgen özelliğini tümüyle yitirmesine neden olur.
    • B) Hücre içi su dengesini koruyan organelin işlevsel temposu, metabolik enerji sağlayan alt birimlerin etkinliğiyle doğrudan ilişkilidir.
    • C) Çevreyle izotonik olan ortamda kofulun durması, hücrede organik madde taşınmasını sağlayan endoplazmik retikulumun yok edildiğini gösterir.
    • D) Dış ortamdaki tuz derişimi arttıkça kofulun hacmi büyüyerek hücre çeperinin yerini alan koruyucu bir tabaka oluşturur.
    • E) Saf su ortamında mitokondri etkinliğinin yükselmesi, hücreye giren fazla suyun kloroplastlar tarafından fotosentezde tüketildiğini kanıtlar.
47. 47.

    Besin kıtlığı yaşayan ökaryot bir hücrede hücresel geri dönüşüm süreci izlenmiş; işlevini yitirmiş yaşlı mitokondrilerin endoplazmik retikulum zarıyla çevrelenip lizozom enzimleriyle yapı birimlerine ayrıldığı tespit edilmiştir. Sürecin devamında hidroliz sonucu açığa çıkan amino asitlerin ribozomlar tarafından yeni enzimlerin sentezinde kullanıldığı ve hücrenin canlılığını koruduğu kaydedilmiştir. Bu gözlemlere dayanılarak hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Hücre alt birimleri, değişen çevre koşullarında hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için madde dönüşümü ve üretim süreçlerinde birbiriyle eş güdümlü çalışır.
    • B) Lizozom organeli, hücre içi sindirimde görev alan hidroliz enzimlerini ve amino asitleri dış ortamdan hazır alarak faaliyet gösterir.
    • C) Endoplazmik retikulum, hasarlı organelleri tek başına parçalayarak hücresel enerji ihtiyacını doğrudan karşılayan temel yapıdır.
    • D) Ribozomlar, protein sentezinde ihtiyaç duyduğu monomerleri yalnızca hücre zarından endositoz yoluyla alınan besinlerden temin eder.
    • E) Yaşlanmış mitokondrilerin parçalanması, hücre içi metabolizmanın tamamen durmasına ve hücrenin doğrudan ölümüne neden olur.
48. 48.

    Bir araştırmacı, sindirim enzimi üreten ökaryot bir hücrede radyoaktif işaretli amino asitlerin sırasıyla ribozom, granüllü endoplazmik retikulum ve Golgi cisimciğinde yoğunlaştığını, ardından salgı kofullarıyla hücre zarına iletildiğini belirlemiştir. Deneyin ikinci aşamasında hücreye mitokondri faaliyetini tamamen durduran bir inhibitör eklendiğinde, Golgi cisimciğinde paketlenen enzimlerin hücre zarına taşınmasının ve dış ortama salgılanmasının kesintiye uğradığı tespit edilmiştir. Bu deney verilerine göre hücre alt birimlerinin işleyişi ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücrede salgılanacak proteinlerin paketlenip dış ortama iletilmesi sürecindeki alt birimler, mitokondrinin sağladığı kimyasal enerjiye bağımlı çalışır.
    • B) Ribozomda gerçekleşen polipeptit sentezi mitokondri etkinliğinden bağımsız olup hücrede hiçbir zaman ATP harcanmasını gerektirmez.
    • C) Golgi cisimciğinin salgılama işlevinin durması, granüllü endoplazmik retikulumun doğrudan hücre dışına enzim göndermesini sağlar.
    • D) Mitokondrinin işlevini yitirmesi yalnızca hücre bölünmesini durdurur, zarlı organeller arasındaki vezikül trafiğini etkilemez.
    • E) Salgı kofullarının oluşumu ve hareketi hücre zarı tarafından yönlendirilirken diğer organeller bu süreçte görev almaz.