Sınıflandırma ve Biyoçeşitlilik Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Üç üst âlem sisteminde yer alan canlıların incelenmesiyle elde edilen hücresel verilerde; I. grupta (Bakteriler) ve II. grupta (Arkeler) çekirdek zarı ile zarlı organeller bulunmazken yalnızca tek hücreli formlara rastlanmış, III. grupta (Ökaryotlar) ise çekirdek zarı ile zarlı organellerin varlığı ve tek veya çok hücreli formlar belirlenmiştir. Ayrıca her üç grubun tüm üyelerinde ribozom organelinin bulunduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Tek hücreli olma özelliği, bir canlının kesinlikle prokaryotik bir üst âleme ait olduğunu kanıtlar.
   • B) Zarlı organel bulundurma, incelenen üç üst âlemin tamamında ortak gözlenen temel bir hücresel örüntüdür.
   • C) Ribozom varlığı tüm üst âlemler için evrensel bir nitelik taşırken çekirdek zarının bulunması yalnızca Ökarya üst âlemine özgüdür.
   • D) Hücrelerinde çekirdek zarı taşımayan organizma grupları, gelişmiş çok hücreli organizasyon düzeyine ulaşabilir.
   • E) Canlıların üst âlemlere ayrılmasında hücresel yapının niteliği değil, yalnızca canlının sahip olduğu hücre sayısı belirleyicidir.
2. 2.

   Kurutulmuş bir sulak alanın yeniden su tutması sağlanarak başlatılan 10 yıllık restorasyon çalışmasının izleme verileri aşağıda verilmiştir: YıllarBitki Türü SayısıKuş Türü SayısıBalık Türü SayısıOmurgasız Yoğunluğu (birey/m²) 1. Yıl42015 5. Yıl22183140 10. Yıl58479620 Bu izleme verilerine dayanılarak ulaşılabilecek en doğru bilimsel yargı hangisidir?

   • A) Restorasyon süreci yalnızca omurgasız canlıların genetik yapısını değiştirmiştir.
   • B) Sulak alanların yeniden canlandırılması tür sayısını artırırken ekosistem dengesini zayıflatır.
   • C) Ekosistemdeki tüm canlı grupları 5. yıldan sonra yok olma sürecine girmiştir.
   • D) 10. yılda ulaşılan tür sayısı ekosistemin besin piramidini tek basamağa indirmiştir.
   • E) Ekosistemin fiziksel olarak onarılması; bitki, hayvan ve omurgasız düzeyindeki tür çeşitliliğini ve canlı bolluğunu kademeli olarak artırmıştır.
3. 3.

   Türkiye'deki tohum gen bankalarında yürütülen bir çalışmada, farklı bölgelerden toplanan yabani buğday atalarının kuraklığa, soğuğa ve pas hastalığına direnç genleri taşıdığı belirlenmiştir. Bu yabani gen kaynaklarının toplanması ve korunması, biyoçeşitliliğin hangi temel unsurunun güvence altına alınmasına doğrudan hizmet eder?

   • A) Tür içi genetik çeşitliliğin korunarak gelecekteki çevresel risklere karşı biyolojik potansiyelin sürdürülmesine
   • B) Ekosistemlerdeki tüm yabani otların tamamen yok edilmesine
   • C) Türkiye'deki tüm bitki türlerinin aynı genetik yapıya kavuşturulmasına
   • D) Doğadaki besin zincirlerinin basamak sayısının azaltılmasına
   • E) Ekosistem çeşitliliğinin tek bir tarım alanına indirgenmesine
4. 4.

   Bir dağ silsilesinde deniz seviyesinden zirveye doğru çıkıldıkça ölçülen bitki tür sayıları şöyledir: • 0 - 500 m: 180 tür • 500 - 1000 m: 240 tür • 1000 - 1500 m: 190 tür • 1500 - 2000 m: 75 tür • 2000 m ve üzeri: 20 tür Bu veriler ışığında yükselti ile biyoçeşitlilik ilişkisi hakkında hangi bilimsel çıkarım yapılabilir?

   • A) Yükselti arttıkça tür zenginliği istisnasız ve sürekli olarak artış gösterir.
   • B) Tür zenginliği orta irtifalarda en yüksek değere ulaşmakta, aşırı yükseltilerdeki sert çevre koşullarında ise belirgin şekilde azalmaktadır.
   • C) 2000 m üzerinde tür sayısı az olduğu için bu bölgedeki bitkilerin genetik çeşitliliği sıfırdır.
   • D) Yükselti değişimleri ekosistemdeki biyotik ve abiyotik koşulları hiçbir şekilde etkilemez.
   • E) Deniz seviyesindeki ekosistemlerin tür zenginliği her zaman tüm yükselti basamaklarından daha fazladır.
5. 5.

   Bir gölete dışarıdan bırakılan yabancı ve istilacı bir etçil balık türünün gelişim süreci izlenmiştir. 5 yılın sonunda göletteki yerli 6 tatlı su balığı türünden 4'ünün neslinin tükendiği, geriye kalan 2 türün ise birey sayısının %90 azaldığı kaydedilmiştir. Bu gözleme dayalı olarak istilacı türlerin yerel biyoçeşitlilik üzerindeki etkisiyle ilgili hangi yargı doğrulanır?

   • A) İstilacı türler yerli canlıların genetik çeşitliliğini doğrudan zenginleştirir.
   • B) Ekosisteme sonradan katılan her tür, doğal ekosistemin dengesini ve dayanıklılığını artırır.
   • C) Yerli türlerin azalması göletteki birincil üretici çeşitliliğini zorunlu olarak sıfırlar.
   • D) İstilacı türler sadece avladıkları tek bir türün gen yapısını değiştirir, diğer türleri etkilemez.
   • E) Doğal düşmanı olmayan yabancı istilacı türler, yerli türleri baskılayarak veya yok ederek tür çeşitliliğini ağır biçimde tehdit eder.
6. 6.

   Bir mercan resifi ekosisteminde aşırı avlanma nedeniyle otçul balık türlerinin %80'i yok edilmiştir. Bunun sonucunda ortama hızla yayılan istilacı makroalgler mercan kolonilerinin üzerini kaplamış, mercanların güneş ışığı almasını engelleyerek resif ekosisteminin çökmesine neden olmuştur. Bu ekolojik süreç, biyoçeşitlilik unsurları arasındaki ilişki açısından nasıl yorumlanmalıdır?

   • A) Bir tür grubundaki genetik mutasyonlar ekosistemdeki tüm canlıların üretkenliğini artırmıştır.
   • B) Tür sayısındaki azalma mercanların fotosentez hızını doğrudan ve olumlu etkilemiştir.
   • C) Belirli bir kilit tür grubunun kaybı, türler arası dengeyi bozarak tüm ekosistem yapısının çökmesine yol açabilir.
   • D) Resif ekosisteminde tür çeşitliliği azalsa da ekosistemin fiziksel yapısı tamamen korunur.
   • E) İstilacı alglerin artışı ekosistemin genetik çeşitlilik seviyesini maksimuma ulaştırmıştır.
7. 7.

   Aşağıdaki tabloda geleneksel çoklu tohum tarımı ile tek tip ıslah edilmiş tohum tarımı yapılan iki buğday tarlasının özellikleri verilmiştir: ÖzellikI. Tarla (Geleneksel Tohumlar)II. Tarla (Tek Tip Hibrit Tohum) Genetik ÇeşitlilikYüksek (Çok sayıda yerel varyete)Düşük (Genetik olarak özdeş) Mantar Salgınında Ürün Kaybı%15%95 Bu verilerden çıkarılacak temel biyolojik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Genetik olarak homojen popülasyonlar hastalık etkenlerine karşı her zaman daha dayanıklıdır.
   • B) Çoklu tohum kullanımı ekosistemdeki abiyotik faktörlerin etkisini tamamen sıfırlar.
   • C) Hibrit tohum tarımında tür çeşitliliği azaldığı için ekosistem hizmetleri artar.
   • D) Tarımsal sistemlerde genetik çeşitliliğin korunması, biyotik tehditlere karşı ürün güvenliği ve biyolojik direnç sağlar.
   • E) Mantar salgınları yalnızca genetik çeşitliliği zengin olan tarım alanlarında yıkıcı etki gösterir.
8. 8.

   Bir milli parkta üç farklı zonun biyoçeşitlilik özellikleri araştırılmış ve şu veriler elde edilmiştir: • Kıyı Zonu: 45 bitki türü, 18 kuş türü, yüksek tuzluluk toleransı • Orman Zonu: 120 bitki türü, 42 kuş türü, zengin toprak faunası • Alpin Çayır Zonu: 35 bitki türü (14'ü endemik), 8 memeli türü Bu veriler dikkate alındığında bölge hakkında yapılabilecek en doğru değerlendirme hangisidir?

   • A) Farklı ekolojik zonlar özgün tür bileşimlerini desteklemekte olup Alpin zonu yüksek oranda endemik tür barındırmaktadır.
   • B) Orman zonundaki toplam tür sayısı yüksek olduğu için Alpin zonu koruma önceliğine sahip değildir.
   • C) Kıyı zonundaki canlıların genetik yapısı diğer iki zonun canlılarıyla birebir aynıdır.
   • D) Alpin zondaki endemik türler sadece tuzlu topraklarda gelişim gösterebilir.
   • E) Üç zonda da tür zenginliği ve birey dağılımı tamamen birbirine eşittir.
9. 9.

   Bir otoyol inşası sonucu ikiye bölünen bir geyik popülasyonunda 20 yıl sonra yapılan genetik analizlerde, yolun her iki tarafındaki gruplar arasında genetik farklılaşmanın arttığı ve her iki grupta da akrabalı çiftleşmeye bağlı kalıtsal kusurların yükseldiği saptanmıştır. Bu durum, habitat parçalanmasının biyoçeşitlilik unsurları üzerindeki hangi etkisini doğrudan gösterir?

   • A) Habitat parçalanması türlerin ekosistemdeki enerji üretimini artırır.
   • B) Popülasyonlar arası gen akışının kesilmesi, genetik çeşitliliğin zayıflamasına ve popülasyon sağlığının bozulmasına neden olur.
   • C) Fiziksel engeller her zaman yeni türlerin hızla ve sağlıklı şekilde türemesini sağlar.
   • D) Habitatın bölünmesi ekosistemdeki tüm abiyotik faktörlerin olumlu yönde gelişmesine yol açar.
   • E) Küçük popülasyonlarda genetik çeşitliliğin azalması ekolojik toleransı en üst düzeye çıkarır.
10. 10.

    Bir nehir havzasındaki kirlilik öncesi ve kirlilik sonrası omurgasız canlı verileri incelenmiştir: • Kirlilik Öncesi: 12 farklı tür, her türden yaklaşık 40-50 birey • Kirlilik Sonrası: 3 farklı tür, 1. türden 500 birey, 2. türden 8 birey, 3. türden 2 birey Bu veriler ışığında nehir havzasındaki biyoçeşitlilik değişimi hakkında hangi çıkarım yapılabilir?

    • A) Toplam birey sayısı arttığı için nehrin ekolojik dengesi ve biyoçeşitliliği artmıştır.
    • B) Kirlilik sonrası ekosistemdeki türler arası rekabet tamamen ortadan kalkmıştır.
    • C) Tür sayısının azalması nehirdeki besin zincirinin basamak sayısını artırmıştır.
    • D) Kirlilik hem tür zenginliğini düşürmüş hem de türlerin dengeli dağılımını bozarak tek bir türün baskınlaşmasına yol açmıştır.
    • E) Kirlilik sonrası hayatta kalan 1. tür, havzadaki genetik çeşitliliğin tamamını tek başına temsil eder.
11. 11.

    Bir adada yaşayan kertenkele popülasyonu ile anakarada yaşayan aynı türün popülasyonu genetik ve morfolojik veriler bakımından karşılaştırılmıştır. Ada popülasyonundaki toplam gen varyasyonunun anakaraya kıyasla %60 daha az olduğu ve dış parazit salgınında adadaki popülasyonun %85'inin öldüğü kaydedilmiştir. Bu verilerden yola çıkılarak ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım hangisidir?

    • A) Coğrafi izolasyon türlerin genetik havuzunu sürekli zenginleştirir.
    • B) Genetik havuzu daralan izole popülasyonlar salgın hastalıklara ve yok oluş riskine karşı daha kırılgandır.
    • C) Anakaradaki popülasyonlar her zaman adadaki popülasyonlardan daha az genetik çeşitliliğe sahiptir.
    • D) Parazit salgınları yalnızca genetik çeşitliliği yüksek olan ekosistemlerde görülür.
    • E) Adalardaki habitat daralması türlerin birey başına düşen gen sayısını artırır.
12. 12.

    Aynı coğrafi bölgede yer alan ve birbirine komşu olan üç farklı yaşam alanı incelenmiştir: • Kireç taşlı kurak yamaç ekosistemi • Taban suyu yüksek nemli vadi tabanı ormanı • Su tutma kapasitesi yüksek sazlık bataklık alanı Bu dar coğrafyada kısa mesafelerde çok sayıda farklı canlı türünün bir arada yaşayabilmesi, biyoçeşitliliğin hangi unsuru ve işlevi ile doğrudan açıklanır?

    • A) Tüm alanların yalnızca tek bir baskın türe ev sahipliği yapmasıyla
    • B) Canlıların genetik yapılarının birbirinin kopyası olmasıyla
    • C) Ekosistemler arasındaki abiyotik koşulların tamamen aynı olmasıyla
    • D) Türler arasındaki tüm besin zincirlerinin tek basamaklı kalmasıyla
    • E) Yüksek ekosistem ve habitat çeşitliliğinin farklı ekolojik nişler sunarak tür çeşitliliğini desteklemesiyle
13. 13.

    Bir göl ekosisteminde kuraklık nedeniyle su seviyesi kritik düzeye indiğinde, sazancık popülasyonundaki yüksek allel çeşitliliğine sahip alt grubun hayatta kaldığı, düşük allel çeşitliliğine sahip alt grubun ise tamamen yok olduğu belirlenmiştir. Bu gözleme dayalı olarak biyoçeşitlilik unsurları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılır?

    • A) Popülasyon içi genetik çeşitliliğin yüksek olması, değişen çevre koşullarına uyum şansını ve türün devamlılığını artırır.
    • B) Ekosistemdeki fiziksel değişimler sadece tür düzeyindeki çeşitliliği etkiler, genetik yapıyı değiştirmez.
    • C) Düşük genetik çeşitliliğe sahip gruplar kuraklık gibi çevresel baskılara her zaman daha dirençlidir.
    • D) Su seviyesindeki azalma doğrudan türün mutasyon hızını artırarak yeni türler oluşturmuştur.
    • E) Çevresel stres altında ekosistem çeşitliliği korunurken genetik çeşitlilik tamamen anlamsızlaşır.
14. 14.

    Eşit büyüklükteki iki farklı ormanlık alanda yapılan tür sayımı sonuçları aşağıda verilmiştir: • I. Alan: Toplam 100 ağaç (70 meşe, 15 çam, 10 gürgen, 5 kayın) • II. Alan: Toplam 100 ağaç (25 meşe, 25 çam, 25 gürgen, 25 kayın) Buna göre bu iki alanın tür çeşitliliği unsurları karşılaştırıldığında ulaşılabilecek en doğru bilimsel çıkarım hangisidir?

    • A) I. alanın tür zenginliği II. alandan daha fazladır.
    • B) II. alandaki birey sayısı I. alandan daha yüksektir.
    • C) İki alanın tür zenginliği eşit olmasına rağmen II. alanın tür dağılım dengesi daha yüksektir.
    • D) I. alandaki genetik çeşitlilik II. alandakinden kesinlikle daha fazladır.
    • E) II. alanda tek bir türün baskınlığı ekosistem dengesini bozmuştur.
15. 15.

    Bir öğrenci üç üst âleme ait canlıları ayırt etmek için hazırladığı tanı anahtarında şu soruyu sormuştur: 'Hücrede kalıtım materyali sitoplazmadan bir zar sistemiyle ayrılmış mıdır?' Öğrenci bu soruya 'Evet' cevabını verdiği bir organizma için aşağıdaki çıkarımlardan hangisini yapabilir?

    • A) Canlı kesinlikle tek hücreli bir bakteridir.
    • B) Canlı kesinlikle ekstrem koşullara uyum sağlamış bir arkedir.
    • C) Canlı kesinlikle Ökarya domainine aittir ve zarlı organellere sahip olabilir.
    • D) Canlıda ribozom organeli kesinlikle bulunmaz.
    • E) Canlı inorganik maddelerden organik madde üretemez.
16. 16.

    Üç üst âlem sisteminin biyolojik önemi ve ekosistemlerdeki rolleri incelendiğinde; organik maddelerin ayrıştırılması ve madde döngülerinin sürdürülmesinde hem Bakteri hem de Ökarya domaininden canlıların görev aldığı bilinmektedir. Madde döngülerinde ayrıştırıcı (saprofit) olarak rol oynayan aşağıdaki canlı ikililerinden hangisi bu iki farklı domaini temsil eder?

    • A) Çürükçül bakteri - Şapkalı mantar
    • B) Yeşil alg - Kara yosunu
    • C) Metanojen arke - Siyanobakteri
    • D) Amip - Paramesyum
    • E) Tohumlu bitki - Ayrıştırıcı arke
17. 17.

    Biyoloji dersinde üç üst âlem sistemini karşılaştıran bir öğrenci şu tabloyu oluşturmuştur: • Bakteriler: Prokaryot hücre yapısı, çekirdeksiz genetik materyal, daima tek hücreli. • Arkeler: Prokaryot hücre yapısı, çekirdeksiz genetik materyal, daima tek hücreli. • Ökaryotlar: Ökaryot hücre yapısı, çekirdekli genetik materyal, tek veya çok hücreli. Öğrencinin tablosundaki bu örüntüden yola çıkarak aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Prokaryotik organizasyon tek bir domain ile sınırlı kalmayıp iki ayrı üst âlemi kapsar.
    • B) Ökarya domainindeki canlıların tamamı mutlaka çok hücreli organizmalardır.
    • C) Bakteriler ve Arkeler genetik ve biyokimyasal olarak tamamen aynı canlılardır.
    • D) Hücre çekirdeği varlığı tüm canlı üst âlemlerinde ortak bir hücresel yapıdır.
    • E) Tek hücrelilik özelliği sadece Arke üst âlemine özgü bir durumdur.
18. 18.

    Bir araştırmacı üç farklı domainden izole ettiği üç türe ait özellikleri listelemiştir: • K canlısı: Tek hücrelidir, ribozomu vardır, zarlı çekirdeği yoktur. • L canlısı: Tek hücrelidir, sitoplazmik organelleri zarlarla çevrilidir. • M canlısı: Çok hücrelidir, dokusal farklılaşma gösterir. Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

    • A) K canlısı Bakteri veya Arke domainine ait olabilir.
    • B) L canlısı Ökarya domaininde yer alan bir protist türü olabilir.
    • C) M canlısı Ökarya domainine ait bir bitki veya hayvan olabilir.
    • D) K canlısı çok hücreli bir mantar türünü temsil etmektedir.
    • E) L ve M canlıları aynı üst âlem altında sınıflandırılır.
19. 19.

    Doğadaki enerji dönüşümleri ve metabolik çeşitlilik değerlendirildiğinde klorofil pigmenti kullanarak fotoototrof beslenen türlere Bakteri ve Ökarya domainlerinde rastlanır. Bu durumdan yola çıkılarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Fotosentez yapabilme özelliği yalnızca zarlı kloroplast organeli varlığında gerçekleşir.
    • B) Belirli bir beslenme ve enerji elde etme biçimi birden fazla üst âlemde gözlenebilir.
    • C) Bakteri domainindeki tüm canlılar fotosentez ile kendi besinini üretir.
    • D) Arkeler enerji dönüşümü gerçekleştiremeyen tek hücresel gruptur.
    • E) Ökarya domaininde sadece fotosentez yapan üretici türler bulunur.
20. 20.

    Aşağıda üç canlı grubuna ait bazı yapısal özellikler verilmiştir: • I. Grup: Hücre içi zarlı organel içermez, aşırı tuzlu göllerde yaşar. • II. Grup: Hücre içi zarlı organel içermez, yoğurt mayalanmasında rol oynar. • III. Grup: Hücrelerinde mitokondri ve kloroplast gibi zarlı organeller bulunur. Bu grupların temsil ettiği üst âlemler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) I: Bakteri, II: Ökarya, III: Arke
    • B) I: Ökarya, II: Bakteri, III: Arke
    • C) I: Arke, II: Bakteri, III: Ökarya
    • D) I: Arke, II: Ökarya, III: Bakteri
    • E) I: Bakteri, II: Arke, III: Ökarya

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.