Canlılık ve Tepki Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir araştırmacı, besin proteinine karşı aşırı duyarlılık gelişimi sürecinde bağışıklık sisteminin tepkilerini incelemektedir. Bu proteinle ilk kez karşılaşan bireyde proteine özgü IgE antikorlarının üretilerek mast hücrelerinin yüzeyine bağlandığı ancak klinik bir belirti görülmediği saptanmıştır. Aynı birey bir süre sonra bu proteine yeniden maruz kaldığında ise mast hücrelerinden hızla histamin salgılandığı ve dokularda ödem oluştuğu gözlenmiştir. Bu gözlemlere dayanarak alerjik tepkilerin oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) İlk temas bağışıklık hücrelerinin duyarlılaşmasını sağlarken klinik belirtilerin ortaya çıkması için aynı antijenle yeniden karşılaşılması gerekir.
   • B) İlk temas sırasında üretilen antikorlar mast hücrelerini doğrudan parçalayarak antijenin yok edilmesini sağlar.
   • C) Alerjenle her yeni karşılaşmada mast hücreleri yerine fagositoz yapan akyuvarlar doğrudan histamin salgılar.
   • D) Doku hasarı ve ödem gibi tepkiler ilk temasta mast hücrelerinin vücutta henüz bulunmamasından kaynaklanır.
   • E) Alerjik reaksiyonlar yalnızca hücresel bağışıklıkla yürütüldüğünden antikor üretimi tepkinin şiddetini etkilemez.
2. 2.

   Bir biyoloji araştırmasında; mekanik basınca uğrayan küstümotunda yaprakların kapanması, yırtıcı kokusu alan bir kemirgende savunma durumuna geçilmesi ve asidik ortamla karşılaşan bir paramesyumda sil hareketlerinin tersine dönerek canlının uzaklaşması incelenmiştir. Araştırmacılar, bu üç canlı grubunda da uyarının algılandığı nokta ile tepkiyi üreten yapılar arasındaki elektriksel veya kimyasal sinyal iletim basamağı deneysel olarak bloke edildiğinde hedef tepkilerin hiçbirinin ortaya çıkmadığını saptamıştır. Bu araştırma bulgularından yola çıkılarak canlıların tepki mekanizmalarına ilişkin tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Canlıların uyaranlara tepki verme hızı ve süresi, sahip oldukları sinir sisteminin hücre sayısıyla doğru orantılıdır.
   • B) Çevresel değişimlere karşı sergilenen uyumsal yanıtlar, canlılar tarafından yalnızca hücresel düzeyde yer değiştirme hareketleriyle verilir.
   • C) Bir uyarana karşı hedef dokuda tepki oluşabilmesi için kimyasal habercilerin mutlaka özelleşmiş bir dolaşım sıvısı içinde taşınması şarttır.
   • D) Canlılar âleminde karşılaşılan çevresel etkenlere verilen hücresel tepkiler daima aynı moleküler yapılar ve reseptörler aracılığıyla yürütülür.
   • E) Canlıların yapısal organizasyonları ve iletim biçimleri farklı olsa da tepki oluşumu; uyarının algılanması, işlenmesi ve hedef yapıya aktarılması örüntüsüne dayanır.
3. 3.

   Kuraklık stresi altındaki bir mısır bitkisi absisik asit üreterek stomalarını kapatır; avcıyı fark eden bir ceylan epinefrin salgısı ve sinirsel iletimle kas etkinliğini artırarak kaçışa geçer; tek hücreli bir öglena ise ışık uyarısını algılayarak kamçısı yardımıyla ışığa doğru hareket eder. Farklı karmaşıklık düzeylerindeki bu üç canlının sergilediği tepki süreçleri karşılaştırılmaktadır. Bu gözlemlerden yola çıkıldığında, canlıların çevreleriyle etkileşimine ilişkin ulaşılabilecek en kapsamlı genelleme hangisidir?

   • A) Çevresel uyaranların canlılar tarafından algılanması ve tepki oluşturulması sadece özelleşmiş sinir dokuları aracılığıyla gerçekleştirilir.
   • B) Kimyasal haberciler ve hücresel mekanizmalar canlılarda yalnızca fiziksel yer değiştirme hareketini başlatmak amacıyla görev yapar.
   • C) Canlıların iç dengesini koruyan düzenleyici mekanizmalar sadece karmaşık organ sistemlerine sahip çok hücreli canlılara özgüdür.
   • D) Canlılar yapısal karmaşıklıkları farklı olsa da uyaranı algılama, işleme ve buna uygun bir yanıt geliştirme örüntüsünü ortaklaşa sergiler.
   • E) Çevresel stres faktörlerine verilen hücresel yanıtlar tüm canlı türlerinde metabolik faaliyetleri zorunlu olarak durdurma yönünde ilerler.
4. 4.

   Bir biyoloji öğretmeni, bağışıklık sisteminin işleyişini incelemek amacıyla savunma mekanizmalarını 'aracı etmenin niteliği (hücresel temas veya sıvısal çözünmüş molekül)' ve 'hedefe özgüllük durumu (özgül olmayan veya özgül)' ölçütlerine göre sınıflandırmıştır. Bu kapsamda; kompleman sistem proteinlerinin bakteri zarını eritmesi I, doğal katil hücrelerin virüsle enfekte hücreleri patojen ayrımı yapmaksızın parçalaması II, plazma hücrelerinin salgıladığı antikorların antijenleri bağlaması III ve sitotoksik T lenfositlerinin virüslü hücrelerle doğrudan temas kurarak lizise uğratması IV numaralı mekanizma olarak tanımlanmıştır. Bu sınıflandırma ölçütleri ve mekanizmaların nitelikleri dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) I ve III numaralı mekanizmalar sıvısal çözünmüş proteinlerle yürütüldüğünden her ikisi de savunmanın üçüncü hattında ve kazanılmış bağışıklık grubunda sınıflandırılır.
   • B) I ve II numaralı mekanizmalar doğrudan hücresel fagositoz yeteneğine sahip olmalarıyla diğer mekanizmalardan ayrılır.
   • C) III ve IV numaralı mekanizmalar hedefe özgü antijen tanıyan lenfositlerce yürütüldüğünden her ikisi de vücut sıvılarına antikor salgılanmasını zorunlu kılar.
   • D) II ve IV numaralı mekanizmalar hücresel temas yoluyla hedefi yok etme niteliği bakımından benzerlik gösterirken, yalnızca IV numaralı mekanizma hedefe özgüllük ve hücresel bağışıklık kategorisinde yer alır.
   • E) II ve III numaralı mekanizmalar enfeksiyon sonrasında uzun süreli immünolojik hafıza oluşturma niteliğine sahip olmalarıyla ortak bir grupta toplanır.
5. 5.

   İnsan vücudunda enfeksiyonlara karşı görev yapan iki farklı bağışıklık mekanizmasına (I ve II) ait özellikler belirlenmiştir. I. mekanizmanın kalıtsal olarak aktarılan reseptörlerle patojenlerin ortak moleküler kalıplarını tanıdığı ve tekrarlayan temaslarda yanıt süresi ile şiddetinin değişmediği saptanmıştır. II. mekanizmanın ise somatik gen düzenlemeleriyle hedefe özgü reseptörler oluşturduğu, ilk karşılaşmada gecikmeli başlarken sonraki karşılaşmalarda çok daha hızlı ve güçlü koruma sergilediği gözlenmiştir. Bu verilere göre bağışıklık mekanizmalarının sınıflandırılması ve işleyiş nitelikleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) I. mekanizma hedefe özgü klonal çoğalma sağladığından, vücutta uzun süreli hücresel bellek oluşumunu tek başına yönetir.
   • B) II. mekanizma doğumdan itibaren aktif olan doğal bağışıklığı temsil ettiğinden, reseptör çeşitliliği nesilden nesile değişmeden kalıtsal olarak aktarılır.
   • C) I. mekanizmanın kendi hücreleri ile yabancı patojenleri ayırt etme yeteneği bulunmadığından, oluşturduğu tepkiler doku hasarı riskini doğrudan artırır.
   • D) II. mekanizma vücudun dış bariyerlerini ve fagositozu kapsadığından, patojenin türüne bakılmaksızın tüm mikroorganizmalara anında aynı standart yanıtı verir.
   • E) I. mekanizma patojene özgü olmayan doğal bağışıklığı, II. mekanizma ise antijenik seçilimle özgüllük ve bellek geliştiren edinsel bağışıklığı ifade eder.
6. 6.

   Bir biyoloji araştırmasında, insan vücuduna giren mikroorganizmalara karşı geliştirilen dört savunma tepkisi (I, II, III ve IV) incelenmiştir. İnceleme sürecinde; I numaralı tepkide epitel salgılarındaki lizozimin mikroorganizma duvarını eriterek girişi engellediği, II numaralı tepkide dokulardaki makrofajların patojen ayrımı yapmaksızın fagositoz yaptığı, III numaralı tepkide vücut sıvılarındaki serbest bakterilerin antikorlar aracılığıyla kümelenip çöktürüldüğü, IV numaralı tepkide ise sitotoksik T lenfositlerinin virüs barındıran hücreleri temas yoluyla doğrudan parçaladığı belirlenmiştir. Bu savunma tepkilerinin nitelikleri ve bağışıklık sistemi içerisindeki sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) I ve II numaralı tepkiler, yalnızca hedefe özgü lenfosit reseptörlerinin uyarılmasıyla devreye giren edinsel bağışıklık grubunda yer alır.
   • B) III ve IV numaralı tepkiler, enfeksiyon anında dakikalar içinde hazır bulunan ve kalıtsal olarak aktarılan özgül olmayan savunma unsurlarıdır.
   • C) II ve III numaralı tepkilerin her ikisi de hücresel bağışıklık kapsamında olup hedef hücrelerle kurulan doğrudan temasla yürütülür.
   • D) I numaralı tepki savunmanın ikinci hattını oluştururken IV numaralı tepki antijen özgüllüğü barındırmayan genel bir doku direncini temsil eder.
   • E) I ve II numaralı tepkiler hafıza oluşturmayan doğal bağışıklık kapsamında değerlendirilirken III humoral, IV ise hücresel bağışıklık olarak etiketlenen özgül yanıt mekanizmalarıdır.
7. 7.

   Sağlıklı bir bireye 0. günde X patojeni ilk kez enjekte edilmiş; 30. günde ise hem X patojeni tekrar hem de daha önce karşılaşmadığı Y patojeni ilk kez aynı anda uygulanmıştır. Yapılan ölçümlerde; 0. günde verilen X patojenine karşı ilk antikorun 7. günde saptanıp 14. günde en yüksek değere (10 birim) ulaştığı, 30. günde verilen X patojenine karşı antikorların 2 gün içinde üretilmeye başlanıp 35. günde 1.000 birime çıktığı, aynı anda verilen Y patojenine karşı antikor üretiminin ise ancak 7 gün sonra başlayıp 10 birim düzeyinde kaldığı belirlenmiştir. Bu verilere dayanarak bağışıklık tepkilerinin sınıflandırılması ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) 0. günde X patojenine karşı gösterilen gecikmeli tepki doğal (özgül olmayan) bağışıklık, 30. gündeki tepki ise kazanılmış bağışıklık olarak sınıflandırılır.
   • B) X patojenine karşı önceden geliştirilen bellek hücreleri, 30. günde Y patojenine karşı da hızlandırıcı etki göstererek antikor üretimini başlatmıştır.
   • C) 30. günde X patojenine karşı hafıza hücrelerinin varlığıyla ikincil tepki verilirken, Y patojenine karşı ilk kez karşılaşmaya özgü birincil tepki oluşturulmuştur.
   • D) 30. günde X patojenine karşı antikorların çok daha hızlı ve yüksek miktarda üretilmesi, bu süreçte pasif bağışıklığın devreye girdiğini gösterir.
   • E) Y patojenine karşı antikor üretiminin X'in ikinci uygulamasına göre daha geç başlaması, bu patojene karşı yalnızca hücresel bağışıklık mekanizmalarının etkin olduğunu kanıtlar.
8. 8.

   Bir biyoloji öğretmeni, bağışıklık sistemini oluşturan yapıları görevsel niteliklerine göre "merkezî (birincil) lenfoid yapılar" ve "çevresel (ikincil) lenfoid yapılar" olarak iki grupta sınıflandırmıştır. Birinci grupta lenfositlerin üretilip antijen tanıma yeteneği kazandığı kırmızı kemik iliği ve timus; ikinci grupta ise olgun lenfositlerin konuşlandığı, kan ve lenf sıvısındaki antijenlerin süzülerek bağışıklık tepkisinin başlatıldığı lenf düğümleri ve dalak yer almıştır. Yapıların bu niteliklerine ve bağışıklık tepkisinin oluşum basamaklarına dayalı olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Merkezî lenfoid yapılarda yabancı antijenlerle ilk kez karşılaşan B lenfositleri, doğrudan plazma hücrelerine farklılaşarak sıvısal savunmayı başlatır.
   • B) Çevresel lenfoid yapıların temel işlevi, pluripotent kök hücrelerden her türlü lenfosit soyunu sıfırdan üreterek dolaşıma vermektir.
   • C) Timus bezinde olgunlaşan lenfositler, patojenle karşılaşmadan önce de antijene özgü bellek hücrelerine dönüşmüş durumdadır.
   • D) Çevresel lenfoid yapılar, olgunlaşmış lenfositlerin yabancı antijenlerle temas edip çoğalmasına ve özgül savunma tepkisinin başlamasına uygun ortam sunar.
   • E) Kırmızı kemik iliğinde üretilen tüm lenfositler, antijen tanıma yeteneğini çevresel lenfoid yapılarda kazanarak işlevsel hale gelir.
9. 9.

   Bir klinik araştırmada, bağışıklık kazanma süreçleri ve vücutta gerçekleşen tepkiler incelenerek dört farklı durum kaydedilmiştir: K durumunda bireye zayıflatılmış patojen verilerek vücudun kendi savunma mekanizmalarını devreye sokması sağlanmış; L durumunda acil koruma amacıyla bireye başka bir canlıda üretilmiş hazır savunma proteinleri enjekte edilmiştir. M durumunda anne sütü yoluyla yavruya koruyucu antikorlar aktarılmış; N durumunda ise birey hastalığı bizzat geçirerek iyileşmiştir. Bu klinik veriler bağışıklığın sınıflandırılması ve kazanılma nitelikleri temelinde analiz edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğru olur?

   • A) K ve L durumları tıp alanındaki dış uygulamaları içerdiğinden doğal bağışıklık grubunda sınıflandırılır.
   • B) K ve N durumları bireyin kendi hafıza hücrelerini ürettiği aktif bağışıklık, L ve M durumları ise hazır antikor aktarımıyla sağlanan pasif bağışıklık grubuna aittir.
   • C) L ve N durumlarında savunma proteinleri doğrudan dışarıdan hazır alındığı için her iki grupta da kalıcı hücresel bellek oluşmaz.
   • D) M durumu yapay aktif bağışıklığa, K durumu ise doğal pasif bağışıklığa örnek oluşturur.
   • E) Dört durumun tamamında vücut yabancı antijenle doğrudan uyarılmış ve buna bağlı lenfosit aktivasyonu gerçekleşmiştir.
10. 10.

    İnsan bağışıklık mekanizmalarını inceleyen bir araştırmacı; soluk borusundaki silli epitel ve mukusun patojenleri tutarak uzaklaştırdığını (W), virüs bulaşmış hücrelerin salgıladığı kimyasal sinyallerin komşu hücreleri uyardığını (X), dokudaki yabancı mikroorganizmaların fagositozla hücre içinde sindirildiğini (Y) ve vücut sıvılarındaki serbest antijenlerin özgül proteinlerce bağlanarak hafıza oluşturulduğunu (Z) saptamıştır. Elde edilen bulgularda W, X ve Y faktörlerinin patojene özgü olmadığı ve bellek oluşturmadığı, Z faktörünün ise hedefe özgü olup uzun süreli bellek sağladığı kaydedilmiştir. Bu veriler bağışıklık sisteminin nitelikleri ve savunma hatları temelinde analiz edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) W faktörü patojenlerin vücuda girişini engelleyerek savunmanın birinci hattını oluştururken X ve Y faktörleri vücuda sızan etkenlere karşı savunmanın ikinci hattında özgül olmayan mekanizmalarla görev yapar.
    • B) X faktörü virüs enfeksiyonlarına bağlı olarak üretildiğinden kazanılmış bağışıklık sınıfına dahil edilir ve ilgili patojene karşı ömür boyu kalıcı hücresel hafıza oluşturur.
    • C) Y faktörü mikroorganizmaları hücre içine alarak parçaladığı için yalnızca savunmanın üçüncü hattında yer alan özgül hücresel bağışıklık grubu altında etiketlenir.
    • D) W ve Z faktörleri vücut yüzeylerinde veya sıvılarında doğrudan etkili olduğundan, her iki faktör de antijene özgü hümoral bağışıklık kategorisinde sınıflandırılır.
    • E) Z faktörünün antijene bağlanması ve hafıza hücresi üretmesi, bu mekanizmanın doğuştan gelen kalıtsal doğal bağışıklık grubuna ait olduğunu kanıtlar.
11. 11.

    Patojen bir bakteriyle enfekte olan bir bireyde; dendritik hücrelerin bakteriye ait yabancı molekülleri saptaması (I), lenf düğümündeki ilgili lenfositlerin kimyasal uyarılarla hızla çoğalarak farklılaşması (II) ve üretilen özgül savunma proteinlerinin bakterileri çöktürerek etkisizleştirmesi (III) olayları gözlenmiştir. Bağışıklık mekanizmasının aşamaları dikkate alındığında, bu olayların bağışıklığın niteliklerine göre sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) I numaralı olay patojenin yabancı olarak ayırt edildiği tanıma basamağını, II numaralı olay lenfositlerin yetkinleştiği aktivasyon basamağını, III numaralı olay ise hedefe yönelik yanıtın verildiği tepki basamağını temsil eder.
    • B) II numaralı olay antijenin bağışıklık hücrelerince ilk kez fark edildiği tanıma basamağı olup I ve III numaralı olaylar birlikte aktivasyon evresini oluşturur.
    • C) III numaralı olay lenfositlerin kimyasal sinyallerle uyarıldığı aktivasyon basamağını, I numaralı olay ise patojenin doğrudan yok edildiği tepki basamağını gösterir.
    • D) I ve II numaralı olaylar patojene karşı doğrudan fiziksel engelin kurulduğu tepki basamağında yer alırken yalnızca III numaralı olay tanıma sürecini kapsar.
    • E) I numaralı olay hücresel farklılaşmanın tamamlandığı aktivasyon basamağı, II numaralı olay tepki basamağı, III numaralı olay ise yabancı etkenin belirlendiği tanıma basamağıdır.
12. 12.

    Bir patojenle karşılaşan insan vücudunda özgül bağışıklık tepkisi antijenin tanınması, lenfositlerin aktivasyonu ve hedefe yönelik tepki oluşturulması aşamalarıyla gerçekleşir. Yapılan bir klinik incelemede, I. yanıtta B lenfositlerinin plazma hücrelerine dönüşerek vücut sıvılarına özgül antikorlar salgıladığı; II. yanıtta ise T lenfositlerinin virüsle enfekte olmuş vücut hücreleriyle doğrudan temas kurup bu hücreleri parçaladığı belirlenmiştir. Bu verilere göre bağışıklık yanıtlarının sınıflandırılması ve etki biçimleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) I. yanıt hücresel bağışıklık, II. yanıt ise sıvısal (hümoral) bağışıklık olarak sınıflandırılır.
    • B) II. yanıt sürecinde patojenler, serbest antikorlar aracılığıyla doğrudan fagositoz edilerek parçalanır.
    • C) I. yanıt yalnızca doğal (özgül olmayan) bağışıklıkta yer alırken II. yanıt kazanılmış bağışıklığa aittir.
    • D) II. yanıt mekanizmasında hafıza hücreleri meydana gelmediğinden bu yolla bağışıklık belleği kurulamaz.
    • E) I. yanıt vücut sıvılarındaki serbest antijenlerin etkisizleştirilmesini sağlarken II. yanıt hücre içine yerleşmiş patojenlerin yayılmasını önlemede etkilidir.
13. 13.

    İnsan vücudunun yabancı antijenlerle karşılaşması sonucu oluşan üç farklı bağışıklık durumu incelenmiştir: K durumunda etkene özgüllük ve hafıza hücresi bulunmazken L durumunda antijene özgü antikor üretimi ve hafıza hücresi oluşumu gerçekleşmiş; M durumunda ise dışarıdan hazır antikor verilmesiyle hızlı bir yanıt alınmış ancak hafıza hücresi oluşmamıştır. Bu verilere dayanarak bağışıklık çeşitlerinin sınıflandırılması ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) K durumu vücudun üçüncü savunma hattındaki hücresel yanıtı, L durumu ise türe özgü kalıtsal doğal bağışıklığı simgeler.
    • B) M durumu hafıza hücresi içermediğinden özgül olmayan (doğal) bağışıklık mekanizmaları arasında sınıflandırılır.
    • C) L durumunda uzun süreli korumanın nedeni hazır serum verilmesi, M durumundaki geçiciliğin nedeni ise aktif fagositozdur.
    • D) K ve M durumlarında vücuda giren tüm mikroorganizma çeşitlerine karşı hiçbir ayrım yapılmaksızın aynı genel biyokimyasal yanıt üretilir.
    • E) L durumu aşılanma veya enfeksiyonla gelişen aktif bağışıklığı, M durumu ise hazır antikor aktarımıyla edinilen pasif bağışıklığı temsil eder.