Türkiye’de Suyun Sürdürülebilir Kullanımı Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir ekosistemde sulak alanların kuruması; biyoçeşitliliğin azalmasına, mikroklima özelliklerinin değişmesine ve yerel halkın geçim kaynaklarının yok olmasına neden olur. Bu zincirleme reaksiyon, coğrafyanın hangi temel ilkesiyle doğrudan açıklanır?

   • A) Dağılış (Yayılma) İlkesi
   • B) Karşılıklı İlgi ve Bağlantı (Nedensellik-Etkileşim) İlkesi
   • C) Karşılaştırma (Analoji) İlkesi
   • D) Tasvir Etme (Açıklama) İlkesi
   • E) Lokalizasyon (Konumlandırma) İlkesi

2. Küresel iklim projeksiyonlarına göre, 2050 yılına gelindiğinde Türkiye'nin birçok havzasında "mutlak su kıtlığı" yaşanabileceği öngörülmektedir. Bu senaryonun gerçekleşmesini önlemek adına devlet düzeyinde alınabilecek en radikal ve ileri teknolojiye dayalı önlem hangisidir?

   • A) Ülke genelinde tüm barajların üstünün güneş panelleriyle kapatılarak buharlaşmanın önlenmesi
   • B) Su kullanımını azaltmak için sanayi üretimine geçici olarak ara verilmesi
   • C) Akarsu yataklarının tamamının beton kanallarla yer altına alınması
   • D) Nüfus artışını durdurarak kişi başına düşen su tüketimini sabitlemek
   • E) Sadece deniz suyu arıtma tesislerine güvenerek iç kesimlerdeki su kaynaklarını kullanıma kapatmak

3. Türkiye'nin ulusal su güvenliği stratejileri kapsamında, "sınır aşan sular" başlığı altında Fırat ve Dicle nehirlerinin yönetimi komşu ülkelerle zaman zaman siyasi hassasiyetlere yol açmaktadır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Nehirlerin sadece Türkiye sınırları içinde akış göstermesi
   • B) Suların kalitesinin Türkiye'deki sanayi tesisleri nedeniyle tamamen bozulmuş olması
   • C) Akış aşağısındaki kıyıdaş ülkelerin su ihtiyaçları ile Türkiye'nin kalkınma ve enerji projelerinin çakışması
   • D) Nehir sularının hidroelektrik potansiyelinin düşük olması
   • E) Havzadaki iklim özelliklerinin nehir rejimlerini tamamen düzenli hale getirmesi

4. Tuz Gölü'nün son yıllarda hızla küçülerek ekolojik dengesini kaybetmesinde, gölü besleyen kaynakların kesilmesinin yanı sıra çevresindeki havzada hangi tarımsal faaliyetin yapılması doğrudan etkili olmuştur?

   • A) Nadas alanlarının genişletilerek toprak neminin korunmaya çalışılması
   • B) Şeker pancarı ve yonca gibi aşırı su tüketen ürünlerin yeraltı sularıyla kontrolsüz sulanması
   • C) Bölgede sadece küçükbaş hayvancılığa bağlı mera otlatmacılığı yapılması
   • D) Organik tarım sertifikalı zeytinliklerin havzada hızla yaygınlaşması
   • E) Tahıl tarımından tamamen vazgeçilerek ormancılık faaliyetlerine başlanması

5. Bir coğrafi analizde, küresel ısınma senaryolarına göre Türkiye'nin Akdeniz iklim kuşağındaki su kaynaklarının gelecekte nasıl etkileneceği araştırılmıştır. Bu araştırmaya göre, Akdeniz havzasında su sürdürülebilirliğini tehdit edecek en büyük risk hangisidir?

   • A) Kar erimelerinin erken başlamasıyla ilkbahar taşkınlarının artması
   • B) Yağışların azalması, buharlaşmanın artması ve kuraklık süresinin uzaması
   • C) Akarsuların taşıdığı alüvyon miktarının azalarak delta ovalarını küçültmesi
   • D) Deniz seviyesinin yükselerek kıyı göllerini tamamen tatlı su haline getirmesi
   • E) Yıllık toplam yağış miktarının düzenli olarak her yıl artış göstermesi

6. Türkiye'nin batısındaki yoğun nüfuslu ve sanayileşmiş havzalarda su kirliliği ve su stresi en yüksek düzeydeyken, Doğu Anadolu'daki havzalarda su potansiyeli yüksektir. Bu coğrafi eşitsizliğin ulusal düzeyde yönetilebilmesi için planlanan en köklü ve stratejik mühendislik çözümü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Batıdaki sanayi tesislerinin tamamının Doğu Anadolu'ya taşınması
   • B) Havzalar arası su aktarımı projeleriyle suyun fazlasının ihtiyaç duyulan bölgelere taşınması
   • C) Batı bölgelerinde yer altı suyu kullanımının tamamen yasaklanması
   • D) Doğu Anadolu'daki tüm akarsuların akış yönlerinin sınır dışına çevrilmesi
   • E) Marmara ve Ege denizlerindeki suların arıtılarak tarımda kullanılması

7. Bir ülkenin "su fakiri" (mutlak su kıtlığı çeken) sınıfına girmesi için kişi başına düşen yıllık su miktarının kaç metreküpün altına düşmesi gerekir?

   • A) 1700 m³
   • B) 1500 m³
   • C) 1000 m³
   • D) 500 m³
   • E) 2000 m³

8. Türkiye'de sulak alanların korunmasına yönelik imzalanan uluslararası Ramsar Sözleşmesi'ne rağmen bazı göllerimizin kurumaya yüz tutmasının temel beşerî nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Küresel iklim değişikliğine bağlı sıcaklık artışı
   • B) Gölleri besleyen kaynaklar üzerine barajlar yapılması ve yeraltı sularının aşırı çekilmesi
   • C) Göller çevresindeki ormanlık alanların yerleşime açılması
   • D) Göllerin tabanında meydana gelen tektonik çökmeler
   • E) Havzalardaki yıllık yağış miktarının düzensizleşmesi

9. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında inşa edilen barajlar bölgede sulu tarımı yaygınlaştırırken, aşırı ve yanlış sulama nedeniyle bazı alanlarda çoraklaşma görülmüştür. Bu durum, su kaynaklarının kullanımında hangi temel ilkenin ihmal edildiğini gösterir?

   • A) Ekonomik karlılık ilkesi
   • B) Havza içi su potansiyelini aşmama ve ekolojik sürdürülebilirlik ilkesi
   • C) Sınır aşan suların uluslararası hukukla yönetimi ilkesi
   • D) Enerji üretiminde çeşitlilik ilkesi
   • E) Geleneksel tarım metotlarının korunması ilkesi

10. Bir tekstil fabrikası, üretim süreçlerinde tükettiği su miktarını azaltmak ve temiz su kaynaklarını korumak için bir sürdürülebilirlik raporu hazırlıyor. Bu raporda aşağıdaki yöntemlerden hangisinin önerilmesi doğrudan suyun endüstriyel ayak izini düşürmeye yöneliktir?

    • A) Üretim kapasitesini artırarak birim zamanda daha fazla ürün elde etmek
    • B) Fabrika çatısına kurulan sistemlerle yağmur suyu hasadı yapmak ve bunu boyama ünitesinde geri dönüştürerek kullanmak
    • C) Fabrika çevresindeki yeşil alanları sulamak için şebeke suyunu tercih etmek
    • D) Kullanılan kimyasal boyaları su yerine petrol türevi çözücülerle seyreltmek
    • E) Atık suları doğrudan en yakın akarsu yatağına deşarj ederek tesiste su birikmesini önlemek

11. Yarı kurak iklim özelliklerine sahip olan İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde su kıtlığı riskini en aza indirmek için tarım sektöründe atılması gereken en stratejik adım hangisidir?

    • A) Bölgedeki tüm tarım alanlarını nadasa bırakarak dinlendirmek
    • B) Sadece ilkbahar yağışlarıyla yetişen tek yıllık bitkilerin tarımını yapmak
    • C) Coğrafi koşullara ve iklime uyumlu, kuraklığa dayanıklı ürün desenine geçmek
    • D) Komşu havzalardan sürekli ve sınırsız su taşıma projeleri geliştirmek
    • E) Tarım arazilerini hızla sanayi ve yerleşim alanlarına dönüştürmek

12. Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden Türkiye'nin su ayak izini azaltmaya yönelik toplumsal bir eylem planı hazırlamalarını istemiştir. Buna göre, hazırlanacak planda yer alacak aşağıdaki önerilerden hangisi en yüksek etkiye sahiptir?

    • A) Şehirlerdeki tüm süs havuzlarının kalıcı olarak kapatılması
    • B) Endüstride ve tarımda gri su (geri dönüştürülmüş atık su) kullanımının yaygınlaştırılması
    • C) Bireysel araç yıkama faaliyetlerinin tamamen yasaklanması
    • D) Akarsular üzerindeki tüm barajların rezervuar alanlarının küçültülmesi
    • E) Evlerde su tasarruflu musluk başlığı kullanımının zorunlu hale getirilmesi

13. Son yıllarda Konya Havzası'nda çok sayıda obruğun oluşması ile bölgedeki tarımsal faaliyetler arasında nasıl bir nedensel ilişki kurulabilir?

    • A) Kimyasal gübrelerin toprağın yapısını eriterek çöküntülere yol açması
    • B) Aşırı ve kontrolsüz yeraltı suyu kullanımı sonucu yeraltı boşluklarının çökmesi
    • C) Nadas tarımının yaygınlaşmasıyla yüzey aşınmasının hızlanması
    • D) Akarsu yataklarının yönünün değiştirilmesiyle taban suyunun yükselmesi
    • E) Bölgede sanayi tesislerinin yoğunlaşmasıyla yer kabuğunun esnemesi

14. Tarımda vahşi (salma) sulama yerine damla sulama yöntemine geçilmesi, Türkiye'nin su kaynaklarının geleceği açısından kritik bir adımdır. Bu dönüşümün doğrudan engellemeyi amaçladığı olumsuz çevresel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Toprağın aşırı kireçlenerek verimsizleşmesi
    • B) Yeraltı su seviyesinin aşırı düşmesi ve toprak tuzlanması
    • C) Havzadaki nem oranının aniden azalması
    • D) Akarsuların yatak değiştirerek taşkınlara yol açması
    • E) Göllerin derinliğinin yapay olarak artması

15. Bir bölgede sanayi ve evsel atıkların arıtılmadan akarsulara deşarj edilmesi, su kaynaklarının kalitesini bozarak kullanılabilir su miktarını azaltır. Bu durum öncelikle su kaynaklarının hangi yönüyle çelişmektedir?

    • A) Jeopolitik öneminin artırılması
    • B) Havzalar arası su aktarım kolaylığı
    • C) Akış hızının ve hidroelektrik potansiyelinin korunması
    • D) Sürdürülebilir kullanımı ve ekolojik dengenin korunması
    • E) Tarımsal sulama alanlarının genişletilmesi

16. Türkiye genelinde kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı yaklaşık 1300 m³ civarındadır. Bu coğrafi veri, uluslararası su stresi indeksine göre Türkiye'nin su zenginliği açısından hangi kategoride yer aldığını gösterir?

    • A) Mutlak su kıtlığı çeken ülkeler
    • B) Su kaynakları bakımından aşırı zengin ülkeler
    • C) Su sıkıntısı (stresi) yaşayan ülkeler
    • D) Su zengini olup su ihraç eden ülkeler
    • E) Kronik ve çözümsüz su fakirliği çeken ülkeler

17. Bir ailenin aylık su faturasını düşürmek ve su ayak izini azaltmak amacıyla evde alabileceği en etkili ve sürdürülebilir bireysel önlem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çamaşırları elde yıkayarak makine kullanımını tamamen sonlandırmak
    • B) Sebze ve meyveleri yıkadıktan sonra kalan suları evdeki bitkileri sulamak için kullanmak
    • C) Diş fırçalama süresini bir dakikanın altına indirmeye çalışmak
    • D) Haftalık banyo yapma sıklığını yarı yarıya azaltmak
    • E) Balkon ve teras temizliğinde şebeke suyu yerine sadece deterjan kullanmak

18. Eda, coğrafya dersinde yaptığı araştırmada Türkiye'nin kişi başına düşen yıllık su miktarının günümüzde yaklaşık 1.313 m³ olduğunu ve bu değerle ülkemizin 'su stresi' çeken ülkeler kategorisinde yer aldığını öğrenmiştir. 2030 yılına yönelik nüfus tahminleri ve iklim değişikliği projeksiyonlarını incelediğinde ise bu miktarın 1.000 m³ seviyesine gerileyeceğini fark etmiştir. Eda, bu verilerden yola çıkarak ailesiyle birlikte su ayak izini düşürmek için evde gri su (lavabo sularının basit bir arıtmayla yeniden kullanımı) sistemine geçilmesini içeren bir eylem planı hazırlamıştır. Buna göre; Türkiye'nin su potansiyelindeki bu değişim trendi, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimini bireysel bir tasarruf alışkanlığı olmanın ötesine taşıyarak, gıda güvenliği ve ülke güvenliğini doğrudan etkileyen ulusal bir stratejik zorunluluk haline getirmektedir.

19. Türkiye, kişi başına düşen yıllık yaklaşık 1.313 m³ kullanılabilir su miktarı ile 'su stresi' çeken ülkeler kategorisinde yer almaktadır. Nüfus projeksiyonları ve iklim değişikliği senaryoları incelendiğinde, bu miktarın 2030 yılına kadar 1.000 m³'ün altına düşerek 'su kıtlığı' sınırına girileceği öngörülmektedir. Konya Kapalı Havzası'nda çiftçilik yapan Yavuz Bey, tarlasında vahşi sulamayı (salma sulama) bırakıp damla sulama sistemine geçmiş, evinde ise su tasarruflu cihazlar kullanmaya başlamıştır. Ancak Yavuz Bey'in bulunduğu bölgede yeraltı su seviyesindeki düşüş hızı yavaşlamamış ve obruk oluşumları artmaya devam etmiştir. Yavuz Bey’in bireysel çabalarına rağmen bölgedeki su krizinin derinleşmeye devam etmesi, Türkiye’de su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı konusunda aşağıdakilerden hangisinin en öncelikli gereklilik olduğunu kanıtlar?

    • A) Bireysel su tasarrufu bilincinin su krizini tamamen durdurabilecek en güçlü araç olduğunu.
    • B) Su yoğunluğu yüksek olan tarım ürünlerinin ekimine yönelik teşviklerin artırılması gerektiğini.
    • C) Sadece kentsel alanlarda su ayak izini küçültmeye yönelik yasal düzenlemelerin yapılmasının yeterli olacağını.
    • D) Havza bazlı, tüm sektörleri (tarım, sanayi, evsel) ve paydaşları kapsayan bütüncül bir su yönetim politikasının uygulanması gerektiğini.
    • E) Su kıtlığı yaşanan bölgelerden su stresi olmayan kıyı bölgelere yönelik nüfus transferi planlanması gerektiğini.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.