Organik Moleküller Özgün Kurgu PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Derin deniz araştırma istasyonunda mürettebatın hızlı sindirebilmesi amacıyla geliştirilen ve içeriğindeki proteinlerin tamamen amino asitlerine kadar hidroliz edildiği bilinen sıvı bir besin formülü analiz edilmektedir. Görevli genç araştırmacı, bu sıvı besinden aldığı numuneye Biüret çözeltisi damlatmış ancak tüpte menekşe rengi oluşmadığını görünce formülasyona protein kökenli hiçbir besin maddesinin eklenmediği sonucunu çıkarmıştır. Deney sorumlusu ise Biüret reaktifinin etki mekanizmasını açıklayarak araştırmacının vardığı bu yargının hatalı olduğunu ifade etmiştir. Buna göre deney sorumlusunun belirttiği, tüpte renk değişiminin gözlenmeme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sıvı besin formülünün aşırı asidik yapıda olması sebebiyle Biüret ayracındaki bakır iyonlarının doğrudan çökelmesi
   • B) Ortamdaki serbest amino asitlerin renk değişimi oluşturabilmesi için karışımın mutlaka kaynar su banyosunda ısıtılması gerekliliği
   • C) Sıvıda yağ molekülleri bulunmadığı için amino asitlerin ayıraç damlacıklarıyla temas yüzeyinin oluşamaması
   • D) Biüret çözeltisinin serbest amino asitleri değil peptit bağlarını tanıması nedeniyle tam hidrolize uğramış sıvıda renk vermemesi
   • E) Çözeltideki serbest amino asitlerin Biüret çözeltisinin bazik dengesini bozarak mavi rengi kalıcı kılması
2. 2.

   Yüksek irtifa araştırma istasyonunda görevli bir biyolog, ekstrem koşullarda çalışan ekip için yapay fotosentez reaktörlerinde üretilen iki farklı besin jelinin (Alfa ve Beta jelleri) protein yoğunluklarını Biüret ayracıyla karşılaştırmak ister. Biyolog, birinci tüpe 5 mL Alfa jeli koyup üzerine 2 damla Biüret çözeltisi damlatırken ikinci tüpe 1 mL Beta jeli koyup üzerine 8 damla Biüret çözeltisi damlatır; deney sonunda ikinci tüpte daha koyu menekşe rengi oluştuğunu gözlemleyerek Beta jelinin daha yüksek oranda protein içerdiği sonucuna varır. İstasyon denetçisi ise kontrollü deney koşullarına uyulmadığı için bu karşılaştırmanın bilimsel açıdan hatalı ve geçersiz olduğunu ifade eder. Buna göre biyoloğun deney tasarımındaki bu yöntemsel hatayı gidererek jellerin protein yoğunluklarını güvenilir biçimde karşılaştırabilmesi için yapması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Alfa jelinin bulunduğu deney tüpünü su banyosunda ısıtarak renk tepkimesini hızlandırmak
   • B) Her iki jelden eşit hacimde alıp tüplere aynı miktarda Biüret çözeltisi ekleyerek renk tonlarını karşılaştırmak
   • C) Tüplerdeki Biüret çözeltisi yerine eşit miktarda lügol çözeltisi damlatıp mavi-mor renk farkını incelemek
   • D) Sıvı jelleri doğrudan beyaz bir kâğıda sürüp kurutarak yüzeyde bıraktıkları saydam lekeleri kıyaslamak
   • E) İkinci tüpe saf su ekleyip mor rengi seyrelterek birinci tüpün renk tonuna eşitlemeye çalışmak
3. 3.

   Mars araştırma üssündeki kapalı tarım modülünde astronotlar için besin kaynağı olarak yetiştirilen kalın kabuklu yeni bir baklagil tohumunun içeriğini analiz etmek isteyen bir biyolog, tohumları sağlam ve bütün hâlde iki ayrı deney tüpüne yerleştirir. Biyolog, birinci tüpe Biüret çözeltisi, ikinci tüpe ise lügol çözeltisi ekleyip uzun süre beklemesine rağmen tüplerin hiçbirinde renk değişimi gözlemleyemeyince tohumda protein ve nişasta bulunmadığını iddia eder. Laboratuvar sorumlusu ise tohumun sert koruyucu örtüsü ve hücre çeperleri mekanik olarak parçalanmadığı sürece ayraçların depo molekülleriyle temas edemeyeceğini, bu nedenle varılan sonucun deneysel bir hatadan kaynaklandığını belirtir. Buna göre biyoloğun bu yöntemsel hatayı gidererek tohumdaki protein ve nişasta varlığını güvenilir bir şekilde kanıtlaması için yapması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Deney tüplerini yüksek sıcaklıktaki kaynar su banyosunda bekleterek ayraç moleküllerinin kalın kabuktan tohum içine kendiliğinden sızmasını sağlamak
   • B) Tüplerdeki tohumların üzerine derişik asit döküp tüm organik polimerleri yapı birimlerine ayrıştırdıktan sonra ayraçları eklemek
   • C) Ayraçların tohum yüzeyine tutunma ihtimalini artırmak için her iki deney tüpüne eklenen çözelti miktarını on katına çıkarmak
   • D) Tohumları havanda saf su ilavesiyle iyice ezerek homojenize etmek ve elde ettiği sıvı özüte ayraçları ayrı tüplerde uygulamak
   • E) Tohumları ezmeden doğrudan beyaz bir kâğıda sürterek saydam leke oluşumunu incelemek ve renk değişimini büyüteçle takip etmek
4. 4.

   Yeraltı jeotermal araştırma sığınağında yetiştirilen klorofilsiz bir yer altı yumrusunun besin profilini çıkaran bir araştırmacı, hazırladığı homojen yumru özütüne laboratuvarda uzun süredir rafta bekleyen Biüret reaktifini eklemiş ve tüpte herhangi bir renk değişimi gözlemleyememiştir. Araştırmacı bu sonuca dayanarak yumrunun yapısında kesinlikle protein bulunmadığını iddia etmiş; ancak laboratuvar sorumlusu rafta uzun süre bekleyen kimyasal ayracın işlevini yitirmiş olabileceğini belirterek bu çıkarımın bilimsel olarak geçersiz olduğunu söylemiştir. Buna göre araştırmacının deneysel şüpheyi gidererek yumrudaki protein varlığı hakkında kesin ve güvenilir bir sonuca ulaşabilmesi için yapması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yumru özütüne Biüret reaktifi yerine yağ varlığını belirleyen Sudan III çözeltisi ekleyip kırmızı damlacık oluşumunu gözlemlemek
   • B) Yumru özütünü yüksek sıcaklıktaki su banyosunda kaynatarak proteinleri denatüre ettikten sonra aynı Biüret reaktifiyle deneyi tekrarlamak
   • C) Aynı Biüret reaktifini protein içerdiği kesin olarak bilinen bir çözeltiye ve saf suya damlatarak ayracın işlevselliğini kontrol etmek
   • D) Yumru özütünün bulunduğu deney tüpüne derişik hidroklorik asit ekleyerek ortamı asitleştirdikten sonra renk değişimini yeniden izlemek
   • E) Deney tüpünü ışık almayan karanlık bir ortamda yirmi dört saat bekleterek kimyasal renk tepkimesinin kendiliğinden tamamlanmasını beklemek
5. 5.

   Biyo-kubbeli bir yeraltı araştırma istasyonunda besin kaynağı olarak yetiştirilen klorofilsiz bir mağara mantarının içeriğini araştıran biyolog; hazırladığı mantar özütüne Sudan III damlattığında kırmızı renkli damlacık kümelenmesi, Biüret çözeltisi eklediğinde ise menekşe rengi gözlemlemiştir. Biyolog, ayrı bir tüpteki özüte lügol damlattığında mavi-mor renk değişimi gerçekleşmemesi üzerine mantarın yalnızca yağ ve protein içerdiğini, bünyesinde hiçbir karbohidrat bulunmadığını iddia etmiştir. Deney sorumlusu ise lügol çözeltisinin etki alanını hatırlatarak karbohidrat varlığına yönelik bu genel çıkarımın deneysel açıdan hatalı ve eksik olduğunu belirtmiştir. Buna göre araştırmacının bu yanılgıyı gidererek mantardaki karbohidrat varlığını doğru ve eksiksiz analiz edebilmesi için yapması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Biüret çözeltisi içeren tüpü yüksek sıcaklıkta kaynatarak peptit bağlarını koparmak ve çöken kısımda karbohidrat aramak
   • B) Lügolün yalnızca nişastayı belirlediğini dikkate alarak yeni bir özüt tüpüne Benedict çözeltisi ekleyip su banyosunda ısıtmak
   • C) Sudan III ile etkileşen yağ tabakasını santrifüjle ayırdıktan sonra kalan sıvıya daha derişik lügol çözeltisi damlatmak
   • D) Lügol damlatılan tüpün asitliğini nötrleştirmek amacıyla ortama sodyum hidroksit ekleyip oda sıcaklığında bekletmek
   • E) Mantar özütünün miktarını iki katına çıkarıp tüpü lügol çözeltisiyle birlikte doğrudan açık alevde kaynatmak
6. 6.

   Geleceğin kapalı ekosistemli Mars araştırma üssünde görevli bir biyolog, astronotların beslenmesinde kullanılmak üzere yetiştirilen genetiği geliştirilmiş yeni bir su yosununun (Alg-M) protein oranını standart su yosunu (Alg-N) ile karşılaştırmak için kontrollü bir deney tasarlar. Biyolog; her iki alg türünden eşit kuru kütlede alıp aynı miktarda saf su ile homojenize ettikten sonra özütleri özdeş deney tüplerine koymuş, her iki tüpe de aynı hacimde Biüret çözeltisi ekleyerek eşit süre bekletmiştir. Deney sonucunda Alg-M tüpünde koyu menekşe, Alg-N tüpünde ise çok açık leylak rengi oluştuğunu spektrofotometre ile kaydeden biyolog, ayrıca Biüret çözeltisinin kuvvetli bazik yapısından (sodyum hidroksit içeriği) ötürü aşındırıcı etkisine karşı koruyucu eldiven ve gözlük kullanarak laboratuvar güvenliği kurallarını uygulamıştır. Buna göre biyoloğun kurduğu deney düzeneği, değişkenleri ve elde ettiği gözlem verileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Deneyin bağımsız değişkeni incelenen alg türü, bağımlı değişkeni Biüret ile oluşan mor rengin yoğunluğu olup Alg-M'nin birim kütlesindeki protein miktarı Alg-N'den daha yüksektir.
   • B) Deneydeki bağımsız değişken ortama eklenen Biüret çözeltisi miktarı, bağımlı değişken ise alglerin kuru kütlesi olduğundan deney sonucunda protein sentez hızı belirlenmiştir.
   • C) Deneyde tüplerin bekleme süresi ve ortam sıcaklığı bağımlı değişken olarak belirlendiğinden, Alg-N tüpündeki açık rengin nedeni proteinlerdeki peptit bağlarının deney sırasında kopmasıdır.
   • D) Alg-M tüpünde daha koyu renk oluşması bu alg türünde karbohidrat ve yağ bulunmadığını; Biüret çözeltisinin yalnızca tek bir organik bileşik içeren saf hücrelerde renk verdiğini gösterir.
   • E) Biyoloğun koruyucu eldiven ve gözlük kullanmasının temel nedeni, Biüret çözeltisinin organik çözücü içerip kolayca alev alabilen uçucu bir kimyasal madde olmasıdır.
7. 7.

   Derin uzay görevleri için tasarlanan kapalı ekosistem serasında üretilen yeni bir mikroalg jölesinin besin içeriğini inceleyen bir araştırmacı, zamandan ve numuneden tasarruf etmek amacıyla tüm testleri tek bir deney tüpünde sırayla yapmayı planlamıştır. Araştırmacı, tüpteki jöle özütüne önce lügol çözeltisi damlatıp mavi-mor renk değişimiyle nişastayı belirlemiş; ardından aynı tüpün içerisine doğrudan Biüret çözeltisi eklediğinde koyu ve bulanık bir çökelti oluştuğu için protein varlığını ayırt edememiştir. Buna göre araştırmacının deney tasarımındaki bu yöntemsel hatayı gidererek jölenin besin içeriklerini bilimsel ve güvenilir bir şekilde analiz edebilmesi için yapması gereken en uygun uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Biüret çözeltisi eklemeden önce tüpü yüksek sıcaklıktaki su banyosunda bekleterek lügol çözeltisini buharlaştırmak
   • B) Lügol damlatıldıktan sonra aynı tüpe organik çözücü ilave ederek kimyasal renk maddelerini dibe çöktürmek
   • C) Tüpe Biüret çözeltisinden önce Sudan III damlatarak oluşan yağ tabakasının renkleri birbirinden ayırmasını sağlamak
   • D) Kullanılan Biüret çözeltisinin derişimini iki katına çıkararak önceki ayracın oluşturduğu rengi nötrleştirmek
   • E) Jöle özütünü baştan ayrı deney tüplerine paylaştırarak her bir ayracı farklı tüplerdeki numunelere bağımsız uygulamak
8. 8.

   Geleceğin kutup araştırma üssünde aşırı soğuğa dirençli olarak üretilen yüksek sıvı içerikli bir su yosununun besin içeriğini inceleyen araştırmacı, ezilmiş numuneyi beyaz bir kâğıda sürdüğünde yüzeyin ışığı geçirerek saydamlaştığını görmüş ve yapıda kesinlikle yağ bulunduğu sonucuna varmıştır. Danışmanı ise suyun da kâğıdı ıslattığında geçici bir saydamlık oluşturduğunu, bu nedenle uygulanan yöntemin mevcut hâliyle yanıltıcı olabileceğini ve sonucun doğrulanmadığını belirtmiştir. Buna göre araştırmacının bu deneysel belirsizliği gidererek numunede yağ bulunup bulunmadığını güvenilir bir şekilde kanıtlaması için yapması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Numuneyi bir deney tüpüne alıp Biüret çözeltisiyle karıştırarak menekşe-mor renk halkasının oluşumunu kaydetmek
   • B) Kâğıdın kurumasını bekleyerek lekenin kalıcılığını denetlemek ya da numuneye Sudan III damlatıp kırmızı renk kümelenmesini incelemek
   • C) Numuneyi deney tüpünde Benedict çözeltisiyle birleştirip su banyosunda bekleterek kiremit kırmızısı çökeleği aramak
   • D) Kâğıt üzerine damlatılan numuneye lügol çözeltisi ekleyip yüzeyde mavi-mor renk dalgalanmasının belirmesini izlemek
   • E) Numuneyi santrifüj tüpünde saf suyla karıştırıp çalkalayarak sıvının tamamen çözünmüş berrak tek bir faza dönüşmesini sınamak
9. 9.

   Geleceğin kapalı dikey tarım kulelerinde yetiştirilen mor kabuklu yeni bir baklagil varyetesinin besin içeriğini inceleyen bir araştırmacı, tohum özütüne Biüret çözeltisi eklediğinde tüpte mor renk gözlemlemiştir. Ancak araştırmacı, bu mor rengin protein varlığından mı yoksa tohumun kabuğunda doğal olarak bulunan mor pigmentlerin çözeltiye geçmesinden mi kaynaklandığından emin olamamıştır. Buna göre araştırmacının bu deneysel belirsizliği gidererek tohumda protein bulunup bulunmadığını bilimsel olarak doğrulamak için kurması gereken en uygun kontrol düzeneği hangisidir?

   • A) Tohum özütünü doğrudan kaynatarak Biüret çözeltisinin renk oluşturma süresini ölçmek
   • B) Tohum özütüne Biüret yerine lügol çözeltisi damlatarak ortamdaki nişasta varlığını test etmek
   • C) Tohum özütüne Biüret çözeltisi yerine aynı hacimde saf su ekleyerek özütün kendi doğal rengini referans alan bir kontrol tüpü hazırlamak
   • D) Başka bir tüpteki saf protein çözeltisine Biüret damlatarak oluşan mor rengin tonunu kaydetmek
   • E) Deney tüpünü karanlık bir ortama bırakarak ortam ışığının tohum pigmentleri üzerindeki etkisini gidermek
10. 10.

    Geleceğin uzun süreli uzay keşifleri için laboratuvarda geliştirilen besin jelinin içeriğini analiz eden bir araştırmacı, jel özütünü üç ayrı deney tüpüne paylaştırmıştır. Araştırmacı birinci tüpe lügol çözeltisi damlatıp mavi-mor renk elde ederek nişastayı, ikinci tüpe biüret çözeltisi damlatıp mor renk elde ederek proteini doğrulamış; üçüncü tüpe ise Benedict çözeltisi eklemesine rağmen beklenen kiremit kırmızısı renk oluşmadığı için jelde basit şeker bulunmadığı sonucuna varmıştır. Danışmanı ise deney tasarımında kritik bir basamağın atlandığını ve bu yöntemsel hata giderilmeden glikoz varlığına dair varılan sonucun bilimsel olarak geçersiz olduğunu belirtmiştir. Buna göre araştırmacının üçüncü tüpteki analizini doğru ve güvenilir bir şekilde tamamlayabilmesi için uygulaması gereken eksik basamak hangisidir?

    • A) Karışıma lügol çözeltisi ilave ederek glikoz moleküllerinin mavi-mor renk vermesini beklemek
    • B) Üçüncü tüpü ışık almayan soğuk bir ortamda bekleterek kimyasal çökelmeyi gözlemlemek
    • C) Benedict çözeltisi ilave edilen tüpü belirli bir süre kaynar su banyosunda tutarak ısıtmak
    • D) Tüpün içerisine lipit ayracı olan Sudan III damlatıp kuvvetlice çalkalayarak rengi izlemek
    • E) Deney tüpünü asidik hâle getirmek amacıyla karışıma derişik hidroklorik asit eklemek
11. 11.

    Uzay istasyonunun kapalı tarım modülünde yetiştirilen tek hücreli bir alg türünün besin profilini belirlemek isteyen bir genç biyolog, hazırladığı homojen hücre özütünü dört ayrı deney tüpüne eşit miktarda dağıtmıştır. Araştırmacı birinci tüpe lügol damlattığında mavi-mor renk, ikinci tüpe biüret eklediğinde menekşe rengi, üçüncü tüpe Sudan III eklediğinde ise kırmızı damlacık kümelenmesi gözlemlemiş; dördüncü tüpe Benedict çözeltisi ekleyip su banyosunda kaynattığında ise mavi rengin değişmediğini kaydetmiştir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deneysel kanıtlardan hareketle alg özütünün içeriğine yönelik yapacağı en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Yapısında nişasta, protein ve yağ bulunurken serbest indirgeyici basit şeker saptanamamıştır.
    • B) Benedict çözeltisinin renk değiştirmemesi, özütte hiçbir karbohidrat çeşidinin yer almadığını kanıtlar.
    • C) Sudan III ayracının kırmızı kümelenme oluşturması, ortamdaki peptit bağlarının parçalandığını gösterir.
    • D) Lügol damlatıldığında mavi-mor renk oluşması, ortamda polimer yerine yalnızca serbest glikoz bulunduğunu gösterir.
    • E) Biüret ayracıyla menekşe rengi oluşması, polipeptit zincirlerinin değil sadece serbest amino asitlerin varlığına bağlıdır.