Bitkilerde Tepki Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir biyoloji laboratuvarında bitkilerde asimetrik büyüme üzerine çalışan bir grup öğrenci, ucu kesilmiş bir yulaf koleoptilini (filizini) kullanarak kontrollü bir deney düzeneği hazırlıyor. Öğrenciler, oksin hormonu emdirilmiş bir agar bloğunu, tamamen karanlık bir ortamda, koleoptilin sadece sol tarafına temas edecek şekilde yerleştiriyor. Birkaç gün sonra koleoptilin ışık uyarısı almamasına rağmen sağ tarafa doğru yönelerek büyüdüğü gözlemleniyor. Bu deney sonucuna göre; bitkilerdeki yönelme hareketlerinde temel mekanizmanın ışığın varlığından ziyade, büyüme hormonunun gövdenin iki yanındaki düzensiz dağılımı sonucu oluşan orantısız hücre uzaması olduğu sonucuna ulaşılabilir.

2. Bir biyoloji laboratuvarında öğrenciler, bitki gövdelerinin ışığa yönelme mekanizmasını (fototropizma) incelemek amacıyla özdeş üç yulaf koleoptili (genç sürgün ucu) kullanarak bir deney tasarlıyor. Düzenek: Koleoptilin uç kısmı ışık geçirmeyen bir kapakla kapatılmış ve yan taraftan tek yönlü ışık verilmiştir. Düzenek: Koleoptilin uç kısmı kesilmiş ve yan taraftan tek yönlü ışık verilmiştir. Düzenek: Koleoptilin gövdesinin ışık almayan (gölge) tarafına, büyüme hormonunun geçişini engelleyen bir mika plak yerleştirilmiş ve yan taraftan tek yönlü ışık verilmiştir. Deney sonunda 1. ve 2. düzeneklerde yönelme olmazken, 3. düzenekte de beklenen yönelme hareketinin gerçekleşmediği ve bitkinin dik büyümeye devam ettiği gözlenmiştir. Bu deney sonuçlarına göre, bitkilerdeki yönelme hareketleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Yönelme hareketinin gerçekleşmesi için ışığın sadece doğrudan hücrelere çarpması yeterlidir.
   • B) Oksin hormonu, ışığın geldiği tarafta birikerek bu bölgedeki hücrelerin daha hızlı uzamasını sağlar.
   • C) Fototropizma, uç kısımda üretilen sinyallerin gölge tarafa geçerek orada asimetrik büyümeye neden olmasıyla gerçekleşir.
   • D) Bitki ucu kesildiğinde büyüme tamamen durduğu için yönelme hareketi de gözlenemez.
   • E) Mika plak, bitkinin fotosentez hızını düşürdüğü için ışığa yönelme tepkisini ortadan kaldırmıştır.

3. Biyoloji dersinde bitki hareketlerini inceleyen bir grup öğrenci şu iki gözlemi not ediyor: 1. Gözlem: Pencere kenarına konulan bir bitkinin gövdesinin bir süre sonra ışığın geldiği yöne doğru büküldüğü görülüyor. 2. Gözlem: Akşam sefası bitkisinin çiçeklerinin, ışık şiddeti azaldığında (akşam saatlerinde) açıldığı, ışık şiddeti arttığında ise kapandığı fark ediliyor. Öğrenciler bu gözlemleri analiz ederek; 1. gözlemdeki hareketin 'uyaranın yönüne bağlı bir yönelim' (tropizma), 2. gözlemdeki hareketin ise 'uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği' (nasti) olduğu sonucuna ulaşıyorlar. Öğrencilerin yaptığı bu sınıflandırma biyolojik ölçütler açısından doğrudur.

4. Biyoloji öğretmeni, bitkilerdeki tepki mekanizmalarını incelemek amacıyla sınıfa iki farklı bitki türü getirmiştir. Birinci düzenekteki ayçiçeği (Helianthus annuus) bitkisinin sabah saatlerinde doğuya, akşam saatlerinde ise batıya doğru yöneldiği gözlenmiştir. İkinci düzenekteki küstüm otu (Mimosa pudica) bitkisinin yapraklarına dokunulduğunda ise dokunma yönü fark etmeksizin tüm yaprakçıklarını saniyeler içinde kapattığı tespit edilmiştir. Bu gözlemlerden yola çıkarak bitki hareketlerini sınıflandırmak isteyen bir öğrenci, hangi çıkarımı yaparsa 'hareketin uyaranın yönüne bağlı olup olmaması' ölçütünü doğru kullanmış olur?

   • A) Her iki bitki de uyaranın yönünü algılayarak buna uygun bir büyüme hareketi gerçekleştirmiştir.
   • B) Ayçiçeğindeki hareket uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) iken, küstüm otundaki hareket uyarandan bağımsız bir durum değiştirmedir (nasti).
   • C) Küstüm otunun yapraklarını kapatması, dokunma uyarısının yönüne göre belirlenen negatif bir yönelim hareketidir.
   • D) Ayçiçeğinin güneşi takip etmesi, bitkideki turgor basıncı değişimine bağlı olarak gerçekleşen ve yönü belli olmayan bir harekettir.
   • E) Her iki bitki hareketi de sadece uyarana karşı bir durum değişikliği olup, uyaranın geliş yönü her iki durumda da tepkiyi etkilemez.

5. Bir manav, henüz tam olgunlaşmamış yeşil muzların olduğu bir koliye, iyice kararmış ve yumuşamış bir elma bırakarak kolinin ağzını sıkıca kapatıyor. Birkaç gün sonra yeşil muzların sarardığını ve tatlandığını gözlemliyor. Diğer yandan bir laboratuvarda, bitkiler üzerinde yapılan bir deneyde; toprağına aşırı tuz eklenen bir bitkinin yaprak gözeneklerini (stoma) hızla kapattığı ve büyümesini durdurarak 'hayatta kalma moduna' geçtiği tespit ediliyor. Bu iki farklı biyolojik durumun temelinde yatan etilen ve absisik asit (ABA) hormonlarının işleyişi düşünüldüğünde; bitkinin dış faktörlere veya yaşam döngüsündeki değişimlere verdiği bu tepkiler hakkında hangisi söylenebilir?

   • A) Her iki hormon da bitki hücrelerinde mitoz bölünmeyi ve boyuna uzamayı doğrudan tetikleyerek verimi artırır.
   • B) Bitkiler, çevresel stres veya yaşamsal evre değişimleri gibi durumlara karşı spesifik hormonları birer kimyasal haberci olarak kullanarak metabolizmalarını düzenlerler.
   • C) Etilen ve absisik asit, bitkinin tüm dokularında aynı anda üretilen ve sadece yaprak dökümünü engelleyen koruyucu bileşiklerdir.
   • D) Gaz halindeki etilen sadece meyveleri etkilerken, absisik asit sadece kök sistemindeki su emilimini kontrol eden bir enzimdir.
   • E) Her iki durum da bitkinin enerji tüketimini maksimuma çıkararak dış çevreye karşı aktif bir direnç gösterdiğini kanıtlar.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.