Soğuk Savaş Dönemi’nin Başlangıcından İtibaren Türkiye’de Yaşanan Siyasi Gelişmelerin Demokratikleşme Sürecine Etkileri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
12. Sınıf İnkılap Tarihi dersi "Soğuk Savaş Dönemi’nin Başlangıcından İtibaren Türkiye’de Yaşanan Siyasi Gelişmelerin Demokratikleşme Sürecine Etkileri" konusu için MEB müfredatına uygun 20 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Bir siyaset bilimi dersinde, "Türkiye’de askeri müdahaleler ve terör örgütlerinin yarattığı güvenlik krizleri, demokratik kurumların gelişimini nasıl etkilemiştir?" sorusu tartışılmaktadır. Öğrencilerden biri, "Güvenlik tehditleri ve vesayet odaklarının müdahaleleri, her seferinde sivil siyasetin alanını daraltmış, temel hak ve özgürlüklerin askıya alınmasına yol açmış ve hukukun üstünlüğü ilkesine zarar vermiştir." argümanını sunmuştur. Öğrencinin bu tespiti, cumhuriyet tarihindeki demokratikleşme süreçleri açısından aşağıdaki çıkarımlardan hangisini doğrular?
Küreselleşen dünyada terör örgütleri sadece fiziki şiddet eylemleriyle değil, devlet kurumlarına sızma, kamuoyunu manipüle etme ve inanç sömürüsü gibi yöntemlerle de demokratik sistemleri tehdit etmektedir. Türkiye'de eğitim, din ve yardım faaliyeti maskesi altında örgütlenen, yıllarca yargı, emniyet ve ordu içinde gizli hücre yapılanması kurarak sonunda 15 Temmuz'da doğrudan anayasal düzeni yıkmaya teşebbüs eden illegal yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye, jeopolitik konumu ve bölgesel gücü nedeniyle Soğuk Savaş yıllarından itibaren çok boyutlu terör tehditleriyle karşı karşıya kalmıştır. Özellikle 1980'lerden itibaren ülkenin toprak bütünlüğünü ve üniter yapısını hedef alan, Suriye ve Irak'taki istikrarsızlıktan beslenerek PKK/PYD adıyla faaliyet yürüten bölücü terör örgütüyle mücadele edilmiştir. Türkiye'nin bu terör örgütlerine karşı sınır güvenliğini sağlamak ve demokratik düzenini korumak amacıyla Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı gibi adlarla gerçekleştirdiği harekatların genel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
15 Temmuz 2016 gecesi, devletin içine sızmış FETÖ mensubu bir grup askerin gerçekleştirmeye çalıştığı darbe girişimi, Türk demokrasi tarihi açısından bir kırılma noktası olmuştur. Önceki askeri müdahalelerin aksine halkın sokağa çıkarak milli iradeye sahip çıkması ve cumhurbaşkanının çağrısıyla meydanları doldurması, darbe girişiminin başarısız olmasındaki en önemli etkendir. Bu yönüyle 15 Temmuz direnişi, Türkiye’deki demokratikleşme bilincinde aşağıdakilerden en çok hangisinin gelişimini sembolize eder?
Türkiye’nin demokratikleşme tarihindeki kriz anlarını analiz eden bir sosyolog, bazı askeri müdahalelerin klasik yöntemlerle değil, gelişen iletişim teknolojileri vasıtasıyla kamuoyuna duyurulduğunu belirtmiştir. Özellikle Genelkurmay Başkanlığı resmi internet sitesinden gece yarısı yayımlanan ve cumhurbaşkanlığı seçimi sürecine doğrudan müdahale amacı taşıyan bildiri bu duruma örnek gösterilmektedir. Sosyologun bahsettiği, siber alanda sivil iradeye yönelik bu ilk yazılı müdahale girişimi aşağıdakilerden hangisidir?
Siyasi literatüre "postmodern darbe" olarak geçen 28 Şubat 1997 müdahalesi, önceki darbelerden farklı olarak askerlerin doğrudan yönetime el koymasıyla değil, Millî Güvenlik Kurulu aracılığıyla sivil hükümete dikte edilen kararlar ve medya-sivil toplum baskısıyla gerçekleştirilmiştir. Bu sürecin sonunda Başbakan Necmettin Erbakan liderliğindeki koalisyon hükümeti istifa etmek zorunda kalmıştır. Sözü edilen ve 28 Şubat süreciyle iktidardan uzaklaştırılan bu koalisyon hükümeti aşağıdakilerden hangisidir?
12 Eylül 1980 Askerî Darbesi’nin ardından kurulan Millî Güvenlik Konseyi liderliğindeki askeri yönetim, siyasi partileri kapatmış, sendikal faaliyetleri askıya almış ve yeni bir anayasa hazırlatarak sivil siyaseti tamamen yeniden dizayn etmiştir. Bu dönemde hazırlanan ve gücü yürütme organında, özellikle de cumhurbaşkanlığında toplayarak bireysel hak ve özgürlükleri kısıtlayan devlet merkezli anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Bir lisenin tarih kulübü panosunda, Türkiye'deki demokratikleşme kesintileri kronolojisi hazırlanmıştır. Panoda; yürütme organının doğrudan silahlı kuvvetler komuta kademesi tarafından verilen muhtırayla istifaya zorlandığı, meclisin kapatılmayıp teknokrat bir hükümetin kurulmasının istendiği ve 1961 Anayasası’nın getirdiği özgürlüklerin "kamu düzeni" gerekçesiyle daraltıldığı dönem ele alınmıştır. Bu panoda sözü edilen, sivil siyasi hayata doğrudan silahlı müdahale yerine hükümetin istifasını hedefleyen siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye’de demokratikleşme sürecini kesintiye uğratan müdahaleleri inceleyen bir siyaset bilimci, 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi’nin sadece bir hükümet değişikliği olmadığını, hazırlanan yeni anayasa ile devlet mekanizmasında kalıcı yapısal değişiklikler meydana getirdiğini savunmaktadır. Siyaset bilimciye göre, yasama organının iki meclisli yapıya kavuşturulması ve yürütmenin yargısal denetiminin artırılması bu durumun en somut göstergeleridir. Bu analize göre, 1961 Anayasası ile getirilen ve yürütme gücünün demokratik sınırlar içinde kalmasını denetlemek amacıyla kurulan yeni anayasal kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Soğuk Savaş’ın başlarında Türkiye’de çok partili hayata geçiş sürecini araştıran bir tarihçi, hükümetin bu adımı atmasında sadece dış baskıların değil, iç dinamiklerin ve iktidar içi fikir ayrılıklarının da etkili olduğunu savunmaktadır. Araştırmacı, Mecliste görüşülen Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’na karşı çıkan bazı milletvekillerinin muhalif bir bildiri yayımlayarak daha sonra yeni bir parti kurmalarını bu duruma kanıt göstermektedir. Bu tarihçinin tezine göre, Türkiye’de demokrasinin kurumsallaşmasında dönüm noktası olan bu bildiri ve kurulan yeni siyasi parti aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soğuk Savaş’ın başından günümüze uzanan süreçte Türkiye; askerî müdahaleler (1960, 1971, 1980) ve terör tehditleri (PKK, DEAŞ, FETÖ) gibi demokratikleşme sürecini sabote eden pek çok krizle karşılaşmıştır. Bu krizlerin Türkiye’nin demokratikleşme sürecine uzun vadeli etkileri analiz edildiğinde, ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye, Soğuk Savaş sonrası dönemde sınır güvenliğini korumak ve güney sınırında bir terör koridoru oluşturulmasını engellemek amacıyla PKK/PYD terör örgütlerine karşı kapsamlı sınır ötesi harekâtlar düzenlemiştir. Aşağıdaki askerî harekâtlardan hangisi, doğrudan Fırat’ın doğusunda güvenli bölge oluşturmak ve PYD/YPG varlığını sınır hattından uzaklaştırmak amacıyla 2019 yılında gerçekleştirilmiştir?
15 Temmuz 2016 gecesi devlet kurumlarına sızmış olan FETÖ mensubu teröristlerin gerçekleştirmeye çalıştığı darbe kalkışması, Türk milletinin destansı direnişiyle engellenmiştir. Türk milletinin canı pahasına sokağa dökülerek anayasal düzeni koruması, Türkiye’nin demokratikleşme tarihi açısından en çok hangi kavramın toplumsal olarak içselleştirildiğini kanıtlar?
27 Nisan 2007 yılında Genelkurmay Başkanlığı internet sitesinde yayımlanan ve "e-muhtıra" olarak adlandırılan bildiri, doğrudan cumhurbaşkanlığı seçimi sürecine yönelik askerî bir müdahale girişimidir. Bu müdahaleye karşı hükûmetin kararlı bir duruş sergileyip erken seçim kararı alması ve halkın iradesine başvurması, demokratikleşme süreci açısından aşağıdaki sonuçlardan hangisini en çok güçlendirmiştir?
Türk siyasi tarihinde "postmodern darbe" olarak adlandırılan 28 Şubat Müdahalesi sürecinde, olağanüstü toplanan Millî Güvenlik Kurulu kararları doğrultusunda sivil iktidar üzerinde yoğun bir baskı kurulmuştur. Bu baskılar sonucunda istifa etmek zorunda kalan REFAHYOL koalisyon hükûmetinin başbakanı kimdir?
Türkiye, tarih boyunca egemenliğine ve anayasal düzenine kasteden çeşitli terör örgütlerinin tehdidi altında kalmıştır. Sınır güvenliğini tehdit eden, dinî değerleri istismar ederek bölgesel kaos yaratmayı amaçlayan ve Türkiye’nin sınır ötesi operasyonlarla (Fırat Kalkanı vb.) doğrudan mücadele ettiği küresel terör örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonra kurulan Millî Güvenlik Konseyi, siyasi partileri kapatmış, parlamentoyu feshetmiş ve anayasal düzeni tamamen askıya almıştır. Demokratikleşme sürecini kesintiye uğratan bu cuntanın liderliğini ve devlet başkanlığı görevini üstlenen askerî figür aşağıdakilerden hangisidir?
12 Mart 1971 Muhtırası, ordunun doğrudan yönetime el koymadığı ancak hükûmeti istifaya zorladığı ve anayasal düzenlemeler yaptırdığı bir süreçtir. Bu muhtıranın ardından oluşturulan "teknokratlar kabinesi" liderliğindeki ara rejim hükûmetinin başbakanı aşağıdakilerden hangisidir?
27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi’nin ardından hazırlanan 1961 Anayasası’nın getirdiği aşağıdaki kurumsal yeniliklerden hangisi, doğrudan millî güvenlik politikalarının şekillenmesinde askerî bürokrasinin sivil yönetime yönelik etkisini artırma amacına hizmet etmiştir?
Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı sonrasında çok partili hayata geçişinde dış dünyadaki demokratikleşme eğilimleri ve uluslararası ittifak arayışları belirleyici olmuştur. Bu doğrultuda kurulan ve Türkiye’nin çok partili siyasi yaşama geçişini hızlandıran ilk muhalefet partisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.