Sınıflandırma ve Biyoçeşitlilik Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki (KKTC) biyoçeşitlilik unsurlarını inceleyen bir araştırma grubu; vadi, kayalık yamaç ve orman gibi farklı habitat tiplerinin bir arada bulunduğu Beşparmak Dağları sahasında, hem böcek ve bitki tür çeşitliliğinin yüksek olduğunu hem de endemik bir bitki popülasyonundaki genetik çeşitliliğin korunduğunu saptamıştır. Buna karşın aynı bölgede insan eliyle tek tip ağaçlandırma yapılarak habitat yapısı basitleştirilen alanda ise tür sayısının belirgin biçimde düştüğü ve söz konusu endemik bitki popülasyonunun genetik varyasyon kaybı nedeniyle çevresel kuraklığa dayanıksızlaştığı kaydedilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar hakkında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bilimsel bir kanıta dayanır?

   • A) Bir bölgedeki baskın bir türe ait birey sayısının artması, o habitattaki tür çeşitliliğini doğrudan ve zorunlu olarak artırır.
   • B) Genetik çeşitlilik canlıların sadece dış görünüşünü belirlediğinden, popülasyonların çevresel değişimlere uyum sağlamasında etkili değildir.
   • C) Ekosistem çeşitliliği yalnızca cansız çevre faktörlerini kapsadığından, canlı popülasyonlarının genetik yapısı üzerinde belirleyici olamaz.
   • D) Tür çeşitliliğinin yüksek olduğu sahalarda bireyler arasındaki genetik çeşitlilik azalsa bile popülasyonların hayatta kalma başarısı hiçbir zaman değişmez.
   • E) Ekosistem çeşitliliğinin sunduğu farklı yaşam alanları ve doğal etkileşimler, hem tür çeşitliliğinin hem de popülasyonlardaki genetik çeşitliliğin sürdürülmesini destekler.
2. 2.

   Bir araştırma ekibi, iki farklı tatlı su gölünde (K ve L gölleri) biyoçeşitlilik unsurlarını incelemiş ve kaydettikleri verileri paylaşmıştır. K Gölü'nde kıyı sazlığı, açık su ve bataklık olmak üzere üç farklı yaşam alanı ile sekiz farklı balık türü bulunmasına rağmen baskın balık türünde genetik çeşitliliğin çok düşük olduğu saptanmıştır. L Gölü'nde ise yalnızca tek bir açık su alanı ve iki balık türü bulunmasına karşın, baskın balık popülasyonunun yüksek genetik varyasyona sahip olduğu belirlenmiştir. Bölgede yaşanan ani bir sıcaklık artışı ve kirlilik sonrasında K Gölü'ndeki baskın balık popülasyonu tükenme tehlikesiyle karşılaşırken, L Gölü'ndeki balık popülasyonunun varlığını koruduğu gözlenmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Popülasyon içi genetik çeşitlilik, ekosistem ve tür çeşitliliği sınırlı olsa bile canlıların çevresel değişimlere karşı hayatta kalma direncini belirleyen temel bir unsurdur.
   • B) Bir ekosistemdeki yaşam alanı ve tür çeşitliliğinin fazla olması, o ekosistemdeki tüm popülasyonların genetik varyasyonunun da yüksek olmasını zorunlu kılar.
   • C) Yaşam alanı çeşitliliğinin az olduğu ekosistemlerde bulunan canlı türleri, çevresel değişimlere hiçbir şekilde uyum sağlama potansiyeli gösteremez.
   • D) Canlı popülasyonlarının neslini sürdürebilmesi yalnızca ortamdaki tür zenginliğine ve habitat tiplerinin fazlalığına bağlıdır.
   • E) Tür çeşitliliği yüksek olan ekosistemler, popülasyonların genetik yapısına bakılmaksızın tüm çevre felaketlerini kayıpsız atlatır.
3. 3.

   Bir deniz biyoloğu grubu, Akdeniz kıyısındaki iki farklı körfezde (I ve II. Körfez) biyoçeşitliliği oluşturan unsurları araştırmıştır. I. Körfez'de 4 farklı kıyısal habitat ve 52 farklı sucul hayvan türü saptanmasına karşın baskın deniz çayırı popülasyonunda genetik çeşitliliğin son derece düşük olduğu belirlenmiştir. II. Körfez'de ise yalnızca tek bir habitat tipi ve 28 sucul hayvan türü kaydedilmesine karşılık deniz çayırı popülasyonunun yüksek genetik çeşitliliğe sahip olduğu saptanmıştır. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel bir kanıta dayanır?

   • A) Bir ekosistemdeki tür ve habitat çeşitliliğinin yüksekliği, o alandaki canlı popülasyonlarının genetik çeşitliliğinin de zorunlu olarak yüksek olacağını kanıtlamaz.
   • B) I. Körfez'deki tür sayısının fazlalığı, deniz çayırlarının değişen çevre koşullarına karşı II. Körfez'deki popülasyondan daha dirençli olmasını sağlar.
   • C) II. Körfez'de habitat çeşitliliğinin tek bir tiple sınırlı olması, bu körfezdeki tüm canlı türlerinin yok olma riskinin I. Körfez'den daha düşük olduğunu doğrular.
   • D) I. Körfez'in toplam biyolojik zenginliği, yalnızca tür sayısının fazla olması nedeniyle genetik çeşitlilik düzeyi incelenmeksizin en yüksek kabul edilmelidir.
   • E) Habitat çeşitliliğinin fazla olduğu sucul ekosistemlerde türlerin genetik çeşitliliğini kaybetmesi beklenen genel bir ekolojik kuraldır.
4. 4.

   İki farklı ormanlık alanda biyoçeşitlilik unsurlarını araştıran bir ekip şu verileri kaydetmiştir: X Sahası'nda 12 farklı ağaç türü bulunmasına karşın tüm ağaçlar aynı yaşta olup tek katmanlı, homojen bir örtü oluşturmuş ve alanda yalnızca 6 farklı kuş türünün yuvalandığı belirlenmiştir. Y Sahası'nda ise sadece 4 farklı ağaç türü bulunmasına karşın taban çalıları, farklı boylardaki ağaçlar ve ölü örtü ile çok katmanlı bir habitat yapısı gelişmiş ve alanda 19 farklı kuş türünün yuvalandığı saptanmıştır. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Üretici tür sayısı fazla olan yaşam alanlarında tüketici canlıların tür çeşitliliği her zaman daha yüksek seviyede gerçekleşir.
   • B) Bir ekosistemdeki toplam biyolojik çeşitlilik, yalnızca ortamda bulunan baskın bitki türlerinin zenginliğiyle ölçülebilir.
   • C) Hayvan türlerinin bir alandaki yerleşim başarısı, ortamın katmanlaşma özelliğinden ziyade doğrudan bitki türü sayısına bağımlıdır.
   • D) Ekosistemin sunduğu fiziksel ve yapısal habitat çeşitliliği, belirli bir grubun tür sayısı az olsa bile diğer türlerin çeşitliliğini destekleyebilir.
   • E) Canlı türlerinin popülasyon büyüklükleri arttıkça ekosistemdeki mikroklima alanları ve katmanlı habitat yapıları kendiliğinden daralır.
5. 5.

   Bir milli parkta yaşanan şiddetli kuraklık sonrasında üç farklı orman sahasında (I, II ve III) kaydedilen veriler şunlardır: I. sahada 2 ağaç türü, yüksek genetik çeşitlilik ve %15 biyokütle kaybı; II. sahada 14 ağaç türü, düşük genetik çeşitlilik ve %65 biyokütle kaybı; III. sahada ise 15 ağaç türü, yüksek genetik çeşitlilik ve %12 biyokütle kaybı tespit edilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Tür çeşitliliğinin yüksek olması, tür içi genetik çeşitlilik düzeyine bakılmaksızın ekosistemin çevresel streslere direncini her zaman garanti eder.
   • B) Ekosistemlerdeki biyokütle kaybını önleyen tek belirleyici unsur, sahadaki toplam tür sayısının asgari bir düzeyin altına inmemesidir.
   • C) Çevresel baskılara karşı dirençte tür çeşitliliği önemli olmakla birlikte, türlerin sahip olduğu genetik çeşitlilik de ekosistemin korunmasında belirleyici bir role sahiptir.
   • D) Genetik çeşitliliğin yüksek olduğu ortamlarda tür sayısı azaldıkça ekosistemin çevresel değişimlerden gördüğü zarar orantılı olarak artar.
   • E) Tür içi genetik çeşitlilik yalnızca tür çeşitliliğinin çok düşük olduğu dar ve kısıtlı ekosistemlerde işlev gösteren bir unsurdur.
6. 6.

   Bir doğa koruma alanındaki K, L ve M vadilerinde yapılan biyoçeşitlilik araştırmasında; K vadisinde tek bir orman ekosistemi bulunmasına rağmen dağ keçisi popülasyonundaki genetik varyasyonun çok yüksek olduğu, L vadisinde üç farklı ekosistem tipinde 85 omurgasız türü yaşadığı, benzer üç ekosistem tipine sahip M vadisinde ise yalnızca 24 omurgasız türü bulunduğu kaydedilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel bir kanıta dayanır?

   • A) Bir bölgedeki ekosistem çeşitliliğinin sınırlı olması, o alanda barınan canlı popülasyonlarının genetik çeşitliliğinin de zorunlu olarak düşük kalmasına yol açar.
   • B) Tür çeşitliliği zengin olan alanlar, içerisindeki tüm canlı türleri açısından her zaman en yüksek genetik çeşitlilik potansiyeline sahiptir.
   • C) Bir ekosistemdeki tür sayısının yüksekliği, o ekosistem tipinin yeryüzündeki tüm coğrafi örneklerinde değişmeyen sabit bir göstergedir.
   • D) K vadisinde gözlenen yüksek genetik varyasyon, L ve M vadilerindeki habitat tiplerinin oluşmasında doğrudan belirleyici bir etkendir.
   • E) Farklı coğrafi alanların benzer ekosistem çeşitliliğine sahip olması, bu alanların barındırdığı tür çeşitliliğinin de mutlaka eşit olmasını gerektirmez.
7. 7.

   Bir sulak alanda yürütülen ekolojik iyileştirme çalışması öncesinde ve sonrasında toplanan biyoçeşitlilik verileri karşılaştırılmıştır. İyileştirme öncesinde alanda yalnızca tek tip derin su habitatı, 8 sucul kuş türü ve bir sazan balığı popülasyonunda düşük allel çeşitliliği tespit edilmiştir. İyileştirme sonrasında ise açık suyun yanı sıra sazlık bataklık, taşkın çayırı ve kıyı çalılıkları gibi yeni mikro-ekosistemler oluşmuş; kaydedilen kuş türü sayısı 34'e yükselmiş ve sazan popülasyonundaki genetik değişkenliğin belirgin şekilde arttığı belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar arasındaki ilişki hakkında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

   • A) Ekosistem çeşitliliğindeki artış tür çeşitliliğini desteklese de tür içi genetik çeşitliliğin çevre koşullarından etkilenmediğini gösterir.
   • B) Farklı habitat tiplerinin oluşması tür çeşitliliğini artırmış ve canlıların değişen koşullara uyum sağlamasıyla genetik çeşitlilik güçlenmiştir.
   • C) Alandaki kuş türü sayısının artması, sazan balıklarının gen havuzunu sınırlandırarak tür içi çeşitliliği olumsuz yönde baskılamıştır.
   • D) Ekosistem çeşitliliği yalnızca cansız çevre bileşenlerini kapsadığından alandaki canlı popülasyonlarının genetik yapısıyla doğrudan ilişkilenemez.
   • E) Tür çeşitliliğindeki zenginleşme, genetik çeşitlilikten bağımsız olarak sadece alana göç eden yeni birey sayılarıyla açıklanabilir.
8. 8.

   Bir biyoloji dersinde üç üst âleme (Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar) ait hücresel organizasyon incelenirken şu temel veriler paylaşılmıştır: Bakteriler ve arkeler üst âlemindeki canlıların tamamı dağınık kalıtım materyaline sahip tek hücreli prokaryot organizmalardır; ökaryotlar üst âleminde ise hem tek hücreli hem de çok hücreli türler bulunur. Buna karşılık hücre zarı, sitoplazma ve ribozom yapıları her üç üst âlemin tüm üyelerinde eksiksiz mevcuttur. Paylaşılan bu verilerden hareketle üç üst âlemdeki canlıların hücresel özelliklerine ilişkin yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Çok hücreli organizasyon biçimi yalnızca ökaryotlar üst âleminde görülürken, tek hücreli yapı özelliği her üç üst âlemde de temsil edilir.
   • B) Tek hücreli olma özelliği, incelenen bir canlının kesinlikle bakteriler veya arkeler üst âlemine ait olduğunu kanıtlar.
   • C) Ribozom yapısına sahip olma durumu, yalnızca zarla çevrili çekirdeğe sahip ökaryot canlılara özgü ayırt edici bir niteliktir.
   • D) Arkeler üst âlemindeki canlılar, çevre koşullarına uyum sağlayabilmek amacıyla dokulaşmış çok hücreli vücut yapıları geliştirebilir.
   • E) Ökaryotlar üst âlemindeki canlı türlerinin tamamı çok hücreli olup bu grupta tek hücreli organizmalara rastlanmaz.
9. 9.

   Dört sucul canlıyı inceleyen bir öğrenci grubu; günlük dilde "balık" olarak adlandırılan K (Salmo trutta), L (Xiphias gladius) ve M (Sepia officinalis) türlerinden K ve L'nin omurgalı, M'nin ise omurgasız olduğunu; adı balık sözcüğü içermeyen N'nin (Hippocampus hippocampus) ise K ve L gibi omurga taşıdığını tespit etmiştir. Öğrencilerin bu canlıları bilimsel sınıflandırma ilkelerine göre ayrıştırıp gruplandırma sürecine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Günlük adlandırmalardaki sözcük benzerlikleri temel alındığından K, L ve M canlıları modern sınıflandırmada N'ye göre daha yakın akraba kabul edilir.
   • B) İncelenen tüm canlılar sucul ortamda solungaç solunumu yaptığından yapısal farklılıkları gözetilmeksizin aynı cinste sınıflandırılır.
   • C) Canlıların günlük adları yerine omurga varlığı gibi yapısal nitelikler esas alındığında N canlısı K ve L ile birlikte gruplandırılırken M bu gruptan ayrıştırılır.
   • D) N canlısının yaygın adında 'balık' ifadesi yer almadığından bilimsel sınıflandırmada K ve L canlılarıyla hiçbir ortak grupta bulunamaz.
   • E) Canlıların bilimsel adlarının ikinci kelimeleri farklı olduğu için K, L ve N canlıları arasında yapısal benzerliklere dayalı bir gruplandırma yapılamaz.
10. 10.

    Bir grup öğrenci, çevrelerinden topladıkları dört farklı canlı türünü sınıflandırmak amacıyla hücresel yapı özelliklerini ve beslenme şekillerini inceleyerek şu bilgileri kaydetmiştir: 1. canlının hücrelerinde çekirdek zarı bulunmayıp kendi besinini inorganik maddelerden üretebildiği, 2. canlının çekirdek zarına sahip tek hücreli bir yapıda olup besinini dış ortamdan hazır aldığı, 3. canlının çekirdek zarına sahip çok hücreli bir yapıda olup besinini dış ortamdan hazır aldığı, 4. canlının ise çekirdek zarına sahip çok hücreli bir yapıda olup fotosentez yaptığı belirlenmiştir. Öğrencilerin bu canlıları modern sınıflandırma ilkelerine göre ayrıştırma ve gruplandırma süreçleriyle ilgili yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) 2 ve 3. canlılar besinlerini dış ortamdan hazır aldıkları için hücresel organizasyon düzeyleri dikkate alınmaksızın aynı canlı grubunda toplanır.
    • B) Hücrelerinde çekirdek zarı bulunmayan 1. canlı, prokaryot hücresel yapıda olması nedeniyle ökaryot olan diğer üç canlıdan en temel düzeyde ayrışır.
    • C) Kendi besinini sentezleyebilen 1 ve 4. canlılar, beslenme biçimleri ortak olduğu için aynı biyolojik âlem içerisinde sınıflandırılır.
    • D) Beslenme tipi, canlıların hücresel yapısını belirleyen ve onları prokaryot ya da ökaryot olarak ayrıştırmada kullanılan birincil ölçüttür.
    • E) 2 ve 4. canlılar çok hücreli organizasyona sahip olmaları bakımından 1 ve 3. canlılardan ayrı bir grupta incelenir.
11. 11.

    Öğrenciler, araziden topladıkları dört farklı ökaryot canlı türünü sınıflandırmak amacıyla hücresel yapı, kloroplast varlığı ve hücre çeperi bileşeni niteliklerine göre bir ayrıştırma tablosu hazırlamıştır. İncelemeler sonucunda K canlısının selüloz çeperli ve kloroplastlı, L canlısının kitin çeperli ve kloroplastsız çok hücreli bir yapıda, M canlısının çepersiz ve heterotrof, N canlısının ise L canlısı gibi kitin çeperli ancak tek hücreli olduğu belirlenmiştir. Bu verileri modern sınıflandırma ilkelerine göre değerlendiren öğrencilerin ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) K ve L canlıları hücre çeperine sahip oldukları için aynı canlılar aleminde sınıflandırılır.
    • B) N canlısı tek hücreli olduğundan, çok hücreli olan L canlısıyla aynı alem altında toplanamaz.
    • C) M canlısının çepersiz ve heterotrof olması, onun kesinlikle hayvanlar aleminde yer aldığını kanıtlar.
    • D) L ve N canlıları, hücre çeperlerinin kimyasal bileşeni ve heterotrof beslenmeleri nedeniyle mantarlar aleminde bir arada gruplandırılır.
    • E) K ve M canlıları farklı beslenme tiplerine sahip oldukları için aynı üst alan olan ökaryot grubu içinde değerlendirilemez.
12. 12.

    Bir grup öğrenci, inceledikleri dört farklı canlı türünün (K, L, M ve N) bazı biyolojik özelliklerini belirlemiştir. Yapılan incelemede K ve L canlılarının hücre çeperine sahip, ototrof beslenen ve fotosentez yapabilen türler olduğu; M ve N canlılarının ise hücre çeperi taşımayan, heterotrof beslenen ve aktif yer değiştirme hareketi yapabilen türler olduğu kaydedilmiştir. Ayrıca K ile M canlılarının karasal ortamda, L ile N canlılarının ise sucul ortamda yaşadığı tespit edilmiştir. Bu verilere dayanarak canlıların gruplandırılması ve ayrıştırılmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Canlıların beslenme şekli ve hücre yapısı gibi temel biyolojik özellikleri, onları bilimsel olarak gruplandırmada yaşam alanlarına kıyasla daha güvenilir ve ayırt edici bir ölçüttür.
    • B) Canlılar yalnızca yaşadıkları ortam ölçüt alınarak gruplandırıldığında K ile L aynı grupta, M ile N ise farklı grupta toplanır.
    • C) K ve M canlılarının aynı karasal ortamı paylaşması, bu canlıların hücresel benzerliklerinin L ve N canlılarına göre daha fazla olduğunu gösterir.
    • D) Hücre çeperinin bulunması ve aktif hareket yeteneği, K ile N canlılarının bilimsel sınıflandırmada aynı ana grupta yer almasını sağlar.
    • E) Canlıların dış ortam koşullarına uyumu ve yaşadıkları fiziksel çevre, biyolojik sınıflandırmada hücresel özelliklerden daha öncelikli bir sınıflandırma ölçütüdür.
13. 13.

    Bir grup öğrenci, canlıların sınıflandırılması etkinliğinde inceledikleri dört canlı türünün bilimsel adlarını, taksonomik kategorilerini ve yaşam alanlarını şu şekilde kaydetmiştir: – Ursus arctos (Bozayı): Cins: Ursus, Familya: Ursidae, Takım: Carnivora, Yaşam alanı: Karasal – Ursus maritimus (Kutup ayısı): Cins: Ursus, Familya: Ursidae, Takım: Carnivora, Yaşam alanı: Buzul kıyıları – Canis lupus (Bozkurt): Cins: Canis, Familya: Canidae, Takım: Carnivora, Yaşam alanı: Karasal – Phoca vitulina (Liman foku): Cins: Phoca, Familya: Phocidae, Takım: Carnivora, Yaşam alanı: Sucul Bu verileri inceleyen bir öğrencinin canlıların sınıflandırılmasına ilişkin yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Bozayı ile Bozkurt türlerinin aynı karasal yaşam alanını paylaşması, bu iki canlı arasındaki akrabalık derecesinin Bozayı ile Kutup ayısı arasındakinden daha yüksek olduğunu kanıtlar.
    • B) Ursus arctos ile Ursus maritimus canlılarının tanımlayıcı adları farklı olduğu için bu iki canlının ait olduğu sınıf ve şube gibi üst basamaklar birbirinden farklıdır.
    • C) Bozkurt ile Liman foku farklı familyalarda sınıflandırıldığı için bu canlıların hücresel ve moleküler düzeyde hiçbir ortak biyolojik özelliği bulunmaz.
    • D) Canlıların Türkçe adlandırmalarındaki isim benzerlikleri, bilimsel ikili adlandırma sistemine kıyasla evrimsel akrabalık ilişkilerini belirlemede daha kesin bir ölçüttür.
    • E) Verilen canlıların tamamı aynı takımda yer aldığından sınıf ve şube basamakları ortaktır; yaşam alanlarının farklı olması akrabalık ilişkilerini belirlemede tek başına bir ölçüt değildir.
14. 14.

    Bir biyoloji etkinliğinde öğrenciler K, L, M ve N canlı türlerinin modern sınıflandırma basamaklarındaki birlikteliklerini incelemiştir. Yapılan incelemede K ile L canlılarının en küçük ortak kategorisinin cins, K ile M'nin aile, M ile N'nin takım ve L ile N'nin takım olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K ve L canlılarının cins adları farklı, tanımlayıcı adları kesinlikle aynıdır.
    • B) K ve M canlılarının ait oldukları biyolojik sınıflar birbirinden farklıdır.
    • C) M ve N canlıları arasındaki ortak özellik sayısı, K ve M canlıları arasındakinden fazladır.
    • D) K ve L canlılarının birlikte yer aldığı sınıflandırma basamağı sayısı, diğer canlı çiftlerinin her birinden fazladır.
    • E) L ve N canlıları aynı cinste yer almalarına rağmen farklı takımlarda bulunurlar.
15. 15.

    Biyoloji dersinde 'Türkiye’nin Biyoçeşitliliği' konulu bir proje yürüten bir grup öğrenci, Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veritabanı'ndan (Nuhun Gemisi) elde ettikleri verileri analiz etmektedir. Öğrenciler, Toros Dağları'nın farklı yükseltilerinde yayılış gösteren 'Ters Lale' (Fritillaria imperialis) popülasyonlarını incelediklerinde; alt bölgelerdeki bireylerin daha geniş yapraklı, yüksek bölgelerdeki bireylerin ise soğuğa dayanıklılık sağlayan daha dar yapraklı ve kısa boylu olduğunu, ancak her iki grubun da aynı türe ait olduğunu kaydetmişlerdir. Öğrenciler bu veriye dayanarak; 'Bir türün farklı coğrafi bölgelerdeki popülasyonları arasında gözlenen bu yapısal farklılıklar, biyoçeşitliliğin 'genetik çeşitlilik' bileşeniyle ilgilidir ve bu durum türün değişen çevre koşullarında hayatta kalma şansını artıran bir unsurdur' çıkarımında bulunmuşlardır.

16. 16.

    Biyoloji dersinde 'Türkiye'nin Biyoçeşitliliği' konulu bir proje ödevi hazırlayan Arda, Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veritabanı'ndan topladığı verilerle aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur: Veri: Toros Dağları'nda dünyada başka hiçbir yerde bulunmayan (endemik) yaklaşık 100 farklı bitki türünün tespit edilmesi. Veri: Karadeniz Bölgesi'nde sahil şeridinden dağ zirvelerine doğru gidildikçe farklı orman tipleri, alpin çayırlar ve sulak alan habitatlarının birbirini izlemesi. Veri: Anadolu'da yetiştirilen yerel buğday popülasyonlarının, aynı tür olmalarına rağmen kuraklığa, soğuğa ve farklı parazitlere karşı değişken direnç özellikleri göstermesi. Arda'nın topladığı bu verilerden yola çıkarak biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar hakkında yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

    • A) 1. veri, popülasyon içerisindeki bireylerin genetik yapısındaki nükleotit dizilimi farklılıklarını ifade eden 'genetik çeşitlilik' örneğidir.
    • B) 2. veri; canlı toplulukları ile bu toplulukları barındıran cansız çevrenin oluşturduğu karmaşık yapıdaki 'ekosistem çeşitliliğini' yansıtmaktadır.
    • C) 3. veri, belirli bir bölgedeki toplam takson sayısını ve bu taksonların birey sayılarını temsil eden 'tür çeşitliliği' unsuruna aittir.
    • D) Biyoçeşitliliği oluşturan bu üç temel unsur birbirinden tamamen bağımsız olup, birindeki değişim diğer unsurların niteliğini etkilemez.
    • E) Sadece 1. ve 3. verilerde sunulan durumlar Türkiye'nin biyolojik zenginliğini belirlemede yeterli olup, 2. veri coğrafi bir özelliktir.
17. 17.

    Bir biyoloji laboratuvarında araştırma yapan bir grup öğrenci, topladıkları üç farklı canlı örneğini analiz ederek şu gözlem sonuçlarını raporlamıştır: Örnek: Belirgin bir çekirdek yapısı bulunmuyor, 110°C sıcaklıktaki derin deniz termal bacalarında (ekstrem koşul) hayatta kalabiliyor. Örnek: Belirgin bir çekirdek yapısı bulunmuyor, sütün yoğurda dönüşme sürecinde (tipik ortam) aktif rol oynuyor. Örnek: Çekirdek zarı ve zarlı organellere sahip, bir mantar türü olduğu tespit ediliyor. Öğrencilerin bu canlıları 'Üç Üst Âlem (Domain)' sistemine göre sınıflandırırken sundukları; '1. ve 2. örneğin her ikisinin de çekirdek zarının olmaması (prokaryot oluşları), bu iki canlı örneğinin aynı domain içerisinde yer alması için yeterli bir kanıttır.' önermesi biyolojik açıdan doğrudur.

18. 18.

    Bir biyoloji laboratuvarında öğrencilere, yeni keşfedilen bir jeotermal bölgeden alınan üç farklı canlı örneğinin (K, L ve M) temel özellikleri verilmiştir: K Canlısı: Belirgin bir çekirdek yapısı bulunmamakta olup, normal canlılık faaliyetlerinin durduğu 105°C sıcaklıktaki su kaynaklarında aktif olarak çoğalabilmektedir. L Canlısı: Hücrelerinde genetik materyal zarlı bir kılıf ile çevrilidir ve hücre içerisinde özelleşmiş zarlı organellere sahiptir. M Canlısı: Çekirdeksiz hücre yapısına sahip olup, bu ekosistemdeki toprak ve su örneklerinde yaygın olarak bulunan, bilinen en yaygın mikroskobik gruptur. Bu verilere dayanarak hazırlanan 'Üç Üst Âlem (Domain) Karşılaştırma Raporu' için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) K ve M canlıları çekirdek içermedikleri için aynı domain (üst âlem) içerisinde sınıflandırılmalıdır.
    • B) L canlısı, genetik materyalini özel bir yapıda koruması ve zarlı organel içermesi nedeniyle Eukarya domaininde yer alır.
    • C) K canlısı, ekstrem koşullara dayanıklı olduğu için Bacteria domainine ait tipik bir örnektir.
    • D) M canlısı, hücre yapısı bakımından L canlısı ile aynı; ancak K canlısı ile farklı bir grupta incelenir.
    • E) Üç canlı örneği de aynı ekosistemden alındığı için tek bir domain altında toplanarak incelenmelidir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.