Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Atatürk Dönemi’nde gerçekleştirilen; halifeliğin kaldırılması, şeriye mahkemelerinin kapatılması ve ordunun siyasetten ayrılması gibi inkılaplar birlikte değerlendirildiğinde, bu adımların bütüncül amacı olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Devleti, ulusal egemenlik, laiklik ve liyakat ilkelerine dayalı modern bir yapıya kavuşturmak
   • B) Çok uluslu devlet yapısını koruyarak federatif bir sistem kurmak
   • C) Geleneksel kurumları revize ederek eski düzeni sürdürmek
   • D) Siyasi yetkileri tek bir dini liderin elinde toplamak
   • E) Dış politikada askeri ittifaklara öncelik veren bir güç dengesi oluşturmak

2. I. Meşrutiyet’in ilan edilmesinde etkili olan Genç Osmanlılar ile Cumhuriyet’i kuran kadroların modernleşme yöntemleri arasındaki en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Genç Osmanlıların batılılaşmayı reddederek geleneksel yapıyı tamamen savunması
   • B) Cumhuriyet kadrolarının batılılaşmayı salt askeri alanda sınırlı tutması
   • C) Genç Osmanlıların hanedan egemenliğini korumayı, Cumhuriyet kadrolarının ise ulusal egemenliği tam anlamıyla hakim kılmayı hedeflemesi
   • D) Her iki grubun da meclis egemenliği fikrine tamamen karşı çıkması
   • E) Cumhuriyet kadrolarının anayasal düzene geçişi reddetmesi

3. Bir tarihçi: 'Tanzimat'tan Cumhuriyet'e uzanan çizgide, kişisel egemenliğin sınırlandırılması çabaları yerini zamanla egemenliğin kayıtsız şartsız millete devredilmesi fikrine bırakmıştır.' demiştir. Tarihçinin bu yorumuna Atatürk Dönemi'ndeki hangi inkılap en doğrudan kanıt oluşturur?

   • A) Erkan-ı Harbiye Vekaletinin kaldırılarak Genelkurmay Başkanlığının kurulması
   • B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birliğin sağlanması
   • C) Saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet’in ilan edilmesi
   • D) Aşar vergisinin kaldırılarak köylünün rahatlatılması
   • E) Miladi takvim ve ölçü birimlerinin kabul edilmesi

4. II. Meşrutiyet Dönemi'ndeki çok partili siyasi tecrübe ile cumhuriyetin ilk yıllarındaki demokratikleşme çabaları karşılaştırıldığında, ortak amaç olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

   • A) Saltanat haklarını uluslararası güvence altına almak
   • B) Farklı siyasi görüşlerin meclis çatısı altında temsil edilmesini sağlamak
   • C) Tek dereceli seçim sistemini kesintisiz olarak uygulamak
   • D) Din esasına dayalı bir devlet bürokrasisi tasarlamak
   • E) Yabancı devletlerin iç işlerine müdahalesini anayasa ile yasaklamak

5. Atatürk Dönemi'nde, askeri görevleri devam eden milletvekillerinin ordu veya meclis arasında bir tercih yapmalarını zorunlu kılan yasa kabul edilmiştir. Bu kararın alınmasındaki temel demokratik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Orduyu modernize ederek dış tehditlere karşı daha güçlü kılmak
   • B) Askeri bürokrasinin bütçe üzerindeki mali yükünü azaltmak
   • C) Ulusal savunma stratejilerini sivil parlamento denetiminden kaçırmak
   • D) Ordunun siyasi çekişmelerin dışında kalarak demokrasinin güvenliğini koruması
   • E) Milis kuvvetlerin ordu hiyerarşisine entegre edilmesini sağlamak

6. 3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla birlikte Şeriye ve Evkaf Vekaleti de lağvedilmiş, devlet işleri ile din işleri birbirinden ayrılmıştır. Bu inkılabın, Türk modernleşmesinin temel hedefi açısından doğurduğu en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Akılcı, bilimsel ve laik bir devlet düzeninin inşasının hızlanması
   • B) İslam dünyasındaki siyasi birliğin askeri güçle korunması
   • C) Türk devletinin dış borçlarının ödenmesinde kolaylık sağlanması
   • D) Anadolu'daki yerel isyanların askeri yöntemlerle bastırılması
   • E) Çok uluslu bir imparatorluk yapısının yeniden canlandırılması

7. Cumhuriyet’in ilanıyla devlet başkanlığı sorunu çözülmüş, meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilerek hükümet bunalımlarının önüne geçilmiştir. Bu durum, yeni devlet yapısında en çok hangi alanın işlerliğini hızlandırmıştır?

   • A) Yerel yönetimlerin karar alma mekanizmalarını
   • B) Ordu mensuplarının siyasi partilere üye olabilmesini
   • C) Dış politikadaki diplomatik ilişkilerin tamamen sonlandırılmasını
   • D) Yürütme organının hızlı ve koordineli çalışmasını
   • E) Seçmen yaşının düşürülerek katılımın artırılmasını

8. Cumhuriyet’in ilanından önce TBMM hükümetinin Lozan Barış Konferansı’na doğrudan davet edilmesi üzerine, İtilaf Devletleri'nin ikilik çıkarma girişimini engellemek amacıyla 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılmıştır. Bu kararın alınmasındaki tarihsel zorunluluk aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

   • A) Düzenli ordunun kurulmasının hukuki alt yapısını tamamlamak
   • B) Ulusal egemenlik ilkesi ile bağdaşmayan çift başlı yönetim yapısına son vermek
   • C) Halifelik makamının dini yetkilerini cumhurbaşkanına devretmek
   • D) Çok partili hayata geçiş denemelerini resmen başlatmak
   • E) Osmanlı hanedan üyelerinin yurt dışına çıkarılmasını kolaylaştırmak

9. I. Meşrutiyet’in ilanı ile Osmanlı Devleti'nde halk ilk kez seçimlere katılarak yönetimde temsil edilme hakkı kazanmıştır. Bu siyasi gelişme, Türk modernleşme tarihi açısından öncelikle hangi kavramın kurumsallaşmaya başladığının bir göstergesidir?

   • A) Milli bağımsızlık mücadelesinin
   • B) Laik devlet düzeninin
   • C) Güçler ayrılığı ilkesinin
   • D) Parlamenter yönetim anlayışının
   • E) Tek partili siyasal yaşamın

10. Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanı ile padişahın kendi gücünün üstünde bir kanun gücünü kabul etmesi, modernleşme yolunda önemli bir eşik olmuştur. Bu adımın, sonraki dönemlerde gerçekleşen demokratik gelişmeler açısından en temel ortak paydası aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Monarşik yapının tamamen tasfiye edilerek cumhuriyet rejimine geçilmesi
    • B) Şeri hukuk kurallarının yerine batı tarzı sivil hukukun ikame edilmesi
    • C) Kanun üstünlüğü fikrinin yerleşerek anayasal sürece zemin hazırlaması
    • D) Meclis-i Mebusan'ın açılarak halkın yönetime doğrudan katılması
    • E) Saltanat sisteminin ulusal egemenlik ilkesine göre yeniden yapılandırılması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.