I. Fabrikadaki işçilerin hakları korundu ve yeni sözleşme imzalandı. II. Yarışmacıların tümü salona çağrıldı ancak hiçbiri ödül alamadı. III. Bu rapordaki veriler dikkatle incelenmeli ve yönetime sunulmalıdır. IV. Kitaptaki düşüncelere katılıyor fakat yetersiz buluyorum. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) Yalnız IV
- E) II ve IV
"Şirket çalışanlarına karşı her zaman anlayışlı davranır, her konuda desteklerdi." Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?
- A) "her zaman" yerine "daima" sözcüğü getirilerek
- B) "desteklerdi" fiilinden önce "onları" sözcüğü eklenerek
- C) "anlayışlı davranır" ifadesi "hoşgörülüdür" yapılarak
- D) "şirket çalışanlarına" sözü cümlenin başından çıkarılarak
- E) "her konuda" yerine "sürekli" sözcüğü getirilerek
(I) Kütüphaneler, bir toplumun hafızasını koruyan ve geleceğe taşıyan en önemli merkezlerdir. (II) Bu kurumların sunduğu zengin kaynaklardan her yaştan birey faydalanabilir. (III) Gençlerin kitap okuma alışkanlığı kazanmalarına katkıda bulunur ve geliştirir. (IV) Düzenlenen kültürel etkinlikler kütüphaneleri yaşayan mekânlar hâline getirir. (V) Böylece toplumun genel kültür seviyesi her geçen gün yükselir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
"Sanatçının yeni albümündeki şarkılar tüm müzikseverlerin beğenisini kazandı ve kısa sürede listelerin zirvesine yerleştiler." Bu cümledeki anlatım bozukluğunun giderilmesi için aşağıdaki değişikliklerden hangisi yapılmalıdır?
- A) "yerleştiler" yüklemi yerine "yerleşti" sözcüğü getirilmelidir.
- B) "tüm müzikseverlerin" yerine "herkesin" sözcüğü getirilmelidir.
- C) "kazandı" yükleminden sonra "onlar" zamiri eklenmelidir.
- D) "yeni albümündeki" sözü cümleden çıkarılmalıdır.
- E) "zirvesine" sözcüğü yerine "başına" sözcüğü kullanılmalıdır.
Bir editör, yayımlanacak makaledeki "Öğrencilerin başarısını artırmak için öğretmen ve velilerin sürekli iletişimde olmaları gerekmektedir." cümlesinde herhangi bir anlatım bozukluğu görmemiştir. Buna karşın aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç veya öge ortaklığından kaynaklanan bir anlatım kusuru vardır?
- A) Şair hem halk edebiyatından beslenmiş hem de modern şiirin imkânlarından yararlanmıştır.
- B) Sergiye katılan eserler uzman jüri tarafından incelenip dereceye girenler ilan edildi.
- C) Toplantı boyunca herkes görüşlerini özgürce dile getirdi ve yapıcı öneriler sundu.
- D) Romanın ana karakteri zorluklar karşısında asla pes etmedi, mücadelesini sürdürdü.
- E) Olayın üzerinden aylar geçmesine rağmen ne beni aradı ne de bir mektup yazdı, tamamen unuttu.
Cümlede eklerin işlevine uygun kullanılmaması veya fiilimsilerin yanlış eklerle türetilmesi dil bilgisel bozukluklara sebep olur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek yanlışlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Başarılı olmak için her gün düzenli olarak soru çözmelisin.
- B) Bu kararın alınmasının nedeni, şirketin bütçe açığından kaynaklanmaktadır.
- C) Kitabın kapağındaki resimler ünlü bir çizer tarafından yapılmıştı.
- D) Yeni geliştirilen yazılım sayesinde iş süreçleri çok hızlandı.
- E) Şehrin merkezindeki trafik yoğunluğu alternatif yollarla azaltıldı.
Farklı türdeki isim ve sıfat tamlamalarının aynı tamlanana bağlanması tamlama yanlışlığına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama yanlışlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Toplantıda ekonomik ve sosyal sorunlar ayrıntılı olarak tartışıldı.
- B) Şairin duygusal ve lirik şiirleri okuyucuyu derinden etkiledi.
- C) Kentteki tarihî yapılar ve kültürel miras koruma altına alındı.
- D) Ülkemizde özel ve kamu kuruluşları ortak projeler yürütmektedir.
- E) Bilim insanları doğa olaylarını ve iklim değişikliklerini inceliyor.
Birleşik cümlelerde ya da yan cümlecik ile temel cümlenin birleştiği yapılarda eylemlerin çatı bakımından (etkenlik-edilgenlik) uyumlu olması gerekir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Sorular dikkatlice okunup sınava öyle başlamalısınız.
- B) Bütün ödevlerini bitirdikten sonra arkadaşlarıyla buluşmak için dışarı çıktı.
- C) Bahçedeki fidanlar düzenli sulanarak verimli bir hâle getirildi.
- D) Konferans salonu temizlendi ve gelen misafirler için hazırlandı.
- E) Raporu detaylıca inceledik ve eksik kısımları hemen tamamladık.
Sıralı cümlelerde farklı kiplerin veya ek eylemlerin ortak yükleme bağlanması anlatım bozukluğu oluşturur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem veya ek eylem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Dün akşamki tiyatro oyunu hem eğlenceli hem de oldukça düşündürücüydü.
- B) Sanatçı eserlerinde sade bir dil kullanmış, halkın sorunlarına değinmiştir.
- C) Kahvaltımızda peynir, zeytin ve çay içtik.
- D) Sabah erken saatlerde yola çıktık ve öğleye doğru kasabaya ulaştık.
- E) Yarışmaya katılan projeler titizlikle incelendi ve ödüller sahiplerine dağıtıldı.
Birden çok yüklemli cümlelerde öznelerin farklı olması gerektiği hâlde tek bir özneye bağlanması özne eksikliğine yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Kitaptaki baskı hataları düzeltildi ve eser yeniden basıma gönderildi.
- B) Konser salonunun kapıları erkenden açıldı ve izleyiciler yerlerini aldı.
- C) Trafik kurallarına uymayan sürücüler uyarıldı ve ceza kesildi.
- D) Bahçedeki çimler biçildi ve etraftaki kuru yapraklar temizlendi.
- E) Derneğin tüzüğü yeniden düzenlendi ve önümüzdeki ay yürürlüğe girecek.
Sıralı veya bağlı cümlelerde geçişli bir eylemin nesne almaması durumunda nesne eksikliği kaynaklı anlatım bozukluğu meydana gelir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Arkadaşına her konuda güvenir, sıkıntılarını onunla rahatça paylaşırdı.
- B) Şiirlerinde doğayı betimlemiş, tabiatın renklerini ustaca yansıtmıştır.
- C) Yazarın eserlerini severek okuyor, her yeni kitabını merakla bekliyorum.
- D) Yaşlı kadına herkes saygı gösterir, mahallede kimse kırmazdı.
- E) Çocukların sorunlarını dikkatle dinledi ve hepsine uygun çözümler üretti.
Cümlede özne ile yüklem arasında tekillik-çoğulluk, şahıs veya olumluluk-olumsuzluk açısından uyum bulunması gerekir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Rüzgârın etkisiyle ağaçların sararmış yaprakları birer birer yere dökülüyorlar.
- B) Biz ve onlar bu projeyi başarıyla tamamlamak için gece gündüz çalıştık.
- C) Öğrenciler sınav salonuna kimlik belgelerini göstererek sırayla girdiler.
- D) Kuşlar gökyüzünde kanat çırparak güneye doğru süzülüyordu.
- E) Takım kaptanı ve antrenör maç sonrasında basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.
Kişi zamirinin eksikliği veya noktalama işaretinin eksik kullanılması cümlede kastedilen kişinin ya da öznenin kim olduğunun anlaşılmamasına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam belirsizliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yarın akşam düzenlenecek olan mezuniyet törenine bütün veliler davet edildi.
- B) Bahçedeki meyve ağaçlarını düzenli olarak sulamazsak kuruyabilirler.
- C) Yarışmada birinci olduğunu dün akşam televizyondaki haberlerden öğrendim.
- D) Kitaplarını masanın üzerine bırakıp kütüphaneden sessizce ayrıldı.
- E) Doktor, hastanın durumunun her geçen gün daha iyiye gittiğini belirtti.
Cümledeki kavramların önem sırasına dikkat edilmeden sunulması ya da akla ve mantığa aykırı yargılar içermesi mantık ve sıralama hatasına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık veya sıralama hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yaralı sporcu, sağlık ekiplerinin zamanında müdahalesiyle kısa sürede iyileşti.
- B) Projenin detayları önümüzdeki hafta yönetim kurulu toplantısında ele alınacak.
- C) Fırtınanın şiddeti arttıkça balıkçı tekneleri birer birer limana sığınmaya başladı.
- D) Şair, dizelerinde hem bireysel yalnızlığı hem de toplumsal meseleleri işler.
- E) Bu ölümcül hastalık tedavi edilmezse hastanın ölümüne hatta yatağa bağımlı kalmasına yol açabilir.
Deyimler kalıplaşmış söz öbekleridir; deyimi oluşturan sözcüklerin değiştirilmesi veya deyimin anlamına uygun olmayan bir cümlede kullanılması anlatım bozukluğu oluşturur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyimin yanlış kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Beklediği haber gecikince sabrı taştı ve herkese hesap sormaya başladı.
- B) Kazandığı büyük başarıyı duyunca etekleri tutuştu, mutluluktan yerinde duramadı.
- C) Uzun süredir görüşemediği eski dostunu görünce gözlerinin içi güldü.
- D) Karşılaştığı tüm güçlüklere rağmen göğüs gerdi ve hedefine ulaştı.
- E) Olayın gerçek yüzünü öğrenince kulaklarına inanamadı, derin bir şaşkınlık yaşadı.
Bir cümlede sözcüğün yanlış yerde kullanılması, cümlenin mantık kurgusunu bozarak farklı ve istenmeyen anlamların ortaya çıkmasına neden olur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu tür bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Şirket yöneticileri, çalışanların motivasyonunu artırmak için yeni etkinlikler planladı.
- B) Okul bahçesindeki fidanlar öğretmen ve öğrencilerin iş birliğiyle dikildi.
- C) Yeni aldığımız arabanın ilk bakımını yetkili serviste eksiksiz yaptırdık.
- D) Çok sınıfta kalan öğrencilerin sorunlarını çözmek için rehberlik servisi toplandı.
- E) Kitap fuarına katılan kitapseverler sevdikleri yazarlarla sohbet etme fırsatı buldu.
Bir iletide kesinlik bildiren ifadelerle ihtimal veya olasılık bildiren sözcüklerin bir arada yer alması anlamsal çelişkiye sebep olur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde çelişen sözcüklerin bir arada kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Şüphesiz ki bu zorlu sınavı kazanmasında düzenli çalışmasının da büyük bir payı olabilir.
- B) Laboratuvardaki deney sonuçları yarın sabah erken saatlerde kamuoyu ile paylaşılacak.
- C) Tarihî köprünün restorasyon çalışmaları beklenenden daha kısa sürede tamamlandı.
- D) Mühendisler, köprünün dayanıklılığını test etmek amacıyla çeşitli simülasyonlar yaptı.
- E) Baharın gelmesiyle birlikte yaylalardaki karlar yavaş yavaş erimeye başladı.
Sözcüklerin anlam inceliklerine dikkat edilmeden birbirinin yerine kullanılması, iletilmek istenen mesajın bozulmasına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Bilimsel çalışmalar toplumların refah düzeyini doğrudan artırır.
- B) Yeni açılan kütüphane, gençlerin ders çalışma alışkanlıklarını olumlu etkiledi.
- C) Ağaçlandırma faaliyetleri sayesinde bölgedeki erozyon riski önemli ölçüde azaldı.
- D) Tiyatronun insan psikolojisi üzerindeki iyileştirici gücü yadsınamaz bir gerçektir.
- E) Son haftalarda uygulanan yanlış ekonomik politikalar, piyasaların canlanmasını sağladı.
Bir yazar, roman taslağını incelerken gereksiz sözcük kullanımının anlatımın duruluğunu zedelediğini fark etmiştir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde duruluk ilkesine aykırı bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Sanatçı, son sergisinde geleneksel motifleri modern bir üslupla harmanlamış.
- B) Yarışma sonuçları açıklandığında salondaki herkes büyük bir heyecan yaşadı.
- C) Yaşadığı zorlukları ailesine hiçbir zaman karşılıksız ve mecburi olmadan anlatmazdı.
- D) Şehrin tarihi sokaklarında yürürken geçmişin izlerini adım adım hissedebilirsiniz.
- E) Konferansa katılan uzmanlar, çevre kirliliğinin boyutlarını somut verilerle açıkladı.
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.
