Hayvanlarda Tepki Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, refleks yayını oluşturan duyu, ara ve motor nöronların elektriksel aktiviteleri mikroelektrotlarla izlenmiştir. Reseptöre uygulanan tek bir anlık uyarının duyu nöronunda sadece bir impuls oluşturduğu, ancak merkezi sinir sistemindeki ara nöronun bu tekil girdiyi işleyerek motor nörona art arda birden fazla impuls ilettiği ve efektör kasta hedeflenen tepkinin bu sayede gerçekleştiği saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına göre sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Duyu nöronları, reseptörden aldığı uyarıyı merkezi sinir sistemine aktarmadan önce değerlendirerek efektör organın tepki düzeyini tek başına belirler.
   • B) Motor nöronlar, efektör organa taşınacak yanıtın frekansını ve niteliğini belirlemek amacıyla ara nöronlardan bağımsız bir değerlendirme merkezi gibi çalışır.
   • C) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar, duyu nöronlarından gelen girdiyi pasif bir aracı gibi aktarmak yerine işleyip motor nörona giden sinyal örüntüsünü düzenleyebilir.
   • D) Efektör organda amaca uygun bir tepki oluşabilmesi için reseptörden gelen bilginin ara nöronlara uğramadan doğrudan motor nöronlara aktarılması zorunludur.
   • E) İmpulsların değerlendirilmesi sürecinde merkezi sinir sisteminde bulunan ara nöronlar, yalnızca duyu nöronlarının ürettiği impuls sayısını azaltarak tepkiyi sınırlandırır.
2. 2.

   Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, refleks yayını oluşturan duyu, ara ve motor nöronların işleyişi incelenmiştir. Araştırmacılar; farklı duyu reseptörlerinden kaynaklanan impulsların nöronlar boyunca temelde benzer elektrokimyasal değişimlerle iletildiğini, buna karşın canlının uyarıya özgü doğru bir tepki verebilmesinin, bilginin merkezi sinir sistemindeki özelleşmiş ara nöronlarca işlenerek ilgili motor nöronlara yönlendirilmesi sayesinde gerçekleştiğini saptamıştır. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Reseptörlerin uyardığı duyu nöronları, uyarıyı değerlendirip yanıtı doğrudan efektör organa ileterek tepkiyi tek başına oluşturur.
   • B) Sinir sistemini oluşturan nöron tipleri arasındaki elektriksel iletim biçimlerinin farklı olması, her nöronun bağımsız bir yanıt üretmesini sağlar.
   • C) Ara nöronlar, merkezi sinir sisteminde üretilen yanıtı doğrudan efektör organa taşıyarak motor nöronların görevini üstlenir.
   • D) Çevresel uyarının niteliği ve oluşacak tepki, merkezi sinir sistemi devreye girmeden yalnızca duyu nöronundaki impuls iletim hızıyla belirlenir.
   • E) Sinir sisteminde impuls iletim mekanizması benzer olsa da tepkinin özgüllüğü, bilginin merkezi sinir sistemindeki ara nöronlarca değerlendirilip uygun motor yollara aktarılmasıyla sağlanır.
3. 3.

   Bir nörofizyoloji araştırmasında, deriye uygulanan zararsız ve sürekli temasların sinirsel iletim basamakları incelenmiştir. Araştırmacılar, reseptörlerin uyarılmasıyla duyu nöronunda oluşan impulsların merkezi sinir sistemine ulaştığını, ancak buradaki ara nöronların bu bilgiyi işleyerek motor nörona geçişini engellediğini ve kasta bir tepki oluşmadığını belirlemiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Çevresel uyarılara karşı efektör organda bir tepkinin oluşabilmesi, ara nöronların merkezi sinir sisteminde tamamen devre dışı kalmasını gerektirir.
   • B) Duyu nöronunda impuls oluşarak merkezi sinir sistemine iletilmesi, efektör organ üzerinde mutlaka gözlenebilir bir tepki oluşmasını zorunlu kılar.
   • C) Motor nöronlar çevreden gelen uyarıları doğrudan algılayarak ara nöronların değerlendirmesine gerek kalmadan efektör organa iletmekle görevlidir.
   • D) Duyu nöronlarının çevresel uyarıyı merkezi sinir sistemine taşıması, ancak ara nöronların motor nöronlara önceden sinyal göndermesiyle gerçekleşir.
   • E) Duyu nöronları çevreden gelen bilgiyi merkezi birime taşırken efektör organın tepki vermesi, ara nöronların bu bilgiyi değerlendirip yönlendirmesine bağlıdır.
4. 4.

   Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, derideki mekanik reseptörlere uygulanan farklı şiddetteki uyarıların sinir yollarındaki iletimi incelenmiştir. Araştırma sonuçları, uyarı şiddeti arttığında duyu nöronundaki impuls iletim hızının değişmediğini, ancak birim zamanda merkezi sinir sistemine aktarılan impuls sayısının arttığını göstermiştir. Merkezi sinir sisteminde yer alan ara nöronların bu veriyi işleyip motor nöronları etkinleştirmesiyle, efektör kasta uyarının şiddetiyle orantılı güçte bir kasılma gerçekleştiği kaydedilmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Çevresel uyarının şiddetindeki artış, duyu nöronunun aksonu boyunca impulsun yayılma hızını artırarak bilginin merkezi sinir sistemine daha çabuk ulaşmasını sağlar.
   • B) Merkezi sinir sistemi, duyu nöronlarından gelen impuls sıklığını değerlendirerek efektör organda oluşacak tepkinin derecesini motor nöronlar üzerinden belirler.
   • C) Efektör organda oluşan tepkinin şiddeti, motor nöronların ara nöronları devre dışı bırakıp doğrudan duyu nöronundan uyarı alması sonucunda ayarlanır.
   • D) Duyu nöronlarında birim zamanda taşınan impuls sayısı artsa bile, ara nöronların değerlendirme yetisi değişmediğinden efektör organda her zaman sabit bir tepki oluşur.
   • E) Çevreden gelen uyarının şiddetinin algılanması ve tepkinin gücünün planlanması, merkezi sinir sistemine ulaşmadan önce duyu nöronunun hücre gövdesinde tamamlanır.
5. 5.

   Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, deriye uygulanan eş zamanlı hafif mekanik basınç ve ani sıcaklık artışının oluşturduğu tepki mekanizması incelenmiştir. Araştırmacılar, farklı reseptörlerden çıkan duyu nöronlarının impulsları merkezi sinir sistemine taşıdığını; buradaki ara nöronların bu iki farklı kaynaktan gelen verileri birlikte işleyip tek bir motor nörona yönlendirdiğini ve böylece kolun kontrollü bir şekilde geri çekildiğini saptamıştır. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Duyu nöronları, çevreden aldıkları farklı uyarıları merkezi sinir sistemine uğratmadan doğrudan efektör organlara ileterek tepki oluşturur.
   • B) Motor nöronlar, reseptörlerden gelen elektriksel uyarıları değerlendirip ara nöronların uyarılmasını sağlayan hücrelerdir.
   • C) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar, farklı duyu nöronlarından gelen girdileri bütünleştirip motor nöron üzerinden amaca uygun tek bir tepkinin doğmasını sağlar.
   • D) Duyu nöronları gelen uyarıları yorumlayıp karar verirken ara nöronlar sadece uyarıyı reseptörden merkezi birime taşır.
   • E) Efektör organlar, motor nöronların denetimine ihtiyaç duymadan ara nöronlarla doğrudan elektriksel bağlantı kurar.
6. 6.

   Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, bacağın geri çekilmesi sırasında bükücü kas kasılırken zıt çalışan açıcı kasın gevşeme süreci elektrofizyolojik olarak incelenmiştir. Araştırmacılar, deriden uyarıyı getiren duyu nöronunun merkezi sinir sistemine girdiğinde dallanarak iki farklı ara nöronla sinaps yaptığını; bu ara nöronlardan birinin bükücü kasa giden motor nöronu uyardığını, diğerinin ise açıcı kasa giden motor nöronu baskıladığını saptamıştır. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Merkezi sinir sistemine ulaşan bir impuls, efektör organa iletilmek üzere yalnızca tek bir motor nörona aktarılabilir.
   • B) Duyu nöronları, efektör organdaki kasların kasılma veya gevşeme durumunu doğrudan denetleme yeteneğine sahiptir.
   • C) Çevresel uyarılara karşı verilen refleks tepkilerinde ara nöronlar devre dışı kalarak iletim doğrudan motor nöronlarla sağlanır.
   • D) Uyumlu bir vücut tepkisinin oluşabilmesi için merkezi sinir sisteminde yer alan tüm nöronların aynı anda uyarılması gerekir.
   • E) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar, aynı uyarana karşı farklı motor nöronları zıt yönde düzenleyerek koordineli bir yanıt oluşturabilir.
7. 7.

   Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, parmağa uygulanan bir uyarının ardından kolda tepki oluşana kadar geçen toplam süre ve sinirsel iletim basamakları incelenmiştir. Araştırmacılar; uyarının duyu ve motor nöronların uzun aksonları boyunca iletiminin oldukça hızlı gerçekleştiğini, buna karşın iletim yolunun santimetre cinsinden en kısa olduğu merkezi sinir sisteminde belirgin bir zaman gecikmesi yaşandığını belirlemiştir. Bu araştırma bulguları ve sinir sisteminin yapısı dikkate alındığında, sinir sistemini oluşturan parçalar ve işleyişleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Duyu nöronları, reseptörlerden aldıkları uyarıları merkezi sinir sistemine uğratmadan doğrudan efektör organa iletir.
   • B) Ara nöronlar, dış çevreden gelen uyarıları doğrudan algılayıp motor nöronlara ihtiyaç duymadan tepkiyi oluşturur.
   • C) Motor nöronlar, efektör organda oluşan tepkiyi değerlendirilmek üzere merkezi sinir sistemine taşıyan yapılardır.
   • D) Çevresel sinir sistemini oluşturan duyu ve motor nöronlar, merkezi sinir sistemindeki sinapslardan daha yavaş iletim yapar.
   • E) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronların bilgiyi işleme ve sinapslardan aktarma süreçleri, toplam tepki süresinde belirleyici bir paya sahiptir.
8. 8.

   Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, çevresel uyarılara karşı verilen tepkilerde görev alan sinirsel yapılar incelenmiştir. Araştırma bulguları; reseptörlerden alınan uyarının çevresel sinir sistemi aracılığıyla merkezi sinir sistemine taşındığını, burada yer alan ara nöronlar tarafından işlenerek yanıt oluşturulduğunu ve oluşturulan bu yanıtın yine çevresel sinir sistemine bağlı motor nöronlarla efektör organa iletildiğini göstermiştir. Bilim insanları, sinir sisteminin anatomik olarak kesintisiz bir bütünlük göstermesine rağmen, uyarıyı getiren, değerlendiren ve yanıtı götüren kısımların işlevsel olarak özelleşmiş farklı nöron tiplerinden meydana geldiğini saptamıştır. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısal parçaları ve aralarındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) İnsan sinir sistemi anatomik açıdan merkezi ve çevresel kısımlarıyla bir bütünlük gösterirken; uyarıların iletilmesi, değerlendirilmesi ve tepkiye dönüştürülmesi duyu, ara ve motor nöronların işlevsel koordinasyonuyla gerçekleşir.
   • B) Çevresel sinir sisteminde yer alan duyu nöronları, reseptörlerden aldıkları uyarıları merkezi sinir sistemine uğratmadan doğrudan hedef kaslara aktararak tepki sürecini tamamlar.
   • C) Merkezi sinir sisteminde bulunan ara nöronlar, hem çevresel uyarıların ilk algılanmasını sağlar hem de motor nöronlara ihtiyaç duymadan efektör organı doğrudan uyarır.
   • D) Motor nöronlar, çevresel reseptörlerden gelen duyusal verileri doğrudan yorumlayarak merkezi sinir sistemine iletilmesine gerek kalmadan tepki oluşturur.
   • E) Sinir sisteminin merkezi ve çevresel bölümleri birbirinden tamamen yalıtılmış olup bu yapılar arasında herhangi bir sinaptik bağlantı veya impuls aktarımı gerçekleşmez.
9. 9.

   Sağlıklı bir bireyde diz kapağı tendonuna vurulmasıyla bacağın aniden öne fırlaması ve ağızdaki lokmanın yutağa temas etmesiyle otomatik olarak yutulması süreçleri incelenmiştir. Bu iki farklı refleks olayının sinir sistemindeki işleyişi dikkate alındığında aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

   • A) Diz kapağı refleksi orta beyin tarafından denetlenirken, yutkunma hareketinin kontrolü doğrudan omurilikte gerçekleşir.
   • B) Diz kapağı refleksinde impulslar omurilikte işlenerek ilgili kasa iletilirken, yutkunma refleksinin istemsiz yönetimi omurilik soğanı tarafından sağlanır.
   • C) Her iki refleks tepkisinin kaslarda açığa çıkabilmesi için impulsların öncelikle beyin kabuğunda değerlendirilmesi gerekir.
   • D) Yutkunma refleksi yalnızca duyu ve motor nöron içeren iki nöronlu basit bir yayken, diz kapağı refleksinde mutlaka karmaşık bir ara nöron ağı görev yapar.
   • E) Diz kapağı refleksini başlatan reseptörler iç organ yüzeylerinde, yutkunma refleksini başlatan reseptörler ise yalnızca iskelet kaslarında konumlanmıştır.
10. 10.

    Bir klinik nöroloji dergisinde yayımlanan vaka analizinde, parmağına sıcak bir nesne temas eden iki farklı bireyin sinirsel yanıtları incelenmiştir. Birinci bireyin sıcaklık hissini algılayamadığı ve elini çekemediği, ancak kolundaki motor nöronlar dışarıdan elektriksel olarak uyarıldığında ilgili kasların kasılabildiği saptanmıştır. İkinci bireyin ise sıcaklığı hissettiği ve acıyı ifade edebildiği, ancak elini geri çekme tepkisini gerçekleştiremediği belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Çevresel uyarıların efektör organa iletilmesinde ara nöronlar doğrudan görev alırken duyu nöronları sadece tepki şiddetini belirler.
    • B) Duyu nöronlarında iletim gerçekleşmese dahi merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar sıcaklık uyarısını kendiliğinden algılayıp değerlendirebilir.
    • C) Efektör organın tepki verebilmesi motor nöronların işlevine bağlıyken, merkezi sinir sisteminde hissin oluşması duyu nöronlarının bilgiyi iletmesini gerektirir.
    • D) Motor nöronların hasar görmesi durumunda reseptörlerden gelen bilgilerin merkezi sinir sistemine ulaşması ve yorumlanması engellenir.
    • E) Duyu nöronlarının işlevini yitirmesi durumunda motor nöronlar uyarıyı doğrudan reseptörden alarak kasta kasılma oluşturur.
11. 11.

    Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, parmağa uygulanan ani bir iğne batması uyarısının ardından kolda gözlenen geri çekme refleksi ve eş zamanlı acı hissi elektrofizyolojik olarak incelenmiştir. Araştırmacılar, derideki reseptörlerin ürettiği elektriksel impulsların omuriliğe ulaştıktan sonra, buradaki nöron ağları tarafından hem kol kaslarını uyaracak yollara hem de bilginin anlamlandırılacağı üst merkezlere eş zamanlı olarak yönlendirildiğini tespit etmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısal parçaları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Duyu nöronları, reseptörlerden aldıkları uyarıları kendi bünyelerinde değerlendirerek efektör organlara hangi tepkinin verileceğini belirler.
    • B) Motor nöronlar, çizgili kaslardan aldıkları mekanik geri bildirimleri doğrudan merkezi sinir sistemindeki ara nöronlara iletir.
    • C) Çevresel uyarılara karşı vücutta tepki oluşabilmesi için duyu nöronlarının doğrudan motor nöronlarla bağlantı kurması zorunludur.
    • D) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar, duyu nöronlarından gelen bilgileri işleyip farklı iletim yollarına aktararak tepkilerin koordinasyonunu sağlar.
    • E) Efektör organlar, duyu nöronlarından gelen uyarıları merkezi sinir sistemine göndermeden kendi iç dinamikleriyle değerlendirip tepki üretir.
12. 12.

    Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan çalışmada, refleks hareketlerinin gerçekleşmesi sürecinde nöronların hücresel konumları ve işlevsel ilişkileri elektrofizyolojik yöntemlerle incelenmiştir. Elde edilen bulgular; çevreden gelen uyarıları alan nöronların akson uçlarının merkezi sinir sistemine girdiğini, uyarıyı değerlendiren nöronların tamamen merkezi sinir sistemi içinde yer aldığını, tepkiyi oluşturan nöronların ise hücre gövdesi merkezi sinir sisteminde olup aksonlarının efektör organa uzandığını göstermiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısal parçaları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Çevresel uyarıların değerlendirilmesi ve anlamlandırılması doğrudan duyu nöronlarının hücre gövdesinde tamamlanır.
    • B) Merkezi sinir sistemi; duyu nöronlarıyla gelen çevresel girdileri ara nöronlar aracılığıyla işleyip motor nöronlar üzerinden efektör organlara ileterek fonksiyonel bütünlük sağlar.
    • C) Motor nöronlar, çevresel uyarıları reseptörler aracılığıyla doğrudan algılayıp merkezi sinir sistemine ihtiyaç duymadan tepki oluşturur.
    • D) Ara nöronlar merkezi sinir sisteminin dışında konumlanarak uyarının en kısa yoldan ve doğrudan efektör organa ulaşmasını sağlar.
    • E) Çevreden gelen uyarıların merkezi bir değerlendirmeye uğramaksızın kaslara iletilmesi sürecinde sadece duyu ve motor nöronlar görev yapar.
13. 13.

    Bir nörobiyoloji araştırmasında, çizgili kasta tepki oluşturan bir refleks yolunda nöronlar arasındaki sinaptik iletim incelenmiştir. Araştırmacılar, geliştirdikleri kimyasal bir inhibitörü yalnızca duyu nöronu ile merkezi sinir sistemindeki ara nöron arasındaki sinaps bölgesine uyguladıklarında, reseptör uyarılmasına rağmen kasta kasılma olmadığını saptamıştır. Buna karşın aynı inhibitör ortamdayken ara nöron elektriksel olarak doğrudan uyarıldığında, motor nöronun aktifleştiği ve efektör kasta kasılmanın gerçekleştiği gözlenmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısal parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Efektör organdaki kasılmanın gerçekleşmesi, duyu nöronlarının motor nöronları doğrudan uyarmasına ve ara nöronların süreçten tamamen dışlanmasına bağlıdır.
    • B) Efektör organın uyarılabilmesi için çevresel bilginin merkezi sinir sistemindeki ara nörona ulaşması şarttır ancak ara nöronun doğrudan uyarılması da motor nöron üzerinden tepki oluşturmaya yeterlidir.
    • C) Duyu nöronu ile ara nöron arasındaki ileti kesildiğinde, çevresel reseptörlerden gelen uyarılar motor nöronlar tarafından algılanarak merkezi birime taşınır.
    • D) Ara nöronların uyarılması durumunda motor nöronlar baskılanır ve efektör organda tepki oluşumu ancak duyu nöronunun doğrudan uyarısıyla sağlanır.
    • E) Motor nöronlar, merkezi sinir sistemindeki ara nöronlardan bağımsız çalışarak reseptörlerde oluşan elektriksel değişimleri doğrudan efektör organa aktarır.
14. 14.

    Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, omurgalılardaki refleks yayını oluşturan nöron tipleri arasındaki fonksiyonel ilişki incelenmiştir. Araştırmacılar, duyu nöronu elektriksel olarak uyarıldığında sırasıyla merkezi sinir sistemindeki ara nöronun ve ardından motor nöronun aktifleştiğini; buna karşın doğrudan motor nöron uyarıldığında ara ve duyu nöronlarında hiçbir elektriksel yanıt oluşmadığını tespit etmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sisteminin yapısal parçaları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Duyu nöronları efektör organlardan aldıkları uyarıları doğrudan motor nöronlara aktararak tepki oluşumunu hızlandırır.
    • B) Ara nöronlar, motor nöronlardan gelen geri bildirimleri değerlendirerek duyu nöronlarının eşik değerini ayarlar.
    • C) Sinir sisteminde fonksiyonel parçalar arasındaki sinaptik bilgi akışı, uyarının reseptörden efektöre doğru hiyerarşik ve tek yönlü iletilmesini sağlar.
    • D) Motor nöronlar uyarılmadığı sürece merkezi sinir sisteminde ara nöronların uyarılması ve bilgi işlemesi mümkün değildir.
    • E) Çevresel uyarıların algılanıp yanıtlanabilmesi için duyu nöronlarının tamamen merkezi sinir sisteminin içinde yer alması zorunludur.
15. 15.

    Bir bilimsel makalede, omurgalı bir canlı modelinde uyarılara verilen tepkiler incelenmiş; çevresel bir etkinin ardından sırasıyla X hücresinde elektriksel iletimin başladığı, ardından merkezi sinir sistemindeki Y hücresinde değerlendirme yapıldığı ve son olarak Z hücresiyle kasta tepki oluştuğu kaydedilmiştir. Araştırmacılar, deneyin ikinci aşamasında sadece Y hücresinin işlevini geçici olarak engellediklerinde, X hücresi uyarılmasına rağmen kasta kasılma gözlenmediğini tespit etmiştir. Bu araştırma bulgularına göre sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Motor nöronlar, çevresel uyarıları doğrudan algılayarak merkezi sinir sistemindeki ara nöronlara iletir.
    • B) Duyu nöronunda oluşan impulsun ara nörona aktarılabilmesi için efektör organın kasılması şarttır.
    • C) Ara nöron işlevsiz kaldığında duyu nöronu, doğrudan efektör organı uyararak kasılmayı başlatır.
    • D) Merkezi sinir sistemindeki ara nöronlar, duyu ve motor nöronlar arasında işlevsel bir köprü kurarak bilginin efektöre ulaşmasında zorunlu bir görev üstlenir.
    • E) Çevresel uyarıların merkeze iletilmesini motor nöronlar, merkezi kararın kasa aktarılmasını ise duyu nöronları gerçekleştirir.
16. 16.

    Bir grup öğrenci, iskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklamak için geliştirdikleri sarkomer modelinde üç farklı fizyolojik duruma ait verileri incelemiştir: Durum I'de sarkomer 2,6 µm, H bandı 0,6 µm ve A bandı 1,6 µm; Durum II'de sarkomer 2,3 µm, H bandı 0,3 µm ve A bandı 1,6 µm; Durum III'te ise sarkomer 2,0 µm, H bandı 0,0 µm ve A bandı 1,6 µm olarak ölçülmüştür. Kayan iplikler modeli temel alındığında, öğrencilerin bu verilerden hareketle modelin yapısal bileşenleri hakkında yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kanıtlara dayalı olarak doğrulanabilir?

    • A) A bandı boyunun tüm durumlarda sabit kalması, kasılma sürecinde miyozin ipliklerinin boyunun kısalarak aktinlerin üzerine katlandığını gösterir.
    • B) Durum I'den Durum III'e geçilirken sarkomer boyundaki daralma, aktin ve miyozin filamentleri arasındaki örtüşme alanının kademeli olarak azaldığını kanıtlar.
    • C) H bandının Durum III'te tamamen kapanması, miyozin filamentlerinin Z çizgilerine doğru çekilerek kendi uzunluklarını kaybettiğini gösterir.
    • D) Sarkomer boyu ile H bandı genişliği arasındaki farkın tüm durumlarda sabit kalması, aktin filamentlerinin kendi boyunun değişmediğini kanıtlar.
    • E) Sarkomerin daralması sırasında I bandı genişliğinin her evrede A bandından daha büyük kalması, gerilimin yalnızca serbest aktinlerce sağlandığını doğrular.
17. 17.

    İskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklamak amacıyla dört farklı öğrenci grubunun geliştirdiği modellerde, sarkomer boyunun 0,6 µm kısaldığı bir kasılma simülasyonundaki bant değişimleri şu şekilde kaydedilmiştir: Grup I modelinde A bandı 0,6 µm daralırken I ve H bantları sabit kalmış; Grup II modelinde I ve H bantlarının her biri 0,6 µm daralırken A bandı değişmemiş; Grup III modelinde A, I ve H bantlarının her biri 0,2 µm daralmış; Grup IV modelinde ise I bandı 0,6 µm daralırken H bandı genişlemiştir. Bilimsel olarak kabul gören Kayan İplikler Modeli'ndeki kanıtlar temel alındığında, hangi grubun oluşturduğu modelin geçerli olduğu söylenebilir?

    • A) Yalnız Grup II; çünkü filament boyları sabit kalarak ipliklerin birbiri üzerinde kayması durumunda sarkomerdeki kısalma miktarı, I ve H bantlarındaki daralma miktarına eşit olur.
    • B) Yalnız Grup I; çünkü kasılmayı sağlayan temel etken kalın filamentlerin büzülmesi olduğundan sarkomer boyundaki kısalma doğrudan A bandına yansır.
    • C) Yalnız Grup III; çünkü kasılma sürecinde filamentler kıvrılarak kısaldığından sarkomerdeki toplam daralma A, I ve H bantlarına eşit paylaştırılır.
    • D) Yalnız Grup IV; çünkü aktin filamentleri sarkomer merkezine doğru ilerledikçe kalın filamentleri iterek H bandının genişlemesine yol açar.
    • E) Grup I ve Grup III; çünkü her iki modelde de bantların daralması kas lifinin toplam hacminin kasılma sırasında korunduğunu gösterir.
18. 18.

    Bir grup öğrenci, iskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklamak amacıyla mikroskobik ve makroskobik ölçüm verilerini bir araya getirdikleri bilimsel bir model kurgulamıştır. Bu modelde gevşemiş durumdan kasılmış duruma geçen bir iskelet kası lifinde kas lifi boyunun 10 mm'den 8 mm'ye (%20 kısalma), tek bir sarkomer boyunun 2,5 µm'den 2,0 µm'ye (%20 kısalma) gerilediği; buna karşılık lifin toplam hacmi ile A bandı genişliğinin değişmediği, lif kalınlığının ise arttığı kaydedilmiştir. Öğrencilerin elde ettiği bu kanıtlara dayalı olarak oluşturdukları kasılma modeli hakkında yapacağı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?

    • A) Kas lifi hacminin sabit kalması, kasılma sırasında aktin ve miyozin proteinlerinin kimyasal olarak yıkıma uğrayıp yeniden sentezlendiğini gösterir.
    • B) Sarkomer boyundaki oransal kısalmanın lif boyundaki kısalmayla birebir örtüşmesi, kasılmanın protein boylarının kısalmasıyla değil sarkomerlerin seri hâlde daralmasıyla gerçekleştiğini kanıtlar.
    • C) Kas lifi kalınlığının artması, kasılma anında miyozin filamentlerinin enine genişleyerek A bandının toplam yüzey alanını büyüttüğünü doğrular.
    • D) A bandının değişmemesi, aktin filamentlerinin kasılma sürecinde Z çizgilerinden koparak serbest hâlde sarkomer merkezine doğru göç ettiğini açıklar.
    • E) Sarkomerdeki boyca kısalma, gevşeme durumuna kıyasla kas lifindeki toplam kütlenin belirgin bir oranda azaldığını ortaya koyar.
19. 19.

    İskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklamak için bilimsel bir model tasarlayan bir grup öğrenci, sarkomer uzunluğu ile kasın ürettiği aktif kasılma kuvveti arasındaki ilişkiyi gösteren şu verileri incelemiştir: Sarkomer boyu 3,6 µm olduğunda (aşırı gerilmiş lif), aktin ve miyozin filamentleri arasında örtüşme kalmadığından kasılma kuvveti sıfır olarak ölçülmüştür.Sarkomer boyu 2,2 µm olduğunda (fizyolojik dinlenme boyu), aktin ve miyozin filamentleri en yüksek örtüşme alanına ulaştığından kasılma kuvveti en üst seviyeye çıkmıştır.Sarkomer boyu 1,4 µm'ye indiğinde (aşırı kısalmış lif), karşıt aktin filamentlerinin merkezde birbiri üzerine binmesi sonucu kasılma kuvvetinin belirgin şekilde düştüğü gözlenmiştir.Elde edilen bu kanıtlara dayalı olarak öğrencilerin oluşturacakları sarkomer modelinde savunmaları gereken bilimsel yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İskelet kasında en yüksek kasılma kuvveti, I ve H bantlarının en geniş boyuta ulaştığı evrede ortaya çıkar.
    • B) Kas lifinin aşırı gerilmesi durumunda A bandı genişliği artarak aktin filamentleriyle temas yüzeyini korur.
    • C) Sarkomerin aşırı kısalması sürecinde miyozin filamentleri boyca kırılarak merkezdeki aktin sıkışmasını engeller.
    • D) Aktin ve miyozin filamentlerinin birbiriyle temas etmediği durumlarda da sarkomer kendi boyunu bağımsız olarak kısaltabilir.
    • E) Kasılma mekanizması, aktin ve miyozin filamentlerinin boyu değişmeksizin aralarındaki örtüşme yüzeyinin değişimine dayanır.
20. 20.

    Bir grup öğrenci, iskelet kasının kasılma mekanizmasını incelemek amacıyla M çizgisini referans noktası (0 µm) kabul eden tek boyutlu bir dijital sarkomer simülasyonu tasarlamıştır. Simülasyonda dinlenme hâlindeki sarkomerin sağ yarısında miyozin ucunun +0,8 µm, aktin iç ucunun +0,3 µm ve Z çizgisinin +1,2 µm konumunda olduğu belirlenmiştir. Kasılma simüle edildiğinde Z çizgisinin +1,0 µm konumuna ilerlediği, miyozin ucunun ise konumunu koruduğu kaydedilmiştir. Kayan iplikler modeli temel alındığında, öğrencilerin bu simülasyon çıktısına dayalı olarak yapacağı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?

    • A) Z çizgisi merkeze yaklaştığı için A bandının toplam genişliği 0,4 µm daralarak 1,2 µm değerine inmiştir.
    • B) Sarkomerin kısalması sürecinde aktin filamentinin boyu 0,2 µm kısalarak iç ucu +0,3 µm konumunda sabit kalmıştır.
    • C) Aktin filamentinin kendi boyu (0,9 µm) korunduğu için serbest iç ucu +0,1 µm konumuna ilerlemiş ve H bandı daralmıştır.
    • D) Miyozin ucunun konumu değişmediği için Z çizgisi ile miyozin ucu arasındaki I bandı genişliği sabit kalmıştır.
    • E) Aktin filamentleri merkeze doğru kaydığı için iki aktin ucu arasındaki H bandı genişleyerek 0,8 µm değerine ulaşmıştır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.