Yaşam Bilimi: Biyoloji Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir biyoloji öğrencisi, kontrollü bir ortamda su mercimeği (fotosentetik su bitkisi) ve tatlı su hidrasını (etçil omurgasız) iki hafta boyunca günde dörder kez gözlemleyerek kütle değişimi ve metabolik faaliyetlerini kaydetmiştir. Gözlem süresi boyunca su mercimeğinin sadece inorganik maddeleri kullanarak kuru kütlesini artırdığı, hidranın ise mikroskobik canlıları tüketerek kütle kazandığı ve her iki canlının da çevrelerine metabolik atık bıraktığı saptanmıştır. Bu bilimsel gözlem verileri karşılaştırıldığında, canlıların özellikleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Canlılar kütle artışı ve metabolik devamlılık için beslenmeye ihtiyaç duyar ancak besini karşılama yöntemleri farklılık gösterebilir.
   • B) İnorganik maddeleri doğrudan kullanarak organik madde sentezleme faaliyeti tüm canlılarda ortak olarak yürütülür.
   • C) Büyüme sürecinde heterotroflar dış ortamdan madde alırken, ototrof canlılar dış çevreyle madde alışverişinde bulunmaz.
   • D) Canlıların metabolizma sonucu atık madde oluşturması yalnızca katı besinlerin sindirimiyle gerçekleşen bir süreçtir.
   • E) Canlılarda kütle artışının gerçekleşebilmesi için besinlerin mutlaka hazır organik bileşikler olarak dışarıdan alınması zorunludur.
2. 2.

   Bir öğrenci, tatlı su akvaryumundaki elodea bitkisi ile tatlı su salyangozunu iki hafta boyunca her gün düzenli aralıklarla gözlemleyerek beslenme, gaz değişimi ve atık madde uzaklaştırma süreçlerini kaydetmiştir. Araştırmasının devamında ise bu sucul ortama eklenen bir virüs türünün değişimlerini incelemiş; virüsün canlı bir konak hücre bulunmadığı sürece hiçbir enzim faaliyeti, solunum gazı değişimi veya kütle artışı göstermediğini saptamıştır. Öğrencinin elde ettiği bu gözlem verileri karşılaştırıldığında canlıların ortak özellikleri ve virüslerin biyolojik niteliği ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Canlılar kendi hücresel yapılarıyla bağımsız madde ve enerji dönüşümü gerçekleştirirken virüsler metabolik donanımları bulunmadığı için canlılar alemine dahil edilmez.
   • B) Canlı organizmalar uyarılara yalnızca aktif yer değiştirme hareketiyle yanıt verdiğinden bitkilerde gerçek anlamda metabolik tepkiler gözlenemez.
   • C) Virüslerin konak dışında faaliyet göstermemesi, onların besin piramidinde yalnızca ayrıştırıcı olarak rol alan canlılar olduğunu gösterir.
   • D) Tüm canlılar enerji ihtiyaçlarını dış ortamdan organik madde tüketerek karşılamak zorunda olduğundan bitkiler tam bağımsız metabolizma sergileyemez.
   • E) Gözlem süresi ve sıklığı artırıldığında virüslerin de uygun sıcaklık ve nem koşullarında kendi ATP moleküllerini sentezleyebildiği anlaşılır.
3. 3.

   Bir araştırmacı; un kurdu larvası, kuru fasulye tohumu ve tütün mozaik virüsü süspansiyonunu kapalı ve kontrollü üç ayrı deney kabına yerleştirmiştir. Araştırmacı, kaplardaki oksijen değişimi, ısı üretimi ve kütle artışı parametrelerini önce 2 saatlik tek bir gözlemle incelemiş; ardından gözlem süresini 72 saate çıkarıp ölçüm sıklığını 6 saatte bire yükselterek tohum ortamını nemlendirmiştir. Süre ve sıklık artırıldığında elde edilen veriler tabloda özetlenmiştir: Un kurdu larvası: Tüm periyot boyunca düzenli oksijen tüketimi, ısı yayılımı ve dışkı atımı saptanmıştır.Fasulye tohumu: Nemlendirmeyi izleyen 24. saatten sonra belirgin oksijen tüketimi, ısı artışı ve kök taslağında büyüme ölçülmüştür.Tütün mozaik virüsü: 72 saat boyunca ortamda hiçbir gaz değişimi, ısı artışı ya da bağımsız sayısal artış kaydedilmemiştir.Bu bilimsel gözlem ve veri karşılaştırmasından hareketle canlıların ortak özellikleri ile virüslerin biyolojik durumu hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Tohumların ilk saatlerde gaz değişimi göstermemesi, bitkilerin tohum evresindeyken canlı bir yapı sergilemediğini kanıtlar.
   • B) Canlı organizmalar metabolik tepkimelerini ve enerji dönüşümlerini dış ortam koşullarından bütünüyle bağımsız yürütür.
   • C) Virüslerin deney kabında kütle ve sayı artışı gösterememesi, herhangi bir nükleik aside ve genetik bilgiye sahip olmamalarından kaynaklanır.
   • D) Canlıların temel ortak özellikleri, kısa süreli tek bir gözlem verisiyle her koşulda eksiksiz şekilde ortaya konabilir.
   • E) Canlılık faaliyetleri bazı formlarda uygun koşullara bağlı olarak zamana yayılarak gözlemlenirken, virüslerin konak dışı ortamda bağımsız metabolizma ve enerji dönüşümü gösterememesi onları canlılar sınıfına dahil etmeyi zorlaştırır.
4. 4.

   Bir biyoloji öğrencisi, incelediği K, L ve M numunelerine ait gözlem verilerini kaydetmiştir: K ve L numunelerinde hücresel zar, ribozom ve bağımsız metabolik faaliyetler belirlenirken; M numunesinde sadece protein kılıf ile nükleik asit tespit edilmiş, hücresel yapı ve bağımsız enerji üretimine rastlanmamıştır. Ayrıca M numunesinin sadece canlı bir konak hücreye aktarıldığında çoğalabildiği, izole besi yerinde ise kristalleştiği saptanmıştır. Elde edilen bu bilimsel gözlem verilerine göre M numunesinin canlılık durumuyla ilgili varılabilecek en doğru çıkarım hangisidir?

   • A) Hücresel yapıya ve ribozoma sahip olmaması, M numunesinin biyolojik bir varlık olmadığını ve kalıtım materyalinin işlevsiz olduğunu kesin olarak gösterir.
   • B) Yalnızca konak hücre içinde çoğalabilmesi, M numunesinin hücresel yapı gösteren zorunlu parazit bir bakteri türü olduğunu kanıtlar.
   • C) Bağımsız enerji üretememesi ve kristalleşmesi, M numunesinin tüm özellikleriyle cansız maddeler sınıfında yer almasını gerektirir.
   • D) Nükleik asit bulundurması canlılara, hücresel organizasyon ve bağımsız metabolizmadan yoksun olması ise cansızlara benzerlik gösterdiğinden iki grup arasında bir sınırda değerlendirilir.
   • E) K ve L numuneleriyle nükleik asit bulundurma bakımından benzer olması, M numunesinin de bağımsız bir canlı olarak sınıflandırılması için tek başına yeterlidir.
5. 5.

   Bir araştırmacı grubunun yayımladığı midye filtrasyon çalışmasını etik açıdan denetleyen öğrenciler; resmi izin portalında etik onay numarasının başka bir projeye ait olduğunu, açık veri tabanında filtrasyon hızı düşen 18 deneğin sonuçlarının analizden çıkarıldığını ve bağımsız tekrar çalışmalarında filtreleme hızının belirgin biçimde azaldığını doğrulamıştır. Elde ettikleri bilgileri güvenilir kaynaklarla karşılaştırıp kaydeden bu öğrencilerin hazırlayacağı raporda yer alması gereken en kapsamlı değerlendirme hangisidir?

   • A) Araştırmada yalnızca bağımsız tekrarlarla uyumsuzluk bulunduğu için çalışma etik açıdan sorunsuz olup yöntem geliştirilerek yayımlanabilir.
   • B) Deney verilerinin bir kısmının çıkarılması sonuçların tutarlılığını artıracağından çalışmanın yalnızca etik kurul izin belgesi güncellenmelidir.
   • C) Araştırmanın ham verilerinde bazı eksiklikler bulunsa da bağımsız çalışmaların varlığı makalenin tarafsızlığını ve geçerliliğini kanıtlar.
   • D) Canlılar üzerinde yapılan deneylerde önceden alınmış herhangi bir etik iznin bulunması, yöntemin ve toplanan verilerin bilim etiğine uygunluğu için tek başına yeterlidir.
   • E) Çalışma, sahte izin belgesi kullanımı ve hipotezi desteklemeyen verilerin gizlenmesi nedeniyle bilim etiğine aykırı olup güvenilir bilimsel kanıt niteliği taşımamaktadır.
6. 6.

   Bir biyolojik mücadele etkeninin bal arıları üzerindeki güvenliğini inceleyen bir araştırmada; makalede arı ölüm oranı %4 olarak raporlanmışken, ulaşılan ham laboratuvar kayıtlarında bu oranın %28 olduğu belirlenmiştir. Çalışmayı etik açıdan inceleyen bir öğrenci, bağımsız test merkezlerinin tekrarlarında da ölüm oranının %26-30 aralığında gerçekleştiğini ve çalışmaya ait resmi etik kurul izninin bulunmadığını doğrulamıştır. Buna göre öğrencinin topladığı ve doğruladığı verilere dayanarak araştırma hakkında yapacağı en doğru değerlendirme hangisidir?

   • A) Farklı bağımsız kaynakların benzer değerlere ulaşması, makalede yayımlanan sonucun deneysel bir sapma olarak kabul edilmesini sağlar.
   • B) Etik kurul onayının bulunmaması idari bir eksiklik olduğundan, elde edilen bulguların bilimsel etiğe uygunluğunu doğrudan etkilemez.
   • C) Çalışmanın ticari hedefler taşıması, ham veriler ile yayımlanan sonuç arasındaki sayısal farkın metodolojik bir yanılgı olduğunu kanıtlar.
   • D) Ham kayıtlar ile bağımsız test bulgularının uyuşması, makalede verilerin kasıtlı olarak tahrif edildiğini ve bilim etiğinin ihlal edildiğini doğrular.
   • E) Bağımsız test sonuçlarının ham kayıtlarla örtüşmesi, araştırmacının çalışmasında bilimsel yöntem basamaklarına bütünüyle sadık kaldığını gösterir.
7. 7.

   Selin, 'Canlıların Ortak Özellikleri' ünitesi kapsamında evindeki saksı çiçeğini ve muhabbet kuşunu iki hafta boyunca her gün aynı saatte gözlemleyerek bir veri tablosu oluşturmuştur. Selin, her iki canlının da çevresel uyarılara tepki verdiğini, belirli bir büyüme sergilediğini ve dış ortamdan enerji ihtiyacını karşıladığını kaydetmiştir. Araştırmasının ikinci aşamasında virüslerin özelliklerini inceleyen Selin; virüslerin de kalıtım materyali taşıdığını ve sayılarını artırabildiğini saptamıştır. Selin, tüm bu gözlem ve verileri karşılaştırarak; 'Virüslerin, gözlemlediğim çiçek ve kuş gibi canlılardan farklı olarak hücresel bir yapıya sahip olmaması ve bir konak hücreye ihtiyaç duymadan metabolik faaliyetlerini gerçekleştirememesi, onları biyolojik olarak tam bir canlı kategorisinde sınıflandırmamıza engel olan temel farklardır.' sonucuna ulaşmıştır.

8. 8.

   Selin, 'Canlıların Ortak Özellikleri' ünitesi için bir ay süren bir proje ödevi hazırlar. Selin, evindeki saksı çiçeğini (bitki) ve beslediği muhabbet kuşunu (hayvan) her gün belirli saatlerde gözlemleyerek bir veri tablosu oluşturur. Projesinin son aşamasında ise okulda izlediği bir simülasyon üzerinden virüslerin yapısal özelliklerini bu canlılarla kıyaslar. Selin'in yaptığı gözlemler ve ulaştığı bilgiler şu şekildedir: Bitki ve kuşun çevreye tepki verdiğini, enerji kullandığını ve zamanla büyüdüğünü kaydeder. Bitki ve kuşun mikroskobik inceleme notlarında hücrelerden oluştuğunu görür. Virüslerin ise ancak bir canlı hücrenin içine girdiğinde çoğalabildiğini, hücre dışında kristal yapıda olduğunu ve herhangi bir organelinin bulunmadığını fark eder. Selin'in bu uzun süreli gözlem ve araştırmaları sonucunda, virüsleri diğer iki canlıdan ayıran ve onların 'canlılık' sınıflandırmasında tartışmalı bir konumda kalmasına neden olan temel çıkarımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Virüslerin genetik materyal olarak sadece DNA ya da sadece RNA içermesi, onları gelişmiş canlılardan ayırır.
   • B) Virüslerin çok küçük olmaları nedeniyle mikroskopla görülememesi, canlılık kategorisine alınmalarını engeller.
   • C) Canlılığın temel birimi olan hücre yapısına sahip olmamaları ve bağımsız bir metabolizmalarının bulunmaması, virüsleri biyolojik bir kategoriye yerleştirmeyi zorlaştırır.
   • D) Virüslerin sadece hayvanlarda hastalık yapma yeteneğine sahip olması, bitkilerle ortak bir özellik taşımadıklarını gösterir.
   • E) Virüslerin uyarılara tepki vermemesi, onların sadece cansız nesneler olarak kabul edilmesini gerektirir.
9. 9.

   Bir biyoloji projesi kapsamında 'Yapay Tatlandırıcıların Bağırsak Mikrobiyotasına Etkisi' konulu bir makaleyi inceleyen öğrenci grubu; araştırmacının, deneyde beklediği sonucu vermeyen 'bazı deneklerin verilerini' çalışmadan çıkardığını ve makalenin kaynakça bölümünde yer alan iki temel çalışmanın aslında makale içeriğiyle örtüşmediğini fark etmiştir. Bu öğrencilerin; araştırmanın bilim etiğine uygunluğunu tespit etmek için farklı bilimsel veri tabanlarını (PubMed, Google Akademik vb.) tarayarak ulaştıkları verileri çapraz kontrol etmeleri ve buldukları tutarsızlıkları kanıtlarıyla birlikte bir raporda sunmaları, bilimsel etik sorgulama sürecine uygun bir yaklaşımdır.

10. 10.

    Bir grup 9. sınıf öğrencisi, biyoloji dersi performans ödevi için Dr. Z'nin 'Bitkisel K Bileşeni’nin Hücre Yenilenmesine Etkisi' başlıklı çalışmasını etik açıdan incelemektedir. Öğrenciler farklı kaynaklardan bilgi toplayarak şu bulgulara ulaşmıştır: Dr. Z, araştırmayı finanse eden ilaç şirketiyle olan ticari bağını makalesinde belirtmemiştir. Deney grubunda yer alan 100 denekten 15'inde görülen ve hücre hasarına yol açan olumsuz yan etkiler, 'istatistiksel olarak anlamlı değil' denilerek sonuç raporuna dahil edilmemiştir. Çalışmanın giriş ve yöntem kısmındaki bazı paragrafların, başka bir araştırmacının makalesinden kaynak gösterilmeden aynen alındığı tespit edilmiştir. Öğrenci grubu, ulaştıkları bu bilgileri doğruladıktan sonra 'Bilim Etiği Değerlendirme Raporu' hazırlayacaktır.

    • A) Araştırmacı, sonuçların genellenebilirliğini artırmak için olumsuz verileri rapor dışı bırakma hakkına sahiptir; bu durum bilimsel dürüstlükle çelişmez.
    • B) Dr. Z'nin ticari bağını gizlemesi tarafsızlık, olumsuz sonuçları raporlamaması dürüstlük ve başkasına ait metni kaynak göstermeden kullanması fikri mülkiyete saygı ilkesinin ihlalidir.
    • C) Makalede kaynak gösterilmemesi sadece teknik bir yazım hatası olup, araştırmanın bilimsel etiğe uygunluğunu doğrudan etkileyen bir durum değildir.
    • D) Deneklerin sadece bir kısmında yan etki görülmesi, bu verilerin saklanmasını etik açıdan kabul edilebilir kılar çünkü önemli olan genel eğilimdir.
    • E) Bilimsel etik sadece canlılar üzerinde yapılan deneylerin fiziksel zararını kapsadığı için, finansal ilişkilerin makalede belirtilmemesi etik bir sorun oluşturmaz.
11. 11.

    Bir biyoloji projesi kapsamında 'Çevre kirliliğinin göl ekosistemindeki biyoçeşitliliğe etkisi' üzerine çalışan bir grup öğrenci, araştırmaları sırasında şu süreçleri yaşar: Grup üyelerinden Zeynep, göl kenarındaki fabrika atıklarının balık sayısını azalttığını gözlemleyerek bir problem cümlesi kurar. Arda, internette araştırma yaparken 1990 yılında aynı göl için yapılan bir çalışmada kirliliğin o dönemdeki türleri etkilemediğini belirten bir rapor bulur. Grup, bu çelişkili durumu tartışırken öğretmenleri; bilimsel bilgilerin yeni kanıtlar, teknolojik gelişmeler veya değişen koşullar ışığında yeniden değerlendirilebileceğini hatırlatır. Bunun üzerine grup, güncel verilerle kendi deneylerini tasarlar ve ulaştıkları sonuçları önceki raporla karşılaştırarak kapsamlı bir rapor hazırlar. Bu senaryoya göre, öğrencilerin bilimsel araştırma sürecinde deneyimledikleri 'bilimin doğası' özelliği aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

    • A) Bilimsel bilgi; yeni gözlemler, kanıtlar ve verilerin ışığında gelişime ve değişime açıktır.
    • B) Bilimsel yöntem, her zaman kesin ve değişmez sonuçlara ulaştıran tek bir doğrusal yoldur.
    • C) Geçmişte yapılan bilimsel çalışmalar, yeni araştırmaların doğruluğunu belirleyen tek ölçüttür.
    • D) Bilim insanları arasındaki fikir ayrılıkları, ulaşılan sonuçların bilimsel niteliğini ortadan kaldırır.
    • E) Bilimsel bir hipotez, ancak toplumsal bir uzlaşı sağlandığında kuramsal bir gerçekliğe dönüşür.
12. 12.

    Bir grup 9. sınıf öğrencisi, 'Yapay tatlandırıcıların bağırsak bakterileri üzerindeki etkisi' konulu bir proje yürütmektedir. Öğrenciler, yaptıkları ilk literatür taramasında yapay tatlandırıcıların mikrobiyota üzerinde etkisi olmadığını belirten 1995 yılına ait bir makaleyi temel alarak 'Yapay tatlandırıcılar yararlı bakteri popülasyonunu değiştirmez' hipotezini kurarlar. Ancak deney sürecinde, modern yeni nesil dizileme (NGS) gibi güncel teknolojik analiz yöntemlerini kullandıklarında, bazı tatlandırıcı türlerinin yararlı bakteri çeşitliliğini %30 oranında azalttığını gözlemlerler. Grup üyelerinden Kerem, 'Eski çalışmadaki teknolojik imkanlar verilerin hassasiyetini kısıtlamış olabilir; biz kendi güncel ve tutarlı verilerimize dayanarak başlangıç hipotezimizi revize etmeli ve bu yeni bulguyu raporlamalıyız' önerisinde bulunur.

13. 13.

    Bir grup 9. sınıf öğrencisi, biyoloji dersi projesi kapsamında 'Bitki Gelişimine Etki Eden Faktörler' üzerine bir araştırma yürütmektedir. Grup üyelerinden Elif, okul bahçesinin gölge ve güneşli kısımlarındaki bitki boylarını ölçerek 'Işık miktarı arttıkça bitki boyu her zaman artar' şeklinde bir hipotez kurar. Ancak grup, kütüphane araştırması ve uzman görüşleri sonucunda bazı bitki türlerinin (gölge bitkileri) yoğun ışıkta gelişiminin yavaşladığını ve dokularının zarar gördüğünü öğrenir. Bunun üzerine öğrenciler, başlangıçtaki hipotezlerini yeni bilgiler ışığında güncelleyerek araştırmalarına devam ederler. Bu senaryoya dayanarak; 'Bilimsel bir araştırmada elde edilen yeni kanıtların veya farklı gözlemlerin, mevcut bir hipotezi veya doğruluğu kabul edilmiş bir bilgiyi değiştirmesi, o bilimsel sürecin başarısız ya da hatalı olduğunu gösterir.' ifadesi bilimin doğasına göre nasıl değerlendirilmelidir?

14. 14.

    Biyoloji tarihinde dönüm noktası olan buluşlar, toplum sağlığını koruma ve biyolojik sorunlara çözüm üretme noktasında birbirini tamamlar. 15. yüzyılda Akşemseddin'in hastalıkların 'gözle görülemeyecek kadar küçük tohumlar' aracılığıyla yayıldığını belirtmesi mikrobiyolojinin öncü fikirlerinden kabul edilir. Günümüzde kullanılan PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) teknolojisi ise bu küçük etkenlerin genetik izlerini sürerek hastalıkların hızlı ve kesin teşhis edilmesini sağlar. Bu iki tarihsel veri birlikte değerlendirildiğinde; Akşemseddin'in teorik çıkarımının, PCR teknolojisinin modern tıptaki tanısal başarısına zemin hazırlayan ve insan sağlığını koruma noktasında aynı amaca hizmet eden tarihsel bir vizyon olduğu söylenebilir.

15. 15.

    Arda, 'Biyolojideki Dönüm Noktaları' konulu araştırma ödevi için bir sunum hazırlamaktadır. Sunumunda 15. yüzyılda Akşemseddin’in 'hastalıkların tohumlar yoluyla insandan insana geçtiği' görüşüne, 1953’te DNA’nın ikili sarmal yapısının keşfine ve günümüzde uygulanan CRISPR-Cas gen düzenleme teknolojisine yer verir. Arda, topladığı bilgileri analiz ederek şu çıkarımı yapar: 'Biyoloji tarihindeki bu dönüm noktaları, birbirinden bağımsız tesadüfler zinciri değil; mikrobiyolojik temellerin atılmasından genetik kodun çözülmesine kadar uzanan, her biri bir önceki keşfin üzerine inşa edilen ve toplumsal sağlık sorunlarına çözüm üretme hedefinde birleşen birikimli (kümülatif) bir gelişim sürecini temsil eder.'

16. 16.

    Bilim dünyasında her büyük devrim, kendisinden önceki keşiflerin omuzlarında yükselir. Örneğin; 15. yüzyılda Akşemseddin'in 'Maddetü'l-Hayat' adlı eserinde hastalıkların gözle görülmeyen 'tohumlar' (mikroplar) yoluyla bulaştığını belirtmesi, mikroorganizmaların keşfine giden yolu açmıştır. Günümüzde ise bilim insanları, nadir görülen bir genetik hastalığı tedavi etmek için şu adımları izlemektedir: Hastalığa neden olan genetik kodun dizilimini (İnsan Genom Projesi verilerini kullanarak) tespit etmek. PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) yöntemiyle hastadan alınan hatalı gen bölgesini kopyalayarak üzerinde analiz yapmak. CRISPR-Cas9 'genetik makas' teknolojisiyle hatalı dizilimi onarıp sağlıklı geni hücreye geri aktarmak. Buna göre, biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkılarıyla ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?

    • A) Biyolojik keşifler birbirinden bağımsız ilerlediği için her dönüm noktası sadece kendi dönemindeki sorunları çözmekle sınırlı kalmıştır.
    • B) Akşemseddin gibi klasik dönem bilim insanlarının çalışmaları, deneysel kanıt sunmadığı için modern biyoteknolojinin temeli sayılamaz.
    • C) Geçmişten günümüze biriken biyolojik bilgiler, karmaşık toplumsal ve sağlık sorunlarının çözümünde bütüncül ve aşamalı bir imkan sağlar.
    • D) PCR ve CRISPR gibi modern teknolojiler, DNA'nın yapısı bilinmeden de aynı verimlilikle insan hayatına katkı sunabilir.
    • E) Bilimsel dönüm noktaları sadece tıp alanında iyileşme sağlamış, toplumsal refah ve etik tartışmalar üzerinde etkili olmamıştır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.