İnorganik Moleküller Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir biyoloji laboratuvarında, hidrojen peroksiti parçalayan katalaz enziminin çalışmasında minerallerin etkisini incelemek amacıyla özdeş üç deney tüpü hazırlanmıştır. Tüplerin her birine eşit miktarda katalaz apoenzimi ile hidrojen peroksit konulmuş; ardından birinci tüpe demir ($Fe^{2+}$), ikinci tüpe magnezyum ($Mg^{2+}$), üçüncü tüpe ise kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonları eklenmiştir. Uygun sıcaklık ve pH koşullarında bekletilen ortamlardan yalnızca demir iyonu içeren birinci tüpte hızlı gaz kabarcığı çıkışıyla tepkimenin gerçekleştiği, diğer iki tüpte ise hiçbir kimyasal dönüşümün olmadığı saptanmıştır. Bu kontrollü deney bulgularına dayalı olarak minerallerin canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Mineraller metabolik tepkimelerde enerji verici temel substrat olarak tüketilir.
   • B) Biyolojik sistemlerde her mineralin özgül bir görevi olup bir mineralin işlevi başka bir mineralle telafi edilemez.
   • C) İnorganik bileşikler hücresel faaliyetleri düzenleyebilmek için öncelikle hidroliz enzimleriyle sindirilmelidir.
   • D) Enzimlerin işlev görebilmesi için ortamda tüm mineral çeşitlerinin aynı anda bulunması zorunludur.
   • E) Canlılar metabolizmaları için gerekli olan mineral çeşitlerini organik besinleri dönüştürerek sentezleyebilir.
2. 2.

   Bir araştırmacı, kemik dokunun yapısındaki bileşenlerin işlevini incelemek amacıyla eşit kütle ve kalınlıktaki iki kemik parçasından birini saf suda, diğerini ise mineralleri çözen seyreltik bir asit çözeltisinde 24 saat bekletmiştir. Süre sonunda saf sudan çıkarılan kemik sertliğini ve direncini korurken, asit çözeltisinden çıkarılan kemiğin kalsiyum ve fosfat tuzlarını kaybettiği ve elastik bir hâl alarak kolayca bükülebildiği kaydedilmiştir. Bu kontrollü deney bulgularına dayalı olarak minerallerin canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Mineraller, metabolik süreçlerde doğrudan hücresel solunuma katılarak hücrelerin öncelikli enerji ihtiyacını karşılar.
   • B) İnorganik moleküller, canlı dokularının yapısına katılmayıp yalnızca metabolik tepkimeleri hızlandıran düzenleyiciler olarak görev yapar.
   • C) Mineraller, canlı dokularının yapısına katılarak bu dokulara mekanik direnç, sertlik ve fiziksel dayanıklılık kazandırır.
   • D) İnorganik tuzların dokularda işlev gösterebilmesi için sindirim sisteminde özgül enzimlerle yapı birimlerine parçalanması gerekir.
   • E) Minerallerin yetersizliğinde hücredeki organik moleküller inorganik maddelerin yerini alarak dokulara aynı yapısal desteği sağlar.
3. 3.

   Bir biyoloji laboratuvarında özdeş miktarda nişasta ve amilaz enzimi içeren üç farklı deney tüpünün pH ve sıcaklıkları optimum düzeyde sabit tutulurken ortamdaki su oranları sırasıyla %6, %12 ve %24 olarak ayarlanmıştır. Belirli bir bekleme süresi sonunda yapılan analizlerde, su oranı %6 ve %12 olan tüplerdeki nişasta miktarında herhangi bir değişim olmazken %24 su içeren tüpte nişastanın tamamen glikoza dönüştüğü saptanmıştır. Bu kontrollü deneyden elde edilen bulgulara dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Düşük su oranına sahip ortamlarda enzimler denatüre olarak yapısal bütünlüğünü bütünüyle kaybettiğinden metabolizma durur.
   • B) Su molekülleri, hidroliz tepkimelerinde doğrudan enerji verici substrat olarak harcanarak reaksiyon hızını belirler.
   • C) Enzimlerin çalışabilmesi için ortamdaki serbest su oranının her koşulda doymuşluk sınırında tutulması gerekmektedir.
   • D) Su, organik polimerlerin sindirilmesinde rol oynamazken yalnızca reaksiyon sonucu oluşan ürünlerin taşınmasını sağlar.
   • E) Canlılarda biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşebilmesi ve enzimlerin aktif kalabilmesi için ortamda belirli bir asgari su oranının bulunması zorunludur.
4. 4.

   Bir öğrenci grubu, suyun canlılar için önemini araştırmak amacıyla bir kaba saf su koyarak su yüzeyine bıraktıkları ince bir ataşın batmadığını gözlemler. Ardından aynı su yüzeyine bırakılan sucul bir böceğin, suyun içine batmadan yüzey üzerinde rahatça yürüyebildiği belirlenir. Kaba su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarını zayıflatan bir damla deterjan eklendiğinde ise hem ataşın hem de sucul böceğin suya battığı tespit edilir. Bu kontrollü gözlem ve deney sonuçlarına dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Suyun iyi bir çözücü olması, metabolik atıkların hücrelerden uzaklaştırılmasını sağlar.
   • B) Suyun özgül ısısının yüksek olması, sucul ekosistemlerin ani sıcaklık değişimlerine karşı korunmasını sağlar.
   • C) Su moleküllerinin kendi arasındaki çekimle oluşturduğu yüzey gerilimi, bazı canlılar için hareket edebilecekleri bir yaşam alanı sunar.
   • D) Suyun katı hâldeki yoğunluğunun sıvı hâlinden az olması, göllerin yüzeyden donarak dipteki canlılığı korumasını sağlar.
   • E) Su moleküllerinin farklı yüzeylere tutunmasını sağlayan adezyon kuvveti, suyun yer çekimine karşı taşınmasında tek başına rol oynar.
5. 5.

   Terlemenin canlılarda vücut sıcaklığını dengelemedeki etkisini modellemek isteyen bir öğrenci, ilk sıcaklıkları 40 °C olan özdeş iki metal su kabından birinin dışını saf suyla ıslatılmış bezle, diğerini ise kuru bezle kaplar. Kapları oda sıcaklığında çalışan özdeş fanların karşısına yerleştirerek içlerindeki suyun sıcaklığını 15 dakika boyunca kaydeder. Süre sonunda ıslak bezle sarılı kaptaki sıcaklığın, kuru bezle sarılı kaba kıyasla belirgin şekilde daha fazla düştüğü belirlenir. Bu deneyden elde edilen bulgulara dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Su moleküllerinin birbirine tutunmasıyla oluşan kohezyon kuvveti, su sütununun yer çekimine karşı kesintisiz taşınmasını sağlar.
   • B) Suyun özgül ısısının yüksek olması, mevsimsel sıcaklık dalgalanmalarının kıyı ekosistemlerinde dengelenmesinde etkilidir.
   • C) Su çok iyi bir çözücü olduğu için hücresel metabolizma ürünlerinin dokulardan uzaklaştırılmasını kolaylaştırır.
   • D) Suyun buharlaşırken çevresinden ısı alması, canlıların terleme yoluyla aşırı ısınmasını önleyerek vücut sıcaklığını dengelemeye yardımcı olur.
   • E) Suyun donarken hacminin artması ve yoğunluğunun düşmesi, sucul canlıların kış aylarında yaşamlarını sürdürmesine olanak tanır.
6. 6.

   Laboratuvar ortamında özdeş iki cam kılcal borunun uçları; saf su ve hidrojen bağlarını zayıflatan bir kimyasal eklenmiş sıvı bulunan kaplara daldırılmıştır. Deney sonucunda saf suyun boru çeperine tutunup moleküllerin birbirini çekmesiyle yer çekimine karşı kesintisiz bir sütun hâlinde yükseldiği, diğer sıvının ise boruda yeterince yükselemediği gözlenmiştir. Bu deney bulgularına dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Su moleküllerinin buharlaşması sırasında ortamdan ısı alması, terleme yoluyla vücut sıcaklığının dengelenmesini sağlar.
   • B) Su moleküllerinin birbirine ve yüzeylere tutunma özelliği, bitkilerde su ve minerallerin yer çekimine zıt yönde taşınmasına olanak tanır.
   • C) Suyun donarken hacminin artıp yoğunluğunun azalması, soğuk havalarda sucul ekosistemlerin tabanındaki canlılığın korunmasını sağlar.
   • D) Suyun polar yapısı sayesinde çok iyi bir çözücü olması, metabolik atıkların seyreltilerek vücuttan güvenle atılmasında etkilidir.
   • E) Su moleküllerinin yüksek özgül ısıya sahip olması, ani sıcaklık değişimlerine karşı hücresel dengenin korunmasına yardımcı olur.
7. 7.

   Bir öğretmen, kış aylarında göllerin neden tamamen donmadığını araştıran öğrencileriyle birlikte şeffaf bir silindir kaba su koyarak dondurucu ortamda bir deney tasarlamıştır. Süreç içinde kabın üst yüzeyinde buz tabakası oluşurken oluşan buzun dibe batmayıp yüzeyde kaldığı, kabın tabanındaki suyun ise +4 °C sıcaklıkta ve sıvı fazda korunduğu kaydedilmiştir. Bu deney bulgularına dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Su moleküllerinin birbirine bağlanmasını sağlayan kohezyon kuvveti, suyun kap çeperlerine tutunarak yer çekimine karşı hareketini kolaylaştırır.
   • B) Suyun özgül ısısının yüksek olması, metabolik tepkimeler sırasında açığa çıkan ısının canlı vücudundan terleme yoluyla uzaklaştırılmasını sağlar.
   • C) Suyun katı hâldeki yoğunluğunun sıvı hâline göre daha düşük olması, sucul ekosistemlerde buzun altında sıvı ortam oluşturarak canlılığın devamını sağlar.
   • D) Suyun polar yapısı sayesinde iyi bir çözücü olması, minerallerin ve metabolik atıkların hücreler arasında çökelmeden taşınmasını destekler.
   • E) Su moleküllerinin iyonlaşması sonucunda serbest kalan hidrojen iyonları, hücre içi enzimlerin çalışması için uygun pH dengesini oluşturur.
8. 8.

   Bir araştırmacı, özdeş iki kaba eşit kütlede saf su ve etil alkol koyarak kapları özdeş ısıtıcılarla aynı süre ısıtmıştır. Süre sonunda suyun sıcaklık artışının alkole kıyasla çok daha az olduğu, ardından her iki kaba eklenen eşit miktardaki biyolojik tuzların ise yalnızca suda bütünüyle çözündüğü kaydedilmiştir. Bu kontrollü deneyden elde edilen bulgulara dayalı olarak suyun canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Suyun donarken yoğunluğunun artması; sucul ekosistemlerin dipten donmasını önleyerek canlıların yaşamsal faaliyetlerini korumada tek başına yeterlidir.
   • B) Yüksek özgül ısıya ve güçlü çözücülüğe sahip olması; suyun canlılarda iç ortam sıcaklığını kararlı tutmasında ve maddelerin taşınmasında temel rol oynamasını sağlar.
   • C) Suyun sıcaklık artışına direnç göstermesi; hücresel solunum tepkimelerinde organik besinlerin yerine geçerek doğrudan kimyasal enerji üretilmesine zemin hazırlar.
   • D) Sıvıların çözme kapasitesinin artması; inorganik tuzların hücre zarından endositozla alınmasını ve sindirilerek yapı birimlerine ayrılmasını zorunlu kılar.
   • E) Suyun buharlaşma hızının yüksek olması; hücresel metabolizma için gerekli olan polimer maddelerin kanda çökelerek birikmesini doğrudan engeller.
9. 9.

   Bir laboratuvarda tek hücreli bir canlı türünün bulunduğu ortama yalnızca su ve temel mineraller verilerek hücredeki metabolik süreçler incelenmiştir. Yapılan analizlerde bu bileşiklerin herhangi bir sindirim enzimiyle parçalanmadan doğrudan hücre içine alındığı, hücresel solunum tepkimelerinde ATP üretiminde doğrudan enerji ham maddesi olarak tüketilmediği ancak ortamdan uzaklaştırıldıklarında hücre içi enzim etkinliklerinin durduğu ve sitoplazma pH dengesinin bozulduğu tespit edilmiştir. Bu deneyden elde edilen verilere dayalı olarak inorganik bileşiklerin canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Hücre zarından geçerken mutlaka hidroliz enzimleriyle daha küçük yapı birimlerine ayrılmaları gerekir.
   • B) Hücresel solunumda birincil enerji kaynağı olarak kullanılarak ATP üretimini sağlarlar.
   • C) Canlı hücreler tarafından ihtiyaç duyulduğunda fotosentez benzeri yollarla sıfırdan sentezlenebilirler.
   • D) Hücre içi yoğunluğu artırarak su kaybına yol açtıklarından metabolizmayı yavaşlatıcı etki gösterirler.
   • E) Hücresel solunumda enerji verici olarak yıkılmasalar da metabolik faaliyetlerin sürdürülmesi ve iç dengenin korunması için zorunludur.
10. 10.

    Bir araştırmacı, özdeş üç saksı bitkisini aynı sıcaklık ve ışık koşullarında tutarak birinci grubu saf suyla, ikinci grubu tüm mineralleri içeren tam besin çözeltisiyle, üçüncü grubu ise yalnızca magnezyumu çıkarılmış besin çözeltisiyle sulamıştır. Bir süre sonra tam besin çözeltisi verilen bitkiler canlı ve yeşil kalarak büyürken, magnezyum bulunmayan ortamdaki bitkilerin yapraklarında sararma gözlenmiş ve gelişimleri duraklamıştır. Bu kontrollü deneyden elde edilen bulgulara dayalı olarak minerallerin canlılar için önemi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Hücresel solunumda parçalanarak canlının ihtiyaç duyduğu metabolik enerjiyi doğrudan karşılar.
    • B) Ortamda bulunmadığı durumlarda bitkiler tarafından fotosentez yoluyla üretilerek eksikliği giderilir.
    • C) Eksikliğinde ortaya çıkan metabolik aksaklıklar, ortamdaki diğer minerallerin miktarı artırılarak telafi edilebilir.
    • D) Hücre zarı porlarından geçemediği için bitki dokularında sadece hücreler arası boşluklarda birikir.
    • E) Canlı yapısına katılarak ve hayati moleküllerin işlevinde rol alarak organizmanın sağlıklı gelişimini destekler.