Bitkilerde Tepki Özgün Kurgu Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Kapalı bir biyosfer araştırma merkezinde bitki organlarının yerçekimine neden zıt yönlerde büküldüğünü inceleyen araştırmacılar, karanlık bir iklim kabininde özdeş fideleri yatay konuma sabitleyerek kontrollü bir deney kurgulamıştır. Süreç boyunca yapılan analizlerde, yerçekimi etkisiyle hem kökün hem de gövdenin alt kısımlarında üst kısımlara kıyasla daha yüksek derişimde oksin hormonu biriktiği belirlenmiştir. Hücresel incelemelerde gövdenin alt tarafındaki hücrelerin daha fazla uzayarak gövdeyi yukarı büktüğü, kökte ise alt taraftaki hücre uzamasının baskılanması sonucu üstteki hücrelerin uzamasıyla kökün aşağı büküldüğü tespit edilmiştir. Bu deney ve elde edilen hücresel veriler dikkate alındığında varılabilecek doğru yargı hangisidir?

   • A) Gövdede pozitif jeotropizma, kök dokularında ise negatif jeotropizma gerçekleştiği için zıt yönlere bükülme ortaya çıkmıştır.
   • B) Oksin hormonu yerçekimi etkisiyle biriktiği her iki organda da hücre bölünme hızını artırarak yönelmeyi sağlamıştır.
   • C) Aynı hormonun asimetrik birikimi, farklı bitki organlarında hücre uzamasını teşvik edici veya baskılayıcı etki gösterebilir.
   • D) Kök ve gövdede yerçekimine bağlı yönelme hareketlerinin gerçekleşebilmesi için tek yönlü ışık uyarımı da zorunludur.
   • E) Kökün alt yüzeyinde oksin birikimi gerçekleşmediği için bu bölgedeki hücreler gövde hücreleri gibi hızlı uzayamamıştır.
2. 2.

   Geleceğin kapalı ekosistem tarımını araştıran bir biyoloji ekibi, bitki köklerinin yerçekimini algılama mekanizmasını belirlemek amacıyla karanlık bir kabinde yatay olarak sabitlenen özdeş genç fidelerle kontrollü bir deney kurgulamıştır. Deneyde birinci grubun kök şapkalarına (kaliptra) dokunulmazken, ikinci grubun kök şapkaları kök uzama bölgesine zarar verilmeden hassas bir mikrocerrahi yöntemle çıkarılmış ve her iki grubun da kök boylarının uzamaya devam ettiği belirlenmiştir. Süreç sonunda şapkası sağlam olan birinci gruptaki köklerin aşağıya doğru büküldüğü, şapkası çıkarılan ikinci gruptaki köklerin ise bükülme göstermeksizin yatay doğrultuda düz uzadığı gözlemlenmiştir. Araştırmacıların kurduğu deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Köklerde yerçekimi uyarısını algılayan merkez ile yönelmenin gerçekleştiği uzama bölgesi yapısal olarak birbirinden farklı kısımlardır.
   • B) Kök şapkasının uzaklaştırılması, kök ucu hücrelerinin bölünme ve boyca uzama yeteneğini tamamen ortadan kaldırır.
   • C) Kökün yerçekimi doğrultusunda asimetrik büyüme gösterebilmesi için kök ucu dokularının tek yönlü ışık alması zorunludur.
   • D) Kök şapkası çıkarılan bitkilerde yerçekimi uyarısının yönü tersine dönerek negatif gravitropizma tepkisi tetiklenir.
   • E) Kök hücrelerindeki uzama hızı, yerçekimi uyarısının algılanamadığı durumlarda tamamen durur.
3. 3.

   Yapay yerçekimli bir uzay serasında bitki gövdesinin ışığa yönelme mekanizmasını inceleyen bir araştırma ekibi, tek yönden ışık alan genç bir fidenin tepe noktasından tabanına kadar olan gövde yüzeyini eşit aralıklarla çizgiler çizerek işaretlemiştir. Gelişim sürecinin sonunda ışığa doğru bükülen gövdede, ışık almayan gölge taraftaki çizgi aralıklarının ışık alan tarafa kıyasla belirgin biçimde daha fazla açıldığı, tepe meristemi ve olgun taban bölgesindeki aralıkların ise neredeyse değişmediği tespit edilmiştir. Araştırmacıların tasarladığı bu kontrollü deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Gövdenin yönelmesi, ışık alan taraftaki taban hücrelerinin hızlı mitoz bölünmeler geçirerek gövdeyi ışık kaynağına doğru itmesiyle gerçekleşir.
   • B) Gölge taraftaki hücrelerin su kaybedip büzülmesi, ışık alan dokuların mekanik baskısıyla gövdenin o yöne eğilmesine neden olur.
   • C) Yönelme hareketi, tepe meristemindeki hücre bölünmelerinden ziyade tepe altı uzama bölgesindeki gölge taraf hücrelerinin asimetrik boyca uzamasıyla sağlanır.
   • D) Tek yönlü ışık uyarısı, tepe bölgesinde asimetrik hücre üretimini tetikleyerek yalnızca ışık alan tarafta yeni doku oluşumunu sağlar.
   • E) Çizgiler arasındaki açılma oranları, fototropizma tepkisinin gövde boyunca homojen bir hücre genişlemesi sonucunda oluştuğunu gösterir.
4. 4.

   Geleceğin dikey tarım kulelerinde bitkilerin dengeli büyümesini araştıran bir öğrenci ekibi, tek yönlü ışık alan ortamlarda gövdelerin ışığa doğru bükülmesini kontrol etmek amacıyla kontrollü bir deney düzeneği kurmuştur. Ekip, özdeş mısır fidelerinden oluşan birinci grubu tek bir kaynaktan ışık alan sabit bir tablaya, ikinci grubu ise aynı ışık kaynağı karşısında kendi ekseni etrafında sabit bir hızla sürekli dönen bir tablaya yerleştirmiştir. Birkaç gün sonra sabit tabladaki fidelerin belirgin şekilde ışık kaynağına doğru yöneldiği, sürekli dönen tabladaki fidelerin ise herhangi bir bükülme göstermeden dik uzadığı gözlemlenmiştir. Bu deney ve elde edilen sonuçlara göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Dönen tabladaki fidelerin bükülmemesi, dönme hareketinin gövdedeki oksin hormonu sentezini tamamen durdurmasından kaynaklanır.
   • B) Fototropizmanın gerçekleşmesi için ışığın yalnızca uç kısımdan değil, gövdenin tüm yüzeylerinden eş zamanlı algılanması gerekir.
   • C) Dönen tabladaki fidelerin dik uzaması, bitkinin tüm cephelerinin ışığı eşit almasıyla oksin hormonunun asimetrik dağılımının engellendiğini gösterir.
   • D) Sabit tabladaki fidelerin ışığa yönelmesi, ışık alan taraftaki hücrelerin gölge taraftakilere göre daha hızlı mitoz bölünme geçirmesiyle gerçekleşir.
   • E) Bitkilerde yönelme tepkisinin ortaya çıkması, dokulardaki kimyasal habercilerden bağımsız olarak doğrudan mekanik hareketle kontrol edilir.
5. 5.

   Gelişmiş bir biyomühendislik araştırma istasyonunda araştırmacılar, bitki gövdesindeki yönelme hareketinin doğrudan ışık fotonlarının hücreleri uyarmasından mı yoksa kimyasal bir maddenin dokudaki asimetrik dağılımından mı kaynaklandığını kanıtlamak amacıyla tamamen karanlık bir ortamda kontrollü bir deney kurgulamıştır. Bu amaçla tepe kısmı kesilen özdeş fidelerden birinci grubun kesik yüzeyinin yalnızca sol yarısına oksin emdirilmiş agar bloğu, ikinci grubun kesik yüzeyinin tamamına aynı yoğunlukta oksinli agar bloğu, üçüncü grubun sol yarısına ise saf agar bloğu yerleştirilmiştir. Büyüme süreci sonunda birinci gruptaki fidelerin sağa doğru belirgin şekilde büküldüğü, ikinci gruptaki fidelerin bükülmeden dik uzadığı, üçüncü gruptaki fidelerde ise uzama veya bükülme gerçekleşmediği saptanmıştır. Tasarlanan bu kontrollü deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre araştırmacıların ulaşabileceği en kapsamlı bilimsel çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bitki gövdesinin ışığa yönelmesi için tepe bölgesindeki büyüme hücrelerinin doğrudan ışık fotonlarını soğurması zorunlu bir koşuldur.
   • B) Gövdedeki yönelme hareketi, büyüme hormonunun tek taraflı dağılmasıyla oluşan asimetrik hücre uzamasının sonucudur ve ışık uyarısı olmaksızın da gerçekleşebilir.
   • C) Oksin hormonu kesik gövde yüzeyine uygulandığında hücre bölünmesini engelleyerek temas ettiği yüzeydeki boyca büyümeyi tamamen durdurur.
   • D) İçeriksiz saf agar blokları fidelerin tepe dokusuyla kimyasal tepkimeye girerek bitkinin dik uzama yeteneğini kalıcı olarak yok eder.
   • E) Büyüme hormonunun gövde dokusuna homojen yayılması hücrelerdeki boyca uzamayı durdurarak fidenin uyku evresine geçmesine yol açar.
6. 6.

   Kapalı bir biyosfer araştırma merkezinde araştırmacılar, tek yönlü ışığın gövdede yol açtığı asimetrik büyümenin oksinin ışıktan kaçarak taşınmasından mı yoksa ışık alan tarafta parçalanmasından mı kaynaklandığını test eden kontrollü bir deney tasarlamıştır. Karanlıkta tutulan ve tabanı iki eşit agar bloğuna temas eden koleoptil uçlarından her iki bloğa eşit miktarda oksin salgılandığı belirlenmiştir. Tek yönden aydınlatılan tepe bölgesinde boydan boya dikey bir engelle yanal geçiş tamamen durdurulduğunda ışık alan ve almayan taraftaki bloklarda yine eşit miktarda oksin toplanırken; yanal geçişe izin verilen düzenekte ışık görmeyen taraftaki blokta belirgin biçimde daha fazla oksin birikmiş ve toplam oksin miktarının değişmediği ölçülmüştür. Elde edilen bu deney verilerine göre araştırmacıların ulaşabileceği en kapsamlı bilimsel sonuç hangisidir?

   • A) Işık uyarısı, temas ettiği hücrelerde oksin hormonunun kimyasal yapısını doğrudan ve geri dönüşsüz olarak parçalar.
   • B) Koleoptilin ışığa yönelmesi, yerçekimi reseptörlerinin tek yönlü ışık etkisiyle körelmesi sonucu meydana gelir.
   • C) Oksin hormonunun tepe bölgesindeki iletimi, ışığın geliş doğrultusundan bağımsız biçimde daima simetrik sürdürülür.
   • D) Tek yönlü ışık, koleoptilin uzama bölgesindeki hücrelerin mitoz bölünme hızını her iki tarafta eşit derecede artırır.
   • E) Işığa yönelme hareketi, oksinin ışık tarafından parçalanmasından değil, tepe bölgesinde ışıktan gölge tarafa doğru yanal göç etmesinden kaynaklanır.
7. 7.

   Derin uzay araştırma serasında bitkilerin ışığa yönelim mekanizmasını araştıran bir ekip, tek yönden aydınlatılan özdeş yulaf koleoptillerini üç deney grubuna ayırmıştır. Birinci gruptaki fidelerin uç kısmı ışık geçirmeyen metalik başlıkla kapatılmış, ikinci gruptaki fidelerin ise yalnızca tepe altı uzama bölgesi aynı metalik kılıfla sarılmıştır. Işığa maruz bırakılan fidelerden hiçbir müdahale yapılmayan kontrol grubu ile uzama bölgesi kapatılan ikinci grup ışık kaynağına doğru bükülürken, uç kısmı kapatılan birinci grubun bükülmeden dik uzadığı saptanmıştır. Tasarlanan bu kontrollü deney ve elde edilen bulgulara göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Koleoptilin ışığa doğru bükülmesi, uzama bölgesindeki hücrelerin doğrudan ışığı algılayarak bölünme hızını artırmasıyla gerçekleşir.
   • B) Koleoptil tepesi ışık geçirmez başlıkla kapatıldığında oksin üretimi tamamen durduğu için fidelerde büyüme ve uzama kesintiye uğrar.
   • C) Uzama bölgesinin ışıktan yalıtılması, koleoptil ucunda sentezlenen büyüme hormonunun alt kısımlara asimetrik iletimini engeller.
   • D) Işık uyarısını algılayan alıcı bölge ile yönelmeyi sağlayan asimetrik büyüme bölgesi koleoptil üzerinde farklı kısımlardır.
   • E) Işığa yönelme hareketi, koleoptilin doğrudan ışık alan tarafındaki hücrelerin gölgede kalan tarafa göre daha fazla boyca uzamasıyla oluşur.
8. 8.

   Yeraltı araştırma istasyonundaki yapay ekosistemde bitki köklerinin kimyasal maddelere tepkisini inceleyen araştırmacılar, özdeş fideleri yerçekimi etkisinin dengelendiği dikey agar plakalarına yerleştirmiştir. Birinci düzenekte kök ucunun bir yanına seyreltik fosfat tuzu, diğer yanına saf agar konulurken; ikinci düzenekte kök ucunun bir yanına toksik bakır tuzu, diğer yanına saf agar yerleştirilmiştir. Büyüme süreci sonunda birinci düzenekte kökün fosfata doğru büküldüğü, ikinci düzenekte ise kökün bakır tuzundan uzaklaşacak yöne büküldüğü tespit edilmiştir. Tasarlanan bu kontrollü deney ve elde edilen gözlemlere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Köklerin kimyasal uyarana yöneliminde ya da uyaranın aksi yönüne bükülmesinde, kök ucunun karşılıklı yüzeylerindeki hücrelerin asimetrik uzaması belirleyici olmuştur.
   • B) Saf agar bloklarının kullanıldığı taraflar uyarandan bağımsız bir kontrol grubu oluşturamadığı için deneyde bağımsız değişken sayısı belirlenememiştir.
   • C) İkinci düzenekteki bükülme, kök hücrelerinde meydana gelen ani turgor basıncı değişimlerine bağlı olarak ortaya çıkan bir nasti hareketidir.
   • D) Köklerin kimyasala doğru ya da kimyasalın tersine büyümesi, kimyasal derişim farkının kök dokusundaki hücre bölünme hızını her iki tarafta eşit artırmasıyla gerçekleşmiştir.
   • E) Deneyden elde edilen veriler, bitki köklerinin ortamdaki tüm kimyasal maddelere karşı istisnasız negatif kemotropizma sergilediğini kanıtlamaktadır.
9. 9.

   Mars yüzeyindeki kapalı tarım istasyonunda bitki köklerinin neme yönelimini (hidrotropizma) yerçekimi etkisinden bağımsız incelemek isteyen araştırmacılar, tohumları karanlık kabinde sürekli dönen bir klinostata yerleştirip yanlarına nemli bir sünger bırakmıştır. Kontrol grubunda ise aynı tohumlar dönmeyen sabit bir tablaya konularak aynı mesafedeki nemli süngere maruz bırakılmıştır. Süreç sonunda klinostattaki köklerin doğrudan süngere yöneldiği, sabit tabladaki köklerin ise hem aşağıya yerçekimi doğrultusunda hem de neme doğru çapraz bir açıyla uzadığı belirlenmiştir. Tasarlanan bu kontrollü deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Klinostat kullanımı ortamdaki kütleçekim kuvvetini tamamen sıfırladığı için kök hücrelerinde oksin hormonu sentezi sonlanmıştır.
   • B) Sabit tabladaki fidelerin köklerinde pozitif jeotropizma tepkisi su uyaranını tamamen baskılayarak hidrotropizmayı engellemiştir.
   • C) Köklerin nemli süngere doğru bükülmesi sürecinde, süngere bakan taraftaki kök hücrelerinin daha hızlı uzaması sağlanmıştır.
   • D) Deneyde klinostat kullanılarak yerçekiminin yönlendirici etkisi dengelenmiş ve köklerin neme yöneliminde hidrotropizmanın tek başına belirleyici olabileceği kanıtlanmıştır.
   • E) Deney ışıksız ortamda yürütüldüğü için köklerdeki yönelme tepkileri asimetrik büyüme mekanizması devreye girmeden tamamlanmıştır.
10. 10.

    Geleceğin kapalı ekosistem tarımını modelleyen bir öğrenci grubu, karanlık bir iklimlendirme kabininde çimlenmekte olan özdeş bezelye tohumlarını yerçekimi doğrultusuna dik olacak şekilde yatay konumda sabitlemiştir. Işıksız ortamda geçen sürenin ardından tohumların genç gövdesinin yukarıya doğru bükülerek yerçekimine zıt, kökünün ise aşağıya doğru bükülerek yerçekimi yönünde uzadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin kurduğu bu deney ve elde edilen gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Yerçekimi etkisiyle organların alt tarafında biriken oksin hormonu, gövdede hücre uzamasını uyarırken kökte baskılayarak zıt yönlerde bükülmeye yol açmıştır.
    • B) Kök ve gövdede gözlemlenen bükülmeler, hücrelerin turgor basıncında meydana gelen ani ve geri dönüşümlü değişimlerin sonucudur.
    • C) Gövdenin yukarıya yönelmesi pozitif geotropizma, kökün aşağıya yönelmesi ise negatif geotropizma olarak tanımlanır.
    • D) Deney karanlık ortamda gerçekleştirildiğinden yönelme tepkilerinde kimyasal uyaran ve hormon derişimi dağılımı etkili olmamıştır.
    • E) Kök ve gövde hücrelerinin oksin hormonuna olan duyarlılık eşiği tamamen aynı olduğundan her iki organda da eşit oranda asimetrik uzama gerçekleşmiştir.
11. 11.

    Geleceğin uzay seralarını modelleyen bir öğrenci grubu, bitki fidelerinin tek yönlü ışığa yöneliminde (fototropizma) uçtan gövdeye taşınan kimyasal sinyallerin asimetrik dağılımını kanıtlamak için bir deney tasarlamıştır. Tek yönden aydınlatılan özdeş koleoptillerin bir grubunda tepe bölgesinin hemen altına gölge taraftan yatay olarak geçirimsiz mika levha batırılmış, diğer grupta ise aynı mika levha ışık alan taraftan yerleştirilmiştir. Işık alan tarafına mika batırılan fideler ışığa doğru yönelirken gölge tarafına mika batırılan fidelerde yönelmenin engellendiği gözlenmiştir. Buna göre öğrencilerin tasarladığı deney ve elde edilen gözlem sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Işık alan taraftaki hücrelerin bölünme hızının artması, koleoptilin ışık kaynağına doğru asimetrik kıvrılmasını sağlamıştır.
    • B) Koleoptil tepesine batırılan mika levha, fidenin gövdesinde fotosentez tepkimelerini baskılayarak organik besin üretimini durdurmuştur.
    • C) Yönelmenin gerçekleşmesi, koleoptil ucunda üretilen büyüme hormonunun gölge taraftan aşağıya taşınıp o bölgedeki hücre uzamasını uyarmasına bağlıdır.
    • D) Bu deneyde araştırmacıların değiştirdiği bağımsız değişken fidenin yönelme açısı, ölçülen bağımlı değişken ise ışığın dalga boyudur.
    • E) Gölge tarafa batırılan mika levha, yer çekimi uyarısına bağlı olarak fidenin köklerinde pozitif geotropizma hareketini tetiklemiştir.
12. 12.

    Geleceğin biyomimetik teknolojileri üzerine çalışan bir robotik laboratuvarında, bitkilerin tepki mekanizmalarından esinlenilerek iki farklı akıllı aktüatör modeli tasarlanmıştır. Birinci modelde çevresel sinyalin geldiği doğrultuya bağlı olarak aktüatörün bir yüzeyindeki birimlerin diğer yüzeye göre daha fazla uzamasıyla kalıcı bir eğilme sağlanırken, ikinci modelde ise sinyalin yönü ne olursa olsun birimlerdeki sıvı basıncının ani değişimiyle tersinir bir bükülme ve kapanma hareketi elde edilmiştir. Bu mühendislik tasarımlarının doğadaki karşılıkları ve sınıflandırma ölçütleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Birinci model turgor basıncına bağlı nasti hareketini, ikinci model ise asimetrik hücre uzamasıyla gerçekleşen tropizma hareketini temsil etmektedir.
    • B) Birinci model uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) mekanizmasını, ikinci model ise uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği (nasti) mekanizmasını temsil etmektedir.
    • C) Her iki model de uyaranın yönüne bağımlı tepkileri temel almakta olup yalnızca kullanılan enerji ve tepki süreleri bakımından farklılaşmaktadır.
    • D) Birinci model uyaranın yönünden bağımsız bir yönelim hareketini, ikinci model ise sinyalin doğrultusuna göre şekillenen bir durum değişikliğini modellemektedir.
    • E) Birinci model geri dönüşümlü bir durum değişikliğini taklit ederken, ikinci model uyaranın geliş açısına göre belirlenen kalıcı bir büyüme tepkisini taklit etmektedir.
13. 13.

    Derin uzay araştırma gemisindeki yapay ekosistemde yetiştirilen hibrit bir sarılıcı bitkide üç farklı tepki gözlemlenmiştir: gövdenin tek taraflı aydınlatmaya karşı ışığın geldiği doğrultuya doğru asimetrik büyümesi, köklerin besin solüsyonunun verildiği tarafa yönelerek uzaması ve ortam sıcaklığı aniden yükseldiğinde ısının geliş yönüne bakılmaksızın yaprakların turgor değişimiyle hızla büzülmesi. Bu bitkinin sergilediği tepkileri bilimsel ölçütlere göre sınıflandırmak isteyen bir araştırmacı, hareketlerin uyarının yönüne bağlılığını ve gerçekleşme mekanizmasını analiz etmektedir. Buna göre araştırmacının elde ettiği bulgular doğrultusunda yapacağı bilimsel sınıflandırmaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Gövde ve yapraklardaki tepkiler turgor basıncındaki değişimlere dayandığından uyaranın yönünden bağımsız durum değiştirme tepkileri olarak kabul edilir.
    • B) Köklerin besine yönelmesi uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği, yaprakların büzülmesi ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketidir.
    • C) Üç tepki de hücresel asimetrik büyümeyle gerçekleştiğinden bitkideki tüm hareketler uyaranın yönüne bağlı yönelim sınıfına dâhildir.
    • D) Gövde ve kökteki tepkiler uyaranın yönüne bağlı yönelme (tropizma) mekanizmalarıyken yapraklardaki tepki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirme (nasti) hareketidir.
    • E) Yapraklardaki büzülme ve köklerdeki uzama uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketleriyken gövdenin ışığa yönelmesi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliğidir.
14. 14.

    Geleceğin kapalı ekosistem araştırma istasyonunda geliştirilen iki bitki hattının çevresel etkilere tepkileri hassas sensörlerle taranmaktadır. Birinci hattın sarılıcı gövdesi, yanına yerleştirilen destek çubuğunun bulunduğu doğrultuya doğru asimetrik hücre büyümesiyle eğilip yönelme sergilemiştir. İkinci hattın yaprakçıkları ise dokunma uyarısının hangi yönden veya açıdan uygulandığına bakılmaksızın hücrelerindeki ani turgor basıncı değişimiyle kapanarak durum değiştirmiştir. Bu gözlemlere dayanan bir araştırmacının bitkilerdeki tepki mekanizmalarını bilimsel ölçütlere göre doğru sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

    • A) Birinci bitkinin tepkisi uyaranın geliş yönünden bağımsız bir nasti hareketidir; ikinci bitki ise turgor basıncını yönlendirerek tropizma tepkisi vermiştir.
    • B) Her iki bitki hattı da uyaranın doğrultusuna bağımlı durum değişikliği sergilemiş olup biri pozitif tropizma, diğeri negatif tropizma kategorisinde değerlendirilir.
    • C) Birinci bitki uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) sergilerken, ikinci bitki uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti) gerçekleştirmiştir.
    • D) Birinci bitki turgor basıncı değişimiyle destek çubuğuna karşı kemotropizma gerçekleştirmiş; ikinci bitki ise uyaranın doğrultusunu izleyerek sismotropizma sergilemiştir.
    • E) İkinci bitkinin tepkisi asimetrik hücre uzamasına dayalı bir yönelme tepkisi iken, birinci bitkinin sarılması uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirmedir.
15. 15.

    Yapay bir biyokubbede yetiştirilen iki bitki varyetesinin çevresel etkenlere verdikleri tepkiler sensörlerle izlenmektedir. Birinci varyete (K varyetesi), ortama salınan mineral içerikli buharın verildiği yöne doğru gövdesinde asimetrik büyüme gerçekleştirerek o tarafa bükülmüştür. İkinci varyete (L varyetesi) ise kabin içindeki hava akımının geliş doğrultusu ne olursa olsun yapraklarını turgor basıncındaki ani değişimle hızla kapatıp durumunu değiştirmiştir. Buna göre gözlem verilerini analiz eden bir araştırmacının K ve L varyetelerinin tepki mekanizmalarını bilimsel ölçütlere göre doğru sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

    • A) K varyetesinin tepkisi uyarana bağlı olmayan bir durum değişikliği, L varyetesinin tepkisi ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketidir.
    • B) Her iki varyete de uyaranın geliş yönüne bağlı olarak turgor basıncı değişimine dayalı yönelim hareketi gerçekleştirmiştir.
    • C) K varyetesinin tepkisi uyaranın yönüne bağlı olan bir yönelim (tropizma), L varyetesinin tepkisi ise uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti) hareketidir.
    • D) K varyetesinin tepkisi uyaranın yönünden bağımsız bir nasti hareketi, L varyetesinin tepkisi ise büyüme temelli bir tropizma hareketidir.
    • E) Her iki varyetenin tepkisi de uyaranın yönünden bağımsız olup yalnızca hücre bölünme hızındaki farklılıklara dayalı durum değişiklikleridir.
16. 16.

    Gelecekte kurulan bir biyosfer istasyonunda görev yapan araştırmacılar, yeni keşfedilen bir ekosistemden getirilen iki farklı bitki türünün çevresel etkenlere tepkilerini incelemektedir. Yapılan kontrollü deneylerde birinci türün köklerinin, yapay yer çekimi merkezinin konumuna bağlı olarak daima çekim merkezine doğru uzadığı; ikinci türün yapraklarının ise ortamdaki yapay ışığın geliş yönü değiştirilse bile yalnızca ortamın sıcaklığı belirli bir eşiğe ulaştığında açılarak turgor basıncındaki ani değişimle durum değiştirdiği saptanmıştır. Bu araştırmacıların gözlemledikleri tepki mekanizmalarını bilimsel ölçütlere göre doğru sınıflandırabilmesi için temel alması gereken gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Birinci türün tepkisi turgor basıncıyla gerçekleştiği için nasti, ikinci türün tepkisi asimetrik büyüme sağladığı için tropizmadır.
    • B) Birinci türün hareketi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği, ikinci türün hareketi ise uyarana doğru gerçekleşen bir yönelimdir.
    • C) Her iki türün tepkisi de uyaranın geliş açısına bağlı olarak gerçekleştiğinden tropizma kategorisinde değerlendirilmelidir.
    • D) Her iki bitki de ortam koşullarına uyum sağlarken sadece hücre çeperi esnekliğini değiştirdiğinden nasti hareketi sergilemektedir.
    • E) Birinci türün köklerindeki hareket uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma), ikinci türün yapraklarındaki hareket ise uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliğidir (nasti).
17. 17.

    Biyoloji laboratuvarında çalışan bir araştırmacı, aşırı kuraklığa maruz bırakılan saksı bitkilerinde absisik asit birikimiyle stomaların kapanıp sürgün uzamasının baskılandığını; etilen gazı uygulanan sert ham meyvelerde ise hücre çeperlerinin gevşeyip nişastanın hidroliziyle olgunlaşma sürecinin tamamlandığını tespit eder. Araştırmacı bu iki hormonu, bir enerji santralinde kaynak tükenmesi riskine karşı türbin devrini sıfırlayarak sistemi korumaya alan "acil bekleme modu" ile üretim döngüsü biten ünitelerde koruyucu vanaları gevşetip enerjiyi şebekeye aktaran "nihai tahliye şalteri" analojisiyle modeller. Araştırmacının kurduğu bu analojik model ve deney gözlemleri dikkate alındığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitkisel yaşamdaki işlevsel benzerliği hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da bitki meristem dokularında primer büyüme için gerekli olan mitoz bölünme hızını doğrudan artırır.
    • B) Her iki hormon da yapraklarda klorofil biyosentezini uyararak fotosentez kapasitesini maksimum düzeye ulaştırır.
    • C) Her iki hormon da tohumun su alıp şişmesini sağlayarak embriyonun çimlenme sürecini metabolik olarak tetikler.
    • D) Her iki hormon da kök emici tüylerinden alınan minerallerin tepe tomurcuğuna taşınımını hızlandıracak şekilde ksilem çapını genişletir.
    • E) Her iki hormon da sürekli vejetatif büyümeyi teşvik etmek yerine, hücresel enerjiyi büyümeyi duraklatma veya tamamlanma süreçlerine yönlendirerek bitkinin hayatta kalmasına ve neslin devamına katkı sağlar.
18. 18.

    Laboratuvarda bir araştırmacı, aşırı soğuk ve kuraklık stresi uygulanan saksı bitkilerinde absisik asit etkisiyle sürgün uzamasının durdurulup uyku (dormansi) evresine geçildiğini; kapalı fanusta etilen gazı verilen ham meyvelerde ise vejetatif büyümenin yerini dokuların yumuşaması ve tohumu çevreleyen etli kısmın olgunlaşmasına bıraktığını kaydeder. Araştırmacı bu hücresel stratejileri, otonom bir derin deniz keşif sondasının işleyişine benzeterek absisik asidi 'yıkıcı su altı basıncında motorları durdurup enerji rezervlerini iç yaşam kabinine kilitleyen acil savunma modu', etileni ise 'görev süresi dolan sondanın dış kapağını kontrollü gevşeterek toplanan verileri çevreye saçılacak şekilde serbest bırakan sefer tamamlama protokolü' ile modeller. Araştırmacının kurduğu bu analojik model ve deney bulguları dikkate alındığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki yaşamındaki ortak işlevsel stratejisine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da hücre bölünmesini ve boyuna uzamayı uyararak bitkisel dokulardaki vejetatif biyokütleyi artırmaya odaklanır.
    • B) Her iki hormon da kontrolsüz vejetatif büyümeyi sınırlandırarak kaynakları stres koşullarında hayatta kalmaya ya da üreme döngüsünün tamamlanmasına yönlendirir.
    • C) Absisik asit dokularda besin hidrolizini başlatıp solunumu hızlandırırken, etilen klorofil miktarını artırarak fotosentezi sürdürülebilir kılar.
    • D) Her iki hormon da yalnızca kök uçlarında sentezlenip iletim demetleriyle taşınarak yaprak ve tohum gibi organlarda büyüme hamlesi başlatır.
    • E) Etilen hücre çeperlerini sertleştirip doku direncini pekiştirirken, absisik asit stomaların sürekli açık kalmasını sağlayarak terlemeyi artırır.
19. 19.

    Biyoloji dersinde kurulan deney düzeneklerinde, susuz bırakılan saksı bitkilerinde absisik asit artışıyla stomaların kapandığı ve sürgün uzamasının durduğu; kapalı cam fanusta etilen gazına maruz bırakılan sert yeşil meyvelerde ise hücre çeperlerinin yumuşayıp nişastanın glikoza dönüştüğü gözlemlenir. Öğrenciler, her iki hormonun da kontrolsüz vejetatif büyümeyi sürdürmek yerine dokularda duraklama veya olgunlaşma süreçlerini başlattığını tespit eder. Bu deneysel bulgulardan yola çıkıldığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki yaşam döngüsündeki ortak işlevsel rolünü modelleyen aşağıdaki analojilerden hangisi biyolojik gerçeklikle örtüşür?

    • A) Her iki hormon da mevcut enerjiyi yeni dal ve yaprak üretimine harcamak yerine, olumsuz koşullarda sistemi korumaya alan veya olgunlaşan yapıyı gevşetip tohumu serbest bırakan emniyet vanaları gibi çalışarak soyun devamlılığını güvenceye alır.
    • B) Her iki hormon da bitkiyi sürekli genç tutmak amacıyla hücre bölünmesini tetikleyen ve fotosentez kapasitesini azamiye çıkaran birer biyolojik turbo motor gibi çalışarak biyokütle artışını hızlandırır.
    • C) Her iki hormon da tohumun çimlenme yeteneğini tamamen yok edip bitkinin üreme döngüsüne girmesini engelleyen kalıcı kilit mekanizmaları gibi çalışarak döngüyü sonlandırır.
    • D) Her iki hormon da hücre çeperlerini aşırı kalınlaştırıp dokuları sertleştirerek bitkiyi fiziksel darbelerden koruyan koruyucu zırh harçları gibi çalışarak esnekliği sıfırlar.
    • E) Her iki hormon da terlemeyi ve iletim demetlerindeki su akışını en üst düzeye çıkararak köklerden yapraklara kesintisiz kaynak pompalayan hidrolik güç üniteleri gibi çalışır.
20. 20.

    Bir besteci, doğadaki döngüleri notalara aktardığı senfonik eserinde bitkisel hormonların işleyişinden esinlenir. Besteci; kontrollü laboratuvar ortamında kuraklık stresi altındaki bitkilerde absisik asidin stomaları kapatıp uzamayı durdurarak suyu korumasını eserdeki temponun tamamen askıya alındığı “koruyucu susku” ölçülerine, etilen gazı uygulanan meyvelerin hücre çeperlerini eritip tohumu serbest bırakacak olgunluğa erişmesini ise bölümü nihayete erdiren “kapanış akoruna” benzetir. Bu deney gözlemleri ve bestecinin analojik yaklaşımı dikkate alındığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki yaşam döngüsündeki işlevsel benzerliğine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da bitki dokularında primer ve sekonder hücre bölünmelerini doğrudan tetikleyerek yeni organogenez süreçlerini başlatır.
    • B) Her iki hormon da vejetatif büyümeyi teşvik etmek yerine, metabolik etkinlikleri kısıtlayarak veya dokusal dönüşümleri tamamlayarak bitkinin uyumunu ve nesil devamlılığını güvenceye alır.
    • C) Her iki hormon da fotosentez hızını ve klorofil sentezini artırarak dokularda organik besin depolanmasını en üst düzeye çıkarır.
    • D) Her iki hormon da çevresel faktörlerden bağımsız olarak tohumun çimlenme evresinde embriyo gelişimini hızlandırmak üzere eş zamanlı salgılanır.
    • E) Her iki hormon da su ve mineral iletimini hızlandırmak amacıyla iletim demetlerindeki çeper kalınlaşmasını kesintisiz olarak destekler.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.