Homeostazinin Sağlanamadığı Durumlarda Oluşabilecek Sağlık Problemleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Profesyonel bir maraton koşucusu olan Elif, hava sıcaklığının 38°C ve nem oranının %80 olduğu bir günde antrenman yapmaktadır. Antrenmanın 90. dakikasında Elif'te şiddetli kas krampları, baş dönmesi ve yoğun yorgunluk görülmeye başlanmıştır. Elif bu süreçte sadece saf su tüketmiş, elektrolit içeren herhangi bir takviye almamıştır. Bu durum üzerine bir spor hekimi şu hipotezi kurmuştur: 'Yoğun fiziksel aktivite sırasında terleme ile kaybedilen sodyum ve potasyum iyonlarının yerine konulamaması, vücut sıvılarının ozmotik dengesini bozarak kas hücrelerinin uyarılma eşiğini değiştirir ve homeostazinin bozulmasına bağlı olarak kontrolsüz kas kasılmalarına (kramp) neden olur.' Bu araştırmadaki değişkenler ve neden-sonuç ilişkisi analiz edildiğinde; 'vücut sıvılarındaki elektrolit konsantrasyonunun değişimi' bağımsız değişken, 'kasların çalışma mekanizmasındaki aksaklıklar ve kramplar' ise bağımlı değişken olarak nitelendirilir.

2. Biyoloji projesi hazırlayan Elif, tip 1 diyabet hastası olan kardeşinin kan şekeri yükseldiğinde normalden çok daha fazla su içtiğini ve sık sık idrara çıktığını gözlemlemiştir. Elif yaptığı araştırmada, kandaki glikoz seviyesi eşik değerini aştığında böbrek kanallarından geri emilemeyen glikozun idrarla atıldığını, bu durumun idrarın ozmotik basıncını artırarak dokulardan daha fazla su çektiğini öğrenmiştir. Elif, homeostazinin bozulmasıyla ortaya çıkan bu durumu bilimsel bir yöntemle incelemek istemektedir. Buna göre, Elif'in çalışmasındaki 'bağımsız değişken' ve bu değişken ile sonuç arasındaki ilişkiyi kuran 'en uygun araştırma sorusu' aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) Bağımsız Değişken: İçilen su miktarı / Araştırma Sorusu: Günlük su tüketimi artışı kan şekerini nasıl etkiler?
   • B) Bağımsız Değişken: Kan glikoz derişimi / Araştırma Sorusu: Kan glikoz seviyesinin normalin üzerine çıkması vücudun su dengesini nasıl etkiler?
   • C) Bağımsız Değişken: İdrar miktarı / Araştırma Sorusu: Sık idrara çıkma durumu kandaki insülin direncini artırır mı?
   • D) Bağımsız Değişken: Böbreklerin süzme kapasitesi / Araştırma Sorusu: Böbrek sağlığı ile diyabet hastalığı arasında genetik bir bağ var mıdır?
   • E) Bağımsız Değişken: Kan basıncı / Araştırma Sorusu: Kan şekerindeki değişimler kılcal damarlardaki kan basıncını doğrudan etkiler mi?

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.