Hücrenin Organizasyonu Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Çok hücreli bir canlı modelinde; vücudun iç kısımlarında bulunan hücrelerin dış ortamla doğrudan temas kuramadığı, bu hücrelerin gereksinim duyduğu dengeli ortamın doku, organ ve sistemlerin ortaklaşa düzenlediği bir iç çevre sayesinde sağlandığı gösterilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki yapısal organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Organizasyon düzeyi basitten karmaşığa ilerledikçe hücrelerin canlılıklarını korumak için diğer dokulara duyduğu metabolik bağımlılık azalır.
   • B) Doku ve organ düzeyindeki farklılaşma arttıkça vücut hücrelerinin tamamı dış çevre koşullarıyla doğrudan madde alışverişi yapabilecek özellik kazanır.
   • C) Sistemlerin temel varlık nedeni, her bir hücrenin özelleşmesini önleyerek tüm yaşamsal süreçleri kendi başına bağımsızca yürütmesini sağlamaktır.
   • D) Bir organizmada yer alan her bir organ tek başına çalıştığında, iç denge parametreleri sistem düzeyinde bir eş güdüm olmadan da eksiksiz korunur.
   • E) Hücreden sisteme doğru gelişen hiyerarşik organizasyon, dış ortamla doğrudan ilişkisi olmayan hücreler için kararlı bir iç çevrenin devamlılığını sağlar.
2. 2.

   Çok hücreli bir canlının embriyonik gelişimini ve vücut yapısını açıklayan bir organizasyon modelinde; farklılaşan hücrelerin birleşerek dokuları, çeşitli dokuların belirli bir düzen içinde bir araya gelerek organları, organların ise canlının iç dengesini sürdürmek üzere sistemleri oluşturduğu temsil edilmektedir. Bu modeldeki yapılanma örüntüsü dikkate alındığında, hücreden organizmaya doğru ilerleyen biyolojik hiyerarşiyle ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Dokulardan organ düzeyine geçiş sürecinde yalnızca aynı yapısal özelliklere sahip tek tip hücre grupları işlev görür.
   • B) Sistem düzeyindeki organizasyon karmaşıklığı arttıkça birimlerin homeostaziyi koruma yönündeki iş birliği ve karşılıklı bağımlılığı azalır.
   • C) Hücrelerin doku ve organ basamaklarında özelleşmesi, her bir alt birimin dış ortamda bağımsız yaşayabilme becerisini artırır.
   • D) Canlıdaki hiyerarşi basitten karmaşığa ilerledikçe farklılaşmış alt birimlerin düzenli birlikteliği, tekil bileşenlerin tek başına yürütemeyeceği yeni ve bütüncül işlevlerin ortaya çıkmasını sağlar.
   • E) Bir sistemin etkin biçimde çalışabilmesi için onu oluşturan tüm organların aynı doku çeşitlerini özdeş oranlarda içermesi zorunludur.
3. 3.

   Çok hücreli bir canlıdaki organizasyonel yapılanmayı modellemek isteyen bir öğrenci; hücreyi bir tuğlaya, dokuyu tuğlalardan örülen duvara, organı farklı duvarların çevrelediği odaya, sistemi odalardan oluşan bir daireye ve organizmayı da tüm binaya benzetmiştir. Öğrencinin kurduğu bu temsil modelindeki örüntü dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Bir duvardaki her bir tuğlanın tek başına bir oda işlevi görebilmesi gibi, dokudaki her bir hücre de tek başına ait olduğu organın tüm görevlerini üstlenebilir.
   • B) Bir odanın farklı özelliklere sahip duvarların birleşimiyle kurulması gibi, organ düzeyi de tek bir doku çeşidinden değil, farklı dokuların iş birliğiyle meydana gelir.
   • C) Bir dairenin binanın tüm işlevlerini tek başına yürütmesi gibi, canlıdaki herhangi bir sistem diğer sistemlere ihtiyaç duymadan canlının iç dengesini tek başına korur.
   • D) Tuğlaların doğrudan birleşip daireyi oluşturabilmesi gibi, benzer hücreler de doku ve organ basamakları kurulmadan doğrudan sistem düzeyini oluşturabilir.
   • E) Bir odanın kullanım amacının yalnızca tuğla sayısına bağlı olması gibi, organların işlevsel kapasitesi de doku çeşitliliğinden bağımsız olup sadece hücre sayısıyla belirlenir.
4. 4.

   Çok hücreli canlılarda hücresel düzeyden sistem düzeyine doğru ilerleyen organizasyon modelinde, her basamağın kendisini oluşturan alt birimlerin düzenli iş birliğiyle yeni ve daha kapsamlı bir işlevi yerine getirdiği temsil edilmektedir. Bu modeldeki örüntü dikkate alındığında, çok hücreli canlıların organizasyonel yapısına ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Bir organı oluşturan tüm hücreler aynı doku tipine ait olup canlının tüm dokularında aynı genetik bölgeler aktif olarak çalışır.
   • B) Sistem düzeyine ulaşıldığında hücresel düzeydeki yapısal özelleşmeler ortadan kalkar ve bütün hücreler benzer metabolik görevleri üstlenir.
   • C) Alt düzeydeki birimlerin düzenli etkileşimi, üst basamaklarda tek bir birimin tek başına gerçekleştiremeyeceği yeni ve bütüncül işlevler ortaya çıkarır.
   • D) Canlı yapısındaki dokuların çeşitliliği, organizmanın sahip olduğu toplam sistem çeşidi sayısından her zaman daha azdır.
   • E) Organizasyon basamakları basitten karmaşığa ilerledikçe hücrelerin birbirine olan işlevsel bağımlılığı azalır ve her hücre bağımsızlaşır.
5. 5.

   Bir biyoloji dersinde çok hücreli canlıların vücut organizasyonunu açıklamak için hazırlanan şemada basamaklar arasındaki parça-bütün ilişkisi ve görev paylaşımı modellenmiştir. Bu şemadaki yapılanma kuralı dikkate alındığında doku, organ ve sistem düzeyleri arasındaki ilişkiye yönelik aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Bir dokuyu oluşturan hücrelerin görevleri birbirinden tamamen bağımsızdır ve organlar yalnızca tek bir doku çeşidinin büyümesiyle meydana gelir.
   • B) Organizasyon basamaklarında basitten karmaşığa doğru gidildikçe yapılar arası iş bölümü azalır ve her düzey kendi başına bağımsız bir canlı gibi davranır.
   • C) Organlar dokuların rastgele bir araya gelmesiyle oluştuğu için sistem düzeyinde yürütülen işlevler herhangi bir organın eksikliğinden etkilenmez.
   • D) Doku basamağından organ ve sistem basamaklarına doğru ilerlendikçe yapısal çeşitlilik artar ve birimler arası iş birliği daha kapsamlı bir yaşamsal işlevi yürütür.
   • E) Sistem düzeyine ulaşmış bir yapıda yer alan her bir organ, canlının metabolik gereksinimlerinin tamamını tek başına karşılayacak donanıma sahiptir.
6. 6.

   Tek hücreli canlılarda tüm yaşamsal faaliyetler tek bir hücre içinde yürütülürken karmaşık yapılı canlılarda hücrelerin özelleşerek doku, organ ve sistem basamaklarını oluşturduğu modellenmektedir. Bu iki yaşam formu arasındaki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Bir hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için mutlaka doku veya organ düzeyinde bir yapıya katılması gerekir.
   • B) Canlıların hücresel büyüklüğü ve sayısı arttıkça hücreler arasındaki yapısal ve işlevsel benzerlik de artar.
   • C) Doku, organ ve sistem basamakları tüm canlı türlerinde yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesi için zorunlu ortak yapılardır.
   • D) Hücre sayısının artışı ve yapının karmaşıklaşması, yaşamsal faaliyetlerin yürütülmesinde hücresel özelleşmeyi ve kademeli bir iş bölümünü zorunlu kılar.
   • E) Tek hücreli canlılar metabolik faaliyetlerini gerçekleştirmek için özelleşmiş sistemlere çok hücrelilerden daha fazla ihtiyaç duyar.
7. 7.

   Bir biyolojik organizasyon modelinde; kandan atık maddeleri süzen böbrek tübül hücrelerinin özelleşmiş epitel dokusunu, bu dokunun bağ doku ve damarlarla böbrek organını, böbreğin ise diğer boşaltım organlarıyla bir araya gelerek boşaltım sistemini oluşturduğu temsil edilmektedir. Bu modeldeki yapılanma örüntüsü dikkate alındığında, çok hücreli canlılardaki organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Alt basamaklardaki birimlerin özelleşerek bir araya gelmesi, üst basamaklarda tek bir birimin tek başına gerçekleştiremeyeceği yeni ve kapsamlı bir işlevin ortaya çıkmasını sağlar.
   • B) Bir organı oluşturan hücrelerin her biri, ait olduğu sistemin yerine getirdiği tüm yaşamsal işlevleri bağımsız olarak sürdürebilir.
   • C) Organizasyon düzeyinde basitten karmaşığa doğru ilerlendikçe yapısal birimleri oluşturan hücre çeşitliliği giderek azalır.
   • D) Canlı yapısındaki her bir doku ve organ, diğer vücut yapılarından bağımsız ve yalıtılmış olarak kararlı iç dengeyi tek başına sağlar.
   • E) Organizasyonun üst basamaklarında görülen işlevsel farklılaşma, yalnızca hücre sayısının artmasıyla kendiliğinden meydana gelir.
8. 8.

   Çok hücreli bir canlıda beslenme, dolaşım ve solunum gibi farklı yaşamsal faaliyetler incelendiğinde; her bir faaliyetin tek bir doku tarafından değil, yapı ve özellikleri farklı birden fazla dokunun oluşturduğu organlar ve bu organların iş birliğiyle çalışan sistemler aracılığıyla yürütüldüğü belirlenmiştir. Bu örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Bir sistemin yapısına katılan tüm organlar aynı doku çeşitlerinden ve eşit oranda oluşur.
   • B) Çok hücreli canlılarda yaşamsal işlevlerin çeşitlenmesi, doku düzeyindeki hücresel farklılaşmayı ortadan kaldırır.
   • C) Canlılardaki her organ bağımsız bir metabolizmaya sahip olup diğer organların çalışmasından etkilenmez.
   • D) Hücreden sisteme doğru gidildikçe yapısal çeşitlilik azalır ve birimlerin üstlendiği görevler basitleşir.
   • E) Karmaşık yaşamsal işlevler, farklı özelliklere sahip yapısal birimlerin hiyerarşik bir eş güdüm içinde bütünleşmesiyle yürütülür.
9. 9.

   Bir biyoloji çalışmasında, karmaşık yapılı bir canlıda hücre düzeyinde gerçekleşen özelleşmenin doku, organ ve sistem düzeyinde kademeli bir iş bölümü ve karşılıklı bağımlılık oluşturduğu modellenmiştir. Bu modeldeki örüntüden hareketle canlılardaki yapısal hiyerarşinin temel amacına ve işleyişine ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Alt basamaklardaki birimlerin yapısal çeşitliliği arttıkça organizmanın dış çevreye olan bağımlılığı ve enerji gereksinimi tamamen ortadan kalkar.
   • B) Her doku çeşidi, canlının yaşamını sürdürmesi için gerekli olan tüm metabolik süreçleri diğer birimlerden bağımsız olarak tek başına yürütür.
   • C) Hücreden sistemlere doğru ilerleyen hiyerarşik yapılanma, birimler arasındaki iş bölümü ve uyumlu çalışma sayesinde canlının iç dengesini korur.
   • D) Sistem düzeyinde ortaya çıkan işlevsel aksamalar, alt basamaktaki dokuların bu görevi tek başına üstlenmesiyle diğer yapılara yansımadan giderilir.
   • E) Canlılardaki organizasyon basamaklarının her biri, yalnızca aynı morfolojik özelliklere sahip tek tip alt birimin bir araya gelmesiyle oluşur.
10. 10.

    Çok hücreli bir canlıda hücresel düzeyden başlayıp doku, organ ve sistem basamaklarına doğru ilerleyen yapısal ilişkiler incelendiğinde; benzer hücrelerin dokuları, farklı dokuların bir araya gelerek organları, organların ise bütünleşerek sistemleri oluşturduğu gözlenmektedir. Bu örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Bir organizmada yer alan tüm doku ve organlar, yalnızca aynı yapısal özelliklere sahip tek tip hücrenin bölünmesiyle oluşur.
    • B) Hiyerarşik basamaklar karmaşıklaştıkça yapıya katılan hücrelerin tek başlarına bağımsız yaşayabilme potansiyeli artar.
    • C) Organ basamağında gerçekleşen biyolojik süreçler, kendisini oluşturan hücre ve dokuların hücresel metabolizmasından bağımsız işler.
    • D) Canlı yapısındaki dokuların temel görevi, farklı sistemlere ait organların birbirleriyle iletişim kurmasını engellemektir.
    • E) Canlılardaki hiyerarşik yapılanma; alt düzeydeki birimlerin iş birliği ve entegrasyonu sayesinde, tekil birimlerin sahip olmadığı daha kapsamlı yaşamsal işlevlerin aşamalı olarak ortaya çıkmasını sağlar.
11. 11.

    Çok hücreli bir canlıda elektriksel uyarıları ileten sinir hücrelerinin sinir dokuyu, sinir dokunun diğer dokularla birleşerek beyni, beynin ise omurilik ve sinirlerle birlikte sinir sistemini oluşturduğu bir organizasyon modeli temsil edilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki hiyerarşik yapılanmayla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Dokular, vücutta yalnızca farklı genetik bilgiye sahip hücrelerin birleşimiyle şekillenir.
    • B) Organlar, sadece tek bir doku türünün hacimsel olarak büyümesi sonucunda ortaya çıkar.
    • C) Sistem basamağındaki iş bölümü, tekil hücrelerin çevrelerinden bağımsız yaşamasını sağlar.
    • D) Organizasyondaki her üst basamak, alt basamakların özelleşme düzeyini azaltarak işlevleri tek tipleştirir.
    • E) Basitten karmaşığa her organizasyon basamağı, alt basamakların özelleşmiş birlikteliğiyle daha kapsamlı ve bütüncül bir işlev kazanır.
12. 12.

    Gelişmiş çok hücreli bir canlının yapısal hiyerarşisini gösteren bir modelde; özelleşmiş hücrelerin birleşerek dokularda tekil hücrelerde bulunmayan ortak bir işlev kazandığı, farklı dokuların bir araya gelmesiyle organ düzeyinde daha kapsamlı bir görevin ortaya çıktığı ve organların iş birliğiyle sistem düzeyinde yaşamsal bir sürecin yürütüldüğü temsil edilmektedir. Bu modeldeki basamaklar arası örüntü incelendiğinde, biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Alt organizasyon basamaklarındaki bir yapı, ait olduğu üst basamağın sahip olduğu tüm işlevleri tek başına eksiksiz gerçekleştirebilir.
    • B) Organizasyon basamakları basitten karmaşığa ilerledikçe her yeni düzey, alt basamakların basit toplamından farklı ve yeni bir işlevsel bütünlük kazanır.
    • C) Canlıdaki sistemlerin yapısal karmaşıklığı arttıkça temel birim olan hücrelerin madde ve enerji gereksinimi tamamen ortadan kalkar.
    • D) Dokuyu oluşturan hücreler birbirinden bağımsız hareket ederek organ düzeyine gereksinim duymadan canlının iç dengesini tek başına yönetir.
    • E) Bir organı oluşturan tüm dokular, aynı yapı ve işlevdeki tek bir hücre çeşidinin sayıca çoğalmasıyla sınırlı kalır.
13. 13.

    Biyolojik organizasyon düzeylerinin hiyerarşik ilişkisini gösteren bir modelde; hücrelerde meydana gelen işlevsel bozulmaların doku düzeyinde aksamaya yol açtığı, dokudaki hasarın organın çalışmasını aksatabildiği ve organ yetmezliğinin de tüm sistem ile organizmanın iç dengesini (homeostazi) tehdit ettiği gösterilmiştir. Bu modeldeki neden-sonuç örüntüsünden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlılarda sistem düzeyindeki homeostatik dengenin korunması, alt basamaklardaki hücrelerin işlevsel durumundan bağımsızdır.
    • B) Organizasyondaki her üst basamak, alt basamakta yer alan birimlerin genetik yapısının değişmesiyle meydana gelir.
    • C) Üst organizasyon basamaklarının sağlıklı işleyişi ve canlıda kararlı bir iç çevrenin sürmesi, alt basamakların yapısal ve işlevsel bütünlüğüne doğrudan bağlıdır.
    • D) Dokularda meydana gelen yapısal bir aksama, organ ve sistem basamaklarına yansımadan yalnızca ilgili hücre grubunda sınırlı kalır.
    • E) Çok hücreli canlılarda organ düzeyindeki yapılar, görevlerini yerine getirirken yalnızca tek tip hücre ve dokudan faydalanır.
14. 14.

    Biyolojik organizasyon düzeylerini açıklayan bir modelde; benzer yapı ve görevdeki hücrelerin bir araya gelerek dokuları, farklı dokuların organları, organların sistemleri oluşturduğu ve bu sistemlerin tümünün canlının kararlı bir iç çevreye sahip olmasını sağladığı belirtilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki hiyerarşik yapılanmayla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Hücreler basitten karmaşığa doğru birleştikçe doku ve organ düzeyindeki özelleşme ortadan kalkar.
    • B) Her bir sistem diğer sistemlerden bütünüyle bağımsız çalışarak canlının hayatiyetini tek başına sürdürür.
    • C) Bir organı oluşturan tüm dokular aynı yapısal özelliklere sahip olduğundan organlar tek tip dokudan oluşur.
    • D) Canlıdaki hiyerarşik yapılanma, basitten karmaşığa doğru artan bir iş bölümü ve uyumla organizmanın iç dengesini korumayı sağlar.
    • E) Organizasyon basamakları karmaşıklaştıkça yapısal birimlerin birbirine olan bağımlılığı azalarak hücreler bağımsız yaşama özelliği kazanır.
15. 15.

    Çok hücreli bir canlıya ait organizasyon modelinde; tekil kalp kası hücrelerinin kasılabilme özelliği gösterdiği, bu hücrelerin oluşturduğu dokunun ritmik kasılma temposu yakaladığı, dokuların birleştiği kalbin kan pompaladığı ve damarlarla birlikte tüm vücuda madde dağıtımını sağladığı gösterilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Bir sistemin çalışması sürecinde görev alan tüm hücreler aynı doku çeşidine aittir.
    • B) Basitten karmaşığa gidildikçe yapıyı oluşturan hücrelerin genetik bilgisi farklılaşır.
    • C) Hücre düzeyinde gerçekleşmeyen hiçbir temel metabolik olay üst organizasyon basamaklarında yürütülemez.
    • D) Organizasyon düzeyindeki her basamak altındaki birimlerden bağımsız olarak canlının tüm gereksinimlerini karşılar.
    • E) Organizasyon basamaklarında basitten karmaşığa ilerlendikçe alt birimlerin eş güdümlü etkileşimiyle daha üst düzey ve bütüncül işlevler kazanılır.
16. 16.

    Çok hücreli canlıların vücut yapısını açıklayan bir modelde; kemik hücrelerinin bir araya gelerek kemik dokuyu, kemik dokunun kıkırdak ve bağ dokularla bütünleşerek kemik organlarını, kemiklerin ise eklemlerle bağlanıp iskelet sistemini oluşturarak canlının yer değiştirmesini ve iç organlarının korunmasını sağladığı gösterilmektedir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyon hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Bir dokuyu oluşturan hücrelerin her biri, ait olduğu sistemin yerine getirdiği tüm metabolik ve mekanik görevleri tek başına eksiksiz üstlenebilir.
    • B) Organların yapısal çeşitliliği azaldıkça, o organı oluşturan dokuların farklı görevleri yürütme kapasitesi ve canlının uyum yeteneği artar.
    • C) Sistemler düzeyinde ortaya çıkan tüm hayati işlevler, hücrelerin iç organellerinde doğrudan sentezlenen tek tip molekülün etkisiyle yönetilir.
    • D) Canlılarda doku ve organ oluşumu yalnızca mekanik destek sağlayan yapılarla sınırlı olup hayati süreçlerde bu basamaklar atlanarak doğrudan sistemler devreye girer.
    • E) Çok hücreli canlılarda basitten karmaşığa ilerleyen her organizasyon düzeyi, alt basamakların eş güdümlü birlikteliğiyle tek tek parçalarda bulunmayan yeni ve bütüncül bir işlev ortaya çıkarır.
17. 17.

    Çok hücreli bir canlıya ait yapısal organizasyon şemasında basamaklar 'benzer hücreler → K → L → M → organizma' şeklinde sıralanmıştır. Bu şemadaki örüntü ve hiyerarşik ilişkiler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K basamağındaki yapılar, canlının metabolik gereksinimlerini diğer düzeylerden bağımsız olarak karşılar.
    • B) L düzeyindeki bir yapının özelleşmiş görevini sürdürmesi, yapısına katılan farklı K birimlerinin uyumlu çalışmasına bağlıdır.
    • C) Canlıdaki her bir K düzeyi, yalnızca tek bir L yapısının bileşiminde yer alacak şekilde özelleşmiştir.
    • D) M basamağında meydana gelen işlevsel bir aksaklık, alt düzeylerde yer alan K ve L yapılarının çalışmasını etkilemez.
    • E) Organizasyonda M düzeyinden organizmaya doğru ilerlendikçe yapılar arasındaki iş bölümü ve bağımlılık azalır.
18. 18.

    Çok hücreli bir canlıya ait yapısal organizasyon modelinde; tek başına canlılığını sürdürebilen özelleşmiş hücrelerin bir araya gelerek dokuları, farklı dokuların bütünleşerek organları ve organların eş güdüm içinde çalışarak tüm canlının iç dengesini (homeostazi) sağladığı gözlemlenmiştir. Bu modeldeki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki biyolojik organizasyon hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Hücreden sisteme doğru hiyerarşik basamaklar ilerledikçe, alt düzeylerin tek başına gerçekleştiremediği bütüncül ve homeostatik işlevler ortaya çıkar.
    • B) Hücresel düzeydeki özelleşme arttıkça canlının dış çevreye olan bağımlılığı tamamen ortadan kalkar ve hücresel enerji gereksinimi sıfırlanır.
    • C) Belirli bir organı meydana getiren tüm hücreler aynı doku çeşidine ait olup yapısal özellikleri ve görevleri birbiriyle tamamen özdeştir.
    • D) Canlılarda doku ve organların oluşumu yalnızca enerji üretimini artırmaya hizmet eder, organizmanın kararlı iç çevresiyle doğrudan ilişkisi bulunmaz.
    • E) Organizasyon basamaklarında sistem düzeyine ulaşıldığında hücrelerin kendi özelleşmiş metabolik faaliyetleri tamamen sona erer.
19. 19.

    Bir biyoloji etkinliğinde incelenen bir bitkinin yaprak modeli ile bir memelinin akciğer modelinde; benzer hücrelerin dokuları, farklı dokuların bir araya gelerek bu organları ve organların da ilgili sistemleri oluşturduğu belirlenmiştir. Farklı canlılardaki bu yapılanma modellerinden yola çıkılarak organizasyon basamaklarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Dokuyu oluşturan hücrelerin her biri, organizmanın diğer tüm sistemlerinin görevini tek başına üstlenebilecek düzeyde bağımsızdır.
    • B) Organ basamağında yer alan yapılar, yalnızca tek bir doku çeşidinin bir araya gelip çoğalmasıyla meydana gelir.
    • C) Canlıların gelişmişlik düzeyi arttıkça hiyerarşik basamakların karmaşıklığı azalır ve hücreler arasındaki iş bölümü ortadan kalkar.
    • D) Çok hücreli canlılarda üst basamaklardaki bütünlüğün ve iç dengenin sürdürülmesi, alt basamaklardaki özelleşmiş birimlerin düzenli iş birliğine bağlıdır.
    • E) Bitki ve hayvanlarda sistem düzeyindeki yapılanma, doku ve organ ara basamakları oluşmadan doğrudan hücrelerin toplanmasıyla kurulur.
20. 20.

    Çok hücreli bir canlıda gözlenen "düz kas hücresi → düz kas dokusu → mide → sindirim sistemi → insan" hiyerarşik basamaklarındaki örüntüden yola çıkılarak canlılardaki organizasyonla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Bir dokuyu meydana getiren hücrelerin her biri farklı görevleri üstlenmek amacıyla farklı doku türlerine doğrudan dönüşür.
    • B) Hiyerarşik basamaklarda yukarı çıkıldıkça yapısal çeşitlilik azalır ve organlar sadece tek tip dokunun birleşmesiyle oluşur.
    • C) Sistemler tamamen bağımsız birimler olup canlının iç dengesini sağlamada diğer sistemlerle herhangi bir etkileşime girmez.
    • D) Benzer yapı ve görevdeki hücrelerin birleşmesi dokuları, farklı dokuların eş güdümü organları, organların bütünleşik çalışması ise sistemleri oluşturarak iç dengeyi sağlar.
    • E) Hücreden organizmaya doğru her basamak bir önceki düzeyden bağımsız işlev görür ve organizmanın yaşamını tek başına sürdürür.
21. 21.

    Bir öğrenci, çiçek kokusunun yayılması olayından yola çıkarak difüzyon hızının ortamın fiziksel hâline bağlılığını incelemek amacıyla aynı sıcaklıkta biri havayla, diğeri saf suyla dolu özdeş iki cam borunun uç kısımlarına eşit miktarda uçucu boyar madde damlatmıştır. Boyar maddenin borunun diğer ucuna ulaşma süresinin havayla dolu boruda, suyla dolu boruya göre belirgin şekilde daha kısa olduğu belirlendiğine göre öğrencinin yaptığı deney ve elde ettiği sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Boyar madde moleküllerinin sıvı ortamdaki hareketi sırasında hücresel enerji (ATP) harcandığından yayılma süresi uzamıştır.
    • B) Gaz ortamında difüzyonun daha hızlı gerçekleşmesi, uçucu maddenin borudaki hava molekülleriyle kimyasal tepkimeye girmesinden kaynaklanır.
    • C) Gaz ortamındaki tanecikler arası boşluğun sıvılara göre belirgin biçimde daha fazla olması, difüzyon hızının daha yüksek olmasını sağlamıştır.
    • D) Deney düzeneğinde difüzyon hızını etkileyen bağımsız değişken yayılma süresi, ölçülen bağımlı değişken ise ortamın fiziksel hâlidir.
    • E) Sıvı ortamdaki boyar madde molekülleri yalnızca yer çekimi etkisiyle hareket ettiğinden diğer uca daha geç ulaşmıştır.
22. 22.

    Bir araştırmacı, hücre zarındaki proteinleri işlevsiz kılan özel bir kimyasal madde uyguladığı canlı hücrelerde, X molekülünün pasif geçişinin tamamen durduğunu, Y molekülünün pasif geçişinin ise değişmeden sürdüğünü saptamıştır. Buna göre gerçekleştirilen deney ve elde edilen bulgular doğrultusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Y molekülü hücre zarına yalnızca aktif taşıma yoluyla enerji harcanarak geçmektedir.
    • B) X molekülü hücre zarındaki fosfolipit tabakasından doğrudan basit difüzyonla geçmektedir.
    • C) X molekülü kolaylaştırılmış difüzyonla, Y molekülü ise basit difüzyonla hücre zarından geçmektedir.
    • D) Deneyde kullanılan kimyasal madde fosfolipit tabakasının akışkanlığını tamamen yok etmiştir.
    • E) Her iki molekülün pasif geçişinde de zar yüzeyindeki kanal ve taşıyıcı proteinler görev almaktadır.
23. 23.

    Bir araştırmacı, eşit derişimlerdeki ve molekül büyüklükleri yaklaşık aynı olan yağda çözünen X maddesi ile suda çözünen Y maddesinin özdeş canlı hücrelerin zarından hücre içine pasif geçiş hızlarını incelemiş ve X maddesinin hücreye giriş hızının Y maddesinden daha yüksek olduğunu saptamıştır. Buna göre gerçekleştirilen deney ve gözlem sonucuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Hücre zarının temelini oluşturan fosfolipit tabakası, yağda çözünen moleküllerin basit difüzyonla zardan daha kolay ve hızlı geçmesine olanak tanır.
    • B) X maddesinin geçiş hızının yüksek olması, bu maddenin hücre içine enerji harcanarak aktif taşıma mekanizmasıyla alındığını kanıtlar.
    • C) Hücre sitoplazması büyük oranda sudan oluştuğu için normal koşullarda suda çözünen moleküllerin zardan geçiş hızı her zaman daha fazladır.
    • D) X maddesinin daha hızlı taşınması, bu molekülün fosfolipit tabakasından bağımsız olarak yalnızca kanal proteinlerini kullanmasından kaynaklanır.
    • E) Deney süresince Y maddesinin hücre içine difüzyonu, ancak hücre içindeki madde derişimi dış ortamdan daha yüksek olduğunda gerçekleşebilir.
24. 24.

    Bir öğrenci, saf su bulunan iki ayrı kaba ozmotik dengedeki alyuvar hücreleri ile bir tatlı su bitkisine ait yaprak hücrelerini koyarak mikroskop altında incelemiştir. Belirli bir süre sonra alyuvar hücrelerinin su alarak patladığı, bitki hücrelerinin ise şişmesine rağmen bütünlüğünü koruduğu gözlenmiştir. Buna göre öğrencinin gerçekleştirdiği bu deney ve gözlem sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Bitki hücreleri saf su ortamında ozmozla su almadığı için bütünlüğünü korumuştur.
    • B) Alyuvar hücrelerinin patlaması, hücre içine su girişinin ATP harcanarak aktif taşımayla gerçekleştiğini gösterir.
    • C) Saf su yerine ortama derişik tuz çözeltisi ilave edilseydi alyuvar hücrelerinin patlaması daha erken gerçekleşirdi.
    • D) Bitki hücrelerinin patlamasını önleyen temel etken, hücre zarının dışındaki hücre çeperinin sağladığı mekanik dirençtir.
    • E) Bitki hücrelerinin su alarak şişmesi sürecinde hücre içerisindeki ozmotik basınç giderek artmıştır.
25. 25.

    Hücre zarının yapısının ozmoz olayındaki rolünü incelemek isteyen bir öğrenci, çiğ bir patates ile kaynatarak hücre zarlarını tahrip ettiği özdeş bir patatesin oyuklarına eşit hacimde derişik sükroz çözeltisi koyup her iki patatesi saf su dolu özdeş kaplara yerleştirmiştir. Deney sonunda yalnızca çiğ patatesteki sükroz çözeltisinin seviyesinin yükseldiği gözlendiğine göre, bu deneyden ulaşılabilecek doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kaynatılan patates dokusunda su moleküllerinin hareket enerjisi tamamen sıfırlandığı için molekül geçişi gerçekleşmemiştir.
    • B) Çiğ patateste gözlenen sıvı artışı, sükroz moleküllerinin hücre zarından aktif taşıma ile dışarı pompalanmasıyla gerçekleşmiştir.
    • C) Kaynatma işlemi sükroz moleküllerinin kimyasal yapısını bozarak çözeltinin ozmotik çekim kuvvetini tamamen yok etmiştir.
    • D) Ozmoz olayının gerçekleşmesi için derişim farkının bulunması tek başına yeterli olmayıp seçici geçirgen zar yapısının korunması da zorunludur.
    • E) Çiğ patatesteki net su geçişi yalnızca tam geçirgen hücre çeperiyle yönetilmiş, hücre zarı bu süreçte hiçbir rol oynamamıştır.
26. 26.

    Kuru ortamda bekletilerek pörsümesi sağlanan taze bir kereviz sapını saf su bulunan bir kaba bırakan öğrenci, bir süre sonra kereviz sapının kütlesinin arttığını, sertleşerek yeniden dik durduğunu gözlemlemiştir. Öğrencinin gerçekleştirdiği bu deney ve gözlem sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Saf sudan hücrelere ozmozla su geçişi olmuş ve artan turgor basıncı bitki dokusuna diklik ve sertlik kazandırmıştır.
    • B) Kereviz hücreleri, dış ortamdaki saf suyu içeri alabilmek için hücresel solunumla ürettiği ATP moleküllerini harcamıştır.
    • C) Hücrelerin su alması sonucunda hücre içindeki ozmotik basınç artmış ve bu durum dokunun sertleşmesine yol açmıştır.
    • D) Kereviz hücrelerindeki organik moleküller difüzyonla saf suya geçmiş ve kütle artışı hücre çeperinin kalınlaşmasıyla sağlanmıştır.
    • E) Saf su hücre içine kontrolsüz şekilde girmeye devam ederek hücre zarlarının patlamasına ve doku bütünlüğünün bozulmasına neden olmuştur.
27. 27.

    Bir öğrenci, glikoza geçirgen yapay bir zarla ayrılmış kabın X bölmesine %15'lik, Y bölmesine ise %5'lik glikoz çözeltisi koymuş ve bir süre sonra her iki bölmedeki glikoz derişiminin %10 değerinde eşitlendiğini gözlemlemiştir. Buna göre derişimlerin eşitlendiği andan itibaren gerçekleşen durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) X bölmesinden Y bölmesine doğru gerçekleşen glikoz geçişi tamamen durur.
    • B) X ve Y bölmeleri arasında birim zamanda zardan geçen glikoz molekülü sayıları eşitlenir.
    • C) Glikoz moleküllerinin kinetik enerjisi sıfırlandığı için ortamdaki molekül hareketi sonlanır.
    • D) Derişimin sabit tutulabilmesi amacıyla zardaki taşıyıcılar tarafından ATP harcanmaya başlanır.
    • E) Y bölmesinden X bölmesine doğru tek yönlü net su geçişi hızlanarak devam eder.
28. 28.

    Bir öğrenci, kırmızı soğan yaprağı epidermisini mikroskop altında inceleyip hücrelerin üzerine sırasıyla hipertonik tuz çözeltisi ve ardından saf su damlatıp koful hacmindeki değişimleri gözlemlemiştir. Buna göre öğrencinin gerçekleştirdiği bu deney ve gözlenen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Hipertonik tuz çözeltisi damlatıldığında kofulun küçülmesi, hücre içine giren tuz miktarının çıkan su miktarından fazla olmasıyla açıklanır.
    • B) Saf su eklendiğinde büzülen kofulun yeniden büyümesi, su moleküllerinin hücre zarı boyunca ATP harcanarak kofula pompalanmasıyla gerçekleşir.
    • C) Hücrelerin hipertonik ortamda su kaybederek plazmolize, ardından saf su ortamında su alarak deplazmolize uğraması ozmoz kurallarına uygundur.
    • D) Hipertonik ortamda su kaybı gerçekleşirken hücre çeperi de hücre zarıyla aynı oranda büzüşerek hücrenin dış hacmini daraltır.
    • E) Hücre zarı ile hücre çeperi arasındaki mesafenin değişmesi, hücre çeperinin seçici geçirgen yapısıyla tuz geçişini engellemesinden kaynaklanır.
29. 29.

    Bir öğrenci; difüzyon yüzey alanının difüzyon hızına etkisini incelemek amacıyla yarı geçirgen zar yüzey alanları farklı, içerdikleri glikoz çözeltisi hacimleri ve derişimleri eşit olan iki diyaliz torbasını 25 °C'deki saf su dolu özdeş kaplara daldırmıştır. Buna göre öğrencinin kurduğu bu kontrollü deneydeki bağımsız değişken ve deneyden ulaşılabilecek doğru çıkarım aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A) Bağımsız değişken: Sıcaklık — Çıkarım: Sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjisi ve difüzyon hızı artar.
    • B) Bağımsız değişken: Molekül büyüklüğü — Çıkarım: Molekülün kütlesi azaldıkça zardan birim zamanda geçiş hızı artar.
    • C) Bağımsız değişken: Zar yüzey alanı — Çıkarım: Difüzyon yüzeyi genişledikçe birim zamanda zardan geçen madde miktarı artar.
    • D) Bağımsız değişken: Derişim farkı — Çıkarım: İki ortam arasındaki yoğunluk farkı arttıkça difüzyon hızı artar.
    • E) Bağımsız değişken: Çözücü hacmi — Çıkarım: Ortamdaki su miktarı arttıkça zardaki gözeneklerden madde geçiş hızı artar.
30. 30.

    Yarı geçirgen bir zarla ayrılmış bir kabın K bölmesine %5'lik, L bölmesine ise %20'lik sükroz çözeltisi eşit seviyede konulmuş ve sistem sabit sıcaklıkta ozmotik dengeye ulaşıncaya kadar bekletilmiştir. Zarın yalnızca su moleküllerine geçirgen olduğu bilindiğine göre bu deney ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Sükroz molekülleri derişim farkından dolayı L bölmesinden K bölmesine doğru difüzyonla geçer.
    • B) K bölmesinden L bölmesine su geçtikçe K bölmesindeki sıvı seviyesi başlangıç seviyesinin üzerine çıkar.
    • C) Denge durumuna ulaşıldığında K ve L bölmeleri arasında su moleküllerinin karşılıklı geçişi eşit hızda devam eder.
    • D) Denge sağlandığında K bölmesindeki çözeltinin sükroz derişimi L bölmesindekinden daha yüksek olur.
    • E) Ozmotik dengeye ulaşıldığı andan itibaren yarı geçirgen zardan su moleküllerinin geçişi tamamen durur.
31. 31.

    Bir öğrenci, derişim farkının difüzyon hızına etkisini araştırmak amacıyla sıcaklıkları eşit olan üç ayrı deney kabı hazırlamıştır. Yarı geçirgen zarla ikiye bölünmüş kapların sol bölmelerine sırasıyla %5, %10 ve %20’lik glikoz çözeltileri, sağ bölmelerine ise eşit hacimde saf su koymuştur. Deneyin başlangıcında sağ bölmelere glikoz moleküllerinin geçiş hızını ölçen öğrenci, birim zamandaki geçiş hızının en yüksek %20'lik glikoz içeren kapta olduğunu tespit etmiştir. Buna göre yapılan deney ve elde edilen sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Zarın iki tarafı arasındaki derişim farkının artması, zardan birim zamanda geçen molekül sayısını artırmıştır.
    • B) Deneydeki bağımsız değişken glikozun difüzyon hızı, bağımlı değişken ise başlangıçtaki çözelti derişimidir.
    • C) %20'lik glikoz çözeltisinin bulunduğu düzenekte moleküllerin ortalama kinetik enerjisi diğerlerinden daha yüksektir.
    • D) Deney kaplarının sıcaklığı kademeli olarak düşürülürse tüm kaplardaki glikoz difüzyon hızı başlangıca göre artış gösterir.
    • E) Difüzyon hızı ile ortamlar arasındaki yoğunluk farkı ters orantılı olduğundan derişim arttıkça molekül geçişi zorlaşmıştır.
32. 32.

    Bir öğrenci, molekül büyüklüğünün difüzyon hızına etkisini incelemek amacıyla agar içeren özdeş iki ortama aynı sıcaklıkta molekül kütlesi küçük olan X ve molekül kütlesi büyük olan Y boyasından eşit miktarda damlatmıştır. Eşit süre sonunda X boyasının ortamdaki yayılma yarıçapının Y boyasından daha büyük olduğu gözlenmiştir. Buna göre yapılan deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneydeki bağımsız değişken ortamın sıcaklığıdır.
    • B) Y boyasının yayılma yarıçapının küçük olması, difüzyonun sadece canlı ortamlarda gerçekleştiğini kanıtlar.
    • C) Molekül kütlesi arttıkça moleküllerin ortamdaki difüzyon hızının azaldığı doğrulanmıştır.
    • D) Deneyde ölçülen yayılma mesafesi, araştırmanın kontrol edilen sabit değişkenidir.
    • E) X boyasının daha hızlı yayılması, bu boyanın geçişi sırasında agar tarafından ATP tüketildiğini gösterir.
33. 33.

    Diyaliz makinesinin çalışma prensibini modelleyen bir deneyde, içinde üre bulunan yapay kan sıvısı yarı geçirgen bir zardan geçirilirken zarın diğer tarafındaki diyaliz sıvısı sürekli olarak yenilenmektedir. Bu deneyde diyaliz sıvısının sabit tutulmayıp sürekli yenilenmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Üre moleküllerinin zardan aktif taşıma mekanizmasıyla daha hızlı uzaklaştırılmasını sağlamak
    • B) Yarı geçirgen zardaki gözenekleri genişleterek kanda bulunan büyük proteinlerin de geçişini kolaylaştırmak
    • C) İki ortam arasındaki ozmotik dengeyi bozarak hücrelerin içine aşırı miktarda su girişini teşvik etmek
    • D) Sıvı ortamın akışkanlığını azaltarak çözünmüş maddelerin zardan rastgele geçişini tamamen sınırlandırmak
    • E) Zarın iki tarafı arasındaki üre derişim farkını koruyarak difüzyonun durmasını engellemek ve madde atılımını sürdürmek
34. 34.

    Bir öğrenci, ortamın akışkanlığının difüzyon hızına etkisini araştırmak amacıyla aynı sıcaklıkta ve farklı akışkanlıklara sahip özdeş üç sıvı ortama eşit miktarda renkli boya damlatarak boyanın yayılma sürelerini ölçmüştür. Boyanın, akışkanlığı en az olan ortamda en uzun sürede yayıldığı gözlendiğine göre yapılan bu deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneyde kullanılan boyanın miktarı ve çeşidi bağımsız değişken olarak belirlenmiştir.
    • B) Ortamın akışkanlığı azaldıkça moleküllerin kinetik enerjisine bağlı yayılma hızı artmıştır.
    • C) Deneydeki bağımsız değişken ortamın akışkanlığı olup akışkanlığın azalması difüzyon hızını azaltmıştır.
    • D) Deney ortamlarının sıcaklıklarının farklı tutulması, elde edilen verilerin güvenilirliğini sağlayan bir uygulamadır.
    • E) Boya moleküllerinin ortama homojen dağılması sürecinde ortamdaki ATP enerjisi kullanılmıştır.
35. 35.

    Kabuğu sirke ile eritilerek yarı geçirgen zarı korunmuş özdeş iki çiğ yumurtadan biri saf su bulunan I. kaba, diğeri ise derişik tuz çözeltisi bulunan II. kaba konularak bir süre bekletilmiştir. Bu deneyde gerçekleşen olaylar ve gözlemlenen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) I. kaptaki yumurtanın içine osmozla su girişi olduğu için kütlesi artarken II. kaptaki yumurta dış ortama su vererek büzülür ve kütlesi azalır.
    • B) I. kaptaki yumurtanın kütlesinin artması, kaptaki su moleküllerinin yumurta zarı üzerindeki taşıyıcı proteinler ve ATP harcanmasıyla içeri alınmasından kaynaklanır.
    • C) II. kaptaki yumurtanın içine ortamdaki tuz molekülleri kolaylaştırılmış difüzyonla geçerek yumurtanın hacminin artmasını sağlar.
    • D) Her iki kapta da osmotik denge kurulana kadar su molekülleri yalnız derişimi yüksek olan ortamdan düşük olan ortama doğru tek yönlü hareket eder.
    • E) II. kaptaki yumurta hipotonik bir ortama bırakıldığı için su molekülleri zardan geçemez ve yumurtanın kütlesi sabit kalır.
36. 36.

    Özdeş cam hunilerin ağzına sadece su moleküllerine geçirgen zarlar gerilerek içlerine eşit hacimde fakat farklı derişimlerde sakkaroz çözeltileri konulmuş ve huniler 25 °C'deki saf su dolu özdeş beherlere daldırılmıştır. Belirli bir süre sonunda hunilerin borularındaki sıvı yükselme hızlarının K > L > M olduğu gözlendiğine göre, bu deneyden elde edilen verilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneydeki bağımlı değişken, hunilerin daldırıldığı beherlerdeki saf suyun sıcaklığıdır.
    • B) Başlangıçta M hunisindeki çözeltinin ozmotik basıncı, K hunisindeki çözeltiden daha yüksektir.
    • C) Sıvı seviyelerindeki yükselmenin temel nedeni, sakkaroz moleküllerinin zardan behere doğru difüzyonudur.
    • D) Deney süresince hunilerdeki sakkaroz moleküllerinin yüzde derişimi düzenli olarak artış gösterir.
    • E) İki ortam arasındaki başlangıç yoğunluk farkının en fazla olduğu K düzeneğinde, birim zamanda huniye geçen su miktarı diğerlerinden fazladır.
37. 37.

    Bir biyoloji laboratuvarında sıcaklığın difüzyon hızına etkisini araştıran bir öğrenci; özdeş üç behere eşit hacimde 10 °C, 25 °C ve 40 °C saf su koyduktan sonra her bir behere aynı anda birer damla eşit hacimde suda çözünen sıvı boya eklemiştir. Buna göre yapılan kontrollü deneydeki bağımlı değişken ve beklenen deney sonucu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Bağımlı değişken suyun sıcaklığıdır; boyanın en yavaş yayıldığı kap 40 °C sıcaklıktaki sudur.
    • B) Bağımlı değişken kullanılan boya miktarıdır; tüm kaplarda difüzyon aynı sürede tamamlanır.
    • C) Bağımlı değişken difüzyonun tamamlanma süresidir; boyanın en hızlı yayıldığı kap 40 °C sıcaklıktaki sudur.
    • D) Bağımlı değişken beherdeki su hacmidir; 10 °C sıcaklıktaki suda difüzyon gerçekleşmez.
    • E) Bağımlı değişken ortamın akışkanlığıdır; sıcaklık azaldıkça moleküllerin kinetik enerjisi artacağından yayılma süresi kısalır.
38. 38.

    Saf su bulunan bir behere, içinde glikoz ve nişasta çözeltisi yer alan yarı geçirgen bir diyaliz torbası daldırılarak bekletilmiş ve ardından behere iyot çözeltisi eklenmiştir. İyot moleküllerinin nişasta varlığında mavi-mor renk verdiği ve zardan geçebildiği bilindiğine göre, bu deneyin sonucuna ilişkin hangisi doğrudur?

    • A) Diyaliz torbasının içinde mavi-mor renk oluşurken beherdeki sıvıda nişastaya rastlanmaz.
    • B) Beherdeki sıvıda mavi-mor renk değişimi gözlenirken diyaliz torbasının içinde renk değişimi olmaz.
    • C) Nişasta molekülleri difüzyonla torba dışına çıkarak beherdeki suyun rengini mavi-mora dönüştürür.
    • D) İyot molekülleri yarı geçirgen zardan geçemediği için sistemdeki hiçbir bölmede renk değişimi görülmez.
    • E) Glikoz moleküllerinin torbadan behere geçişi ortamdaki ATP enerjisi tükenene kadar devam eder.
39. 39.

    Bir öğrenci, eşit kütleye sahip özdeş üç patates dilimini derişimleri farklı X, Y ve Z sulu çözeltilerinde eşit süre bekletmiştir. Deney sonunda patates dilimlerinin kütlesinin X çözeltisinde arttığı, Y çözeltisinde azaldığı, Z çözeltisinde ise değişmediği gözlendiğine göre çözeltilerin başlangıçtaki yoğunlukları arasındaki ilişki hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) X > Z > Y
    • B) Y > Z > X
    • C) Z > Y > X
    • D) X > Y > Z
    • E) Y > X > Z
40. 40.

    Hücre zarından madde geçişleri; molekül büyüklüğü, metabolik enerji harcanması ve derişim farkı gibi nitelikler dikkate alınarak sınıflandırılır. Buna göre aşağıdaki olayların hangisinde taşınan madde zardan doğrudan geçemeyecek büyüklükte olduğu için geçiş derişim farkından bağımsız ve metabolik enerji harcanarak gerçekleşir?

    • A) Akciğer kılcallarındaki oksijen gazının derişiminin daha az olduğu doku hücrelerine geçmesi
    • B) Tatlı suda yaşayan bir hücrenin sitoplazmasına osmoz kurallarına uygun biçimde su girmesi
    • C) Bağırsak epitel hücrelerinin gliserol moleküllerini enerji harcamadan sitoplazmaya alması
    • D) Bir su bitkisinin potasyum iyonlarını derişim farkına zıt yönde hücresine taşıması
    • E) Pankreas hücrelerinin sentezlediği sindirim enzimlerini kofullar yardımıyla hücre dışına salgılaması
41. 41.

    Bir hücrenin sitoplazmasındaki mineral derişiminin bulunduğu ortamdan daha yüksek olmasına rağmen, hücrenin bu minerali dış ortamdan almaya devam ettiği ve bu sırada metabolik enerji (ATP) harcadığı tespit edilmiştir. Gerçekleşen bu olayda taşınan maddenin zardan doğrudan geçebilecek büyüklükte olduğu bilindiğine göre, söz konusu sürecin dahil olduğu genel grup ve yöntemin adı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Büyük moleküllerin taşınması – Fagositoz
    • B) Küçük moleküllerin taşınması – Difüzyon
    • C) Büyük moleküllerin taşınması – Pinositoz
    • D) Küçük moleküllerin taşınması – Ozmoz
    • E) Küçük moleküllerin taşınması – Aktif taşıma
42. 42.

    Ökaryot bir bitki hücresinde X organeli ışık enerjisini kullanarak inorganik bileşiklerden glukoz üretmekte, Y organeli bu glukozları birleştirerek nişasta halinde depolamakta, Z organeli ise glukozu oksijen varlığında yıkarak metabolik faaliyetler için ATP sentezlemektedir. Bu verilere dayanılarak hücresel alt birimlerin işlevsel ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) X organelinde sentezlenen ATP molekülleri, Y organelinde nişasta sentezi ve Z organelinde solunum reaksiyonları için doğrudan tüketilir.
    • B) Y organelinin nişasta sentezleme hızının artması, sitoplazmadaki serbest glukoz miktarını artırarak Z organelinin ATP üretimini doğrudan hızlandırır.
    • C) X organelinin ürettiği temel organik ürün, hem Y organelinin depolama faaliyeti hem de Z organelinin hücresel enerji üretimi için ortak ham madde kaynağıdır.
    • D) Z organelinde ATP üretiminin kesintiye uğraması durumunda, X organeli hücrenin tüm ATP ihtiyacını karşılayabileceğinden hücre canlılığını sorunsuz sürdürür.
    • E) X, Y ve Z hücresel alt birimleri, sahip oldukları çift katlı zar yapıları sayesinde tüm prokaryot ve ökaryot canlı hücrelerde ortak olarak görev yapar.
43. 43.

    Bir laboratuvar çalışmasında, karaciğer hücrelerine lipidde çözünen toksik bir madde uygulandığında hücredeki granülsüz endoplazmik retikulum miktarının ve detoksifikasyon enzimlerinin arttığı saptanmıştır. Ancak aynı hücre kültürüne ribozomların işlevini durduran özgül bir kimyasal eklendiğinde, granülsüz endoplazmik retikulum miktarındaki bu artışın gerçekleşmediği ve toksik maddenin dönüştürülemediği gözlenmiştir. Bu deneysel verilere göre hücre alt birimlerinin işlevsel ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Toksik maddelerin dönüştürülmesinde görev alan enzimler doğrudan granülsüz endoplazmik retikulum tarafından sentezlenir.
    • B) Ribozom organeli, zarsı yapıların temel iskeletini oluşturan lipid moleküllerini tek başına üretir.
    • C) Granülsüz endoplazmik retikulum, ribozomların metabolik faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli amino asitleri sağlar.
    • D) Hücredeki tüm organel zarları yalnızca zararlı kimyasalların varlığında ribozomlar tarafından yeniden üretilir.
    • E) Granülsüz endoplazmik retikulumun yapısal ve işlevsel olarak artış gösterebilmesi, ribozomlarda sentezlenen proteinlere bağımlıdır.
44. 44.

    Bir hayvan hücresi kültürüne mikrotübül oluşumunu engelleyen bir kimyasal uygulandığında; hücrede ATP üretimi ile salgı proteini sentezinin sürdüğü, ancak Golgi aygıtından tomurcuklanan veziküllerin hücre zarına doğru hareket edemediği saptanmıştır. Bu veriye göre hücre alt birimlerinin işlevsel ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücresel salgıların üretimi yalnızca mitokondri ve ribozomun doğrudan etkileşimiyle tamamlanır.
    • B) Veziküllerin hücre içindeki hareketi hücresel enerji tüketimi gerektirmeyen pasif bir süreçtir.
    • C) Golgi aygıtının salgılama yapabilmesi için öncelikle çekirdek zarının erimesi gerekir.
    • D) Proteinlerin sentezlenmesi ve paketlenmesi süreçlerinde hücre iskeleti doğrudan enzim olarak görev yapar.
    • E) Hücre içinde organeller arasında gerçekleşen yönlü madde iletimi hücre iskeleti yapılarının desteğine bağımlıdır.
45. 45.

    Ökaryotik bir hücrede çekirdekçik yapısının deneysel olarak çıkarılması sonucu zamanla rRNA sentezinin durduğu, sitoplazmadaki işlevsel ribozom sayısının tükendiği ve metabolik enzimlerin üretiminin kesintiye uğradığı saptanmıştır. Elde edilen bu verilere göre hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Çekirdekçik, metabolik tepkimeleri yürüten enzimlerin doğrudan üretilip sitoplazmaya aktarıldığı hücresel yapıdır.
    • B) Çekirdekçikte sentezlenen bileşenler, sitoplazmada ribozom oluşumu ve buna bağlı protein üretiminin sürmesi için zorunludur.
    • C) Ribozomlar, çekirdeğin kontrolü olmadan da sitoplazmada kendi yapısal RNA moleküllerini bağımsızca sentezleyebilir.
    • D) Çekirdekçik, sitoplazmadaki işlevsel ribozomları yıkarak enzim sentez hızını sınırlandıran bir denetim merkezidir.
    • E) Çekirdekçik faaliyetinin engellenmesi, ribozomları etkilemeden yalnızca hücre zarındaki madde iletimini durdurur.
46. 46.

    Fagositoz yapan bir ökaryotik hücrede içeri alınan bir mikroorganizmanın bulunduğu kofulun içeriği incelenmiş; birinci aşamada kofulda hidrolitik enzim saptanmazken ikinci aşamada kofulun lizozomla kaynaşmasıyla hidrolaz miktarının arttığı ve proteinlerin hidroliz edildiği, üçüncü aşamada ise oluşan amino asitlerin koful zarından sitoplazmaya geçtiği tespit edilmiştir. Bu verilere göre hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Besin kofulu, hidrolitik enzimlerini hücre zarından ayrılmadan önce ribozomlardan doğrudan alır.
    • B) Lizozom enzimleri, koful içinde ATP üreterek hücrenin enerji ihtiyacını karşılar.
    • C) Bir hücresel kofulun sindirim işlevi kazanarak monomer açığa çıkarabilmesi, lizozom organeli ile birleşmesine bağlıdır.
    • D) Koful zarından sitoplazmaya geçen amino asitler, çekirdek tarafından sindirilmek üzere parçalanır.
    • E) Hücre içi sindirim tamamlandığında lizozom zarı parçalanarak sitoplazma sıvısına karışır.
47. 47.

    Tatlı suda yaşayan ökaryotik bir canlıda ortamın tuz derişimi artırıldığında kontraktil kofulun atım sıklığının azaldığı, ortama mitokondriyal ATP üretimini durduran bir inhibitör eklendiğinde ise koful atımının tamamen kesildiği ve hücrenin aşırı su alarak şiştiği saptanmıştır. Bu verilere dayanarak hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Kontraktil koful, mitokondrinin gereksinim duyduğu besin monomerlerini depolayarak hücresel solunumu hızlandırır.
    • B) Hücre içerisine su girişi, yalnızca mitokondri faaliyetleri sırasında açığa çıkan metabolik suyun birikmesiyle gerçekleşir.
    • C) Kontraktil kofulun atım sıklığı, hücre sitoplazmasındaki glikoz derişimini doğrudan düzenleyen ana etkendir.
    • D) Mitokondri organeli, hücre dışındaki osmotik değişimleri doğrudan algılayıp hücre zarının seçici geçirgenliğini belirler.
    • E) Hücre içi osmotik dengenin korunmasında kontraktil kofulun mekanik işlevi, mitokondrinin sağladığı kimyasal enerjiye bağımlıdır.
48. 48.

    Bir bitkinin yaprak hücresinde mitokondri ve kloroplastın gaz alışverişi izlenmiş; aydınlık periyotta kloroplastın ürettiği oksijen miktarının mitokondrinin tükettiğinden fazla olduğu, karanlık periyotta ise hücrenin dışarıdan oksijen aldığı saptanmıştır. Bu verilerden hareketle hücre alt birimlerinin işlevsel ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Aydınlık periyotta mitokondri faaliyeti durmuş, hücresel ATP gereksinimi yalnızca kloroplast tarafından karşılanmıştır.
    • B) Kloroplastın aydınlıkta ürettiği ATP molekülleri sitoplazmaya aktarılarak diğer organellerin kullanımına sunulmuştur.
    • C) Karanlık periyotta mitokondrinin ürettiği karbondioksitin tamamı kloroplast tarafından besin sentezinde tüketilmiştir.
    • D) Aydınlık periyotta kloroplastın karbondioksit tüketim hızı, mitokondrinin karbondioksit üretim hızından daha düşük gerçekleşmiştir.
    • E) Aydınlık periyotta kloroplastın oksijen üretimi mitokondrinin ihtiyacını aştığından hücre, dış ortamdan oksijen alma gereksinimi duymamıştır.
49. 49.

    Ökaryot bir hücrenin metabolik süreçlerinde; K hücresel yapısında organik besin monomerleri ve oksijen tüketilerek ATP üretilmekte, L yapısında serbest amino asitler birleştirilerek polipeptit zincirleri oluşturulmakta, M yapısında ise yaşlanmış organeller ve hücresel polimerler hidroliz edilmektedir. Bu hücresel yapıların birbiriyle işlevsel ilişkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) L yapısının polipeptit sentezinde gereksinim duyduğu kimyasal enerji doğrudan M yapısı tarafından üretilir.
    • B) M yapısının işlevini gerçekleştiren hidroliz enzimlerinin amino asit dizilimi K yapısında belirlenerek üretilir.
    • C) M yapısının hidroliz faaliyetleriyle açığa çıkan amino asitler, L yapısında yeni proteinlerin sentezlenmesinde hammadde olarak kullanılabilir.
    • D) K yapısı, M yapısında gerçekleşen hidroliz tepkimelerinin aktivasyon enerjisini düşürmek için bu yapıya ATP aktarır.
    • E) L yapısında sentezlenen polipeptitler, sindirilmeye gerek kalmadan doğrudan K yapısında hücresel solunum yakıtı olarak kullanılır.
50. 50.

    Salgı yapan bir ökaryotik hücrede radyoaktif işaretli amino asitlerin zamana bağlı olarak sırasıyla ribozom, granüllü endoplazmik retikulum, Golgi aygıtı ve salgı kofulunda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu verilere göre hücre alt birimleri arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili hangisi doğrudur?

    • A) Ribozomda üretilen polipeptitler, granüllü endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtında işlenip paketlenerek salgı kofuluyla taşınır.
    • B) Protein sentezi Golgi aygıtında başlayıp son ürünlerin depolanması granüllü endoplazmik retikulumda gerçekleşir.
    • C) Salgı kofulunda sentezlenen enzimler, kimyasal değişim geçirmek üzere endoplazmik retikuluma geri gönderilir.
    • D) Granüllü endoplazmik retikulum amino asitleri parçalayarak hücresel solunum için doğrudan ribozoma aktarır.
    • E) Hücre dışına verilecek proteinler ribozomdan doğrudan hücre zarına iletilerek Golgi aygıtı devre dışı bırakılır.