Proteinler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir grup öğrenci, hidrojen peroksit çözeltisine bırakılan katalaz emdirilmiş özdeş kâğıt disklerin oluşan oksijen kabarcıklarıyla yüzeye çıkma süresini ölçerek sıcaklık ve pH'nin enzim aktivitesine etkisini araştırmıştır. Sabit pH 7 ortamında diskin yüzeye çıkma süresi 10 °C'de 45 saniye, 30 °C'de 12 saniye olarak ölçülmüş; 70 °C'de ise disk yüzeye hiç çıkmamıştır. Sabit 30 °C sıcaklıkta ise yüzeye çıkma süresi pH 7'de 12 saniye, pH 9'da 35 saniye sürmüş; pH 2 ortamında ise yüzeye çıkma gerçekleşmemiştir. Buna göre öğrencilerin deney basamakları ve gözlem verilerine dayanarak ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) Enzim aktivitesinin en yüksek olduğu ortam koşulları pH 9 ve 10 °C olarak tespit edilmiştir.
   • B) Kâğıt diskin yüzeye çıkma süresi ile birim zamanda gerçekleşen enzimatik tepkime hızı doğru orantılıdır.
   • C) Yüksek sıcaklık (70 °C) ve aşırı asidik ortam (pH 2), enzimin işlevini engelleyerek oksijen gazı çıkışını durdurmuştur.
   • D) Sıcaklığın 10 °C'den 30 °C'ye çıkarılması ile ortamın pH 7'den pH 9'a getirilmesi tepkime hızını aynı yönde etkilemiştir.
   • E) Deney düzeneğinde pH ve sıcaklık bağımlı değişken, kâğıt diskin yüzeye çıkma süresi ise bağımsız değişkendir.
2. 2.

   Bir grup öğrenci, ekmek mayasından elde edilen sükraz enziminin sükrozu hidroliz etme hızına sıcaklık ve pH değişimlerinin etkisini incelemek amacıyla eşit miktarda enzim ve substrat içeren dört deney tüpü hazırlar. Öğrenciler 1. tüpü 35 °C ve pH 7, 2. tüpü 35 °C ve pH 3, 3. tüpü 75 °C ve pH 7, 4. tüpü ise 0 °C ve pH 3 koşullarında tutarak birim zamanda oluşan ürün miktarını ölçer. Buna göre öğrencilerin deney düzeneğindeki değişkenleri ve elde edilecek verileri değerlendirmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) 1 ve 4 numaralı tüpler birlikte değerlendirildiğinde, tepkime hızındaki değişimin yalnızca sıcaklık farkından kaynaklandığı sonucuna varılır.
   • B) 1 ve 2 numaralı tüpler kıyaslandığında bağımsız değişken sıcaklık, kontrol altında tutulan değişken ise ortamın pH değeridir.
   • C) 2 ve 3 numaralı tüpler arasındaki ürün oluşum farkı, ortam asitliğindeki artışın enzim etkinliğini tek başına durdurduğunu kesin olarak ispatlar.
   • D) Sıcaklığın enzim aktivitesine etkisini belirlemek için 1 ve 3 numaralı tüpler karşılaştırıldığında sıcaklık bağımsız, pH ise kontrol edilen değişkendir.
   • E) 3 ve 4 numaralı tüpler kıyaslanarak ortam pH'sindeki değişimin enzimin çalışma hızına etkisi bilimsel olarak geçerli biçimde ölçülebilir.
3. 3.

   Bir grup öğrenci, sütten peynir üretiminde kullanılan bir enzimin pıhtılaştırma etkinliğine sıcaklık ve pH değişimlerinin etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney yürütmüştür. Eşit miktarda süt ve enzim içeren özdeş tüplerde sütün tamamen pıhtılaşma süreleri kronometreyle ölçülmüş; sabit pH 6,0 ortamında pıhtılaşma süresinin 20 °C'de 18 dakika, 35 °C'de 4 dakika olduğu, 65 °C'de ise pıhtılaşmanın hiç gerçekleşmediği saptanmıştır. Ayrıca sabit 35 °C sıcaklıkta pıhtılaşma süresinin pH 6,0'da 4 dakika, pH 8,0'de 25 dakika sürdüğü, pH 4,0'te ise pıhtılaşmanın meydana gelmediği belirlenmiştir. Bu deney basamakları ve elde edilen bulgular dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) 20 °C'deki tüpte pıhtılaşma süresinin 35 °C'den daha uzun sürmesi, düşük sıcaklığın enzimin üç boyutlu yapısını geri dönüşümsüz olarak bozduğunu kanıtlar.
   • B) Pıhtılaşma süresinin en kısa ölçüldüğü 35 °C sıcaklık ve pH 6,0 ortamı, enzimin reaksiyonu en hızlı katalizlediği optimum koşulları gösterir.
   • C) 65 °C'de bekletilen tüpte pıhtılaşmanın gözlenmemesi, yüksek sıcaklık nedeniyle ortamdaki substrat moleküllerinin tamamen parçalanmasından kaynaklanır.
   • D) Bu deneyde ortamın sıcaklık ve pH değerleri bağımlı değişken, sütün pıhtılaşma süresi ise araştırmacılar tarafından kontrol edilen bağımsız değişkendir.
   • E) Ortam pH'sinin 6,0'dan 8,0'e çıkarılması enzim moleküllerinin kinetik enerjisini artırdığı için tepkimenin tamamlanma süresini uzatmıştır.
4. 4.

   Bir grup öğrenci, yüksek sıcaklık ve aşırı asitliğin tepkimeyi durdurucu etkisinin substrattan mı yoksa enzimin kendisinden mi kaynaklandığını araştırmak için kontrollü bir deney tasarlar. Birinci uygulamada amilaz enzimi 85 °C'ye ısıtılıp oda sıcaklığına (25 °C) soğutulduktan sonra normal nişasta çözeltisine eklendiğinde hidroliz gerçekleşmezken, nişasta çözeltisi 85 °C'ye ısıtılıp soğutulduktan sonra normal amilaz eklendiğinde nişastanın tamamen parçalandığı gözlenir. İkinci uygulamada amilaz enzimi pH 2 ortamında bekletilip pH 7'ye getirildikten sonra nişastaya eklendiğinde tepkime olmazken, nişasta pH 2'de bekletilip nötralize edildikten sonra normal amilaz eklendiğinde hidrolizin başarıyla tamamlandığı saptanır. Buna göre öğrencilerin deney bulgularına dayanarak ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Yüksek sıcaklık ve olumsuz pH koşulları, tepkimenin durmasına substratın kimyasal yapısını bozarak değil, doğrudan enzimin işlevsel protein yapısını tahrip ederek neden olur.
   • B) Enzimler aşırı sıcaklık ve pH değişimlerine karşı substratlara göre daha dayanıklı olduğundan olumsuz koşullardan etkilenmez.
   • C) Substrat molekülleri yüksek sıcaklık ve aşırı asidik ortamda geri dönüşümsüz bozulduğu için normal enzimle birleşemez.
   • D) Sıcaklık ve pH değişimleri yalnızca ortamdaki moleküllerin çarpışma sıklığını azaltır, moleküllerin üç boyutlu yapısını değiştirmez.
   • E) Ortam koşullarının tepkime hızına etkisini ölçebilmek için enzim ve substratın her zaman aynı anda olumsuz koşullara maruz bırakılması gerekir.
5. 5.

   Bir grup öğrenci, geleneksel gıda saklama yöntemlerinden konserveleme (yüksek sıcaklık uygulama) ve turşu kurmanın (asidik ortam oluşturma) biyokimyasal temelini araştırmak için kontrollü bir deney tasarlar. Özdeş besin ortamlarına eşit miktarda çürükçül mikrobiyal enzim eklenerek; I. kap 100 °C'de kaynatılıp 25 °C'ye soğutulur, II. kabın pH değeri sirke ilavesiyle 3'e düşürülüp 25 °C'de tutulur, kontrol grubu olan III. kap ise pH 7 ve 25 °C koşullarında bırakılır. Yirmi dört saat sonunda III. kapta besinlerin tamamen parçalandığı, I ve II. kaplarda ise hiçbir besin yıkımının gerçekleşmediği gözlenir. Buna göre öğrencilerin deney bulgularına ve gıda saklama uygulamalarına dayanarak ulaştığı verilen sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) Gıdaların konserveleme veya turşulama yoluyla korunması, bozulmaya yol açan mikrobiyal enzimlerin optimum sıcaklık ve pH sınırları dışına çıkarılarak işlevsiz kılınması esasına dayanır.
   • B) I. kapta besin yıkımının durması yüksek sıcaklığın substrat moleküllerini parçalamasından, II. kapta ise asidik ortamın enzimleri hidroliz etmesinden kaynaklanır.
   • C) I. kaptaki karışım 25 °C'ye soğutulduğu için ortamdaki enzimlerin üç boyutlu yapısı korunmuş olup ortama taze substrat eklenmesiyle tepkime devam eder.
   • D) II. kaptaki asidik ortama baz ilave edilerek pH nötr değere getirildiğinde enzimler derhâl aktifleşirken, I. kapta enzimler tamamen tükenmiştir.
   • E) Deney sonuçları, mikroorganizma enzimlerinin aktivitesini durdurmada ortam sıcaklığının değiştirilmesinin pH değişimine kıyasla daha etkili olduğunu kanıtlar.
6. 6.

   Bir grup öğrenci, organik atıkları parçalayan bir enzimin çalışma hızına ortam koşullarının etkisini incelemek amacıyla iki aşamalı bir deney tasarlamıştır. Birinci aşamada tüplerin pH değeri 7'de sabit tutulup sıcaklık 20 °C, 40 °C ve 65 °C olarak ayarlanmış; en yüksek substrat dönüşüm hızının 40 °C'de gerçekleştiği kaydedilmiştir. İkinci aşamada ise sıcaklık 40 °C'de sabitlenerek ortam pH'si 4, 7 ve 10 olarak düzenlenmiş; en yüksek dönüşüm hızına yine pH 7 ortamında ulaşılmıştır. Yapılan bu deneyin değişkenleri ve gözlem sonuçları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Deneyin her iki aşamasında da ölçülen substrat dönüşüm hızı bağımsız değişken konumundadır.
   • B) Deneyde her aşamada tek bir bağımsız değişken değiştirilerek etkenlerin aktiviteye etkisi bilimsel olarak güvenilir biçimde test edilmiştir.
   • C) İkinci aşamada sıcaklığın 40 °C'de sabit tutulması, sıcaklığın bu aşamadaki bağımlı değişken olduğunu gösterir.
   • D) 65 °C'de dönüşümün durması, yüksek sıcaklığın enzim-substrat kompleksinin oluşumunu hızlandırmasından kaynaklanır.
   • E) pH 4 ortamında tepkimenin yavaşlaması yalnızca ortamdaki substrat moleküllerinin kimyasal yapısının bozulmasıyla açıklanır.
7. 7.

   Bir grup öğrenci, bir enzimin aktivitesine sıcaklık ve pH değişimlerinin etkisini araştırmak amacıyla kontrollü bir deney düzeneği kurmuştur. Deneyde optimum pH'de sıcaklığın 15 °C'den 37 °C'ye çıkarılması birim zamanda oluşan ürün miktarını artırırken, optimum sıcaklıkta ortam pH'sinin 7'den 2'ye düşürülmesi ya da sıcaklığın 37 °C'den 70 °C'ye çıkarılması durumlarında ürün oluşumunun tamamen durduğu belirlenmiştir. Buna göre öğrencilerin deney sonuçlarına dayanarak ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) 15 °C'den 37 °C'ye sıcaklık artışı moleküllerin kinetik enerjisini ve enzim-substrat çarpışmasını artırmış; 70 °C'ye ulaşılması ve pH 2 ortamı ise enzimin üç boyutlu yapısını bozarak etkinliğini sonlandırmıştır.
   • B) 15 °C'den 37 °C'ye sıcaklık artışı enzimin substrata olan özgüllüğünü değiştirmiş; pH 2 ortamı ise kimyasal tepkimenin aktivasyon enerjisi gereksinimini tamamen ortadan kaldırmıştır.
   • C) 70 °C'de ürün oluşumunun durması ortamdaki substrat moleküllerinin tamamen tükenmesinden, pH 2 ortamında durması ise enzimin peptit bağlarının tümüyle hidroliz olmasından kaynaklanmıştır.
   • D) 15 °C'de tepkimenin yavaş gerçekleşmesi enzimin protein yapısının geri dönüşsüz bozulmasından, 70 °C'de durması ise enzim-substrat kompleksinin gereğinden fazla kararlı hâle gelmesinden ileri gelmiştir.
   • E) Sıcaklık ve pH değişimleri tepkimede yalnızca substratın yapısını etkilediğinden, 70 °C ve pH 2 koşullarında enzimlerin üç boyutlu yapısında herhangi bir değişim meydana gelmemiştir.
8. 8.

   Bir grup öğrenci, taze bitki özütündeki bir proteaz enziminin jelatini sıvılaştırma hızına sıcaklık ve pH değişimlerinin etkisini kontrollü bir deneyle araştırmıştır. Yapılan gözlemlerde jelatinin en hızlı pH 7 ve 40 °C koşulunda sıvılaştığı; 85 °C'deki tüm tüplerde ve 5 °C'deki pH 11 tüpünde ise sıvılaşmanın gerçekleşmediği saptanmıştır. Ayrıca 5 °C'de bekletilen pH 7 ortamındaki tüp 40 °C'ye getirildiğinde jelatin sıvılaşırken, 85 °C'de bekletilen pH 7 ortamındaki tüp 40 °C'ye soğutulduğunda sıvılaşma gözlenmemiştir. Buna göre öğrencilerin deney bulgularından hareketle ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) İlgili enzim sadece kuvvetli bazik ortamlarda kararlılığını koruyarak substratını parçalayabilmektedir.
   • B) Düşük sıcaklık enzimin protein yapısını geri dönüşümsüz bozarak substratına bağlanmasını kalıcı olarak engellemiştir.
   • C) Enzimatik tepkimelerin tamamlanabilmesi için ortam pH'si ile sıcaklık değerlerinin birlikte sürekli artırılması gerekir.
   • D) Yüksek sıcaklık enzimin yapısını kalıcı biçimde işlevsizleştirirken düşük sıcaklığın kısıtlayıcı etkisi ortamın ılıtılmasıyla giderilebilir.
   • E) 85 °C'deki tüpte jelatinin sıvılaşmaması substratın tükenmesinden, 5 °C'deki tüpte sıvılaşmaması ise enzimin hidroliz olmasından kaynaklanır.
9. 9.

   Bir grup öğrenci, pektinaz enziminin elma suyundaki bulanıklığı giderme süresine pH ve sıcaklığın etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney yürütmüştür. Sabit pH 5 değerinde berraklaşma süresi 40 °C'de 5 dakika, 10 °C'de 32 dakika olarak ölçülmüş; 75 °C'ye ısıtıldıktan sonra 40 °C'ye soğutulan örnekte ise berraklaşma hiç gözlenmemiştir. Sabit 40 °C sıcaklıkta tutulan deney ortamında pH değeri 5 iken 5 dakikada tamamlanan berraklaşmanın, pH 2 ve pH 9 ortamlarında hiç gerçekleşmediği saptanmıştır. Elde edilen bu verilere göre pektinaz enziminin aktivitesi ve ortam koşullarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Pektinaz enzimi, optimum pH değerinden daha asidik ya da daha bazik ortamlara eşit düzeyde uyum sağlayarak çalışmayı sürdürür.
   • B) Yüksek sıcaklık enzimin yapısını kalıcı olarak işlevsizleştirirken düşük sıcaklık tepkimeyi durdurmamış, yalnızca yavaşlatmıştır.
   • C) Enzimin 75 °C'de aktivite gösterememesi, ortamdaki pektin substratının aşırı ısıyla denatüre olup parçalanmasından kaynaklanır.
   • D) Deneyde sıcaklık bağımsız değişken, pH kontrol edilen değişken, berraklaşma süresi ise enzimin yapısını belirleyen etkendir.
   • E) Enzimin çalışma hızının 10 °C'de 40 °C'ye göre daha düşük olması, düşük sıcaklıkta substratın enzimle bağlanma yüzeyinin kalıcı hasar görmesindendir.
10. 10.

    Bir grup öğrenci, lipaz enziminin zeytinyağını hidroliz etme hızına sıcaklığın etkisini araştırmak için kontrollü bir deney düzenler. Eşit miktarda zeytinyağı, su ve bazik ortamda pembe renk veren fenol kırmızısı içeren üç özdeş kaba pH 8,5 değerinde eşit miktarda lipaz enzimi eklenerek kaplar sırasıyla 10 °C, 35 °C ve 60 °C sıcaklıklarda tutulur. Yağ asitlerinin açığa çıkmasıyla ortamın asitleşmesi sonucu 35 °C'deki kabın 4. dakikada, 10 °C'deki kabın ise 28. dakikada sarı renge dönüştüğü; 60 °C'deki kapta ise rengin pembe kaldığı gözlenir. Bu deney basamakları ve gözlem sonuçlarına dayanarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneydeki bağımlı değişken ortamın başlangıç pH'si olup enzim ve substrat miktarları bağımsız değişkendir.
    • B) Deneyde bağımsız değişken sıcaklık olup 60 °C'de renk değişiminin olmaması, yüksek sıcaklığın enzimin yapısını bozmasıyla açıklanır.
    • C) 10 °C'deki kapta renk değişiminin gecikmesi enzimin denatüre olmasından, 60 °C'deki durum ise ortamda substratın tükenmesinden kaynaklanır.
    • D) Kaplarda sarı renge dönüşümün gerçekleşmesi ortamda bazik ürünlerin biriktiğini, tepkime hızının sıcaklıkla sürekli arttığını gösterir.
    • E) Deneyin amacına ulaşabilmesi için kaplara eklenen substrat ve enzim miktarlarının sıcaklık derecesiyle orantılı olarak değiştirilmesi gerekir.
11. 11.

    Bir grup öğrenci, çamaşır deterjanlarındaki bir enzimin protein lekelerini parçalama hızına pH ve sıcaklığın etkisini incelemek için enzim ve substrat miktarının sabit tutulduğu kontrollü bir deney tasarlamıştır. Öğrenciler sıcaklığın etkisini pH 7'de 15 °C, 35 °C ve 65 °C koşullarında; pH'nin etkisini ise 35 °C'de pH 4, pH 7 ve pH 9 koşullarında test etmiştir. Gözlemler sonucunda lekenin en kısa sürede 35 °C ve pH 9 ortamında çıktığı, 65 °C'ye maruz bırakılan kapta ise ortam pH'si ne olursa olsun leke parçalanmasının gerçekleşmediği saptanmıştır. Buna göre öğrencilerin deney verilerine dayanarak ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Sıcaklığın enzim etkinliğine etkisini belirlerken ortamın pH değeri bağımsız değişken olarak sürekli değiştirilmelidir.
    • B) Yüksek sıcaklık enzimin protein yapısını geri dönüşsüz bozduğu için ortamın uygun pH değerinde olması tepkimenin başlamasını sağlayamaz.
    • C) 15 °C sıcaklıkta lekenin daha uzun sürede parçalanması, düşük sıcaklığın enzimin yapısını kalıcı olarak tahrip etmesinden kaynaklanır.
    • D) Deneyde kullanılan enzimin en yüksek etkinlik gösterdiği pH değeri, asidik özellikteki insan mide sıvısıyla birebir örtüşmektedir.
    • E) Enzimlerin katalizleme yeteneği üzerinde ortam pH'sinin sağladığı avantaj, sıcaklık değişimlerinin olumsuz etkilerini tamamen ortadan kaldırır.
12. 12.

    Bir grup öğrenci, hidrojen peroksiti parçalayan bir enzimin çalışma hızına ortam koşullarının etkisini incelemek için birim zamanda oluşan gaz basıncını manometreyle ölçtükleri kontrollü bir deney tasarlamıştır. Birinci aşamada pH değeri 7'de sabit tutularak tüpler 10 °C, 37 °C ve 70 °C sıcaklıklarda; ikinci aşamada ise sıcaklık 37 °C'de sabit tutularak tüpler pH 2, pH 7 ve pH 12 ortamlarında incelenmiştir. Ölçümlerde en yüksek gaz basıncı artışı pH 7 ve 37 °C'de saptanırken 10 °C'de gaz çıkışının yavaşladığı, 70 °C ile pH 2 ve pH 12 ortamlarında ise manometrede hiçbir basınç artışının gerçekleşmediği kaydedilmiştir. Deneydeki değişkenleri ve hata kaynaklarını inceleyen öğrencilerin elde ettiği bulgulara dayanarak ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) Deneyde manometreyle ölçülen birim zamandaki gaz basıncı artışı bağımsız değişken, uygulanan farklı sıcaklık ve pH değerleri ise bağımlı değişkendir.
    • B) 10 °C'deki tüpte gaz çıkışının yavaşlaması, düşük sıcaklığın enzimin aktif merkezini geri dönüşümsüz şekilde bozarak substratla birleşmesini engellemesinden kaynaklanır.
    • C) 70 °C'de bekletilen tüp 37 °C'ye soğutulduğunda, ortam koşulları ideale döndüğü için enzimler hidrojen peroksiti yeniden parçalayarak gaz basıncını artırmaya başlar.
    • D) Deneyin hata payını azaltmak ve her iki etkenin etkisini birlikte ölçmek için her deney tüpünde hem sıcaklık hem de pH değeri aynı anda değiştirilmelidir.
    • E) Deneyde birim zamandaki gaz basıncı artışı bağımlı değişken olup pH ve sıcaklığın enzim aktivitesine etkisi, diğer koşullar sabit tutularak güvenilir biçimde belirlenmiştir.
13. 13.

    Bir grup öğrenci, nötr ortamda çalışan bir sindirim enziminin aktivitesine pH ve sıcaklığın etkisini incelemek amacıyla eşit miktarda enzim ve substrat içeren üç özdeş deney tüpü hazırlamıştır. Sabit pH 7 ve 35 °C'de tutulan I. tüpte substratın tamamen tükenme süresi 6 dakika; pH 7 ve 15 °C'deki II. tüpte 24 dakika olarak ölçülmüş, pH 3 ve 35 °C'deki III. tüpte ise 60 dakika geçmesine rağmen substrat miktarında hiçbir değişim gözlenmemiştir. Deneyde hata kaynaklarını en aza indiren öğrencilerin elde ettiği bu veriler ve değişkenler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Substratın tükenme süresi en uzun olan II. tüpteki enzim aktivitesi, tepkime daha uzun süre devam ettiği için I. tüptekinden daha yüksektir.
    • B) I ve II. tüpler karşılaştırıldığında deneyin bağımsız değişkeninin tepkime süresi, bağımlı değişkeninin ise uygulanan ortam sıcaklığı olduğu anlaşılır.
    • C) II. tüpte tepkimenin daha geç tamamlanması, 15 °C sıcaklığın enzimin üç boyutlu protein yapısını geri dönüşümsüz olarak bozmasından kaynaklanır.
    • D) III. tüpte ürün oluşmamasının temel sebebi, asidik ortamın enzim yapısını korurken substrat moleküllerinin kimyasal bağlarını tamamen parçalamış olmasıdır.
    • E) I ve II. tüpler arasındaki süre farkı düşük sıcaklıkta moleküllerin kinetik enerjisinin azalmasıyla, III. tüpteki durum ise asidik pH'nin enzimin aktif merkezini bozmasıyla açıklanır.
14. 14.

    Öğrenciler, mide sıvısında görev alan bir enzimin çalışma hızını belirlemek için eşit miktarda protein ve enzim içeren deney tüplerini farklı sıcaklık (0 °C, 37 °C, 70 °C) ve pH (pH 2, pH 8) değerlerinde bekleterek sindirim sürelerini kaydetmiştir. Deneyde protein sindiriminin yalnızca pH 2 ve 37 °C ortamında gerçekleştiği; pH 8'deki tüpler ile 70 °C'ye ısıtılan tüplerde ise proteinlerin sindirilmediği gözlenmiştir. Öğrenciler bu bulgular doğrultusunda, mide asitliğini nötralize eden ilaçların bilinçsiz tüketiminin ve aşırı sıcak gıdalarla beslenmenin sindirim sürecine etkisini değerlendirmiştir. Buna göre öğrencilerin deney sonuçlarına ve günlük yaşam uygulamalarına dayanarak ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Aşırı sıcak içecekler mide enzimlerinin aktivitesini geçici olarak yavaşlatırken, ortamın nötralleşmesi enzimin yapısını tümüyle yok eder.
    • B) Enzimin proteini parçalayabilmesi için hem ortamın kuvvetli asidik olması hem de protein yapısını koruyan uygun sıcaklık aralığında bulunması gerekir.
    • C) Mide asitliğinin azalması durumunda sıcaklığın 37 °C'de tutulması, enzimin substratına bağlanması için tek başına yeterlidir.
    • D) 70 °C'de bekletilen tüpün tekrar vücut sıcaklığına soğutulması, antiasit ilaçların sindirim üzerindeki olumsuz etkisini ortadan kaldırır.
    • E) Düşük pH değeri enzimin çalışma hızını artırırken, yüksek sıcaklıklar enzimin substratına olan ilgisini sürekli olarak yükseltir.
15. 15.

    Bir grup öğrenci, tükürük amilazı enziminin etkinliğini incelemek amacıyla özdeş üç deney tüpüne eşit miktarda nişasta ve amilaz eklemiştir. Tüplerden birincisi pH 7 ve 0 °C'de, ikincisi pH 2 ve 37 °C'de, üçüncüsü ise pH 7 ve 75 °C'de bekletildiğinde hiçbir tüpte nişastanın sindirilmediği saptanmıştır. Daha sonra tüm tüpler amilaz için en uygun ortama (pH 7 ve 37 °C) getirilmiş ve her birine yeniden eşit miktarda nişasta ilave edilerek yeterli bir süre gözlemlenmiştir. Buna göre son aşamada tüplerde gerçekleşen durumlarla ilgili doğru ifadeyi belirleyiniz.

    • A) Tüm tüpler en uygun sıcaklık ve pH değerine ulaştığı için eklenen nişasta her üç ortamda da sindirilir.
    • B) Enzimlerin üç boyutlu yapısı yalnız yüksek sıcaklıkta bozulduğu için sadece üçüncü tüpte sindirim gerçekleşmez.
    • C) Düşük sıcaklık enzimin yapısını kalıcı olarak tahrip ettiğinden birinci tüpte ilave edilen nişasta parçalanamaz.
    • D) İkinci tüpteki enzimler nötr ortama getirildiğinde aktif merkezlerini yeniden oluşturarak nişastayı hidroliz eder.
    • E) Yalnızca birinci tüpte nişasta sindirimi gerçekleşir; çünkü düşük sıcaklık enzimin yapısını bozmazken aşırı asitlik ve yüksek sıcaklık enzimi denatüre etmiştir.
16. 16.

    Bir grup öğrenci, peynir üretiminde sütü pıhtılaştıran bir enzimin en uygun çalışma sıcaklığını belirlemek için eşit miktarda süt ve enzim içeren dört tüpü 10 °C, 25 °C, 38 °C ve 65 °C su banyolarına yerleştirmiştir. Ancak tüpler hazırlanırken ilk iki tüpün ortamı asidik (pH 4), son iki tüpün ortamı ise nötr (pH 7) olarak ayarlanmış ve deney sonunda yalnız 38 °C'deki tüpte pıhtılaşma gözlenmiştir. Buna göre, elde edilen verilerin sıcaklığın etkisini kanıtlamada yetersiz kalmasının temel nedeni ve yapılması gereken düzenleme aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Deneyde bağımlı değişken olan pıhtılaşma süreci yanlış seçilmiştir; enzim etkinliğini ölçmek için tüm tüplerin sıcaklıkları eşitlenmelidir.
    • B) Tüplere eklenen süt ve enzim miktarları birbirinden farklı tutulmamıştır; her tüpe artan oranlarda substrat eklenmelidir.
    • C) Yüksek sıcaklık uygulanan tüp soğutulup tekrar denenmemiştir; denatürasyonun etkisini görmek için 65 °C'deki tüp buza alınmalıdır.
    • D) Sıcaklığın enzim aktivitesine etkisi araştırılırken pH sabit tutulmamıştır; sıcaklığın etkisini belirlemek için tüm tüpler aynı pH değerinde tutulmalıdır.
    • E) Deneyde kullanılan sıcaklık aralığı çok dar seçilmiştir; sıcaklık değerleri 0 °C ile 100 °C arasında beşer derece aralıklarla artırılmalıdır.
17. 17.

    Bir grup öğrenci, amilaz enziminin çalışma hızına ortam pH'sinin etkisini belirlemek amacıyla beş özdeş tüpe eşit miktarda nişasta ve amilaz ekleyip tüpleri pH 3'ten pH 11'e kadar farklı pH değerlerinde hazırlamıştır. Ancak deney sonunda iyot çözeltisiyle yapılan kontrollerde, nötr ortamdakiler dâhil hiçbir tüpte nişastanın sindirilmediği belirlenmiştir. Yapılan incelemede, deney boyunca tüm tüplerin 75 °C sıcaklıktaki su banyosunda bekletildiği fark edilmiştir. Buna göre öğrencilerin pH'nin enzim aktivitesine etkisini başarıyla gözlemleyebilmeleri için deney tasarımında yapmaları gereken en uygun değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Deney tüplerindeki tampon çözelti miktarını iki katına çıkarıp su banyosu sıcaklığını 85 °C'ye yükseltmek
    • B) Bütün deney tüplerini amilazın yapısının bozulmayacağı uygun bir sıcaklıkta (örneğin 35-37 °C) tutarak deneyi tekrarlamak
    • C) Su banyosu sıcaklığını değiştirmeden sadece pH 7 olan tüpe fazladan nişasta çözeltisi eklemek
    • D) Tüplerdeki pH değerlerini sabit tutup yalnızca ortamdaki enzim derişimini kademeli olarak artırmak
    • E) Tüpleri önce -10 °C'de dondurup ardından tekrar 75 °C'ye ısıtarak sindirim sonucunu beklemek
18. 18.

    Biyoloji dersinde 'Enzim Aktivitesine Etki Eden Faktörler' konusunu işleyen Arda, evde şu deneyi yapar: Üç özdeş kaba eşit miktarda kıyılmış patates (katalaz enzimi kaynağı) ve üzerlerine eşit miktarda hidrojen peroksit ekler. Kap: Buzdolabında (4°C) bekletilir, gaz çıkışının çok yavaş olduğu gözlenir. Kap: Oda sıcaklığında (25°C) bekletilir, düzenli bir gaz çıkışı gözlenir. Kap: Ocakta kaynatılır (100°C) ve sonra oda sıcaklığına (25°C) kadar soğutulur; ancak hiç gaz çıkışı olmadığı görülür. Arda, 3. kapta oda sıcaklığına geri dönülmesine rağmen reaksiyonun gerçekleşmemesini, yüksek sıcaklığın enzimlerin protein yapısını geri dönüşümsüz olarak bozmasıyla (denatürasyon) açıklar. Bu deneydeki bulgulardan yola çıkarak; dondurucudan çıkarılan bir besinin oda sıcaklığında bozulmaya başlaması, düşük sıcaklığın enzimlerin yapısını bozmadığının bir kanıtı olarak kabul edilebilir.

19. 19.

    Bir biyoloji projesinde 'meyvelerin kararmasını önleme' üzerine çalışan bir öğrenci grubu, elma dilimleri üzerinde üç farklı uygulama yaparak sonuçları gözlemliyor. Elmadaki kararmaya, hücreler hasar gördüğünde açığa çıkan ve havadaki oksijenle tepkimeye giren 'polifenol oksidaz' enzimi neden olmaktadır. Uygulama 1: Elma dilimleri -18°C'de donduruluyor. Dondurucudan çıkarılıp oda sıcaklığına (25°C) getirildiğinde dilimlerin bir süre sonra karardığı görülüyor. Uygulama 2: Elma dilimleri 100°C'deki kaynar suya 1 dakika daldırılıp çıkarılıyor. Oda sıcaklığında bekletildiğinde kararma gözlenmiyor. Uygulama 3: Elma dilimleri saf limon suyuna (pH ≈ 2.2) batırılıp çıkarılıyor. Oda sıcaklığında bekletildiğinde kararma gözlenmiyor. Bu deney sonuçlarına göre, enzimlerin çalışmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

    • A) Düşük sıcaklık değerleri, enzimin yapısını bozmadığı için sıcaklık arttığında enzim tekrar işlevsel hale gelebilir.
    • B) Yüksek sıcaklık, enzimin üç boyutlu yapısını geri dönüşümsüz olarak bozarak aktivitesini tamamen durdurmuştur.
    • C) Enzimin çalışması için ortamın pH değerinin belirli bir aralıkta olması gerekir; pH'taki aşırı değişim enzimi durdurabilir.
    • D) Uygulama 1'de kararma sürecinin durmasının nedeni, düşük sıcaklığın enzimin protein yapısını tamamen hidrolize etmesidir.
    • E) Sıcaklık ve pH, enzimlerin katalizörlük yeteneği üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.