Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Laboratuvar ortamında iki dakika boyunca istemli olarak derin ve hızlı soluk alıp veren sağlıklı bir bireyde; kan plazmasındaki karbondioksit kısmi basıncının 40 mmHg’den 24 mmHg’ye gerilediği, kan pH’sinin ise 7,40’tan 7,55’e yükseldiği belirlenmiştir. Bu değişimin hemen ardından omurilik soğanındaki solunum merkezinin baskılanmasıyla soluk alma sıklığının kendiliğinden dakikada 4’e kadar düştüğü, böbreklerden idrarla bikarbonat atımının belirgin biçimde arttığı ve izlem sonunda kan pH’sinin tekrar 7,41 düzeyine dengelendiği saptanmıştır. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Solunum merkezinin uyarılma eşiği yalnızca kandaki oksijen yoğunluğuna bağlı olduğundan dolaşım sistemi kan pH’sindeki dalgalanmalara karşı tepkisiz kalır.
   • B) İç çevrenin kimyasal kararlılığı; solunum sisteminin gaz dengesini, boşaltım sisteminin ise iyon dengesini nöral denetim altında eş güdümle ayarlaması sayesinde korunur.
   • C) Kandaki karbondioksit miktarının azalması vücuttaki tüm sistemlerin metabolik hızını düşürerek böbreklerin nefron süzme işlevini kalıcı olarak durdurur.
   • D) Homeostatik dengenin yeniden kurulabilmesi için nefron kanallarından hidrojen iyonu atımının artırılması ve solunum hızının sürekli yüksek tutulması gerekir.
   • E) Sinir sistemi iç ortamdaki asit-baz sapmalarını algılayamadığından kan pH’sinin düzenlenmesi yalnızca boşaltım organlarının yerel yanıtlarıyla sürdürülür.
2. 2.

   Yüzü soğuk suya daldırılarak nefesini tutması sağlanan sağlıklı bir bireyin 45 saniyelik fizyolojik izleminde; kalp atım hızının dakikada 74'ten 42'ye düştüğü, uzuvlara giden periferik kan akışının %65 azaldığı saptanmıştır. Aynı süreçte dalağın kasılmasıyla dolaşımdaki alyuvar miktarının arttığı, beyin ve kalp damarlarındaki kan akımının korunduğu, solunum merkezlerinin ise soluk alma kaslarını geçici olarak baskıladığı belirlenmiştir. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Çevresel baskı altında iç dengenin korunması, istisnasız tüm doku ve organlara eşit miktarda oksijen iletilmesiyle mümkündür.
   • B) Kalp atım hızının ve solunum hareketlerinin yavaşlaması, sinir sisteminin düzenleyici etkisini yitirerek denetimi kaybettiğini gösterir.
   • C) Periferik damarların daralarak uzuvlara giden kanı kısıtlaması, dolaşım sisteminin homeostatik uyumu sağlayamadığının kanıtıdır.
   • D) Dolaşım sıvısının hücresel içeriğindeki değişimler, diğer organların katkısı olmaksızın yalnızca damar endotelinin tepkisiyle düzenlenir.
   • E) Hayati organların gereksinimlerini karşılamak amacıyla farklı sistemler, oksijen tüketimini azaltıp mevcut kaynakları öncelikli bölgelere yönlendirecek şekilde eş güdüm içinde çalışır.
3. 3.

   Beklenmedik bir tehlikeyle karşılaşan sağlıklı bir bireyin izleminde; kanda adrenalin derişimi 4 katına çıkarken kalp atım hızının dakikada 70'ten 130'a, kan glikozunun 85 mg/dL'den 125 mg/dL'ye yükseldiği, iskelet kaslarına giden kan akımı %120 artarken sindirim kanalına giden kan akımının %60 azaldığı belirlenmiştir. Tehlikenin ortadan kalkmasından 20 dakika sonra ise parasempatik sinirlerin etkinliğinin artmasıyla birlikte tüm bu fizyolojik parametrelerin yeniden başlangıç referans değerlerine ulaştığı kaydedilmiştir. Bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Adrenalin salgısı sırasında sindirim kanalına giden kan akımının kısıtlanması, dolaşım sisteminin homeostatik düzenleme yeteneğinde geçici bir aksama yaşandığını gösterir.
   • B) Kalp atım hızı ve kan glikozundaki artış, sinir sistemi ile endokrin sistemin birbirine zıt hedefler doğrultusunda çalışarak vücut dengesini kurduğunu kanıtlar.
   • C) Tehlike anında iç dengenin korunabilmesi için organizmadaki tüm organ ve dokuların metabolik faaliyet hızlarının aynı oranda artırılması zorunludur.
   • D) Değişen koşullarda homeostazinin sürdürülmesi, tüm organların aynı yönde tepki vermesiyle değil; öncelikli yaşamsal gereksinime göre bazı sistem etkinliklerinin kısıtlanıp bazılarının artırıldığı koordineli bir iş bölümüyle gerçekleşir.
   • E) Tehlikenin sona ermesiyle fizyolojik değerlerin normale dönmesi, yalnızca endokrin bezlerden hormon salgılanmasının durmasıyla gerçekleşen pasif bir süreçtir.
4. 4.

   Diyetle yüksek düzeyde potasyum alan sağlıklı bir bireyin 120 dakikalık fizyolojik izleminde; plazma potasyum derişiminin başlangıçta 4,2 mmol/L’den 5,1 mmol/L’ye çıktığı, bu sırada salgılanan insülin etkisiyle fazla potasyumun geçici olarak iskelet kası hücrelerine alındığı saptanmıştır. Sürecin devamında plazmada aldosteron derişiminin üç katına çıkmasıyla böbrek nefronlarından idrara potasyum atımı belirgin biçimde artmış ve izlem sonunda plazma potasyumu 4,3 mmol/L düzeyine gerilemiştir. Tüm bu süreç boyunca elektrokardiyogram kayıtlarında kalbin elektriksel ritminin ve uyarılabilirliğinin bozulmadan korunduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Plazma potasyum düzeyinin dengelenmesinde boşaltım sistemi tek başına yeterli olduğundan, hormonal yanıtlar yalnızca ikincil bir gecikmeye yol açmıştır.
   • B) Potasyumun kas hücrelerine alınması, homeostazinin sistemik koordinasyon yerine yalnızca hücresel metabolizma düzeyinde çözüldüğünü gösterir.
   • C) Aldosteron salgısının artması, nefronlardan potasyumun geri emilimini artırarak plazmadaki iyon derişimini sabit tutmayı hedefler.
   • D) Yaşamsal bir iyonun kanda dengelenmesi; endokrin, destek-hareket, boşaltım ve dolaşım sistemlerinin zamanlaması uyumlu eş güdümü sayesinde gerçekleşmiştir.
   • E) Kalp ritminin değişmemesi, kanda iyon derişimi yükselse dahi dolaşım sisteminin bu fizyolojik süreçte diğer sistemlerle herhangi bir etkileşim kurmadığını kanıtlar.
5. 5.

   Klinik eğik masa testine alınan sağlıklı bir birey yatay konumdan 70° dik pozisyona getirildiğinde, yer çekimi etkisiyle kanın bacak damarlarında göllenmesi sonucu kalbin atım hacminin anlık olarak %30 azaldığı belirlenmiştir. Bu hemodinamik değişikliğin hemen ardından baroreseptör kaynaklı sempatik uyarılarla kalp atım hızı dakikada 66'dan 94'e yükselmiş, periferik damarlar daralmış ve bacak iskelet kaslarının tonusu artırılarak kalbe venöz dönüş desteklenmiştir. Sürecin devamında nöroendokrin sistemin devreye girmesiyle damar tonusu ve kan hacmi korunmuş, böylece ortalama kan basıncı ile beyin kan akımı dengelenerek bilinç kaybı önlenmiştir. Elde edilen bu klinik test verilerine dayanılarak sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Farklı sistemler; yer çekimi kaynaklı hemodinamik sapmayı algılayıp nöral, hormonal ve mekanik yanıtları eş zamanlı devreye sokarak beyin perfüzyonunun korunmasını sağlamıştır.
   • B) Dolaşım sisteminin tek başına yeterli uyum sağlayamaması, sempatik sinir sisteminin homeostatik ayar noktalarını kalıcı olarak yükseltmesine yol açmıştır.
   • C) Periferik damarların daralması ve hormon salgılanması, iskelet kaslarının venöz dönüşe sağladığı mekanik desteğe olan gereksinimi tamamen ortadan kaldırmıştır.
   • D) Kalp atım hızının artması, dokuların metabolik gereksiniminin azaldığını ve dolaşım yükünün bütünüyle endokrin sisteme devredildiğini gösterir.
   • E) Beyin kan akımının korunması, vücuttaki tüm damar yataklarında eş zamanlı gevşeme gerçekleştiğini ve sistemik direncin sıfırlandığını kanıtlar.
6. 6.

   Kısa sürede 1,5 litre saf su tüketen sağlıklı bir bireyin 90 dakikalık fizyolojik izleminde; plazma ozmotik basıncının 295 mOsm/kg'dan 280 mOsm/kg'a gerilediği, kanda ADH (antidiüretik hormon) derişiminin hızla taban seviyeye indiği saptanmıştır. Bu değişime bağlı olarak böbrek nefronlarında suyun geri emilimi azalmış, seyreltik idrar çıkışı dakikada 1 mL'den 11 mL'ye fırlamış ve gerilen kalp kulakçıklarından salgılanan ANP hormonu sayesinde fazla sıvının dolaşımdan uzaklaştırılması hızlandırılmıştır. İzlem sonunda plazma ozmotik basıncının yeniden 290 mOsm/kg seviyesine ulaştığı ve doku hücrelerinin aşırı su alıp şişmesinin engellendiği kaydedilmiştir. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Plazma ozmotik basıncının düşmesi durumunda iç denge, diğer sistemlerin katılımına gerek kalmaksızın yalnızca böbreklerin kendi iç filtreleme kapasitesiyle korunur.
   • B) Aşırı sıvı yüklenmesinde hücre bütünlüğü ve iç ortam kararlılığı; sinir, endokrin, dolaşım ve boşaltım sistemlerinin eş güdümlü çalışmasıyla sağlanır.
   • C) Dolaşım sisteminin ANP salgılayarak sürece katılması, hormonal kontrolün iç dengeyi sağlamada başarısız olduğunun ve homeostatik kriz yaşandığının kanıtıdır.
   • D) Kanda ADH salgısının neredeyse sıfırlanması, böbreklerin metabolik olarak işlevini yitirdiğini ve vücudun su kaybını önleme yeteneğini tamamen kaybettiğini gösterir.
   • E) Vücuda fazla su girdiğinde ozmotik dengenin korunabilmesi için sindirim kanalından emilimin durdurulması ve terleme bezlerinin tamamen bloke edilmesi zorunludur.
7. 7.

   Bakteriyel bir enfeksiyon geçiren sağlıklı bir bireyin klinik izleminde; kanda salgılanan pirojenik maddelerin sinirsel merkezleri uyarmasıyla hipotalamustaki sıcaklık ayar noktasının yükseldiği, bu süreçte iskelet kaslarında titreme başlarken deri kılcallarının daraldığı saptanmıştır. Sürecin devamında kırmızı kemik iliğinden dolaşıma lökosit salınımı hızlanmış, karaciğerde patojenlerin çoğalmasını sınırlayan savunma proteinlerinin üretimi belirgin biçimde artmıştır. Enfeksiyon etkeni etkisiz hâle getirildikten sonra ise deri damarlarının genişlemesi ve terlemeyle vücut iç sıcaklığının tekrar 36,8°C düzeyine döndüğü kaydedilmiştir. Elde edilen bu klinik izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Farklı fizyolojik sistemler, vücudun iç dengesini tehdit eden biyolojik uyarana karşı belirlenen yeni hedefe ulaşmak ve ardından kararlı durumu yeniden kurmak için birbiriyle uyumlu ve dinamik bir tepki verir.
   • B) İç ortamın sıcaklık dengesi yalnızca sinir sisteminin doğrudan hedef organları uyarmasıyla korunur, kimyasal habercilerin savunma sürecinde herhangi bir işlevi bulunmaz.
   • C) Enfeksiyon sırasında gerçekleşen sıcaklık artışı ve deri kılcallarının daralması, homeostatik mekanizmaların denetimden çıkarak vücut işlevlerine zarar verdiğinin kanıtıdır.
   • D) Kemik iliği ve karaciğerin metabolik aktivitesini artırması, dolaşım ve solunum sistemlerinin bu süreçteki işlevsel yükünü tamamen ortadan kaldırır.
   • E) Patojenlerin yok edilmesinden sonra vücut sıcaklığının eski düzeyine dönmesi, sistemler arası iletişimin sona erdiğini ve organların birbirinden bağımsız çalıştığını gösterir.
8. 8.

   Sağlıklı bir bireyde 48 saatlik açlık sürecinde kan glikoz derişiminin 90 mg/dL'den 72 mg/dL'ye inerek bu düzeyde dengelendiği, plazma glukagon ve kortizol derişimleri belirgin biçimde artarken karaciğerdeki glikojen depolarının tükendiği saptanmıştır. Aynı süreçte iskelet kaslarından kana verilen amino asitlerin karaciğerde yeni glikoz yapımında kullanılmasıyla beynin enerji gereksinimi kesintisiz karşılanmış, protein yıkımından kaynaklanan amonyağın üreye dönüştürülüp böbreklerden idrarla atım hızı yaklaşık iki katına çıkmıştır. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Karaciğerdeki glikojen depolarının tükenmesi, homeostatik mekanizmaların yetersiz kaldığını ve enerji dengesinin yalnızca endokrin sistemin doğrudan glikoz üretmesiyle korunduğunu gösterir.
   • B) İdrarla üre atımının artması, iskelet kaslarından amino asit salınmasının homeostaziyi bozan ve diğer sistemlerin uyumunu engelleyen patolojik bir hasar olduğunu kanıtlar.
   • C) Beynin kesintisiz enerji ihtiyacının sağlanması, sindirim kanalından emilim gerçekleşmediğinde diğer organların glikoz kullanımını bütünüyle durdurmasına bağlıdır.
   • D) Kan glikoz düzeyinin hayati sınırlar içinde korunması; endokrin düzenleme altında kas ve karaciğerin metabolik iş birliği yapmasını, açığa çıkan azotlu atıkların ise boşaltım sistemiyle uzaklaştırılmasını gerektiren çok sistemli bir koordinasyondur.
   • E) Glukagon ve kortizol hormonlarının yükselmesi, vücuttaki su kaybını önlemek amacıyla böbreklerin boşaltım faaliyetlerini baskılayan tek yönlü bir uyarı zinciridir.
9. 9.

   Deneysel olarak kanındaki hidrojen iyonu derişimi artırılarak hafif asidoz oluşturulan sağlıklı bir bireyin 60 dakikalık fizyolojik izleminde; kan pH'sinin başlangıçta 7,40'tan 7,28'e gerilediği, bu süreçte dakikadaki solunum sayısının 12'den 26'ya çıktığı, böbreklerden bikarbonat geri emiliminin artıp idrar pH'sinin 6,5'ten 4,8'e düştüğü ve izlem sonunda kan pH'sinin tekrar 7,37 düzeyine ulaştığı saptanmıştır. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) İç ortam pH'sinin korunması sürecinde böbreklerin tek başına yeterli olduğu ve solunum sisteminin kimyasal dengeye katkı sağlamadığı görülür.
   • B) Homeostatik tepkiler sırasında idrar pH'sinin düşmesi, boşaltım sisteminin vücut dengesini koruma sürecinde yetersiz kaldığını kanıtlar.
   • C) Kan pH'sinin fizyolojik sınırlara döndürülmesinde sinir, solunum ve boşaltım sistemlerinin farklı hız ve mekanizmalarla aynı hedef doğrultusunda eş güdümlü çalıştığı anlaşılır.
   • D) Solunum hızındaki artışın kandaki asitliği daha da artırarak metabolik dengenin bozulmasına neden olduğu belirlenir.
   • E) Vücutta meydana gelen bir sapmanın giderilmesi için bir sistemin çalışmasını tamamen durdurarak diğer sisteme alan açması gerekir.
10. 10.

    Sağlıklı bir bireyde yüksek miktarda tuz tüketimi sonrasında sindirim sisteminden emilen sodyumun plazma ozmotik basıncını artırdığı, salgılanan ADH sayesinde su tutularak damar içi sıvı hacminin ve kan basıncının yükseldiği saptanmıştır. Sürecin devamında gerilen kalp kulakçıklarından salgılanan ANP hormonu böbrek üstü bezinden aldosteron salgısını baskılamış, böylece böbreklerden idrarla sodyum ve su atımı hızlandırılarak kan basıncı ile plazma dengesi başlangıç düzeyine döndürülmüştür. Elde edilen bu izlem verilerine dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Vücutta değişen iç parametrelerin yeniden dengelenmesi; sindirim, sinir, endokrin, dolaşım ve boşaltım sistemlerinin ardışık geri bildirim mekanizmalarıyla eş güdümlü çalışması sayesinde gerçekleşir.
    • B) Dolaşım sisteminde oluşan kan basıncı dalgalanmaları kalıcı doku yıkımına yol açtığından bu süreçte damarlar diğer sistemlerin tepkilerinden tamamen bağımsız bir direnç geliştirmiştir.
    • C) Plazma ozmotik dengesinin yeniden kurulmasında yalnızca endokrin bezlerin etkinliği yeterli olup hedef organlardaki özelleşmiş fizyolojik değişimlere ihtiyaç duyulmaz.
    • D) Besinlerle alınan fazla mineral iyonları dolaşım ve sinir sistemine uğramadan doğrudan boşaltım sistemi organları tarafından filtrelenerek vücuttan uzaklaştırılır.
    • E) Böbreklerin sodyum atım hızındaki artış sadece yerel böbrek hücrelerinin uyarılmasıyla tetiklenir ve kalp ile damar duvarındaki basınç değişimlerinden etkilenmez.
11. 11.

    Kalsiyum bakımından yetersiz beslenen sağlıklı bir bireyin kan plazmasındaki kalsiyum derişiminin kritik sınırın altına (8,2 mg/dL) düştüğü belirlenmiştir. Bu değişime yanıt olarak paratiroit bezinden parathormon salgısı artmış; kemik yıkımı uyarılarak kana kalsiyum verilmiş, böbreklerde kalsiyumun geri emilimi yükseltilmiş ve aktifleşen D vitamini aracılığıyla bağırsaklardan kalsiyum emilimi hızlandırılmıştır. Süreç sonunda plazma kalsiyum düzeyi fizyolojik sınıra (9,8 mg/dL) ulaşmış ve kas-sinir sistemindeki olası uyarılabilirlik bozuklukları önlenmiştir. Bu fizyolojik izleme dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Homeostatik denge bozulduğunda sadece etkilenen hedef organ tepki verirken diğer sistemlerin metabolik işleyişi değişmeden kalır.
    • B) Bir mineralin kandaki derişiminin dengelenmesi, endokrin bezlerin diğer doku ve organlardan bağımsız olarak tüm süreci tek başına tamamlamasıyla gerçekleşir.
    • C) Kandaki bir parametrenin kararlı tutulması; sinyal iletimi, depo kullanımı, geri emilim ve besin aktarımı gibi farklı sistem görevlerinin bütüncül işleyişini gerektirir.
    • D) Sistemler arasındaki iş birliği yalnızca mineral fazlalığında devreye girerken mineral yetersizliğinde geri bildirim mekanizmaları çalışmaz.
    • E) Homeostazinin korunmasında görev alan organlar, kandaki kalsiyum seviyesi normale ulaştıktan sonra da aynı hız ve tepki düzeyinde çalışmayı sürdürür.
12. 12.

    42°C sıcaklıktaki kuru bir ortamda bir saat boyunca kalan sağlıklı bir bireyde deri altı kılcal damarlarının genişlediği ve terleme hızının belirgin biçimde arttığı, buna rağmen vücut iç sıcaklığının 37,1°C düzeyinde sabit kaldığı saptanmıştır. Aynı süreçte deriye yönlendirilen kan akımının artmasıyla birlikte iç organlara giden kan akışının sınırlandığı, idrar oluşumunun azaldığı ve kalp atım hızının dakikada 70'ten 102'ye çıktığı kaydedilmiştir. Bu verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Çevre sıcaklığındaki artış karşısında iç ortamın korunması, yalnızca örtü sisteminin terleme fonksiyonu sayesinde tek başına sağlanır.
    • B) Deriye giden kan miktarının artması, iç organların metabolik faaliyetlerini tamamen durdurarak diğer organ sistemlerini devre dışı bırakır.
    • C) Kalp atım hızının yükselmesi, homeostatik mekanizmaların yetersiz kaldığını ve sistemler arasındaki uyumun bozulduğunu kanıtlar.
    • D) Böbreklerde idrar oluşumunun baskılanması, boşaltım sisteminin sinir ve dolaşım sistemlerinden bütünüyle bağımsız çalıştığını gösterir.
    • E) Vücut sıcaklığının dengelenmesi; sinir ve dolaşım sistemlerinin dokular arası kan dağılımını düzenlemesi, terlemeyle ısı kaybının artırılması ve boşaltım sisteminin sıvı kaybını dengelemesiyle ortaklaşa yürütülür.
13. 13.

    Açlık kan glikoz düzeyi 85 mg/dL olan sağlıklı bir bireye ağız yoluyla glikoz çözeltisi verildikten sonraki süreçte; ince bağırsaktan emilimle birlikte kapı toplardamarındaki glikoz derişiminin 210 mg/dL'ye çıktığı, kanda insülin miktarının hızla yükseldiği ve karaciğer ile iskelet kası hücrelerinde glikojen sentezinin belirgin şekilde arttığı saptanmıştır. Aynı izlemde dokulara kan akışının düzenlendiği, 120. dakikanın sonunda sistemik kandaki glikoz düzeyinin yeniden 90 mg/dL seviyesine gerilediği ve idrarda hiç glikoza rastlanmadığı kaydedilmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Sindirim yoluyla kana karışan maddelerin kararlı iç çevre sınırlarında tutulması; dolaşım, endokrin ve hedef doku hücrelerinin eş güdümlü tepkisiyle gerçekleşir.
    • B) Kanda glikoz derişiminin yükselmesi, boşaltım sisteminin süzülme ve geri emilim faaliyetlerini durdurarak homeostaziyi tek başına denetlediğini gösterir.
    • C) Karaciğer ve kas dokusundaki glikojen depolanması, hormon salgısından bağımsız olarak sadece dolaşım sisteminin mekanik basıncıyla yönlendirilir.
    • D) Besin emilimi tamamlandıktan sonra kan glikozunun dengelenmesi, sinir ve endokrin sistemlerin diğer organlar üzerinde baskılayıcı etki oluşturmasıyla engellenir.
    • E) İdrarda glikoza rastlanmaması, sindirim kanalından emilen şekerin tamamının solunum reaksiyonlarında anında tüketilerek dolaşıma hiç verilmediğini kanıtlar.
14. 14.

    Hafif düzeyde akut kan kaybı yaşayan sağlıklı bir bireyin ilk 30 dakikalık fizyolojik izleminde; kan basıncının başlangıçta 120/80 mmHg'den 95/65 mmHg'ye gerilediği, ardından kalp atım hızının dakikada 72'den 105'e çıktığı tespit edilmiştir. Aynı süreçte periferik kılcal damarlarda daralma gerçekleştiği, kandaki anjiyotensin II ve aldosteron hormonlarının belirgin biçimde arttığı ve idrar çıkışının dakikada 1,2 mL'den 0,2 mL'ye düştüğü kaydedilmiştir. 30. dakikanın sonunda ölçülen kan basıncının 115/75 mmHg düzeyine ulaştığı belirlenmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Boşaltım sisteminin idrar üretimini sınırlandırması, dolaşım sistemindeki basınç düşüşünün kontrol altına alınamadığını gösteren yetersiz bir yanıttır.
    • B) Hormon salgısındaki artış, sinir sisteminin dolaşım üzerindeki etkisini tamamen devre dışı bırakarak damar direncini tek başına düzenlemiştir.
    • C) Kan basıncındaki sapma; sinirsel, hormonal, dolaşım ve boşaltım mekanizmalarının hacim ve direnç üzerindeki bütünleşik tepkisiyle telafi edilmiştir.
    • D) Kalp atım hızının artması dokulara giden oksijen miktarını azalttığı için metabolik dengenin bozulmasına neden olmuştur.
    • E) Periferik damarların daralması iç organların kanlanmasını engelleyerek homeostatik dengenin daha da bozulmasına yol açmıştır.
15. 15.

    Deniz seviyesinden 3800 metre rakıma çıkan sağlıklı bir bireyde, ortamdaki oksijen kısmi basıncının düşmesine bağlı olarak dakikadaki solunum sayısı yaklaşık iki katına çıkmıştır. Bu süreçte böbreklerden salgılanan eritropoietin hormonu miktarı artarak kırmızı kemik iliğinde alyuvar yapımı hızlanmış, aynı zamanda böbreklerin bikarbonat iyonu atımını artırmasıyla kan pH'si dengede tutulmuştur. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Çevresel stres karşısında iç dengenin yeniden kurulması, sistemlerin birbirini etkilemeden tamamen bağımsız ve yerel yanıtlar üretmesiyle gerçekleşir.
    • B) Dış ortam koşullarındaki bir değişime karşı vücut içi dengenin korunması, birden fazla sistemin birbirini tamamlayan hormonal ve fizyolojik yanıtları eş güdümle yürütmesiyle sağlanır.
    • C) Hormonal tepkilerin devreye girmesi, solunum ve dolaşım mekanizmalarının iç dengeyi korumada yetersiz kalarak devre dışı kaldığını gösterir.
    • D) Böbreklerin asit-baz dengesini düzenlemesi, homeostatik mekanizmaların yalnızca boşaltım sistemi tarafından tek merkezli yönetildiğini kanıtlar.
    • E) Kan parametrelerindeki dalgalanmaların sonlandırılması, metabolizma hızının düşürülerek ilgili dokuların hücresel solunumunun baskılanmasıyla mümkündür.
16. 16.

    Sıcak bir ortamda su kısıtlamasına maruz kalan sağlıklı bir bireyde plazma ozmotik basıncının 290 mOsm/kg'dan 312 mOsm/kg'a yükseldiği, kanda ADH ve aldosteron derişimlerinin arttığı tespit edilmiştir. Aynı süreçte böbreklerden idrar atımının dakikada 1,2 mL'den 0,2 mL'ye gerilediği ve azalan kan hacmini telafi etmek üzere kalp atım hızının dakikada 70'ten 98'e çıktığı gözlenmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanılarak sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Sinir sisteminin etkinliğinin azalması, dolaşım ve boşaltım sistemlerinin sıvı kaybına karşı ortak tepki vermesini engellemiştir.
    • B) Boşaltım sisteminde idrar atımının kısıtlanması vücuttaki sıvı kaybını tamamen durdurmuş ve kalbin birim zamandaki iş yükünü hafifletmiştir.
    • C) İç ortamın ozmotik dengesi yalnızca endokrin sistemin uyarılmasıyla sağlanmış, dolaşım sistemi bu süreçten bağımsız kalmıştır.
    • D) Plazma yoğunluğunun artışıyla tetiklenen endokrin ve sinirsel uyarılar; dolaşım ve boşaltım sistemlerini kan hacmi ile basıncını koruyacak yönde birlikte harekete geçirmiştir.
    • E) Hormon salgısındaki artış nefronlardan su ve tuz emilimini baskılayarak dolaşım sistemindeki basınç düşüşünü daha da hızlandırmıştır.
17. 17.

    Yoğun bir maratona katılan sağlıklı bir sporcunun yarış öncesi, yarış sırası ve bitişten 30 dakika sonraki fizyolojik değerleri incelenmiştir. Yarış sırasında kanda karbondioksit ve laktik asit artışıyla kan pH'si 7,4'ten 7,32'ye gerilerken dakikadaki solunum sayısı 14'ten 38'e, kalp atım hızı 72'den 165'e yükselmiş; böbreklerden idrar atımı ise dakikada 1 mL'den 0,2 mL'ye düşmüştür. Toparlanma evresinde solunum ve dolaşım hızının kademeli azalarak kan pH'sinin tekrar 7,39 düzeyine ulaştığı ve idrar üretiminin yeniden arttığı saptanmıştır. Elde edilen bu verilere dayanılarak sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) İdrar debisindeki belirgin düşüş, dolaşım sisteminin artan iş yükü nedeniyle böbreklere kan aktaramadığını ve boşaltım fonksiyonunun kalıcı olarak çöktüğünü gösterir.
    • B) Egzersiz sırasında solunum ve kalp atım hızının yükselmesi, homeostatik mekanizmaların devre dışı kaldığını ve vücudun fizyolojik sınırlarını kaybettiğini gösterir.
    • C) İç ortam pH'sinin kritik düzeyde kalmasını yalnızca solunum sistemi sağlamış, boşaltım ve dolaşım sistemleri bu düzenlemeye doğrudan bir katkı sunmamıştır.
    • D) Değişen metabolik atık ve sıvı miktarına karşı dolaşım, solunum ve boşaltım sistemleri geri bildirimlerle eş güdümlü çalışarak iç ortam dengesini korumuştur.
    • E) Toparlanma evresinde fizyolojik parametrelerin normale yaklaşması, sistemlerin sinirsel ya da hormonal denetim olmaksızın pasif biçimde yavaşlamasından kaynaklanır.
18. 18.

    Klinik bir fizyoloji çalışmasında, sağlıklı bir bireyin farklı beslenme ve metabolik koşullarda oluşturduğu idrar örnekleri ile kan plazması analiz edilmiştir. Elde edilen verilerde; bireyin tükettiği besin ve sıvı miktarı günden güne belirgin farklılık gösterse de, kan plazmasındaki çözünmüş madde yoğunluğu, pH değeri ve temel iyon derişimlerinin daima dar bir referans aralığında sabit kaldığı saptanmıştır. Buna karşılık oluşturulan idrarın hacmi, asitlik derecesi ve kimyasal bileşiminin ise çok geniş bir aralıkta sürekli değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak boşaltım sisteminin homeostazideki rolüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Boşaltım sistemi, kan plazmasındaki maddelerin sabit tutulabilmesi için nefron kanallarına geçen süzüntünün bileşimini değiştirmeden doğrudan vücut dışına atar.
    • B) Homeostazinin sağlanabilmesi için nefronlar, vücut sıvıları ile oluşturulan idrarın kimyasal bileşimini ve yoğunluğunu her zaman birbirine eşit düzeyde tutar.
    • C) Nefronlar metabolik koşullardaki değişimlere bakılmaksızın her zaman sabit hacim ve yoğunlukta idrar üreterek dolaşım sıvısının dengesini korur.
    • D) Boşaltım sistemi, iç ortamın kararlılığını korumak amacıyla vücuttan uzaklaştırılan idrarın miktar ve bileşimini fizyolojik gereksinimlere göre dinamik olarak ayarlar.
    • E) Vücut sıvılarının dengede tutulması, metabolizma sonucu kanda biriken atık maddelerin nefronlar tarafından seçilmeden bütünüyle dolaşıma geri kazandırılmasına dayanır.
19. 19.

    Tıbbi bir fizyoloji simülasyonunda, nefronların süzme ve geri emilim işlevlerinin durduğu bir senaryoda vücut sıvılarında meydana gelen değişimler incelenmiştir. İncelemede; nefron aktivitesi kesildiğinde hücresel metabolizma atıklarının kanda hızla biriktiği, plazma sıvı hacmi ile mineral derişiminin denetlenemediği ve bunun sonucunda doku hücrelerinin canlılığını koruyamadığı kaydedilmiştir. Bu simülasyon bulgularına dayanılarak boşaltım sisteminin homeostazi işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Nefronlar metabolik atıkları kandan uzaklaştırırken hücresel enerji tüketimini tamamen ortadan kaldırır.
    • B) Nefronların temel görevi, kandan süzülen tüm bileşenleri eksiksiz geri emerek vücut sıvı kaybını bütünüyle önlemektir.
    • C) Nefronlar, kanın kimyasal bileşimini ve sıvı dengesini düzenleyerek hücrelerin çalışabileceği kararlı bir iç ortam oluşturur.
    • D) Boşaltım sistemi, yalnızca kan hacmi azaldığında devreye giren geçici bir dengeleme mekanizmasıdır.
    • E) Nefronlardan idrara aktarılan maddelerin miktar ve içeriği, organizmanın anlık fizyolojik ihtiyaçlarından bağımsız gerçekleşir.
20. 20.

    Bir fizyoloji araştırmasında, vücut dokularındaki standart kılcal damarlar ile nefrondaki glomerulus kılcallarının basınç ve sıvı geçiş dinamikleri karşılaştırılmıştır. İncelemede, doku kılcallarında kan basıncı damar boyunca azalarak geri emilime izin verirken iki atardamar arasında bulunan glomerulus kılcallarında kan basıncının ozmotik basınçtan sürekli yüksek kaldığı tespit edilmiştir. Bu durumun, glomerulus boyunca yalnızca kandan kapsüle doğru tek yönlü bir sıvı hareketine yol açtığı ve metabolik atıkların kandan uzaklaştırılma sürecini kesintisiz kıldığı kaydedilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak nefronların homeostaziyi sağlama işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Glomerulustaki kan basıncının sabitliği, süzüntüye geçen tüm moleküllerin aynı damara geri emilerek kanın kimyasal derişiminin korunmasını sağlar.
    • B) Glomerulus kılcallarındaki yüksek hidrostatik basınç, plazma proteinlerinin de süzüntüye aktarılmasını sağlayarak doku sıvısının ozmotik dengesini korur.
    • C) Süzülmenin tek yönlü gerçekleşmesi, nefron kanallarındaki hücresel ATP harcamasını durdurarak metabolik enerjinin korunmasına katkıda bulunur.
    • D) Nefronlardaki özelleşmiş damar dizilimi, süzülmenin sürekli ve tek yönlü işlemesini sağlayarak iç ortamın metabolik atıklardan arındırılmasına hizmet eder.
    • E) Glomerulus boyunca kan basıncının ozmotik basıncın üzerinde kalması, vücuttaki su kaybının nefron aktivitesinden bütünüyle bağımsız yönetildiğini gösterir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.