Enerji Kaynakları: Örnek Ülkeler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Fransa ve İtalya, Akdeniz havzasında yer alan iki gelişmiş ülke olmalarına rağmen enerji sepetleri taban tabana zıttır. Fransa nükleer güce dayanırken İtalya gaz ithalatı ve yenilenebilir enerjiye yönelmiştir. İtalya'nın Fransa gibi nükleer enerjiye yönelmemesinde etkili olan temel coğrafi ve sosyo-politik faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İtalya'nın uranyum ithal edecek liman altyapısının bulunmaması
   • B) Fransa'nın İtalya'ya nükleer teknoloji satışını yasaklaması
   • C) İtalya'nın yüksek deprem riski (aktif tektonizma) ve halkın nükleer karşıtı referandum kararları
   • D) İtalya'da akarsuların nükleer reaktörleri soğutamayacak kadar sıcak olması
   • E) İtalya'nın güneş enerjisiyle tüm elektrik ihtiyacını kesintisiz karşılayabilmesi

2. İzlanda, sahip olduğu zengin jeotermal kaynaklar sayesinde seralarında tropikal meyveler yetiştirebilmektedir. Benzer şekilde soğuk bir iklime sahip olan İsveç ise biyokütle ve hidroelektrik enerjiyi ısıtmada kullanmaktadır. Bu iki Kuzey Avrupa ülkesinin enerji odaklı tarım ve yerleşim çözümleri karşılaştırıldığında varılacak en genel coğrafi çıkarım hangisidir?

   • A) Kuzey Avrupa ülkelerinin tarımda tamamen dışa bağımlı olduğu
   • B) İklim sınırlandırmalarının, yerel ve temiz enerji kaynakları ile aşılabildiği
   • C) Biyokütle enerjisinin sadece soğuk kuşakta kullanılabileceği
   • D) Jeotermal enerjinin tüm dünyada en ucuz enerji kaynağı olduğu
   • E) İzlanda'nın aktif volkanizmasının tarım alanlarını tamamen yok ettiği

3. Çin, dünyada rüzgar ve güneş enerjisi panelleri üretiminde ilk sırada yer almasına rağmen elektrik ihtiyacının yarısından fazlasını hâlâ yerli kömür santrallerinden karşılamaktadır. Çin'in yenilenebilir enerji kapasitesine rağmen kömürden vazgeçememesinin arkasındaki temel ekonomik ve coğrafi açmaz aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ülkenin batısındaki çöl alanlarında güneş ışınlarının yetersiz olması
   • B) Devasa sanayi üretiminin kesintisiz, baz yük sağlayacak yüksek enerjiye ihtiyaç duyması
   • C) Kömür yataklarının tamamen şehir merkezlerinin altında bulunması
   • D) Yenilenebilir enerji kaynaklarının işletim maliyetinin kömürden pahalı olması
   • E) Çin'de rüzgar türbini üretecek hammadde kaynağının bulunmaması

4. Ukrayna savaşı sonrasında Rusya'dan gelen boru hattı gazının kesilmesiyle Almanya, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalleri inşa etmeye başlamış ve Norveç'ten boru hattı ile gaz alımını artırmıştır. Bu gelişme, enerji arz güvenliğinde coğrafi açıdan aşağıdakilerden hangisinin önemini doğrudan kanıtlar?

   • A) Tarımsal faaliyetlerin enerji üretimine etkisinin
   • B) Güzergah ve tedarikçi ülke çeşitliliği ile esnek lojistik altyapısının
   • C) Nükleer enerjinin rüzgar enerjisiyle ikame edilmesinin
   • D) Ülkelerin nüfus projeksiyonlarının enerji ihtiyacına oranının
   • E) Kömür kullanımının tamamen sonlandırılmasının

5. Petrol ihraç eden iki büyük ülke olan Venezuela ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) karşılaştırıldığında, Venezuela'nın çok daha büyük rezerve sahip olmasına rağmen BAE'nin ekonomik istikrar ve enerji arzında daha güvenilir bir imaja sahip olduğu görülmektedir. Bu tezatlığın ortaya çıkmasındaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ülkelerin jeolojik oluşum yaşlarının farklı olması
   • B) BAE'nin petrollerinin daha sığ derinliklerden çıkarılması
   • C) Venezuela'nın deniz aşırı ülkelere ihracat yapamaması
   • D) Siyasi yönetim istikrarı, küresel entegrasyon ve yatırım ortamının güvenirliği
   • E) BAE'nin iklim koşullarının daha serin olması

6. Jeopolitik konumu nedeniyle Türkiye, Orta Doğu ve Hazar Havzası'ndaki zengin enerji kaynaklarını Avrupa'ya taşıyan önemli bir koridordur. Yunanistan ve Bulgaristan gibi komşu ülkelerle karşılaştırıldığında, Türkiye'nin enerji nakil hatlarında merkezi bir 'üs' (hub) haline gelmesinin en önemli coğrafi sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karadeniz ve Akdeniz arasında doğal bir köprü konumunda yer alması
   • B) Üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada olması
   • C) Enerji üreten doğu ülkeleri ile tüketen batı ülkeleri arasında transit geçiş sahası olması
   • D) Ülke sınırları içinde zengin aktif yanardağların bulunması
   • E) İklim çeşitliliğinin Avrupa ülkelerinden daha fazla olması

7. Doğu Akdeniz'de keşfedilen doğal gaz rezervleri Mısır ve İsrail'i bölgede enerji aktörü haline getirirken komşu Lübnan ve Suriye bu süreçten henüz faydalanamamıştır. Mısır ve İsrail'in bu kaynakları hızla ekonomiye kazandırabilmelerinin arkasındaki temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Siyasi istikrar, güçlü altyapı yatırımları ve uluslararası ortaklıklar
   • B) Topraklarının daha geniş ve tarıma elverişli olması
   • C) Nüfus miktarlarının diğer ülkelere göre çok az olması
   • D) Sıcaklık ortalamalarının sondaj çalışmalarına daha uygun olması
   • E) Akarsu ağlarının çok zengin olması

8. Bir tarafta rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarına büyük bütçe ayıran Hollanda, diğer tarafta ise zengin linyit yataklarını işleten Polonya yer almaktadır. AB üyesi bu iki ülkenin enerji dönüşüm süreçlerindeki hız farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Polonya'nın rüzgar esme sıklığının sıfır olması
   • B) Hollanda'nın nükleer santral kurmasının yasaklanması
   • C) Polonya'nın mevcut kömür endüstrisine dayalı ekonomik ve istihdam yapısı
   • D) Hollanda'da kömür madenlerinin hiç oluşmamış olması
   • E) Polonya'nın AB çevre fonlarından yararlanamaması

9. Doğal gaz üretiminde dünyada söz sahibi olan Katar ve Rusya, Avrupa pazarına bu kaynağı farklı yollarla ulaştırmaktadır. Rusya boru hatları (kara/denizaltı) üzerinden gazı taşırken Katar gazını LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tankerleriyle deniz yolu üzerinden ulaştırmaktadır. Bu taşıma yöntemlerindeki farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Katar'ın doğal gaz kalitesinin Rusya'dan düşük olması
   • B) İki ülkenin tüketici pazarlarına olan coğrafi konumları ve mesafeleri
   • C) Rusya'nın deniz yolu taşımacılığı teknolojisine sahip olmaması
   • D) Katar'da boru hattı inşa edecek iş gücünün bulunmaması
   • E) Avrupa ülkelerinin Katar gazını boru hattıyla almak istememesi

10. Kanada, zengin akarsu ağları sayesinde hidroelektrik üretiminde dünya liderlerindendir. Suudi Arabistan ise geniş çöl alanları ile yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahiptir. Bu iki ülkenin sahip olduğu enerji potansiyellerinin temel belirleyicisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sanayi nüfusunun dağılışı
    • B) Jeolojik yapı ve deprem riskleri
    • C) Ülkelerin benimsediği yönetim şekilleri
    • D) Makro klima özellikleri ve fiziki coğrafya koşulları
    • E) Madencilik teknolojisindeki gelişmişlik düzeyleri

11. Güney Afrika Cumhuriyeti yüksek taş kömürü rezervleriyle bilinirken Nijerya ise zengin petrol ve doğal gaz yataklarına sahiptir. Bu iki Afrika ülkesinin enerji kaynaklarının türsel farkı, sanayi ve elektrik üretim süreçlerinde aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?

    • A) Güney Afrika'nın elektrik üretiminde termik santrallere, Nijerya'nın ise sıvı yakıta yönelmesine
    • B) Nijerya'nın jeotermal enerji üretiminde lider konuma yükselmesine
    • C) Her iki ülkenin de nükleer teknolojide tamamen bağımsız hale gelmesine
    • D) Güney Afrika'nın rüzgar gücünü tamamen devre dışı bırakmasına
    • E) Nijerya'nın nehir tipi hidroelektrik santrallerine öncelik vermesine

12. ABD ve Rusya Federasyonu zengin fosil kaynaklara sahipken İtalya ve Japonya gibi ülkeler enerji arz güvenliği açısından ithalata bağımlıdır. Enerji arz güvenliği zayıf olan ülkelerin, küresel krizlerden en az etkilenmek adına uygulaması gereken en rasyonel coğrafi strateji aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Enerji kaynaklarını tek bir güvenilir ülkeden uzun vadeli sözleşmelerle almak
    • B) Sanayi tesislerini tamamen kapatarak tarım sektörüne yönelmek
    • C) Fosil yakıt ithalatını artırıp yerli kaynakları geleceğe saklamak
    • D) Enerji ithal edilen ülke sayısını ve enerji kaynağı türlerini çeşitlendirmek
    • E) Sadece nükleer enerjiye dayalı tek tip bir üretim modeli kurmak

13. Fransa, elektrik enerjisinin yaklaşık %70'ini nükleer santrallerden karşılarken Danimarka ise rüzgar enerjisi teknolojisinde dünya liderleri arasında yer almaktadır. Bu iki ülkenin enerji üretim modelleri karşılaştırıldığında, nükleer enerjinin rüzgar enerjisine göre en önemli üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kurulum maliyetlerinin çok daha düşük olması
    • B) Atık yönetiminin çevre için tamamen zararsız olması
    • C) Hava koşullarından bağımsız, kesintisiz ve yüksek kapasiteli üretim sunması
    • D) Santrallerin her türlü coğrafi alana kolayca inşa edilebilmesi
    • E) Yakıt olarak kullanılan uranyumun her ülkede bol miktarda bulunması

14. Kömür tüketiminde dünyada ilk sıralarda yer alan Çin ile hidroelektrik üretiminde lider olan Brezilya'nın enerji tercihleri çevre politikaları açısından karşılaştırılıyor. Brezilya'nın enerji sepetinde hidroelektrik payının Çin'deki kömür payına göre çevreye olumlu etkisi düşünüldüğünde, bu durumun Brezilya'ya sağladığı en büyük küresel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Taş kömürü ithalat maliyetlerini tamamen sıfırlaması
    • B) Sanayi üretiminde enerji tasarrufunu zorunlu kılması
    • C) Karbon salınımını azaltarak küresel iklim anlaşmalarına uyum sağlaması
    • D) Ülke içindeki tüm nükleer santralleri kapatabilmesi
    • E) Akarsu yataklarında erozyonu tamamen durdurması

15. Yenilenebilir enerji yatırımlarıyla öne çıkan Almanya ve İzlanda, jeotermal enerji kullanımı açısından karşılaştırılacaktır. İzlanda'nın jeotermal enerjide Almanya'ya göre çok daha büyük bir avantaja ve kullanım oranına sahip olmasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Levha sınırında yer alması ve aktif tektonizmaya sahip olması
    • B) Sanayileşme oranının Almanya'dan daha yüksek olması
    • C) Toplam yüz ölçümünün Almanya'dan büyük olması
    • D) Yıl boyunca bol ve düzenli yağış alması
    • E) Akarsularının akış hızının ve debisinin yüksek olması

16. Orta Doğu'nun en büyük petrol üreticilerinden olan Suudi Arabistan ile Kuzey Avrupa'nın zengin petrol ve doğal gaz üreticisi Norveç, enerji gelirlerini farklı yöntemlerle yönetmektedir. Norveç, enerji gelirlerini gelecek nesiller için devlet emeklilik fonunda biriktirirken Suudi Arabistan bu gelirlerle çöl ortasında modern şehirler inşa etmektedir. Bu durum iki ülkenin enerji yönetiminde hangi açıdan farklılaştığını gösterir?

    • A) Üretim miktarlarının iklim koşullarına bağımlılığında
    • B) Çıkarılan enerji kaynaklarının kimyasal kalitesinde
    • C) Enerji kaynaklarının coğrafi dağılış düzeninde
    • D) Enerji dış ticaret ortaklarının coğrafi konumunda
    • E) Sürdürülebilir kalkınma ve gelecek planlaması stratejilerinde

17. Fosil yakıt rezervi bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan Rusya ile gelişmiş sanayisine rağmen enerji kaynağı yönünden dışa bağımlı olan Japonya karşılaştırılmaktadır. Bu iki ülkenin coğrafi özellikleri düşünüldüğünde, Rusya'nın enerji arzında küresel bir güç olmasını sağlayan temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Aktif volkanik kuşak üzerinde yer alması
    • B) Yüz ölçümünün geniş ve jeolojik yapısının yaşlı olması
    • C) Sıcaklık ortalamalarının yıl boyunca düşük olması
    • D) Nüfus artış hızının Japonya'dan daha yüksek olması
    • E) Ada ülkesi olması nedeniyle denizel taşımacılığa yönelmesi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.