Hücrenin Organizasyonu Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Gelişmiş bir bitki ile omurgalı bir hayvanın organizasyon modelleri karşılaştırıldığında; her iki canlı grubunda da benzer hücrelerin dokuları, farklı dokuların da organları meydana getirerek canlılığın devamlılığını sağladığı saptanmıştır. Bu modeldeki ortak örüntüden hareketle tümevarımsal bir yaklaşımla aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Çok hücreli yüksek yapılı canlılarda tür ve alem düzeyindeki farklılıklara rağmen organizasyon basamakları ortak bir hiyerarşik düzen izler.
   • B) Çok hücreli tüm canlı grupları organ ve sistem düzeyinde tamamen aynı doku çeşitlerini kullanarak metabolik dengeyi sağlar.
   • C) Organizasyon hiyerarşisinde yukarı çıkıldıkça hücrelerin genetik şifresi değişerek her dokuda farklı bir DNA yapısı ortaya çıkar.
   • D) Doku ve organ düzeyinde organizasyon yalnızca hayvanlara özgü olup diğer canlı alemlerinde hücresel düzeyin üzerine çıkılamaz.
   • E) Organizasyon basamaklarının her biri altındaki birimlerin işlevinden tamamen bağımsız biçimde tek başına metabolizmayı yürütür.
2. 2.

   Farklı organizasyon düzeylerinin işlevsel kapasitesini inceleyen bir biyoloji modelinde; tek başına gerçekleştirilemeyen karmaşık yaşamsal süreçlerin, birimlerin hiyerarşik bir düzende birleşmesiyle üst basamaklarda eksiksiz yürütülebildiği saptanmıştır. Bu modeldeki örüntüden hareketle çok hücreli canlılardaki organizasyon basamaklarına ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Bir üst organizasyon düzeyinde meydana gelen aksaklıklar, alt basamaklardaki yapıların işleyişini etkilemez.
   • B) Yapısal karmaşıklık arttıkça hücreler arasındaki iş bölümü azalarak her birimin kendi kendine yetmesi sağlanır.
   • C) Organizasyon düzeylerinin hiyerarşik olarak yükselmesi, hücrelerin canlıdan bağımsız yaşayabilme kapasitesini artırır.
   • D) Organizasyon basamaklarında basitten karmaşığa doğru ilerlendikçe alt birimlerin tek başına sahip olmadığı yeni işlevsel özellikler ortaya çıkar.
   • E) Canlıdaki her yeni organizasyon basamağı, kendisini oluşturan alt birimlerin genetik yapısında kalıcı değişiklikler meydana getirir.
3. 3.

   Farklı yaşamsal olayların incelendiği bir biyoloji modelinde; solunum, sindirim ve dolaşım gibi süreçlerin hiçbirinin tek bir hücre veya doku grubuyla tamamlanamadığı, her görevin özelleşmiş doku ve organların sistemler çatısı altında eş güdümle çalışmasıyla yürütüldüğü belirlenmiştir. İncelenen bu örüntüden hareketle tümevarımsal bir genelleme yapıldığında, yüksek yapılı canlılardaki biyolojik organizasyon hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Dokular yalnızca aynı yapı ve kalıtsal özellikteki hücrelerin birleşimiyle oluştuğu için organ düzeyindeki işlevsel çeşitlilik hücre farklılaşmasından bağımsızdır.
   • B) Bir organizmada sistem düzeyine ulaşıldıkça alt basamakta yer alan hücre ve dokuların birbirine olan metabolik bağımlılığı giderek azalır.
   • C) Canlıda iç dengenin korunması, her bir organın kendi sisteminden bağımsız hareket ederek vücudun tüm gereksinimlerini tek başına karşılamasıyla gerçekleşir.
   • D) Canlıdaki organizasyonel karmaşıklık arttıkça üst basamaklar bir önceki basamağın görevini tümüyle devralarak alt birimleri işlevsiz kılar.
   • E) Çok hücreli organizmalarda yaşamsal iç dengenin sürdürülmesi, farklı düzeylerde özelleşmiş yapıların ortak bir amaca yönelik hiyerarşik iş bölümü ve uyum içinde çalışmasıyla mümkündür.
4. 4.

   Bir biyoloji modelinde kasılabilen tek bir kas hücresinin kanı vücuda dağıtamazken, bu hücrelerin oluşturduğu kalp kası dokusunun diğer dokularla kalbi, kalbin de damarlarla dolaşım sistemini kurarak kanı tüm vücuda pompalayabildiği gösterilmiştir. Bu temsil örüntüsünden yola çıkarak çok hücreli canlılardaki organizasyon düzeyiyle ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Alt düzeydeki birimlerin hiyerarşik birlikteliği, tek bir birimin tek başına gerçekleştiremeyeceği yeni ve üst düzey işlevlerin ortaya çıkmasını sağlar.
   • B) Organizasyon basamaklarında yukarı çıkıldıkça hücrelerin genetik yapıları değişerek dokudan dokuya farklı nükleotit dizilimleri meydana gelir.
   • C) Üst basamaklara doğru ilerlendikçe yapısal birimler arasındaki iş birliği azalır ve hücreler bağımsız hareket etme yeteneği kazanır.
   • D) Canlı vücudundaki bir organı meydana getiren doku çeşitlerinin tamamı aynı yapısal özelliklere ve görevlere sahiptir.
   • E) Sistemlerin düzenli çalışması yalnızca tek tip dokunun faaliyetine bağlıdır ve diğer dokuların desteğine ihtiyaç duyulmaz.
5. 5.

   Hücre zarından gerçekleşen ozmoz hızına derişim farkının etkisini araştıran bir öğrenci, içi %5'lik sükroz çözeltisiyle dolu özdeş üç diyaliz torbasını sükroz derişimleri birbirinden farklı K, L ve M kaplarına bırakmıştır. Eşit süre sonunda torbaların kütlesinde meydana gelen net artış miktarının K > L > M şeklinde olduğu belirlendiğine göre başlangıçta kaplarda bulunan çözeltilerin sükroz derişimlerinin çoktan aza doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

   • A) K > L > M
   • B) K > M > L
   • C) L > K > M
   • D) M > L > K
   • E) M > K > L
6. 6.

   Molekül büyüklüğünün pasif geçiş hızına etkisini inceleyen bir öğrenci, özdeş agar bloklarının merkezine eşit hacim ve derişimde, molekül ağırlıkları birbirinden farklı olan X ve Y boya çözeltilerini damlatmıştır. Sabit sıcaklıkta geçen 30 dakikalık sürenin sonunda X boyasının agar içindeki yayılma çapının Y boyasına göre belirgin şekilde daha büyük olduğu ölçülmüştür. Buna göre öğrencinin yaptığı deney ve elde ettiği verilere dayalı olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Agar ortamı Y maddesi için hipotonik, X maddesi için hipertonik özellik gösterdiğinden X maddesi ortama ozmozla yayılmıştır.
   • B) Deney süresince X maddesinin daha hızlı yayılması sırasında agar bloğundaki ATP molekülleri harcanmıştır.
   • C) X maddesinin molekül ağırlığı Y maddesinden daha küçük olduğundan agar ortamındaki difüzyon hızı daha yüksek gerçekleşmiştir.
   • D) Deney ortamının sıcaklığı artırıldığında Y maddesinin difüzyon hızı artarken X maddesinin difüzyon hızının azalması beklenir.
   • E) Molekül büyüklüğü arttıkça taneciklerin kinetik enerjisine bağlı difüzyon hızı da bu büyüklükle doğru orantılı olarak artar.
7. 7.

   Böbrek yetmezliğinde uygulanan diyaliz işlemini modellemek isteyen bir öğrenci; içerisinde üre, glikoz ve albümin proteini bulunan yapay kan sıvısını diyaliz torbasına koyup saf su dolu bir behere daldırmıştır. Bir süre sonra kanda kalması gereken glikoz moleküllerinin de üre ile birlikte behere difüzyonla geçtiğini saptamıştır. Öğrencinin, kandaki glikoz kaybını önlerken zararlı atık olan ürenin dış ortama difüzyonunu sürdürebilmesi için deney ortamında yapması gereken en uygun düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Dış ortama kan sıvısıyla aynı derişimde glikoz ekleyerek iki ortam arasındaki glikoz derişim farkını sıfırlamak
   • B) Dış ortamdaki sıvının sıcaklığını aşırı artırarak glikoz moleküllerinin zardan geçişini durdurmak
   • C) Dış ortama kandan daha yüksek yoğunlukta üre ilave ederek ürenin kandan çekilmesini sağlamak
   • D) Dış ortama saf su yerine derişik tuz çözeltisi koyarak glikozun difüzyonunu engellemek
   • E) Dış kaptaki saf su hacmini iki katına çıkararak glikozun dış ortama geçiş hızını azaltmak
8. 8.

   Bir araştırmacı, hücre zarından küçük moleküllerin pasif geçiş hızına ortamın akışkanlığının etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlamıştır. Bu deneyin amacına uygun ve bilimsel olarak geçerli olabilmesi için belirlenen bağımsız değişken ve sabit tutulan değişkenler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

   • A) Bağımsız değişken: Ortamın akışkanlık düzeyi — Sabit değişkenler: Sıcaklık, difüzyona uğrayan madde cinsi ve derişim farkı
   • B) Bağımsız değişken: Çözeltinin sıcaklığı — Sabit değişkenler: Ortamın akışkanlık düzeyi ve deney süresi
   • C) Bağımsız değişken: Maddenin birim zamandaki difüzyon mesafesi — Sabit değişkenler: Ortamın akışkanlığı ve sıcaklık
   • D) Bağımsız değişken: Difüzyona uğrayan maddenin başlangıç derişimi — Sabit değişkenler: Ortamın akışkanlığı ve sıcaklık
   • E) Bağımsız değişken: Maddenin molekül büyüklüğü — Sabit değişkenler: Ortamın akışkanlık düzeyi ve deney süresi
9. 9.

   Sirke içinde bekletilerek kalsiyumlu kabuğu eritilmiş ve başlangıç kütleleri eşit olan iki yumurtadan biri saf su bulunan kaba, diğeri ise %40'lık sükroz çözeltisi bulunan kaba bırakılmıştır. Belirli bir süre sonra saf sudaki yumurtanın şişerek kütlesinin arttığı, sükroz çözeltisindeki yumurtanın ise büzülerek kütlesinin azaldığı gözlenmiştir. Yapılan bu deney ve gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Saf sudaki yumurtanın kütle artışı, yumurta içindeki maddelerin aktif taşımayla dış ortama aktarılmasından kaynaklanır.
   • B) Sükroz çözeltisindeki yumurtanın büzülmesi, sükroz moleküllerinin yumurta zarından içeri difüzyonla girmesiyle gerçekleşir.
   • C) Deneyde ölçülen kütle değişimi bağımsız değişken, sıvıların başlangıç derişimleri ise bağımlı değişkendir.
   • D) Her iki kapta da çözünen maddeler zardan geçerek ortamlar arasında kimyasal denge sağlamıştır.
   • E) Yumurta zarından gerçekleşen net su geçişinin yönünü, ortam ile yumurta içi arasındaki ozmotik basınç farkı belirlemiştir.
10. 10.

    Hücre zarından madde geçişleri; molekül büyüklüğü, enerji gereksinimi ve yoğunluk farkı niteliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Buna göre, zardan geçebilecek büyüklükteki maddelerin hücresel enerji (ATP) harcanmaksızın derişim farkı doğrultusunda geçişini sağlayan taşıma yöntemleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A) Difüzyon ve osmoz
    • B) Aktif taşıma ve difüzyon
    • C) Endositoz ve ekzositoz
    • D) Aktif taşıma ve osmoz
    • E) Difüzyon ve endositoz
11. 11.

    Hücre zarından madde geçişleri; molekül büyüklüğü, hücresel enerji gereksinimi ve geçiş yönü gibi nitelikler dikkate alınarak sınıflandırılmaktadır. Buna göre; taşınması sırasında hücresel enerji (ATP) harcanması zorunlu olan ve hücrenin ihtiyacına bağlı olarak hücre içine ya da hücre dışına doğru gerçekleşebilen madde geçiş yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Aktif taşıma
    • B) Difüzyon
    • C) Endositoz
    • D) Ekzositoz
    • E) Osmoz
12. 12.

    Hücre zarından madde geçişleri hücresel enerji gereksinimi ve ortam koşullarına göre sınıflandırıldığında, metabolik faaliyetleri durmuş ya da canlılığını yitirmiş bir hücrede de moleküllerin kinetik enerjisine bağlı olarak gerçekleşmeye devam edebilen taşıma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Aktif taşıma
    • B) Pinositoz
    • C) Fagositoz
    • D) Ekzositoz
    • E) Difüzyon
13. 13.

    Hücre zarından gerçekleşen difüzyon ve aktif taşıma olayları; molekül büyüklüğü, hücresel enerji kullanımı ve geçiş yönü özellikleri bakımından karşılaştırıldığında, her iki yöntemin de aynı grupta sınıflandırılmasını sağlayan ortak ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Taşınan moleküllerin hücre zarından doğrudan geçebilecek büyüklükte olması
    • B) Maddelerin derişimin yüksek olduğu ortamdan düşük olduğu ortama doğru aktarılması
    • C) Taşıma sürecinde hücresel enerjinin (ATP) harcanmasının zorunlu olması
    • D) Madde iletiminin daima hücre dışından sitoplazmaya doğru tek yönlü gerçekleşmesi
    • E) Geçiş tamamlandığında hücre içi ile dış ortam arasındaki yoğunluk farkının eşitlenmesi
14. 14.

    Hücre zarından madde geçişleri; molekül büyüklüğü, enerji gereksinimi ve geçiş yönü gibi nitelikler dikkate alınarak sınıflandırılmaktadır. Buna göre, madde geçiş yöntemi ile bu yönteme ait nitelik eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

    • A) Difüzyon – Moleküllerin yalnızca canlı ortamlarda ve ATP harcanarak taşınması
    • B) Aktif taşıma – Zardan geçemeyecek büyüklükteki polimer maddelerin koful yardımıyla hücreye alınması
    • C) Endositoz – Maddelerin zardan geçişi sırasında hücre zar yüzey alanının artması
    • D) Osmoz – Su moleküllerinin derişim farkına bağlı olarak hücresel enerji harcanmaksızın zardan geçmesi
    • E) Ekzositoz – Hücre zarındaki porlardan geçebilen küçük moleküllerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama taşınması
15. 15.

    Hücre zarından madde geçişleri sınıflandırıldığında bazı yöntemler ortamlar arasındaki yoğunluk farkını korur ya da artırırken bazıları bu farkı azaltma eğilimindedir. Buna göre, ortamlar arasındaki derişim farkının zamanla azalarak dengelenmesine yol açan madde geçiş yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Aktif taşıma
    • B) Difüzyon
    • C) Fagositoz
    • D) Ekzositoz
    • E) Pinositoz
16. 16.

    Zardan geçebilecek küçüklükteki bir maddenin taşınma biçiminin difüzyon mu yoksa aktif taşıma mı olduğunu belirlemek isteyen bir araştırmacı, aşağıdaki özelliklerden hangisini tek başına kanıt olarak kullanabilir?

    • A) Taşınmanın hücre dışından hücre içine doğru gerçekleşmesi
    • B) Taşıma sürecinde hücresel enerjinin (ATP) harcanması
    • C) Taşınan maddenin inorganik ya da organik yapıda olması
    • D) Maddenin hücre zarının yapısındaki bileşenlerle temas etmesi
    • E) Molekülün hücre zarındaki geçitlerden geçebilecek büyüklükte olması
17. 17.

    Ökaryot bir hücrede çekirdek porlarının kimyasal bir maddeyle bloke edilmesi sonucunda çekirdekte üretilen mRNA ve ribozom alt birimlerinin sitoplazmaya geçemediği, sitoplazmada üretilen histon proteinleri ve nükleik asit polimerazlarının ise çekirdeğe ulaşamadığı tespit edilmiştir. Bu bulgulara göre çekirdek ile sitoplazma arasındaki işlevsel ilişki hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Çekirdek, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu tüm enzimleri sitoplazmadan bağımsız olarak kendi içinde üretir.
    • B) Çekirdeğin yönetim görevini sürdürebilmesi ve hücresel süreklilik, sitoplazma ile arasında gerçekleşen çift yönlü molekül alışverişine bağlıdır.
    • C) Çekirdek porları kapandığında hücrede protein sentezi doğrudan çekirdek sıvısı içerisine taşınarak devam ettirilir.
    • D) Sitoplazmada sentezlenen polipeptitler çekirdeğe yalnızca hücre bölünmesi sırasında çekirdek zarı eridiğinde aktarılabilir.
    • E) Çekirdek zarı, hücrenin diğer zar sistemlerinden tamamen yalıtılmış olup sitoplazmadaki metabolik değişimlerden etkilenmez.
18. 18.

    Bir memeli hücre kültüründe yapılan analizde, granülsüz (düz) endoplazmik retikulum işlevi kimyasal bir inhibitörle durdurulmuş; ribozom ve granüllü endoplazmik retikulum faaliyetleri normal kalmasına rağmen hücre zarı ile salgı veziküllerinin lipit tabakasının yenilenemediği ve vezikül oluşumunun aksadığı belirlenmiştir. Bu deneysel verilere göre granülsüz endoplazmik retikulum ile diğer hücresel yapılar arasındaki işlevsel ilişki hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini organize ederek çekirdek zarının erimesini doğrudan kontrol eder.
    • B) Lizozom organelinde görev alan hidrolitik enzimleri üreterek hücre içi sindirim süreçlerini düzenler.
    • C) Fotosentez ürünlerini mitokondriye aktararak hücresel solunum için gerekli organik besin ihtiyacını karşılar.
    • D) Polipeptit zincirlerinin birincil yapısını kurarak proteinlerin salgı veziküllerine doğrudan aktarılmasını sağlar.
    • E) Hücre zarı ve veziküllerin yapısına katılan lipitleri sentezleyerek iç zar sistemlerinin devamlılığını sağlar.
19. 19.

    Karaciğer hücrelerinde çok uzun zincirli yağ asitleri peroksizom organelinde daha kısa zincirli yağ asitlerine parçalanmakta, ardından bu ürünler ATP üretimi için mitokondriye aktarılmaktadır. Buna göre peroksizom organeli işlevsizleşen bir hücrede, bu metabolik ilişkiye bağlı olarak gerçekleşmesi beklenen durum aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Hücrede oksijenli solunum tepkimelerinin tamamen durması ve ATP üretiminin sonlanması
    • B) Parçalanamayan uzun zincirli yağ asitlerinin ribozomlara aktarılarak polipeptitlere dönüştürülmesi
    • C) Mitokondri organelinin yağ asitlerini parçalayabilmek için hücre dışına hidrolitik enzim salgılaması
    • D) Hücre zarının seçici geçirgenliğini kaybederek yağ asitlerinin tamamını dış ortama bırakması
    • E) Çok uzun zincirli yağ asitlerinin hücre içinde birikmesi ve mitokondrinin bu substratlardan enerji elde edememesi
20. 20.

    I. Hücrelerin özelleşmesi sayesinde metabolik iş bölümü sağlanır. II. Sistemlerin uyumlu çalışması iç dengenin (homeostazi) korunmasını sağlar. III. Organizasyon basamaklarında yukarı çıkıldıkça hücreler bağımsızlığını artırır. Çok hücreli canlılardaki organizasyon ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

    • A) Yalnız I
    • B) Yalnız II
    • C) I ve III
    • D) II ve III
    • E) I ve II

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.