Ek fiil almış sözcükler cümlede yüklem dışında, yan cümlecik kurarak zarf tümleci göreviyle de kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil almış sözcük yüklem dışında bir öge olarak görev yapmıştır?
- A) Kütüphanedeki tüm kaynaklar araştırmacılar için son derece faydalıydı.
- B) Yıllardır özlemini çektiği memleketi meğer burnunda tütüyormuş.
- C) Şehrin merkezindeki tarihî çarşı her mevsim oldukça hareketlidir.
- D) Sınav soruları zorsa öğrencilerin süreyi çok daha dikkatli kullanması gerekir.
- E) Masanın üzerindeki antika lamba dedemden kalan en değerli eşyaydı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, cümleye 'başkalarından duyulma (aktarılma)' anlamı katmıştır?
- A) Küçük çocuk bütün gün yorulmadan bahçede koşturup durdu.
- B) Bu eski konak, geçen yüzyılın başında ünlü bir paşanın eviymiş.
- C) Komşuların anlattığına göre mahalledeki eski fırın haftaya yeniden açılacakmış.
- D) Akşam üzeri başlayan hafif yağmur bahçedeki çiçekleri canlandırdı.
- E) Sabahleyin erkenden yola çıkan kafile öğle saatlerinde kasabaya vardı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yükleminde ek fiil yoktur?
- A) Günün bu saatinde sahil boyunca yürümek son derece keyifliydi.
- B) Arkeologlar, kazı alanında buldukları antik sikkeleri özenle temizledi.
- C) Çocukken en çok vakit geçirdiğimiz yer dedemin meyve bahçesiydi.
- D) Yazarın dili oldukça sade ve anlatımı son derece akıcıymış.
- E) Masadaki evrakların tümü dünkü toplantıda alınan kararlara aittir.
Türkçede ise sözcüğü hem karşılaştırma bildiren bir bağlaç hem de ek fiilin şartı olarak kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ise sözcüğü ek fiil görevinde kullanılmamıştır?
- A) Kitap yeterince akıcıysa bir oturuşta kolayca bitirebilirsin.
- B) Dışarıda şiddetli rüzgâr varsa pencereleri sıkıca kapatmalısın.
- C) Çocuk odasında uyuyorsa içeride televizyonun sesini kısmalıyız.
- D) Elindeki kumaş kaliteli ise bu fiyata kaçırılmayacak bir fırsattır.
- E) Kardeşi fen bilimlerine ilgi duyuyor, kendisi ise edebiyatı çok seviyordu.
Birleşik zamanlı fiillerde kullanılan -idi (hikâye), -imiş (rivayet) ve -ise (şart) ek fiilleri, fiilin kip anlamını zenginleştirir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, 'şart kipinin hikâyesi' biçiminde çekimlenmiştir?
- A) Keşke bu önemli karar aşamasında ailemizin fikirlerini de alsaydık.
- B) Yarın hava güzel olursa sahilde uzun bir yürüyüş yaparız.
- C) Projeyi zamanında teslim ederse yüksek bir not alacakmış.
- D) Her akşam yemekten sonra mutlaka bir saat kitap okurdu.
- E) Bizimle gelmek istemiyorsa onu zorlamamıza hiç gerek yok.
Ek fiilin geniş zamanı şahıs ekleriyle (-im, -sin, -dir, -iz, -siniz, -dirler) çekimlenir. Birinci tekil veya çoğul şahıs ekleri isme geldiğinde doğrudan ek fiil görevi görür. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birinci tekil şahıs ek fiil çekimi kullanılmıştır?
- A) Her sabah erkenden uyanıp bahçedeki çiçekleri özenle sularım.
- B) Yıllardır bu sakin mahallede huzur içinde yaşıyorum.
- C) Ben, doğup büyüdüğüm bu kadim toprakların sadık bir sevdalısıyım.
- D) Kitap fuarında gördüğüm eski baskı romanı hemen aldım.
- E) Yarınki sunum için hazırladığım raporu baştan sona gözden geçireceğim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla ek fiil kullanılmıştır?
- A) Karşı dağların eteklerinde uzanan bu şirin köy, yaz aylarında oldukça kalabalıktır.
- B) Sanatçının son tablosu sergiyi gezen herkes tarafından büyük bir hayranlıkla incelendi.
- C) Vakit çok geç olmadan yola çıkarsak akşam saatlerinde kasabaya rahatça ulaşırız.
- D) Gecenin karanlığını aydınlatan fenerin ışığı giderek zayıflıyordu.
- E) Eğer hava yağmurluysa yanına şemsiye almalıydın.
Fiilimsiler (eylemsiler) de ek fiil alarak bir cümlenin yüklemi olabilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil alarak yüklem olmuş bir fiilimsi vardır?
- A) Başarılı bir yönetici olmanın temel kuralı, çalışanları dikkatle dinlemekti.
- B) Yıllardır hayalini kurduğu bu seyahat onun için unutulmaz bir deneyimdi.
- C) Toplantı sırasında salonda bulunan herkes son derece heyecanlıydı.
- D) Şairin son kitabındaki şiirler derin bir felsefi arayışın ürünüydü.
- E) Yağmurdan sonra etrafa yayılan toprak kokusu gerçekten büyüleyiciydi.
Cümlede bir eylemin yapılmasının başkası tarafından alayla veya inanmayla karşılandığını bildirmek için rivayet birleşik zamanı (-miş / -imiş) küçümseme/inanmama anlamında kullanılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil bu işleviyle kullanılmıştır?
- A) Haberi duyunca sevinçten havalara uçmuş, hemen ailesini aramış.
- B) Beyefendi güya sabah erkenden uyanıp bütün işleri tek başına bitirecekmiş!
- C) Çocukluğumuzun geçtiği o yeşil vadiler şimdilerde beton yığınına dönmüş.
- D) Eski çağlarda yaşayan insanlar doğa olaylarını efsanelerle açıklarmış.
- E) Meteoroloji uzmanlarına göre yarın akşam saatlerinde şiddetli kar yağacakmış.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir (adıl) türündeki bir sözcük ek fiil alarak cümlenin yüklemi olmuştur?
- A) Bize bu zorlu süreçte yol gösteren rehber oldukça tecrübeliydi.
- B) Sabahın erken saatlerinde gökyüzü pırıl pırıl ve masmaviydi.
- C) Dün gece kapıyı telaşla çalan kişi komşumuzun küçük oğluydu.
- D) Bütün bu fedakârlıkları ve çabayı hak eden tek kişi sendin.
- E) Masanın üzerinde duran eski mektuplar sararmış kâğıtlardan ibaretti.
I. Küçükken mahallenin dar sokaklarında saatlerce top oynardık. II. Yarışmayı kazandığı için kendine son model bir bilgisayar almış. III. Kar yağışı şiddetini artırınca köy yolları tamamen kapanmıştı. IV. Yazar, son romanında çocukluk hatıralarını içtenlikle anlatıyor. Numaralanmış cümlelerin hangilerinde ek fiil kullanılmıştır?
- A) I ve II
- B) II ve IV
- C) III ve IV
- D) I ve III
- E) II ve III
Birleşik zamanlı fiiller cümleye 'gerçekleşmemiş niyet/beklenti, terk edilmiş alışkanlık, küçümseme/inanmama, şart' gibi çeşitli anlam ilgileri katar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, cümleye 'terk edilmiş bir alışkanlık' anlamı katmıştır?
- A) Hafta sonundaki geziye sen de bizimle birlikte katılacaktın hani.
- B) Üniversite yıllarındayken her sabah erkenden kalkıp sahilde koşardım.
- C) Söylediklerine göre bu zorlu projeyi tek başına bitirecekmiş.
- D) Dün akşamki tiyatro oyununa yetişebilmek için taksiye binmeliydik.
- E) İşlerini vaktinde tamamlarsa hafta sonu tatile gidebilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yüklemi oluşturan sözcük grubu ek fiil almış bir edat öbeğidir?
- A) Masanın üzerinde duran eski saat, dedemden kalan tek hatıraydı.
- B) Sanatçının son eserinde anlattığı kasaba, çocukluğunun geçtiği yerdi.
- C) Dün gece pencereye vuran şiddetli yağmur sesi oldukça ürkütücüydü.
- D) Bahçeyi saran rengârenk çiçekler adeta cennetten bir köşeydi.
- E) Genç sporcunun azmi ve kararlılığı hepimiz için büyük bir ilham gibiydi.
Ek fiilin şartı (-se / -sa), eklendiği isim soylu sözcüğü ya da fiili yüklem yapmaz; cümlede genellikle koşul bildiren bir zarf tümleci (yan cümlecik) kurar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin şartı bir isim soylu sözcüğe eklenmiştir?
- A) Hava yeterince açıksa yarın sabah erkenden doğa yürüyüşüne çıkarız.
- B) Raporu vaktinde tamamlarsa bir sonraki toplantıya o başkanlık edecek.
- C) Bu zorlu parkuru başarıyla geçerse finale kalmaya hak kazanacak.
- D) Soruları dikkatle okursa sınavdaki başarı oranı belirgin şekilde artar.
- E) Şehre zamanında varırsak tarihî müzeyi kapanmadan önce gezebiliriz.
Geniş zaman bildirme eki olan -dır / -dir, fiillere eklendiğinde birleşik zaman yapmaz; cümleye kesinlik veya olasılık (ihtimal) anlamı katar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -dır / -dir eki cümleye 'olasılık (ihtimal)' anlamı katmıştır?
- A) Tören salonundaki tüm katılımcılar yerlerine oturmuştur, programı başlatabilirsiniz.
- B) Sınav süresi sona ermiştir, lütfen cevap kâğıtlarınızı teslim ediniz.
- C) Otobüsümüz saatinde hareket ettiyse şimdi Bolu Dağı'nı geçmiştir.
- D) Kütüphane kuralları gereği içeride yüksek sesle konuşmak kesinlikle yasaktır.
- E) Başvurular bugün saat 17.00 itibarıyla sistem üzerinden tamamlanmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, ek fiilin rivayetiyle çekimlenmiş birleşik zamanlı bir fiildir?
- A) Eski mahallemizdeki ahşap konaklar aslına uygun olarak yenileniyormuş.
- B) Müzedeki el yazması eserler dönemin en yetenekli hattatlarına aitmiş.
- C) Yolculuk sırasında yanımıza aldığımız harita oldukça detaylıymış.
- D) Genç mimarın hazırladığı son proje kurul tarafından çok beğenildi.
- E) Çiftlikteki fidanların tümü bahar aylarında düzenli olarak sulanmalıydı.
Ek fiilin olumsuzu, isim soylu yüklemlerde değil edatı ile yapılır ve bu edat ek fiil eklerini üzerine alabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuz biçimi kullanılmıştır?
- A) Beklediğimiz kargo henüz dağıtım merkezine ulaşmamıştı.
- B) Tarihî köprünün restorasyon süreci sanıldığı kadar kolay değildi.
- C) Toplantı salonundaki ses düzeni kimseyi memnun etmedi.
- D) Araştırmacı, topladığı bulguları makalesine eklemeyecekmiş.
- E) Şiddetli fırtınanın ardından sahilde hiçbir tekne kalmamıştı.
İsim cümlelerinde ek fiilin geniş zamanı olan -dır / -dir eki çoğu zaman düşer ve yazıda gösterilmez; bu durum ek fiilin varlığını ortadan kaldırmaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil kullanıldığı hâlde düşmüştür?
- A) Sanatçı, son sergisinde geleneksel motifleri modern bir dille yorumlamış.
- B) Yıllardır aradığı iç huzuru nihayet bu sakin kasabada buldu.
- C) Rüzgâr estikçe sararan yapraklar bahçenin her yanına savruluyor.
- D) Başarılı bir çevirinin en belirgin niteliği, kaynak metne gösterilen sadakattir.
- E) Antik kentin tepesinden görünen manzara, gün batımında son derece etkileyici.
Ek fiil, isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar ya da basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapar. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
- A) Günün ilk ışıklarıyla birlikte sahil boyu oldukça sessizdi.
- B) Akşamki konferans için hazırladığı sunumu dikkatle inceliyordu.
- C) Projedeki en büyük eksiklik, ekip üyeleri arasındaki iletişimdi.
- D) Kütüphanenin tozlu raflarında unutulan eserler birer hazinedir.
- E) Şehrin karmaşasından uzaklaşmak için sığındığı yer bu eski kulübeymiş.
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.
