Bitkilerde Tepki Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir grup öğrenci, genç fasulye fidelerinde gövdenin ışığa yönelmesini gözlemlemek amacıyla tek taraftan akkor flamanlı ampulle aydınlatılan kapalı bir deney düzeneği kurar. Süreç sonunda fidenin ışık kaynağına doğru yöneldiği görülür; ancak yapılan kontrollerde ampulün yaydığı ısı nedeniyle fidenin ışık alan tarafındaki hava sıcaklığının daha yüksek olduğu ve saksı toprağının o yönde kuruduğu belirlenir. Öğrencilerin yönelme tepkisinin sıcaklık veya nem farkından değil, yalnızca tek yönlü ışık uyarısından kaynaklandığını kesin bir biçimde kanıtlayabilmeleri için deney tasarımında yapmaları gereken en uygun düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Isı yaymayan soğuk bir ışık kaynağı (LED) kullanmak ve toprağın her bölgesinde homojen nem dağılımını sağlamak
   • B) Deney kutusunun iç yüzeylerini aynalarla kaplayarak ışığın kabin içinde çok yönlü yansımasını sağlamak
   • C) Fidenin tepe tomurcuğunu kesip bitkiyi daha yüksek güçte bir akkor lambayla aydınlatmak
   • D) Saksıyı düzenli aralıklarla 180 derece döndürerek gövdenin her iki tarafının da eşit miktarda ısınmasını sağlamak
   • E) Işık kaynağını fidenin tam üzerine alarak deneyi tamamen havasız ve nemsiz bir cam fanusta tekrarlamak
2. 2.

   Bir grup öğrenci, köklerin yer çekimi doğrultusunda yönelmesinde kök şapkasının (kaliptra) işlevini belirlemek amacıyla özdeş fasulye fideleriyle kontrollü bir deney tasarlar. Kök şapkası dikkatlice çıkarılan fideler ile kök şapkasına dokunulmayan kontrol grubu fideleri yatay konuma getirilerek nemli ve karanlık bir ortamda bekletilir. Süreç sonunda kontrol grubundaki köklerin yer çekimi yönünde aşağı doğru büküldüğü; kök şapkası çıkarılan fidelerin ise yer çekimine yönelmeden yatay eksende uzadığı ve birkaç gün sonra kök şapkasını yenileyen uçların tekrar aşağı büküldüğü gözlenir. Bu deney tasarımı ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Kök şapkasının temel görevi, hücre bölünmelerini doğrudan gerçekleştirerek kökün boyca uzamasını sağlamaktır.
   • B) Kökün yer çekimine doğru yönelmesi, kök şapkasının uzama bölgesini örterek fiziksel bir ağırlık ve mekanik baskı oluşturmasıyla gerçekleşir.
   • C) Köklerin yer çekimini algılayıp yönelme tepkisi verebilmesi için deney ortamında tek yönlü bir ışık kaynağının bulunması zorunludur.
   • D) Kök şapkası çıkarılan köklerin yönelme gösterememesi, uzama bölgesindeki hücrelerin canlılığını ve büyüme potansiyelini tamamen yitirmesinden kaynaklanır.
   • E) Köklerde yer çekimi uyarısının algılanması ve yönelmeyi sağlayan asimetrik uzamanın tetiklenmesi kök şapkasının varlığına bağlıdır.
3. 3.

   Bir grup öğrenci, tek yönlü ışık alan fidedeki yönelme hareketinin dokulardaki uzama farkından kaynaklandığını test etmek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Genç bir fidenin gövdesinin ışık alan ve gölgede kalan taraflarına tepe tomurcuğunun altından itibaren 1'er milimetre aralıklarla suya dayanıklı mürekkeple işaret çizgileri çizilir. Tek yönlü ışık altında 24 saat bekletilip fidenin ışığa doğru büküldüğü görüldükten sonra yapılan ölçümlerde, gölgede kalan taraftaki çizgiler arasındaki mesafenin ortalama 3 milimetreye çıktığı, ışık alan taraftaki mesafenin ise yaklaşık 1,2 milimetrede kaldığı saptanır. Bu deney tasarımı ve elde edilen ölçüm sonuçlarına göre yönelme hareketiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Yönelme hareketi, ışık almayan taraftaki dokuların ışık alan tarafa göre daha fazla boyca uzaması sonucu oluşan asimetrik büyümeden kaynaklanmaktadır.
   • B) Işık alan taraftaki hücreler su kaybedip büzüldüğü için gövde ışık kaynağının bulunduğu yöne doğru pasif olarak çekilmiştir.
   • C) Işığa yönelme hareketi uyarana bağlı geçici bir turgor değişimi olup dokuların boyca büyüme hızından bağımsızdır.
   • D) Işığın doğrudan ulaştığı yüzeydeki hücre bölünme hızı, gölgede kalan yüzeydeki hücre bölünme hızına göre daha yüksek gerçekleşmiştir.
   • E) Çizgiler arasındaki mesafe değişimi, gövdenin her iki yüzeyinde de hücre uzamasının tamamen durduğunu ve eğilmenin yer çekimiyle oluştuğunu gösterir.
4. 4.

   Bir grup öğrenci, tek yönlü ışık uygulanan yulaf filizlerinde yönelmenin oksin hormonunun parçalanmasından mı yoksa gölge tarafa yanal iletiminden mi kaynaklandığını araştırmak amacıyla kontrollü bir deney düzeneği kurar. Işık yönünde tepe noktasından tabanına kadar mika ile tamamen ikiye ayrılmış filiz ucunda (1. düzenek) ışık alan ve gölgede kalan taraftaki agar bloklarında eşit miktarda oksin birikirken; tepe dokusu serbest bırakılıp yalnızca tabanı ayrılmış filiz ucunda (2. düzenek) gölgedeki blokta ışıktakine göre çok daha fazla oksin toplanır. Deney sonunda her iki filiz ucunun ürettiği toplam oksin miktarının birbirine eşit olduğu tespit edildiğine göre, bu deneyden elde edilen sonuçlara dayalı olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Tek yönlü ışık gövdede oksin hormonunun yıkımına yol açmamış, hormonun ışık alan taraftan gölge tarafa doğru yanal hareket etmesini sağlamıştır.
   • B) Işığın yönelmedeki temel etkisi, koleoptil tepesinde oksin sentezini tamamen durdurarak hücre bölünmesini engellemesidir.
   • C) Mika levha oksin hormonunun sentezlendiği hücreleri tahrip ettiği için 1. düzenekte asimetrik büyüme uyarısı algılanamamıştır.
   • D) Işık alan taraftaki hücrelerin gölgedeki hücrelere oranla daha hızlı uzaması, koleoptilin ışık kaynağına doğru yönelmesini sağlamıştır.
   • E) Gölgede kalan tarafta daha fazla oksin birikmesi, bu bölgedeki hücrelerin ışık enerjisini kullanarak daha fazla hormon sentezlemesinden kaynaklanır.
5. 5.

   Bir öğrenci, bitki köklerinde hidrotropizma (suya yönelme) ile geotropizma (yer çekimine yönelme) arasındaki etkileşimi gözlemlemek amacıyla eğik tutulan gözenekli bir tel elek içerisine nemli talaş yerleştirerek tohumları çimlendirir. Elek deliklerinden dışarı çıkan kökler, alt kısımdaki kuru hava ortamında yer çekimi yönünde dik uzamak yerine kıvrılarak tekrar nemli talaş yüzeyine doğru yönelir. Bu deney düzeneği ve gözlem sonucuna göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Kök gelişiminde su uyaranının yönlendirici etkisi, yer çekimi uyarısının oluşturduğu yönelme tepkisine baskın gelebilir.
   • B) Kökler kuru ortamdan aktif biçimde kaçtığı için gözlenen hareket negatif hidrotropizma olarak tanımlanır.
   • C) Kök uçlarındaki yer çekimi reseptörleri işlevini tamamen kaybettiğinden köklerde asimetrik hücre uzaması sonlanmıştır.
   • D) Deney ortamında tek yönlü ışık uyarısı bulunmadığından kök kıvrılmasında oksin hormonu rol oynamamıştır.
   • E) Nem farkını algılayan yapılar yaprakta bulunduğundan köklerin yönelimi gövdeden iletilen sinyallerle belirlenmiştir.
6. 6.

   Bir grup öğrenci, bezelye fidelerinin köklerinde kimyasal uyaranlara karşı yönelme tepkilerini incelemek amacıyla homojen nem ve karanlık koşullarında özdeş üç düzenek hazırlar. Birinci kapta fidenin kök ucunun bir yanına seyreltik besin tableti, ikinci kapta yüksek derişimli tuz tableti, üçüncü kapta ise kimyasal madde içermeyen özdeş nötr jel bloğu yerleştirilir. Süreç sonunda köklerin birinci kapta besine doğru büküldüğü, ikinci kapta tuzdan uzaklaşarak aksi yöne uzadığı, üçüncü kapta ise doğrultusunu değiştirmeden yer çekimi yönünde dik büyüdüğü gözlemlenir. Bu deney tasarımı ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Köklerin yönelme hareketlerinde yalnızca uyarandan kaçma davranışı görüldüğünden, kimyasalın türü yönelmenin yönünü belirlemede etkisiz kalmıştır.
   • B) Üçüncü düzenekteki köklerin doğrusal uzaması, nötr jel bloğunun kökteki hücre bölünmesini ve boyca uzamayı tamamen durdurduğunu gösterir.
   • C) İkinci kapta köklerin yön değiştirmesi, tuzun kök ucu hücrelerinde genetik mutasyona yol açarak kalıcı büyüme kaybı oluşturmasıyla açıklanır.
   • D) Birinci ve ikinci kaplardaki yönelme, kimyasal gradientten bağımsız olarak sadece ortama konulan bloğun oluşturduğu mekanik temas uyarısıyla tetiklenmiştir.
   • E) Üçüncü düzenek mekanik temas etkisini dışlayan bir kontrol işlevi görürken, kökler kimyasalın niteliğine bağlı olarak hem pozitif hem de negatif yönelme sergilemiştir.
7. 7.

   Bir grup öğrenci, yerçekiminin bitki gelişimine etkisini incelemek amacıyla çimlenmiş özdeş iki fasulye fidesini nemli toprak içeren şeffaf kaplara yatay olarak sabitler. Tamamen karanlık ortamda 1. kap sabit tutulurken, 2. kap yerçekimi etkisinin tek bir yönden algılanmasını önleyen ve yavaşça dönen klinostat düzeneğine yerleştirilir. Deney süresi sonunda 1. kaptaki fidenin gövdesinin yukarı, kökünün ise aşağı doğru büküldüğü; 2. kaptaki fidenin hem kök hem de gövdesinin ise yatay eksende doğrusal uzamaya devam ettiği gözlenir. Bu deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) 1. kaptaki fidenin gövdesinde gözlenen yukarı yönlü bükülme, ortamdaki uyarana bağlı olarak gerçekleşen pozitif fototropizma hareketidir.
   • B) 2. kaptaki düzenekte dönme hareketinin etkisiyle fidenin büyüme noktalarındaki hücre bölünmesi ve uzaması tamamen durmuştur.
   • C) Deneyde fidelerin kaba yerleştirilme açısı bağımsız değişken, organlarda meydana gelen bükülme yönü ise kontrol edilen değişkendir.
   • D) Kökün yerçekimine doğru yönelmesinde yüksek oksin derişimi alt taraftaki hücrelerin boyca uzamasını uyarırken gövdede bu uzamayı baskılamıştır.
   • E) Sürekli döndürülen düzenekte yerçekimi uyarısının tüm yönlere eşit dağılması, dokularda asimetrik oksin birikimini önleyerek organların doğrusal uzamasını sağlamıştır.
8. 8.

   Bitkilerde çevresel uyarılara karşı ortaya çıkan tepki mekanizmalarını sınıflandırmak isteyen bir biyolog, laboratuvarda iki farklı uygulama gerçekleştirmiştir. Birinci uygulamada, mısır fidelerine tek bir doğrultudan ışık verilmiş; ışık kaynağının yeri değiştirildikçe gövdenin daima ışığın geldiği yeni konuma doğru büküldüğü belirlenmiştir. İkinci uygulamada ise yonca fideleri farklı açılardan yüksek şiddetli ışığa maruz bırakılmış; ışık hangi yönden gelirse gelsin yaprakçıkların sadece aşağı doğru katlandığı gözlenmiştir. Bu uygulamalardan elde edilen bulgular doğrultusunda bitkisel tepkilerin sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Her iki uygulamadaki tepki de uyaranın geliş yönüne bağımlı olarak gerçekleşen aktif yer değiştirme hareketidir.
   • B) Birinci uygulamadaki hareket uyaranın yönüne bağlı bir yönelme, ikinci uygulamadaki hareket ise uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliğidir.
   • C) Birinci uygulamada uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği, ikinci uygulamada ise uyarana doğru bir yönelme gerçekleşmiştir.
   • D) İkinci uygulamada gözlenen tepkide hareketin yönü doğrudan ışık kaynağının uzamsal konumuna göre belirlenmektedir.
   • E) Her iki uygulamadaki hareket de turgor basıncındaki ani değişimlere dayalı geri dönüşümlü durum değişikliklerini örnekler.
9. 9.

   Bir botanik bahçesinde bitkilerin çevreyle etkileşimini araştıran bir öğrenci şu iki gözlemi kaydetmiştir: I. Gözlem: Çimlenmekte olan tohumların kökleri, toprağın belirli bir bölgesine bırakılan yüksek derişimli kimyasal tuz kaynağından uzağa doğru asimetrik uzayarak kıvrılmıştır. II. Gözlem: Nilüfer bitkisinin çiçekleri, ışığın geliş açısından bağımsız olarak gün doğumunda taç yapraklarını dışa doğru açmış, gün batımında ise yeniden birbirinin üzerine kapatmıştır. Öğrencinin bu gözlemlerden hareketle bitkilerdeki tepki mekanizmalarını 'uyaranın yönüne bağlılık' ve 'hareketin niteliği (durum değiştirme / yönelme)' ölçütlerine göre sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) I. gözlemdeki tepki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği iken II. gözlemdeki tepki turgor basıncına dayalı bir yönelim hareketidir.
   • B) Her iki gözlemde saptanan hareket de yalnızca uyaranın geliş açısına bağlı olarak organın uzama yönünü belirleyen kalıcı büyüme tepkileridir.
   • C) I. gözlem uyaranın yönüne bağlı gerçekleşen bir yönelim (tropizma) tepkisiyken II. gözlem uyarılma yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti) tepkisidir.
   • D) II. gözlemdeki taç yaprak hareketi asimetrik hücre bölünmesiyle oluşan bir yönelim, I. gözlemdeki kök hareketi ise tersinir bir durum değişikliğidir.
   • E) Her iki bitkisel hareket de dış ortamdaki uyarının yönüne bağlı olup kök ve çiçek organlarındaki ani turgor değişimleriyle yürütülür.
10. 10.

    Kontrollü bir serada bitkilerin çevresel değişimlere verdiği tepkileri inceleyen bir araştırmacı; birinci uygulamada bitki köklerinin tek taraflı yerleştirilen nem kaynağına doğru asimetrik büyüme göstererek uzadığını, ikinci uygulamada ise ortam sıcaklığı artırılan çiğdem bitkisinin taç yapraklarının ısının geliş açısından bağımsız olarak açıldığını gözlemlemiştir. Araştırmacı, bu tepkileri hareketin uyarana bağlılığı ve hücresel mekanizması açısından bilimsel olarak sınıflandırmak istemektedir. Buna göre araştırmacının gözlemleri ve bitkisel tepkilerin sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) I. gözlemdeki hareket uyarana bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti), II. gözlemdeki hareket ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelimdir (tropizma).
    • B) Her iki gözlemdeki tepki de turgor basıncındaki ani değişimlere dayanan ve uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen birer durum değişikliğidir.
    • C) I. gözlemdeki tepki büyüme asimetrisine dayalı ve uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) iken II. gözlemdeki tepki uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliğidir (nasti).
    • D) I. gözlemdeki tepki uyaranın yönüne bağlı olmaksızın gerçekleşen bir yönelim, II. gözlemdeki tepki ise uyaranın yönüne bağlı olarak gelişen bir durum değişikliğidir.
    • E) Her iki tepki mekanizması da geri dönüşümsüz hücre bölünmesi ve büyümesi ile kontrol edilen, uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketleridir.
11. 11.

    Bir araştırmacı, kontrollü ortamda yetiştirdiği buğday fidelerinin köklerinin ortamın tek bir tarafına bırakılan mineralce zengin gübreye doğru asimetrik uzayarak yöneldiğini gözlemlemiştir. Aynı araştırmacı, özdeş koşullardaki fasulye fidelerinin yapraklarının ise günün aydınlık saatlerinde tamamen yatay konuma gelip karanlıkta aşağı doğru sarktığını, ışık hangi açıdan gelirse gelsin yaprak ayasının yalnızca bu açılma ve kapanma durumunu tekrarladığını tespit etmiştir. Araştırmacının gözlemlediği bu tepki mekanizmalarının biyolojik ölçütlere göre sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki tepki mekanizması da uyaranın geliş yönüne doğrudan bağımlı olarak yön değiştirme şeklinde gerçekleşir.
    • B) Buğday köklerindeki tepki uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliğiyken, fasulye yapraklarındaki tepki uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketidir.
    • C) Fasulye yapraklarındaki hareket kalıcı bir büyüme süreci içerirken, buğday köklerindeki hareket turgor basıncının ani değişimleriyle kontrol edilir.
    • D) Buğday köklerinin tepkisi uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketi iken, fasulye yapraklarının tepkisi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliğidir.
    • E) İki bitkideki tepki de uyarana karşı gösterilen geri dönüşümsüz gelişimsel duraklamalardan kaynaklanır.
12. 12.

    Bitkilerde çevresel uyarılara karşı gelişen tepkileri inceleyen bir araştırmacı, yatay konuma getirdiği bezelye fidesinin ana kökünün yer çekimi doğrultusunda aşağıya yöneldiğini gözlemlemiştir. Aynı araştırmacı, böcekçil bir bitkinin yaprak tüylerine hangi yönden dokunulursa dokunulsun yaprak kanatlarının aynı biçimde hızla kapandığını kaydetmiştir. Bu gözlemler üzerinden bitki hareketlerini sınıflandırırken temel alınacak ölçütler dikkate alındığında yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Bezelye kökünde görülen tepki turgor basıncına bağlı bir durum değişikliği, böcekçil bitkideki tepki ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelimdir.
    • B) Bezelye kökünün hareketi uyaranın yönüne bağlı bir yönelim iken böcekçil bitkinin yaprak hareketi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliğidir.
    • C) Her iki bitkide de tepki mekanizması asimetrik büyüme ile gerçekleştiğinden uyaranın yönü hareketin doğrultusunu doğrudan belirler.
    • D) Böcekçil bitkinin yapraklarını kapatması uyaranın yönüne bağlı bir yönelim olup temasın geldiği tarafa doğru gerçekleşir.
    • E) Bezelye kökünün aşağı yönelmesi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği örneğidir ve turgor hareketiyle yönetilir.
13. 13.

    Bir serada bitki gelişimini inceleyen araştırmacı iki farklı durumu kaydetmiştir: I. Sarmaşık bitkisinin gövdesinden uzanan sülüklerin, temas ettiği ahşap desteğin bulunduğu tarafa doğru sarılarak büyümesi. II. Lale bitkisinin sıcaklık 15 °C'den 22 °C'ye çıkarıldığında çiçek taç yapraklarını açması, ortam tekrar soğutulduğunda ise kapatması. Araştırmacının bu tepki mekanizmalarını biyolojik ölçütlere göre doğru sınıflandırabilmesi için aşağıdaki eşleştirmelerden hangisini yapması gerekir?

    • A) Her iki hareket de uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen birer yönelim (tropizma) tepkisidir.
    • B) I. hareket uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma), II. hareket ise uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliğidir (nasti).
    • C) I. hareket turgor basıncındaki ani değişimle oluşan bir durum değişikliği (nasti), II. hareket ise asimetrik büyümeyle sağlanan bir yönelimdir (tropizma).
    • D) Her iki hareket de uyaranın yönünden bağımsız olarak gelişen turgor kaynaklı durum değişiklikleridir (nasti).
    • E) I. hareket uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti), II. hareket ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelimdir (tropizma).
14. 14.

    Laboratuvarda yürütülen birinci deneyde, bir bitki dalındaki olgunlaşan tek bir meyveden salınan etilenin daldaki diğer ham meyvelere ulaşarak hepsinin eş zamanlı olgunlaşmasını sağladığı belirlenmiştir. İkinci deneyde ise kökleri iki ayrı kaba ayrılan bir bitkinin yalnızca tek bir kök bölmesi susuz bırakıldığında, burada üretilen absisik asidin sürgünlere taşınarak henüz su kaybetmemiş yapraklardaki stomaları kapattığı saptanmıştır. Bu iki deneydeki gözlemler üzerinden etilen ve absisik asidin etki biçimleri arasında analojik bir ilişki kurulduğunda aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılır?

    • A) Her iki hormon da hedef dokulardaki hücre bölünmesini doğrudan uyararak organların hacimsel büyümesini hızlandırır.
    • B) Her iki hormon da yalnızca sentezlendikleri hücrelerde etkinlik gösterip komşu veya uzak dokulara taşınamaz.
    • C) Her iki hormon da dokulardaki su potansiyelini yükselterek anabolik metabolizma hızını en üst seviyeye taşır.
    • D) Her iki hormon da bölgesel olarak ortaya çıkan bir durumu diğer dokulara ileterek bitkide eş güdümlü ve bütüncül bir tepki oluşturur.
    • E) Her iki hormon da kloroplast etkinliğini artırarak olumsuz koşullarda dahi organik besin üretimini kesintisiz sürdürür.
15. 15.

    Bir biyoloji dersinde öğrenciler, bitkilerde metabolik kaynakların yönetimini incelemek için iki kontrollü deney yürütür. İlk deneyde, gelişimi tamamlanmış ham meyvelere uygulanan etilen gazının hücre bölünmesi ve selüloz sentezini durdurarak meyveyi yumuşatıp tatlandıran süreçleri devreye soktuğu belirlenir. İkinci deneyde ise aşırı soğuk ve susuzluk stresine maruz bırakılan bitkilerde absisik asit derişiminin artmasıyla sürgün uzamasının askıya alındığı ve koruyucu hücresel direnç mekanizmalarının etkinleştiği saptanır. Bu iki deneydeki gözlemler üzerinden etilen ve absisik asidin etki mekanizmaları arasında analojik bir ilişki kurulduğunda aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru olur?

    • A) Her iki hormon da aktif vejetatif büyümeyi frenleyip enerjiyi organizmanın hedeflenen biyolojik evreyi başarıyla tamamlamasını sağlayacak süreçlere yönlendirir.
    • B) Her iki hormon da hücrelerde fotosentez ve organik besin üretimini artırarak bitkinin biyokütlesini en üst düzeye ulaştırmayı sağlar.
    • C) Her iki hormon da meristem dokulardaki mitoz bölünmeleri uyararak bitkinin her koşulda boyca uzamasını garanti altına alır.
    • D) Her iki hormon da bitki dokularında yaygın ve geri dönüşsüz hücre ölümünü başlatarak tüm organların canlılığını sonlandırır.
    • E) Her iki hormon da tohumun uyku halini kırarak uygun olmayan çevre koşullarında dahi erken çimlenmeyi teşvik eder.
16. 16.

    Biyoloji dersinde öğrenciler, bitkilerde büyüme ile korunma ve olgunlaşma dengesini incelemek amacıyla iki aşamalı bir deney tasarlar. Birinci aşamada, olgunlaşma evresindeki meyvelere etilen uygulandığında hücrelerin hacimsel büyümesinin durduğu, buna karşın depo nişastanın şekere yıkımıyla tohum dağılımını kolaylaştıracak aromatik bileşiklerin sentezlendiği belirlenir. İkinci aşamada ise su açığı çeken saksı bitkilerine absisik asit verildiğinde gövde uzamasının askıya alındığı, hücresel suyun korunması için stomaların kapatılarak osmotik dengenin sağlandığı gözlenir. Öğrencilerin bu deneylerdeki hücresel ve fizyolojik tepkiler üzerinden etilen ve absisik asidin işlevleri arasında kurduğu analojik ilişkiden hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşması beklenir?

    • A) Her iki hormon da birincil olarak bitki dokularında programlı hücre ölümünü tetikleyerek canlının tüm biyolojik faaliyetlerini kalıcı olarak sonlandırır.
    • B) Etilen ve absisik asit, oksin ve giberellin sentezini tetikleyerek hücre çeperinin esnemesini ve kesintisiz gövde uzamasını teşvik eder.
    • C) Her iki hormonun sentezlenmesi, yalnızca dış çevreden kaynaklanan ani fiziksel yaralanma ve doku parçalanması durumlarıyla sınırlıdır.
    • D) Bu hormonlar dokulardaki solunum ve ATP üretimini tamamen durdurarak hücreleri metabolik açıdan cansız bir evreye sürükler.
    • E) Her iki hormon da vejetatif büyümeyi baskılayıp mevcut kaynakları yaşam döngüsünün devamı için özelleşmiş kritik bir hedefe yönlendirir.
17. 17.

    Öğrenciler laboratuvarda yürüttükleri ilk deneyde, kapalı bir fanustaki ham armutlara etilen gazı uygulandığında dokulardaki hacimsel büyümenin durduğunu, buna karşılık hücresel solunumun hızlanarak meyvenin olgunlaşma evresini tamamladığını tespit etmiştir. İkinci deneyde ise aşırı soğuk stresine maruz bırakılan genç ayçiçeği fidelerinde absisik asit miktarının artışıyla birlikte gövde uzamasının baskılandığı ve metabolik enerjinin dona karşı koruyucu süreçlere yönlendirildiği saptanmıştır. Bu iki deneydeki hücresel ve fizyolojik yanıtlar üzerinden etilen ile absisik asidin işleyişi arasında analojik bir akıl yürütme yapıldığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılır?

    • A) Her iki hormon da bitki dokularında primer büyümeyi hızlandırarak yeni organ oluşumunu uyarır.
    • B) Her iki hormon da vejetatif büyümeyi sınırlandırarak hücresel kaynakları sürecin gerektirdiği kritik duruma (olgunlaşma veya hayatta kalma) yönlendirir.
    • C) Etilen dokulardaki su kaybını engelleyerek turgor basıncını artırırken absisik asit meyve etinin yumuşamasını sağlar.
    • D) Her iki hormon da tohumun uyku evresini (dormansi) sonlandırıp embriyonun çimlenmesini doğrudan teşvik eder.
    • E) Etilen fotosentez yoluyla organik madde üretimini artırırken absisik asit depolanan besinlerin sindirilmesini engeller.
18. 18.

    Bir grup öğrencinin kurduğu kontrollü deneylerde; olgunlaşmamış elmalara etilen gazı uygulandığında hücre duvarı sentezini yöneten genlerin susturularak polimerleri parçalayan hidrolitik enzimlerin hızla sentezlendiği belirlenmiştir. Eş zamanlı yürütülen diğer deneyde ise tuz ve su stresi altındaki fasulye fidelerinde absisik asit miktarının artmasıyla primer uzamayı sağlayan metabolik faaliyetlerin baskılandığı, buna karşılık koruyucu osmolit ve antioksidan genlerinin devreye girdiği tespit edilmiştir. Deneylerdeki hücresel değişimler üzerinden analojik bir akıl yürütme yapıldığında, etilen ve absisik asit hormonlarının etki mekanizmalarına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılır?

    • A) Her iki hormon da meristem dokulardaki mitoz bölünme hızını artırarak bitkide kuru ağırlık birikimini teşvik eder.
    • B) Her iki hormon da rutin büyüme metabolizmasını baskılayarak hücreleri hedefe yönelik özel bir fizyolojik programa geçirir.
    • C) Her iki hormon da fotosentez tepkimelerini hızlandırıp hücre çeperinin mekanik dayanıklılığını kalıcı olarak pekiştirir.
    • D) Her iki hormon da yalnızca kök ve meyve dokularında üretilerek ksilemdeki inorganik madde taşınımını hızlandırır.
    • E) Her iki hormon da embriyonik uykuyu sonlandırıp tohumun nemli ortamda kontrolsüz çimlenmesini tetikler.
19. 19.

    Bir bitki fizyolojisi laboratuvarında yürütülen iki ayrı deneyde şu bulgulara ulaşılmıştır: Kapalı bir fanusa alınan sert ve kokusuz ayvalara dışarıdan etilen verildiğinde, hücre çeperindeki destek liflerinin kontrollü şekilde çözündüğü, tohumun çevreye dağılmasını kolaylaştıracak koku ve renk değişimlerinin hızla devreye girdiği gözlenmiştir.Aşırı tuzlu çözelti ile sulanan saksı bitkilerinde kök dokularınca sentezlenen absisik asit miktarı arttığında, meristemik dokulardaki mitoz aktivitesinin durdurulduğu ve bitkinin yaprak dökerek su kaybını engelleyen koruma mekanizmalarını başlattığı saptanmıştır.Bu iki deneyde izlenen hormonal yanıtlar üzerinden analojik bir akıl yürütme yapıldığında, etilen ve absisik asit hormonlarının bitki yaşamındaki ortak işlevsel niteliğiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru olur?

    • A) Her iki hormon da çevre sıcaklığındaki ani düşüşlerde hücre bölünmesini uyararak yeni sürgünlerin oluşumunu hızlandırır.
    • B) Her iki hormon da doğrudan fotosentez hızını artırarak bitkinin organik besin depolama kapasitesini en üst düzeye çıkarır.
    • C) Her iki hormon da ksilem ve floemdeki madde taşınım hızını artırarak genç yapraklara mineral akışını yoğunlaştırır.
    • D) Her iki hormon da oksin miktarını yükselterek gövde ve kökte boyuna uzamayı sağlayan primer büyümeyi sürekli kılar.
    • E) Her iki hormon da mevcut büyüme faaliyetini sınırlandırıp türün sürekliliğini ve canlı kalmasını sağlayan kontrollü bir uyum sürecini yönetir.
20. 20.

    Bir araştırmacı, hava almayan bir torbadaki çürük elmanın sağlam elmalarda hücre çeperini ayrıştıran enzimleri tetikleyerek meyveleri hızla olgunlaştırdığını; eş zamanlı olarak toprağına toksik kimyasallar karışan bir saksı bitkisinde ise yeni yaprak üretiminin durdurulup mevcut metabolik enerjinin koruyucu mekanizmalara aktarıldığını gözlemlemiştir. İlk düzenekte etilenin, ikinci düzenekte ise absisik asidin belirleyici olduğu bu iki durum hücresel kaynak yönetimi bakımından incelenmiştir. Bu gözlemler üzerinden etilen ve absisik asit hormonlarının fizyolojik işleyişleri arasında analojik bir ilişki kurulduğunda, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru olur?

    • A) Her iki hormon da aktif vejetatif büyümeyi sınırlandırarak hücresel enerjiyi yaşam döngüsünü tamamlamaya ya da kritik koşullarda hayatta kalmaya yönelik özgül bir programa yönlendirir.
    • B) Her iki hormon da bitki bünyesindeki su kaybını mutlak olarak önlemek amacıyla çevreyle olan tüm madde ve gaz alışverişini bütünüyle sonlandırır.
    • C) Her iki hormon da hücre çeperlerini eriterek dokularda programlı hücre ölümlerini başlatmak suretiyle bitkinin genetik kararlılığını korur.
    • D) Her iki hormon da fotosentez hızını en yüksek düzeye ulaştırarak depolanan toplam organik besin miktarını artıracak yönde anabolizmayı uyarır.
    • E) Her iki hormon da embriyonun metabolik etkinliğini doğrudan artırarak elverişsiz çevre koşullarında dahi tohumun erkenden çimlenmesini teşvik eder.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.