Yerleşmelerin Etki Alanları Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
11. Sınıf Coğrafya dersi "Yerleşmelerin Etki Alanları" konusu için MEB müfredatına uygun 17 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Doğal liman özelliğine sahip olmasına rağmen, arkasındaki dağlık arazinin ulaşımı zorlaştırması (hinterlandının dar olması) nedeniyle gelişemeyen ve etki alanı yerel düzeyde kalan liman şehirlerimiz vardır. Bu duruma Türkiye'den verilebilecek en tipik örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Mekânsal ölçeklendirmede bölgesel etki sınırlarını aşarak küresel düzeyde söz sahibi olan şehirlerin sayısı azdır. Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisi diğer dördüne göre daha dar bir etki alanına (bölgesel/yerel) sahiptir?
Tarım fonksiyonuna sahip küçük şehirler, ürettikleri ürünleri doğrudan yakındaki büyük şehirlere satarak ekonomik olarak ayakta kalırlar. Bu tip yerleşmelerin etki alanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bazı yerleşmeler, küresel boyutta teknoloji üreten şirketlerin araştırma-geliştirme (Ar-Ge) merkezlerine ev sahipliği yaparak dünya genelinde bilgi akışını kontrol eder. Aşağıdaki yerleşmelerden hangisi bu duruma dünyadaki en belirgin örnektir?
Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti Ankara, idari fonksiyonunun getirdiği kamu kurumları, elçilikler ve askeri karargahlar sayesinde ülke genelinde idari ve siyasi bir etki alanına sahiptir. Bu yönüyle Ankara'nın mekânsal etki sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?
Oxford ve Cambridge gibi şehirler, nüfus büyüklükleri bakımından küçük olmalarına rağmen küresel düzeyde yükseköğretim ve araştırma merkezi olmaları sayesinde küresel bir etki alanı kazanmışlardır. Bu durum, şehirlerin etki alanını belirlemede aşağıdakilerden hangisinin nüfustan daha öncelikli olabileceğini kanıtlar?
Bir liman kenti olan Rotterdam, Avrupa'nın en büyük limanı olmasının yanı sıra kıta içi nehir taşımacılığına bağlı olarak çok geniş bir sanayi ve ticaret hinterlandına sahiptir. Bu durum Rotterdam'ın etki alanının hangi temel faktörle doğrudan genişlediğini gösterir?
Mekânsal ölçeklendirmede, yerel etkiye sahip yerleşmeler genellikle sadece yakın çevresindeki kırsal alanların ihtiyaçlarını karşılayan küçük idari veya tarımsal merkezlerdir. Buna göre, aşağıda verilen yerleşim birimlerinden hangisinin etki alanı diğerlerine göre daha dar ve yerel kalmaktadır?
Şehirlerin gelişiminde tek bir fonksiyon değil, birden fazla fonksiyonun bir arada bulunması etki alanının genişlemesini hızlandırır. Aşağıdaki şehirlerden hangisinde ticaret, sanayi, turizm, eğitim ve kültür fonksiyonlarının tamamı bir arada bulunarak küresel-bölgesel geçişli çok güçlü bir etki alanı oluşturmuştur?
Dini fonksiyonlara sahip şehirler, inanan insanlar için kutsal kabul edildiğinden, nüfusları veya sanayileri ne kadar küçük olursa olsun dünya genelinden ziyaretçi çekerek küresel etki alanı oluştururlar. Aşağıdaki şehirlerden hangisi bu duruma doğrudan örnek gösterilemez?
Bir ülkedeki idari merkezlerin etki alanı genellikle ülke sınırları ile sınırlıyken, bazı başkentler aldıkları siyasi kararlar ve üye oldukları uluslararası örgütlerin gücü sayesinde küresel bir etki alanına ulaşır. Aşağıdaki şehir çiftlerinden hangisi bu duruma örnek olarak gösterilebilir?
Küresel ölçekte etkiye sahip olan şehirler, dünya finans akışını, borsa hareketlerini ve küresel şirketlerin yönetim merkezlerini bünyesinde barındırır. Aşağıdaki şehirlerden hangisi bu yönüyle küresel finansın kalbi sayılan en etkili şehirlerden biridir?
Türkiye'deki bazı yerleşmeler, sahip oldukları köklü üniversiteler ve zengin kütüphaneler sayesinde çevre illerden gelen yoğun genç nüfusun etkisiyle sosyo-kültürel açıdan bölgesel bir çekim merkezine dönüşmektedir. Bu duruma Türkiye'den verilebilecek en uygun örnek şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Görseldeki yerleşim yeri, sanayi devrimi sonrasında taş kömürü havzasına bağlı olarak hızla büyümüş ancak çevresel faktörler ve hammadde tükenmesiyle birlikte etki gücünü zamanla yitirme riskiyle karşılaşmıştır. Tanımlanan bu yerleşimin etki alanı ve baskın fonksiyon türü aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Tarih boyunca bazı yerleşmeler idari kararlar, diplomatik merkezler veya uluslararası kuruluşlara ev sahipliği yapmaları nedeniyle dar bir çevreden ziyade dünya genelinde bir etki alanına sahip olmuşlardır. Buna göre, aşağıda verilen şehirlerden hangisinin küresel etki alanı kazanmasında idari ve siyasi fonksiyonu diğerlerine göre daha belirleyici olmuştur?
Uluslararası bir lojistik ve finans analiz raporunda şu ifadelere yer verilmiştir: 'Günümüzde bir şehrin dünya üzerindeki etkisi, sadece kapladığı alan ya da toplam nüfusu ile ölçülmemektedir. Şehir X, sahip olduğu liman kapasitesi ve uluslararası teknoloji borsası sayesinde, binlerce kilometre uzaklıktaki bir ülkenin hammadde fiyatlarını bile doğrudan değiştirebilmektedir. Şehir Y ise ülkesindeki en gelişmiş dokuma sanayisine sahip olmasına rağmen, etkisi sadece komşu birkaç şehir ve bölge ile sınırlı kalmaktadır.' Bu rapora dayanarak; Şehir X'in küresel bir etki alanına sahip olduğu, Şehir Y'nin ise fonksiyonel özellikleri bakımından sadece bölgesel bir ölçekte kaldığı söylenebilir.
Bir coğrafya araştırmacısı, yerleşmelerin küresel sistemdeki rollerini belirlemek için aşağıdaki 'Şehir Etki Kartları'nı hazırlamıştır: 1. Kart (K Şehri): Dünyanın en büyük borsa ve finans merkezlerinden biridir. Şehirdeki ekonomik dalgalanmalar tüm dünya piyasalarını doğrudan etkiler. 2. Kart (L Şehri): Belirli bir inancın merkezi konumundadır. Her yıl farklı kıtalardan milyonlarca insan bu şehri ziyaret ederek kültürel bir hareketlilik oluşturur. 3. Kart (M Şehri): Çevresindeki geniş tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin, sadece yakın çevredeki kasaba ve köylere dağıtımını üstlenen küçük ölçekli bir idari merkezdir. Bu verilere dayanarak şehirlerin mekânsal etki alanları (yerel, bölgesel, küresel) ile ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.