Yaşam Bilimi: Biyoloji Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Farklı ortamlardan izole edilen üç ayrı varlığın özellikleri incelenmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır: • I. Varlık: Kendi ribozomlarında enzim üretir, hücre bölünmesi yapar. • II. Varlık: Sadece canlı bir hücreye girdiğinde kılıf ve genomunu çoğaltır, metabolizması yoktur. • III. Varlık: Hücresel yapısı yoktur, dış ortamdan mineral alarak sadece kristal büyümesi gösterir. Bu verilere dayanarak I, II ve III numaralı varlıkların biyolojik sınıflandırma durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

   • A) I: Virüs / II: Canlı hücre / III: Cansız madde
   • B) I: Cansız madde / II: Canlı hücre / III: Virüs
   • C) I: Canlı hücre / II: Cansız madde / III: Virüs
   • D) I: Canlı hücre / II: Virüs / III: Cansız madde
   • E) I: Virüs / II: Cansız madde / III: Canlı hücre
2. 2.

   Canlıların yapısında gerçekleşen tüm kimyasal tepkimelerin bütününe metabolizma denir. Metabolizma; yapım (anabolizma) ve yıkım (katabolizma) reaksiyonlarından oluşur. Aşağıdaki süreçlerden hangisi canlılarda gerçekleşen bir anabolizma (yapım) faaliyetine örnektir?

   • A) Glikoz molekülünün oksijenli solunumla karbondioksit ve suya parçalanması
   • B) Sindirim kanalında proteinlerin amino asitlere hidroliz edilmesi
   • C) Hücrede amino asitlerin birleştirilerek protein sentezlenmesi
   • D) Nişastanın su yardımıyla glikoz birimlerine ayrılması
   • E) Yağların lipaz enzimiyle yağ asidi ve gliserole yıkılması
3. 3.

   Bir biyoloji öğrencisi, bahçesindeki salyangozların nemli günlerde yüzeye çıktığını, güneşli ve kuru günlerde ise kabuklarına çekilerek ağız kısmını mukusla kapattığını gözlemlemiştir. Salyangozun kurak koşullarda sergilediği bu davranış, canlının hangi temel biyolojik gereksinimini karşılamaya yöneliktir?

   • A) Vücudundaki su dengesini koruma (su kaybını önleme)
   • B) Işık enerjisiyle besin sentezleme
   • C) Eşeyli üreme hızını artırma
   • D) Çevreye yoğun organik atık bırakma
   • E) Oksijen tüketimini maksimuma çıkarma
4. 4.

   Bir göletteki iki farklı canlı türü incelenmiş ve şu özellikler saptanmıştır: • X Canlısı: Tek bir hücreden oluşur, bölünerek sayısını artırır. • Y Canlısı: Milyonlarca hücreden oluşur, hücre bölünmesi ile gövde büyüklüğünü artırır. Buna göre hücre bölünmesinin X ve Y canlılarındaki temel işlevsel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) X'te üremeyi, Y'de ise büyüme ve gelişmeyi sağlaması
   • B) X'te fotosentezi, Y'de solunumu gerçekleştirmesi
   • C) X'te dokulaşmayı, Y'de tek hücreliliği sağlaması
   • D) X'te besin depolamayı, Y'de boşaltımı kontrol etmesi
   • E) Her iki canlıda da kalıtsal yapıyı tamamen yok etmesi
5. 5.

   Virüsler cansız yüzeylerde uzun süre kristal halde kalabilmelerine rağmen canlı bir doku ile temas ettiklerinde çoğalabilmektedir. Virüslerin çoğalma sürecinde yalnızca kendilerine ait olan ve konak hücreden almadıkları bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Protein sentezinde görev alan ribozomlar
   • B) ATP enerjisi
   • C) Kendi genetik şifresini taşıyan nükleik asit (DNA veya RNA)
   • D) Amino asit yapı taşları
   • E) Transfer RNA (tRNA) molekülleri
6. 6.

   Bir öğrenci grubu, mikroskop altında inceledikleri bir tatlı su alginin ve bir bakterinin ortak özelliklerini belirlemek istemiştir. Aşağıdaki özelliklerden hangisi, incelenen bu iki farklı hücre tipinde ortak olarak gözlemlenebilecek bir yapıdır?

   • A) Çekirdek zarı
   • B) Hücre zarı ve sitoplazma
   • C) Mitokondri organeli
   • D) Kloroplast organeli
   • E) Çok hücreli doku organizasyonu
7. 7.

   Canlıların iç çevre dengesini (homeostazi) koruma mekanizmalarını araştıran bir öğrenci, yoğun egzersiz yapan bir insanda ve sıcak ortamda bulunan bir köpekte meydana gelen fizyolojik değişiklikleri kaydetmiştir. İnsanda terleme ile su atıldığı, köpekte ise dilini dışarı çıkararak hızlı soluk alıp verildiği gözlenmiştir. Bu iki farklı gözlem verisi canlılarla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisini destekler?

   • A) Farklı canlılar benzer çevresel zorluklara karşı farklı uyum mekanizmalarıyla iç dengelerini korurlar.
   • B) Memeli hayvanlarda homeostazi yalnızca terleme yoluyla sağlanır.
   • C) Canlılar çevre sıcaklığı değiştiğinde vücut sıcaklıklarını tamamen serbest bırakırlar.
   • D) Sıcaklık artışı canlılarda enerji üretimini tamamen durdurur.
   • E) Boşaltım faaliyetleri homeostazinin bozulmasına yol açar.
8. 8.

   Bir biyolog, çevre kirliliğinin sucul bir ekosistemdeki kurbağa popülasyonuna etkisini belirlemek için 3 yıl boyunca her ay düzenli gözlemler yapmıştır. Araştırma sonucunda su sıcaklığı ve kimyasal atık miktarındaki ani artışların kurbağaların embriyonik gelişim hızını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Bu araştırmada gözlem süresinin ve sıklığının yüksek tutulmasının temel bilimsel amacı nedir?

   • A) Canlıların hücre bölünme mekanizmasını değiştirmek
   • B) Kurbağaların beslenme tipini ototrofa dönüştürmek
   • C) Değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini güvenilir ve geçerli verilerle doğrulamak
   • D) Ekosistemdeki tüm canlı türlerini tek tek sınıflandırmak
   • E) Virüslerin kurbağalar üzerindeki çoğalma evrelerini durdurmak
9. 9.

   İki farklı organizma grubunda gerçekleşen metabolik olaylar incelenmiş ve elde edilen sonuçlar listelenmiştir: • K Canlısı: Işık enerjisini kullanarak inorganik maddelerden organik madde üretir. • L Canlısı: İhtiyaç duyduğu organik maddeleri diğer canlıları tüketerek hazır alır. Bu gözlem verisine göre K ve L canlılarının farklılık gösterdiği ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hücre zarına sahip olma
   • B) Beslenme biçimi
   • C) Genetik bilgi aktarımı
   • D) Boşaltım yapma gereksinimi
   • E) Ribozoma sahip olma
10. 10.

    Aşağıdaki özelliklerden hangisi, bir yapının incelenmesi sonucunda onun kesinlikle biyolojik bir canlı olduğunu kanıtlamak için tek başına yeterlidir?

    • A) Kütle ve hacim artışı göstermesi
    • B) Kristalleşebilme özelliğinde olması
    • C) Kendi ATP molekülünü sentezleyip metabolik faaliyetlerinde kullanması
    • D) Dış etkenlerle hareket edebilmesi
    • E) Organik polimer maddeler içermesi
11. 11.

    Bir biyoloji öğretmeni, öğrencilerine virüslerin neden geleneksel canlılar sınıflandırmasında herhangi bir canlı âlemine dahil edilmediğini sormuştur. Öğrencilerin verdiği aşağıdaki gerekçelerden hangisi, virüslerin bu durumunu açıklayan en geçerli bilimsel kanıttır?

    • A) Nükleik asit molekülü taşımaları
    • B) Hücresel yapıya ve bağımsız bir enzim/metabolizma sistemine sahip olmamaları
    • C) Konak hücre içinde çoğalabilmeleri
    • D) Dış ortamda protein kılıf bulundurmaları
    • E) Canlı dokularda enfeksiyona neden olmaları
12. 12.

    Gözlem sıklığını ve süresini artıran bir öğrenci, yaprak döken bir ağaç türünü ilkbahardan kış mevsimine kadar haftalık olarak fotoğraflamıştır. Yaprakların sararması, dökülmesi ve ilkbaharda tekrar tomurcuklanması aşamalarını kayıt altına almıştır. Öğrencinin elde ettiği bu uzun süreli gözlem verileri canlıların aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

    • A) Aktif yer değiştirme
    • B) Heterotrof beslenme
    • C) Çevre koşullarına uyum (adaptasyon) ve döngüsel tepki
    • D) Hücre sayısının sabit kalması
    • E) Mutasyon birikimi
13. 13.

    Bir araştırmacı, taze su birikintisinden aldığı örnekte bulunan terliksi hayvanın (Paramecium) hareketini ışık mikroskobu altında incelemiştir. Canlının ortamdaki asit damlasından hızla uzaklaştığı, besin partikülüne doğru ise yöneldiği kaydedilmiştir. Buna göre terliksi hayvanın sergilediği bu davranış canlıların hangi ortak özelliğine örnek oluşturur?

    • A) Uyarılara tepki verme
    • B) Eşeysiz çoğalma
    • C) Fotosentez yapma
    • D) Farklılaşma ve dokulaşma
    • E) Kendi besinini sentezleme
14. 14.

    Laboratuvarda kültür ortamında tutulan bir mikroorganizma popülasyonunda birey sayısının zamana bağlı değişimi incelenmiştir. Yapılan ölçümlerde popülasyonun besin varlığında düzenli bölündüğü, besin tükendiğinde ise bölünmenin durduğu saptanmıştır. Bu bilimsel gözlem verisi, canlıların yaşamını sürdürmesinde aşağıdaki temel süreçlerden hangisinin doğrudan etkisini ortaya koymaktadır?

    • A) Mutasyon hızı
    • B) Beslenme ve enerji metabolizması
    • C) Eşeyli üreme mekanizması
    • D) Doku ve organ oluşumu
    • E) Boşaltım kofili faaliyeti
15. 15.

    Bir biyoloji araştırmacısı, iki farklı canlı örneğinin metabolik faaliyetlerini belirli zaman aralıklarıyla takip etmiş ve hücresel yapılarını incelemiştir. Yapılan gözlemler sonucunda elde edilen veriler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. İncelenen Özellik1. Canlı Örneği2. Canlı Örneği Hücresel YapıTek hücreliÇok hücreli Enerji Üretimi (ATP)VarVar Uyarılara Tepki VermeVarVar Kendi Besinini ÜretmeYokVar Bu tabloya göre incelenen canlılarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine kesinlikle ulaşılır?

    • A) Her iki canlı da aynı âlem içinde sınıflandırılır.
    • B) 1. canlı ototrof, 2. canlı heterotrof beslenmektedir.
    • C) Hücresel yapı farklılığına rağmen temel metabolik süreçler ortak olarak gerçekleşir.
    • D) 2. canlı aktif hareket yeteneğine sahip bir hayvandır.
    • E) 1. canlının genetik materyali bulunmamaktadır.
16. 16.

    Bir araştırmacının, daha önce başka bir bilim insanı tarafından keşfedilmiş bir bulguyu kendi özgün keşfiymiş gibi sunması ve orijinal kaynağa atıf yapmaması hangi etik ihlal türüdür?

    • A) Çıkar Çatışması
    • B) Veri Güvenliği İhlali
    • C) İntihal (Aşırma)
    • D) Negatif Kontrol Eksikliği
    • E) Hakemlik Reddi
17. 17.

    Aşağıdakilerden hangisi bir biyoloji araştırmasında 'bilgilendirilmiş onam (aydınlatılmış rıza)' formunun toplanmasının temel gerekçesidir?

    • A) Araştırmanın bütçesini katılımcılara ödetmek
    • B) Katılımcıların sonuçları medyaya duyurmasını zorunlu kılmak
    • C) Deney süresini mümkün olduğu kadar uzatmak
    • D) Araştırma ekibinin sorumluluklarını tamamen katılımcılara devretmek
    • E) Katılımcıların araştırmanın amacı, riskleri ve hakları konusunda bilgilendirilerek özgür iradeleriyle onay vermelerini sağlamak
18. 18.

    Biyolojik verilerin kaydedilmesi aşamasında 'veri bütünlüğü (data integrity)' kavramı aşağıdakilerden hangisini doğrudan ifade eder?

    • A) Verilerin yalnızca en yüksek puanlı dergilerde basılmasını
    • B) Verilerin yaşam döngüsü boyunca doğruluğunun, eksiksizliğinin ve yetkisiz değişikliklerden korunmuş olmasını
    • C) Tüm deney sonuçlarının tek bir grafikle özetlenmesini
    • D) Araştırmada sadece olumlu hipotezleri destekleyen verilerin bir araya getirilmesini
    • E) Verilerin sadece araştırmayı yapan kişinin şahsi hafızasında saklanmasını
19. 19.

    Bir araştırmacının, aynı araştırma verilerini bölerek ve yapay olarak parçalara ayırarak birden fazla ayrı yayın üretmesi durumu bilim etiğinde nasıl tanımlanır?

    • A) İntihal
    • B) Uydurma
    • C) Kaynak Gösterme
    • D) Dilimleme (Salamizasyon)
    • E) Açık Erişim
20. 20.

    Araştırma verilerinin güvenilirliğini test etmek için kullanılan 'negatif ve pozitif kontrol grupları' bilimsel çalışmalarda en çok hangi etik riskin önlenmesine yardımcı olur?

    • A) Yanıltıcı sonuçlara dayalı sahte başarı iddialarının ve yöntemsel hataların
    • B) Araştırma bütçesinin aşılmasının
    • C) Makalenin sayfa düzenindeki kaymaların
    • D) Raporun teslim tarihinin gecikmesinin
    • E) Araştırmacıların unvan sıralamasındaki karışıklıkların

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.