Hayvanlarda Tepki Yeni Nesile Geçiş PDF İndir
11. Sınıf Biyoloji dersi "Hayvanlarda Tepki" konusu için MEB müfredatına uygun 44 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Soruları PDF olarak indirebilirsin.
Sorular
- 1.
Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, derideki farklı noktalara uygulanan temas uyarılarının harekete dönüşme süreci incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre iki ayrı reseptörden çıkan duyu nöronlarının merkezî sinir sistemine impuls taşıdığı ve bu iki nöronun omurilikte aynı ara nöronla sinaps yaptığı saptanmıştır. Tek bir duyu nöronu uyarıldığında kasta tepki oluşmazken iki duyu nöronu aynı anda uyarıldığında ara nöronun aktifleştiği ve bu ara nöronun uyardığı motor nöron aracılığıyla efektör kasta kasılma sağlandığı belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 2.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, sinir sisteminin işlevsel parçaları arasındaki bağlantıları incelemek amacıyla iki farklı deney düzeneği kurulmuştur. Doğal sinir iletim yolunun korunduğu birinci düzenekte duyu nöronu, omurilikteki ara nöron ve kasa giden motor nöron arasındaki ilişki izlenmiş; hafif şiddetteki önemsiz uyarıların ara nöron tarafından süzülerek motor nörona aktarılmadığı, yalnızca belirli bir düzeyin üzerindeki anlamlı uyarılarda kasta amaca uygun bir kasılma oluşturulduğu saptanmıştır. Ara nöronun devreden çıkarılarak duyu nöronunun doğrudan motor nörona bağlandığı ikinci düzenekte ise eşik altındaki en zayıf çevresel uyarıların bile doğrudan motor nöronu uyararak kasta sürekli ve kontrolsüz tepkilere yol açtığı belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 3.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, derideki bir duyu reseptörünün uyarılmasıyla iki farklı kasta eş zamanlı tepki oluşturan sinirsel bir yolak incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre merkezî sinir sistemine giren tek bir duyu nöronunun iki farklı ara nöronla sinaps yaptığı, bu ara nöronların da ilgili kaslara giden ayrı motor nöronları aktive ettiği saptanmıştır. Ara nöronlardan biri seçici olarak bloke edildiğinde aynı uyarana karşı duyu nöronunun iletimi ve diğer kasın kasılması sürerken bloke edilen ara nörona bağlı kasta tepki oluşmadığı belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 4.
Bir nörofizyoloji araştırmasında, insanda sinirsel iletimde görev alan üç farklı nöron tipi (X, Y ve Z) izole edilerek bağlantı ve uyarılma özellikleri incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; Y nöronunun çevresel bir basınçla doğrudan uyarılarak impuls başlattığı ve aksonunun X nöronu ile sinaps yaptığı, X nöronunun sadece başka bir nörondan sinyal alabildiği ve aksonunun bir kas lifine değil Z nöronuna bağlandığı, Z nöronunun ise X nöronu tarafından uyarılıp akson ucuyla bir çizgili kas lifini aktifleştirdiği saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak X, Y ve Z nöronlarının fonksiyonel çeşitleri ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 5.
Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, parmak ucundaki sıcaklık ve retinadaki ışık reseptörlerinden çıkan duyu nöronlarının aksonlarında üretilen aksiyon potansiyellerinin elektriksel büyüklük ve iletim mekanizması bakımından özdeş olduğu belirlenmiştir. Buna karşın her iki duyu nöronunun merkezî sinir sisteminde sinaps yaptığı ara nöron ağlarının farklı olması sayesinde sıcaklık uyarısında elin çekilmesi, ışık uyarısında ise göz bebeğinin daralması şeklinde uyarana özgü motor tepkiler açığa çıkmıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 6.
Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, deriye uygulanan mekanik uyarının şiddeti kademeli olarak artırıldığında refleks yayında gözlenen hücresel değişimler incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre uyaran şiddetinin artması duyu nöronundaki impuls iletim hızını değiştirmemiş, ancak birim zamanda iletilen impuls sıklığını artırmıştır. Merkezî sinir sisteminde bu durumun daha fazla sayıda ara nöronu aktive ettiği, buna bağlı olarak eşik değeri aşan motor nöron ve kas lifi sayısının artmasıyla tepki şiddetinin güçlendiği belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 7.
Bir nöroteknoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, sinirsel iletim yolağında hasar bulunan bir modelde çevresel uyaranlara karşı tepki oluşturabilmek amacıyla biyoelektronik bir sinir iletim köprüsü test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre duyu reseptörlerinden toplanan sinyaller köprü aracılığıyla omurilikteki ara nöronlara aktarıldığında, efektör kasta uyarının şiddet ve niteliğine uygun, dengeli ve amaca yönelik bir hareket tepkisi açığa çıkmıştır. Buna karşın sinyaller omurilikteki ara nöron ağı atlanarak doğrudan motor nöronlara iletildiğinde ise kasta kasılma gözlenmiş ancak uyarana özgü koordineli ve kontrollü tepki oluşturulamamıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sistemini oluşturan parçalar arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 8.
Bir nörobiyoloji araştırmasında, memeli sinir sisteminde görev alan K, L ve M nöronlarının hücresel kısımlarının merkezî ve çevresel sinir sistemindeki dağılımı floresan işaretleyicilerle incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; K nöronunun hücre gövdesi ve tüm uzantılarının yalnızca merkezî sinir sisteminde yer aldığı, L nöronunun hücre gövdesinin çevresel sinir sistemindeki bir ganglionda bulunup aksonunun merkezî sinir sistemine girdiği, M nöronunun ise hücre gövdesinin merkezî sinir sisteminde olmasına karşın aksonunun çevresel sinir sistemi boyunca ilerleyerek bir kasa bağlandığı saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak K, L ve M nöronlarının yapısal ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 9.
Bir nörofizyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, çevresel bir uyarana karşı vücutta oluşan tepki sürecinde sinirsel yolak boyunca ölçülen iletim süreleri incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre duyu ve motor nöronların aksonları boyunca impuls iletiminin oldukça hızlı ve sabit sürede gerçekleştiği, buna karşın toplam süredeki en belirgin gecikmenin merkezî sinir sistemindeki ara nöronların bulunduğu bölgede ortaya çıktığı saptanmıştır. Ayrıca uyarana verilecek yanıt karmaşıklaştıkça yalnızca ara nöron ağındaki sürenin uzadığı, duyu ve motor hatlardaki iletim sürelerinin ise değişmediği belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki işlevsel ilişkiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 10.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, omurilikteki sinir köklerinin işlevsel rolleri incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre arka kök lifleri hasar gören bir bireyde ilgili bölgeden gelen duyuların algılanamadığı ancak istemli kas hareketlerinin yapılabildiği, ön kök lifleri hasar gören bir bireyde ise duyuların normal algılandığı ancak hedef kasta hiçbir hareketin oluşturulamadığı belirlenmiştir. Araştırmacılar ayrıca omuriliğin merkezinde yer alan ara nöronların bu iki yolak arasındaki bağlantıyı kurduğunu kaydetmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve parçaları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 11.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, parmak ucuna uygulanan tek bir acı uyarısına karşı kolda gerçekleşen çekme tepkisinde görev alan nöronların işleyişi incelenmiştir. Araştırma bulgularında; duyu nöronu tarafından merkezî sinir sistemine taşınan uyarının, buradaki ara nöronlar aracılığıyla kolu büken kaslara bağlı motor nöronları aktive ederken aynı anda zıt çalışan açıcı kaslara bağlı motor nöronları baskıladığı saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 12.
Bir nöroloji dergisinde yayımlanan araştırmada, motor nöron iletimi seçici olarak bloke edilen bir deneğin refleks yayındaki hücresel faaliyetleri incelenmiştir. Araştırma bulgularında, duyu reseptörleri ile merkezî sinir sisteminde yer alan ara nöronların işlevlerini eksiksiz sürdürdüğü, efektör kas dokusunun da uyarılabilirliğini koruduğu kaydedilmiştir. Buna göre derisine uygulanan iğne batması uyarısı sonrasında bu denekte gerçekleşen süreçle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 13.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, çevresel bir uyarana karşı oluşan tepki sürecinde görev alan nöron gruplarının konumları ve işlevsel ilişkileri incelenmiştir. Araştırma bulgularında; çevreden alınan bilgilerin duyu nöronlarıyla merkezî sinir sistemine iletildiği, burada yerleşik ara nöronlarca işlenip değerlendirildiği ve oluşturulan cevabın motor nöronlar aracılığıyla efektör organa aktarıldığı belirlenmiştir. Ayrıca merkezî sinir sisteminden izole edilen motor nöronların çevresel uyaranları tek başına algılayamadığı, duyu nöronlarının ise efektör organları doğrudan harekete geçiremediği saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 14.
Bir biyoloji öğretmeni, hayvanlardaki sinir sistemlerinin yapısal ve işlevsel farklılıklarını açıklamak için üç farklı haberleşme ağı modeli tasarlamıştır: • I. Model: Merkezi bir yönetim birimi bulunmayan, tüm temas noktalarının birbiriyle doğrudan bağlandığı ve bir noktaya gelen bilginin yön fark etmeksizin tüm hatta dalgalar hâlinde dağıldığı açık ağ yapısıdır. • II. Model: Ön uçta iki küçük yönetim düğümü ve bu düğümlerden gövde boyunca paralel uzanarak enine hatlarla birbirine bağlanan basamaklı iletim yapısıdır. • III. Model: Gövdenin sırt hattı boyunca uzanan korumalı tek bir ana veri kablosu ile en uçta yüksek işlem kapasitesine sahip bir ana işlem merkezinden oluşan hiyerarşik yapıdır. Kurulan bu modeller ve canlıların sinir sistemi organizasyonları dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- 15.
Bir biyoloji dersinde öğrenciler, iskelet kasının çalışma mekanizmasını modellemek amacıyla tek bir sarkomerin farklı durumlardaki yapısal ölçüm verilerini incelemiştir. Verilere göre aşırı gerilmiş sarkomerde (3,7 µm) H bandı genişliği A bandına eşitlenmiş (1,6 µm) ve filamentlerin örtüşme bölgesi sıfıra inmiş; tam kasılmış sarkomerde (2,1 µm) ise A bandı yine 1,6 µm kalırken H bandı 0,1 µm'ye daralmış ve örtüşme bölgesi en yüksek değerine ulaşmıştır. Bu verileri kanıta dayalı olarak değerlendiren öğrencilerin geliştirecekleri bilimsel modelle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşması beklenir?
- 16.
Bir grup öğrenci, iskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklayan kayan iplikler modelini değerlendirmek amacıyla aktin filamentlerinin Z çizgisine tutunan uçlarının mavi, merkeze bakan serbest uçlarının ise sarı floresan işaretlendiği bir mikroskopi çalışmasını incelemiştir. İncelemede kasılma sırasında iki Z çizgisi (mavi uçlar) arasındaki mesafenin kısaldığı, karşılıklı serbest sarı uçların birbirine yaklaştığı, ancak aynı filament üzerindeki mavi ve sarı işaretler arasındaki mesafenin sabit kaldığı saptanmıştır. Bu gözlem verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştireceği iskelet kası modeline ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 17.
Bir araştırmacı, bacağın ani bir uyarana karşı gösterdiği savunma hareketinde iskelet, kas ve eklem entegrasyonunu incelemek amacıyla elde ettiği biyomekanik verileri analiz etmiştir. Verilerde; kaslar normal kuvvetle kasıldığı hâlde eklem bağları gevşek olduğunda hareket ekseninin saptığı, kirişler hasarlı olduğunda kuvvet kemiğe iletilemediği için eklem açısının değişmediği, kemik dokunun mineral kaybı nedeniyle sertliğini yitirdiği durumda ise kuvvetin kemiğin esnemesine harcanarak hareketin yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Bu verilerden hareketle iskelet, kas ve eklemlerin harekete dayalı tepkilerdeki işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kanıtlarla doğrudan desteklenir?
- 18.
Bir fizyoloji laboratuvarında kolun dirsekten bükülmesi sürecinde iskelet, kas ve eklemlerin birlikte işleyişini incelemek amacıyla üç farklı bireyden şu veriler elde edilmiştir: • 1. Birey: Bükücü kas kasılırken açıcı kas gevşemiş; eklem sıvısı normal düzeyde olup eklem açısı kesintisiz ve hedeflenen hızda değişmiştir. • 2. Birey: Bükücü kas kasılırken açıcı kas gevşeyememiş ve eklem açısındaki değişim çok dar bir aralıkta kısıtlanmıştır. • 3. Birey: Bükücü ve açıcı kasların çalışması normal seyrederken eklem sıvısı yetersizliği nedeniyle yüzeyler arası sürtünme artmış ve hareket belirgin biçimde yavaşlamıştır. Bu verilere dayalı olarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, iskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışmasının gerekliliğini en doğru şekilde açıklar?
- 19.
Karanlık bir ortamdan parlak ışıklı bir ortama geçen bir bireyde göz bebeklerinin daraldığı, eline iğne batan bir bireyde ise elin hızla geri çekildiği gözlenir. Her iki tepkinin de merkezî sinir sistemi kontrolünde gelişen birer refleks hareketi olduğu bilinmektedir. Buna göre bu iki refleks olayının gerçekleşme süreçleri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
- 20.
Bir nörobiyoloji araştırmasında, bir refleks yayını oluşturan duyu nöronu aksonu, merkezî sinir sistemindeki ara nöron ve efektöre bağlanan motor nöron aksonu ayrı ayrı doğrudan elektriksel olarak uyarılmıştır. Araştırma bulgularında; duyu nöronu uyarıldığında ara ve motor nöronlar üzerinden efektör organda tepki oluştuğu, ara nöron doğrudan uyarıldığında duyu nöronu etkilenmeksizin motor nöron aracılığıyla tepki verildiği, motor nöron doğrudan uyarıldığında ise duyu ve ara nöronlarda hiçbir elektriksel değişim olmaksızın yalnızca efektör organın çalıştığı belirlenmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- 21.
Bir nörobiyoloji araştırmasında, izole edilmiş bir refleks yayı modeli üzerinde iki farklı kimyasal maddenin (X ve Y) sinirsel iletime etkileri test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; sisteme X maddesi uygulandığında reseptör uyarılmasına rağmen merkezî sinir sistemindeki ara nöronlarda hiçbir elektriksel faaliyet kaydedilmemiş, Y maddesi uygulandığında ise ara nöronlarda normal impuls oluşumu gözlenmesine karşın efektör kasta herhangi bir kasılma gerçekleşmemiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak X ve Y maddelerinin sinir sistemi parçaları üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 22.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, çevresel bir uyarana karşı vücutta oluşan tepki sürecinde sinir sisteminin hücresel bileşenleri arasındaki iş birliği incelenmiştir. Bulgular; çevreden alınan uyarının duyu nöronlarıyla merkezî sinir sistemine taşındığını, buradaki ara nöronlar tarafından değerlendirilerek oluşturulan cevabın motor nöronlar aracılığıyla efektör organa iletildiğini ve her nöron grubunun yalnızca kendi görev alanında etkin olduğunu göstermiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 23.
Bir nörofizyoloji araştırmasında, refleks yayını oluşturan duyu, ara ve motor nöron bağlantılarının bulunduğu izole bir doku modelinde impuls aktarımı incelenmiştir. Araştırmacılar, merkezi sinir sistemindeki sinapslarda nörotransmitter salınımını seçici olarak durduran ancak periferik liflerdeki elektriksel iletime ve sinir-kas kavşağına etki etmeyen bir kimyasal bileşik uygulamıştır. Duyu nöronu uyarıldığında duyu aksonunda impuls oluşmasına karşın ara ve motor nöronlarda elektriksel değişim kaydedilmemiş ve kasta tepki oluşmamıştır; buna karşın aynı ortamda motor nöron aksonu elektriksel olarak doğrudan uyarıldığında kasta normal bir kasılma gerçekleşmiştir. Bu araştırma bulgularına dayanarak insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 24.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan araştırmada, parmak ucuna uygulanan basınca karşı koldaki efektör kasın kasılması sürecinde görev alan nöronların elektriksel aktiviteleri incelenmiştir. Araştırma bulgularında; duyu nöronu ile omurilikteki ara nöron arasındaki sinaps kimyasal olarak bloke edildiğinde parmak ucuna basınç uygulansa dahi ara ve motor nöronda impuls oluşmadığı, ancak ara nöron mikroelektrotla doğrudan uyarıldığında motor nöronda impuls iletiminin ve kasta kasılmanın sürdüğü tespit edilmiştir. Buna göre elde edilen araştırma bulgularından hareketle insanda sinir sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- 25.
Bir nöroloji dergisinde yayımlanan klinik araştırmada, bacağında hissizlik yaşayan bir bireyin nörolojik test bulguları değerlendirilmiştir. Yapılan incelemelerde deriye uygulanan iğne batması uyarısının omuriliğe taşınmadığı ve bireyde herhangi bir his oluşmadığı; buna karşın omurilikten çıkan iletici nöronlar elektriksel olarak uyarıldığında ilgili bacak kaslarının kasıldığı ve bireyin istemli olarak bacağını oynatabildiği saptanmıştır. Bu araştırma bulgularına göre incelenen bireyin sinir sistemi yapısıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 26.
Bir nörobiyoloji dergisinde yayımlanan vaka analizinde, eline sıcak bir cisim temas eden bir hastanın sıcaklık hissini tam olarak algıladığı ve beynin kontrolünde elini istemli olarak hareket ettirebildiği, ancak temas anında gerçekleşmesi beklenen omurilik kaynaklı hızlı çekme refleksini gösteremediği kaydedilmiştir. İnsanda sinir sistemi yapısı ve refleks yayının işleyişi dikkate alındığında, araştırmacıların elde ettiği bu bulgulara göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 27.
Bir eklemin bükülme hareketi sırasında zıt (antagonist) çalışan iki iskelet kasının lifleri incelenmiş; bükücü K kasında iki Z çizgisi birbirine yaklaşırken I ve H bantlarının daraldığı, lif kalınlığının arttığı; açıcı L kasında ise iki Z çizgisinin birbirinden uzaklaşırken I ve H bantlarının genişlediği, lif kalınlığının azaldığı saptanmıştır. Süreç boyunca her iki kasta da toplam lif hacmi ile A bandı genişliğinin değişmediği kaydedilmiştir. Elde edilen bu verilere dayalı olarak iskelet kaslarının çalışma mekanizmasını açıklayan bir model oluşturan öğrencilerin yapacağı doğru değerlendirme hangisidir?
- 28.
Bir öğrenci grubu, iskelet kasının kasılma mekanizmasını modellemek amacıyla tek bir sarkomerin dinlenme, kısmi kasılma ve tam kasılma evrelerindeki boyutsal ölçümlerini kaydetmiştir. Dinlenme evresinde Z çizgisinin sarkomer merkezine uzaklığı 1,30 µm ve aktin serbest ucunun merkeze uzaklığı 0,30 µm iken tam kasılma evresinde bu değerler sırasıyla 1,00 µm ve 0,00 µm olarak ölçülmüş, her iki evrede de aktin filamentinin boyu 1,00 µm değerinde sabit kalmıştır. Elde edilen bu ölçüm verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştireceği iskelet kası kasılma modeline ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- 29.
Bir iskelet kasının kasılma sürecini modelleyen öğrenciler; sarkomer boyu 2,6 µm iken aktin filamentlerinin boyunun 1,0 µm, miyozin filamentlerinin boyunun ise 1,6 µm olduğunu kaydetmiştir. Kasılma sonrasında sarkomer boyu 2,1 µm'ye indiğinde aktin ve miyozin filamentlerinin kendi uzunluklarının değişmediği, ancak Z çizgisine bağlı aktinlerin sarkomerin ortasına doğru birbirine 0,5 µm daha yaklaştığı saptanmıştır. Elde edilen bu verilere dayalı olarak öğrencilerin geliştireceği iskelet kası modeline ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 30.
Bir biyoloji dersinde öğrenciler, iskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklayan nicel bir model geliştirmek amacıyla sarkomerdeki boyutsal değişimleri incelemiştir. Yapılan ölçümlerde kasılma sürecinde A bandının genişliğinin tamamen sabit kaldığı, sarkomer boyundaki toplam kısalma miktarının ise her evrede I bandındaki daralma miktarına birebir eşit olduğu saptanmıştır. Elde edilen bu ölçüm verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştireceği iskelet kası modeline ilişkin yapacağı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 31.
Bir iskelet kası lifinde gevşemiş durumdan kasılmış duruma geçiş sırasında sarkomer bileşenlerinde gerçekleşen boyutsal değişimler ölçülerek şu veriler kaydedilmiştir: Gevşemiş durumda; sarkomer boyu 2,7 µm, A bandı 1,6 µm, I bandı 1,1 µm ve H bandı 0,6 µm'dir.Kasılmış durumda; sarkomer boyu 2,2 µm, A bandı 1,6 µm, I bandı 0,6 µm ve H bandı 0,1 µm'dir.Elde edilen bu ölçüm verilerine dayalı olarak iskelet kasının çalışma mekanizmasını değerlendiren bir öğrencinin geliştireceği bilimsel modelde yer alması gereken doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- 32.
Bir iskelet kası lifinde gevşemiş durumdan aşırı kasılmış duruma geçiş sürecini inceleyen öğrenciler; aktin filamentlerinin boyu ile A bandı genişliğinin sabit kaldığını, iki Z çizgisi arasındaki mesafenin kısaldığını ve zıt yönlü aktin filamentlerinin serbest uçlarının sarkomer merkezinde birbiri üzerine bindiğini kaydetmiştir. Bu ölçüm ve gözlem verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştireceği kasılma mekanizması modeline ilişkin ulaştığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 33.
Bir biyoloji laboratuvarında iskelet kasının çalışma mekanizmasını modelleyen öğrenciler, sarkomerin tam orta ekseninden (H bandı merkezinden) geçen enine kesitlerdeki protein filamentlerini incelemiştir. Kas gevşemiş durumdayken bu kesit düzleminde yalnızca miyozin filamentlerinin yer aldığı, tam kasılma gerçekleştiğinde ise aynı kesitte miyozinlerin yanı sıra aktin filamentlerinin de bulunduğu saptanmıştır. Elde edilen bu gözlem verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştirdiği modelle ilgili ulaştığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 34.
Bir öğrenci grubu, iskelet kasının kasılma mekanizmasını açıklamak amacıyla bir sarkomer modeli tasarlamıştır. Öğrenciler kasılma sürecinde iki Z çizgisi arasındaki mesafenin ve I bandının daraldığını, buna karşılık Z çizgisi ile H bandı sınırı arasındaki mesafenin ise sabit kaldığını kaydetmiştir. Bu ölçüm verilerine göre Z çizgisi ile H bandı sınırı arasındaki mesafenin değişmemesi, geliştirilen modelde aşağıdakilerden hangisi için doğrudan bir kanıt oluşturur?
- 35.
Bir iskelet kası lifinin gevşemiş durumdan tam kasılmış duruma geçişi sırasında sarkomerdeki bölgelerin genişlik değişimleri ölçülmüştür. Elde edilen verilere göre yalnızca aktin filamentlerini içeren bölgenin genişliği 1,0 mikrometreden 0,2 mikrometreye gerilemiş, yalnızca miyozin filamentlerini içeren H bandı 0,8 mikrometreden sıfıra inmiş, aktin ile miyozin filamentlerinin birlikte bulunduğu örtüşme bölgesinin toplam genişliği ise 0,8 mikrometreden 1,6 mikrometreye çıkmıştır. Süreç boyunca A bandının toplam genişliği ise 1,6 mikrometre değerinde sabit kalmıştır. Bu ölçüm verilerine dayalı olarak iskelet kasının çalışma mekanizmasını değerlendiren bir öğrencinin geliştireceği bilimsel modelde yer alması gereken doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- 36.
Bir biyoloji projesinde öğrenciler, A, I ve H bantlarının değişimini temel alan sarkomer modelinin insan vücudundaki farklı kas tipleri için geçerliliğini incelemiştir. Öğrencilerin K, L ve M kas dokularına ait elde ettiği mikroskobik veriler şöyledir: K dokusunda mekik biçimli hücreler yer almakta olup düzenli enine bantlaşma ve sarkomer dizilimi görülmez; L dokusunda çok çekirdekli lifler boyunca belirgin A, I bantları ve ardışık sarkomerler bulunur; M dokusunda ise dallanmış lifler üzerinde ara diskler ve düzenli enine bantlaşma gözlenir. Bu gözlem verilerine dayalı olarak öğrencilerin geliştirdiği sarkomer modeliyle ilgili yapacağı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 37.
Bir biyoloji dersinde öğrenciler, iskelet kasının gevşemiş hâlden tam kasılmış hâle geçiş sürecini açıklamak amacıyla üç farklı çalışma modeli tasarlamıştır. Modellerin kasılma sürecine ilişkin temel kabulleri şöyledir: I. Model: Miyozin filamentleri kısalır; buna bağlı olarak A bandı daralırken aktin filamentlerinin boyu ve I bandı değişmez.II. Model: Aktin ve miyozin filamentleri boyca sabit kalır; aktinler miyozinlerin üzerinde kayarak iki Z çizgisini birbirine yaklaştırır, bu sırada H ve I bantları daralırken A bandının boyu korunur.III. Model: Z çizgileri sabit kalır; aktin ve miyozin filamentleri kendi eksenleri etrafında bükülerek sadece H bandının daralmasını sağlar.Öğrencilerin modellerini bilimsel kanıtlarla karşılaştırarak değerlendirmeleri sonucunda ulaştıkları aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- 38.
İskelet kasının mekanik modelini çalışan bir öğrenci grubu, kas lifinin gevşemiş durumdan kasılmış duruma geçişi sırasında sarkomerdeki yapısal bant oranlarını incelemiştir. Yapılan ölçümlerde A bandının sarkomer boyuna oranının arttığı, buna karşılık I bandının sarkomer boyuna oranının ise azaldığı saptanmıştır. Bu kanıtlara dayalı olarak iskelet kasının kasılma modelini değerlendiren öğrencilerin ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?
- 39.
İskelet kasının mekanik işleyişini inceleyen bir araştırmacı, tek bir sarkomerde kasılma ve gevşeme süreçlerinde kaydedilen boyutsal değişimlere ilişkin şu kanıtları elde etmiştir: • Kasılma sırasında iki Z çizgisi birbirine yaklaşırken H ve I bantları daralmakta, A bandının boyu değişmemektedir. • Gevşeme sırasında iki Z çizgisi birbirinden uzaklaşırken H ve I bantları yeniden genişlemekte, A bandının boyu sabit kalmaktadır. • Her iki süreçte de aktin ve miyozin protein filamentlerinin kendi uzunluklarında bir değişim görülmemektedir. Elde edilen bu kanıtlara dayalı olarak iskelet kasının çalışma mekanizmasını açıklayan bilimsel bir model geliştiren araştırmacının aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşması beklenir?
- 40.
Bir öğrenci grubu, iskelet kasının kasılma sürecini açıklamak üzere dijital bir simülasyon modeli geliştirmiş ve bu modelin ürettiği verileri bilimsel referans değerleriyle karşılaştırmıştır. İnceleme sonucunda modelin; A bandı genişliğini sabit tuttuğu ve Z çizgilerini birbirine yaklaştırdığı, buna karşılık kas lifi hacmini azalttığı ve H bandını genişlettiği görülmüştür. Bilimsel referans verileri ise kasılma sırasında kas lifi hacminin sabit kaldığını ve H bandının daralarak kaybolduğunu doğrulamaktadır. Bu kanıtlara dayalı olarak öğrencilerin modellerini bilimsel gerçeklerle uyumlu hâle getirmek için yapması gereken düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
- 41.
Bir araştırmacı, iskelet kası sarkomerinin boyu kasılma sürecinde kademeli olarak kısalırken yapısal bölgelerdeki değişimleri incelemiş ve elde ettiği mikroskobik verileri kaydetmiştir. Bu verilere göre sarkomer boyu kısaldıkça aktin ve miyozin filamentlerinin boyu ile A bandının genişliğinin sabit kaldığı; buna karşılık I ve H bantlarının daralarak aktin-miyozin örtüşme bölgesinin genişlediği saptanmıştır. Bu kanıtlara dayalı olarak iskelet kaslarının mekanik işleyişini açıklayan bilimsel bir model oluşturan bir araştırmacının varacağı en kapsamlı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- 42.
Bir iskelet kası lifinin gevşeme sürecindeki değişimlerini inceleyen bir öğrenci grubu; iki Z çizgisi arasındaki mesafenin arttığını, H bandının genişlediğini ve aktin ile miyozin ipliklerinin üst üste bindiği örtüşme bölgesinin daraldığını kaydetmiştir. Elde edilen bu kanıtlara dayalı olarak iskelet kasının gevşeme mekanizmasını açıklayan bilimsel bir model oluşturan öğrencilerin, modellerinde yer vermesi gereken doğru çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?
- 43.
Bir iskelet kası lifinin farklı durumlarını inceleyen bir öğrenci, tek bir sarkomere ait mikroskobik bant ölçümlerini kaydetmiştir. I. durumda sarkomer boyu 2,8 µm, I bandı 1,2 µm ve H bandı 0,7 µm iken II. durumda sarkomer boyu 2,2 µm, I bandı 0,6 µm ve H bandı 0,1 µm olarak ölçülmüş; her iki durumda da A bandı 1,6 µm değerinde sabit kalmıştır. Bu verilere dayalı olarak öğrencinin geliştireceği kas mekanizması modeliyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- 44.
Bir kasılma modeli tasarlayan öğrenci grubu; kasılma sırasında aktin ve miyozin ipliklerinin boyca kısaldığını, buna bağlı olarak A bandı ile sarkomer boyunun küçüldüğünü varsaymıştır. Ancak bilimsel referans verilerini incelediklerinde, kasılma boyunca miyozin boyunu temsil eden A bandının değişmediğini, yalnızca I ve H bantlarının daralarak Z çizgilerinin birbirine yaklaştığını tespit etmişlerdir. Buna göre öğrencilerin modellerini bilimsel kanıtlara uygun hâle getirmek için yapmaları gereken temel düzeltme aşağıdakilerden hangisidir?

